* GV: Trong thuyết minh nhiều khi người ta phải kết hợp với các biện pháp nghệ thuật với các yếu tố miêu tả để bài viết được sinh động và hấp dẫn.Chẳng hạn khi thuyết minh về một ngôi ch[r]
Trang 1TUẦN 15 Ngày soạn :04/12/2012
ÔN TẬP TẬP LÀM VĂN ÔN TẬP THƠ VÀ TRUYỆN HIỆN ĐẠI.
Hướng dẫn làm bài kiểm tra thơ và truyện hiện đại
A Mục tiêu cần đạt:
- Hệ thống hoá kiến thức về Tập làm văn đã học
- Hệ thống lại những giá trị đặc sắc của những bài thơ hiện đại
B Kiến thức, kĩ năng, thái độ :
1 Kiến thức :
- Khái niệm văn bản thuyết minh, văn bản tự sự
- Sự kết hợp các phương thức biểu đạt trong văn bản thuyết minh, văn bản tự sự
- Hệ thống các văn bản thuộc kiểu văn bản thuyết minh, văn bản tự sự đã học
- Hệ thống lại những giá trị đặc sắc của những bài thơ hiện đại
2 Kĩ năng :
- Tạo lập văn bản thuyết minh và văn bản tự sự
- Vận dụng kiến thức đã học để tìm hiểu văn bản thuyết minh, văn bản tự sự
3 Thái độ:
- Có ý thức sử dụng kết hợp các phương thức biểu đạt khi tạo lập văn bản ( nhất là hai kiểu văn bản vừa học là văn bản thuyết minh và văn bản tự sự )
- Tự hào về vẻ đẹp của con người Việt Nam trong những năm tháng kháng chiến
C Phương pháp:
- Vấn đáp, nêu và giải quyết vấn đề, …
D Tiến trình hoạt động :
1 Ổn định lớp: Kiểm tra sĩ số: Lớp 9A3 vắng …………; P………, KP….……
2 Bài cũ : Kiểm tra vở soạn của 3 HS
3 Bài mới:
* Giới thiệu bài: Ở học kì I, chúng ta chủ yếu tìm hiểu hai kiểu văn bản : tự sự và thuyết minh; đồng
thời tiếp tục tìm hiểu cách làm nhất là cách sử dụng kết hợp các phương thức biểu đạt trong hai kiểu văn bản này Hai TCT &75,76 chúng ta sẽ ôn tập lại cả những nội dung kiến thức kể trên.
* Tiến trình bài học:
Hoạt động của gv & hs Nội dung bài dạy
Hoạt động 1: Ôn tập
phần Tập làm văn:
* Hướng dẫn ôn tập lí
thuyết TLV:
Phần tập làm văn trong
Ngữ văn 9,tập I có những
nội dung lớn nào?Những
nội dung nào là trọng tâm
cần chú ý?
Vai trò,vị trí,tác dụng
của biện pháp nghệ thuật
và yếu tố miêu tả trong
văn bản thuyết minh ntn?
cho ví dụ cụ thể?
Văn bản thuyết minh có
yếu tố miêu tả,tự sự
I PHẦN TẬP LÀM VĂN:
A Lý thuyết
1 Các nội dung lớn và trọng tâm :
a Văn bản thuyết minh:trọng tâm là luyện tập việc kết hợp giữa thuyết minh với các yếu tố như: nghị luận, giải thích, miêu tả
b Văn bản tự sự:
- Sự kết hợp giữa tự sự với biểu cảm và miêu tả nội tâm, giữa tự sự với nghị luận
- Một số nội dung mới trong văn bản tự sự như đối thoại và độc thoại nội tâm trong tự sự; người kể chuyện và vai trò của người kể chuyện trong văn tự sự
2 Vai trò, vị trí, tác dụng của biện pháp nghệ thuật và miêu tả trong văn bản thuyết minh
- Thuyết minh là giúp cho người đọc,người nghe hiểu về đối tượng,tránh được sự khô khan nhàm chán
Trang 2giống và khác với văn
bản miêu tả,tự sự ở điểm
nào?
* GV: Trong thuyết minh
nhiều khi người ta phải
kết hợp với các biện pháp
nghệ thuật với các yếu tố
miêu tả để bài viết được
sinh động và hấp
dẫn.Chẳng hạn khi thuyết
minh về một ngôi chùa
cổ,người thuyết minh có
khi phải sử dụng những
liên tưởng tưởng
tượng,lối so sánh,nhân
hoá (như ngôi chùa tự kể
chuyện mình…)để khơi
gợi cảm thụ về đối tượng
được thuyết minh.Và
đương nhiên phải vận
dụng miêu tả ở đây để
người nghe hình dung ra
ngôi chùa ấy có dáng vẻ
ntn;màu sắc,không
gian,hình khối,cảnh vật
xung quanh,từ đó cho HS
thấy thuyết minh và miêu
tả,giải thích có những
điểm khác nhau
* Thảo luận câu hỏi 4
sgk/206
* Hướng dẫn luyện tập:
Hãy cho ví dụ một
đoạn văn tự sự trong đó
có sử dụng yếu tố miêu tả
nội tâm? (đoạn văn “
thực sự mẹ không lo
…… con đường làng
dài và hẹp”
(Lý Lan “Cổng trường
mở ra”-NV 7-T.I)
Một đoạn văn tự sự có
sử dụng yếu tố nghị luân?
(đoạn văn “Vua Quang
Trung cưỡi voi ra doanh
yên ủi quân lính,truyền
cho tất cả…không nói
trước”
(“Hoàng Lê nhất thống
chí”-NV 9- T.I)
3 Phân biệt văn thuyết minh có yếu tố miêu tả,tự sự với văn miêu tả,tự sự
- Có hư cấu tưởng tượng, không nhất thiết phải trung thành với sự vật
- Dùng nhiều so sánh, liên tưởng
- Mang nhiều cảm xúc chủ quan của người viết
- Ít dùng số liệu cụ thể, chi tiết
- Dùng nhiều trong sáng tác văn chương, nghệ thuật
- Ít tính khuôn mẫu
- Đa nghĩa
- Trung thành với các đặc điểm của đối tượng,sự vật
- Bảo đảm tính khách quan khoa học
- Í t dùng tưởng tượng, so sánh
- Dùng nhiều số liệu cụ thể,chi tiết
- Ứng dụng trong nhiều tình huống cuộc sống văn hoá, khoa học,…
- Thường theo một số yêu cầu giống nhau (mẫu)
- Đơn nghĩa
4 Nội dung văn bản tự sự ở sgk Ngữ Văn 9 tập I
- Yêu cầu về việc nhận diện các yếu tố miêu tả nội tâm,nghị luận,đối thoại và độc thoại,người kể chuyện trong văn bản tự sự
- Yêu cầu về kĩ năng kết hợp các phương thức trong một văn bản
- Thấy được vai trò,vị trí,tác dụng của các yếu tố miêu tả nội tâm,lập luận…
B Luyện tập:
Làm bài 4,5,6 sgk/206
Trang 3Đoạn văn có sử dụng cả
nội tâm và nghị luận?
(“Lão không hiểu tôi….
thêm đáng buồn” –
“Lão Hạc”-NC,NV 8-T.I)
Thế nào là đối
thoại,độc thoại nội tâm?
Vai trò,tác dụng và hình
thức thể hiện của các yếu
tố này trong văn bản tự
sự ntn?
* TIẾT 2
Hoạt động 2: Hướng
dẫn ôn tập phần thơ
hiện đại:
* Hướng dẫn HS thực
hiện tổng hợp kiến thức
về các bài thơ hiện đại
đã học ở :
Gv hướng dẫn HS hoàn
thành nội dung các câu
hỏi trong SGk bằng cách
chuẩn bị bảng thống kê
còn bỏ trống và các tờ
rời
- Chia nhóm để HS hoàn
thành bài bằng cách trả
lời miệng; sau đó giáo
viên cho HS lên bảng
ghép tờ rời để hoàn thành
bảng hệ thống và sửa bài
cho các em ( nếu cần)
* TIẾT 2
II PHẦN THƠ HIỆN ĐẠI : s
t t
Tác phẩm gia’ Tác Thể loại Nội dung Nghệ thuật
1 Đồng
chí ChínhHữu thơ Tình đồng chí,đồng đội gắn bó
keo sơn trên cơ sở cùng chung cảnh ngộ và lí tưởng
Hình ảnh, ngôn ngữ bình
dị, chân thực,
cô đọng , giàu sức biểu cảm
2 Bàn thơ
về tiểu đội xe không kính
Phạm Tiến Duật
Thơ Khắc hoạ những
chiếc xe không kính làm nổi bật hình ảnh người lái
xe Trường Sơn ; tư thế hiên ngang , tinh thần laic quan , dũng ảm, bất chấp khó khăn nguy hiểm và ý chí chiến đấu giải phóng dân tộc
Ngôn ngữ, giọng điệu giàu tính khẩu ngữ , tự nhiên khoẻ khoắn Hình ảnh chân thực , sinh động
3 Đoàn
thuyền đánh cá
Huy Cận Thơ Khắc hoạ hình ảnhđẹp, tráng lệ ; thể
hiện sự hài hoà giữa thiên nhiên và người lao động Bộc lộ niềm vui, long tự hào ủa nhà thơ
Xây dựng hình ảnh liên tưởng, tửơng tượng phong phú , độc đáo
- Âm hưởng khoẻ khoắn , hào hùng, lạc quan
4 Bếp lửa Bằng
Việt
Thơ Gợi lại những kỉ
niệm nay xúc động
về bà và tình bà cháu
- Lòng kính yêu trân trọng của cháu đối với bà và tình yêu quê hương đất nước
nhuần nhuyễn giữa miêu tả, biểu cảm , tự
sự và bình luận
5 Khúc
haut ru những
em bé lớn trên lưng mẹ
Nguyễn Khoa Điềm
Thơ Sự gian nan, vất vả
của cuộc sống ở chiến khu – Tình thong yêu con gắn liền vớitinh thần chiến đấu của người mẹ
Giọng điệu ngọt ngào, trìu mến
6 Ánh
trăng
Nguyễn Duy
Thơ Lời tự nhắc nhở về
những năm tháng gian lao đã qua của
Giọng điệu tâm tình, tự nhiên; hình
Trang 4Hoạt động 3:Hướng
dẫn tự học:
- Gv hướng dẫn , HS chú
ý lắng nghe
người lính gắn bó với thiên nhiên, đất nươcbình dị, hiền hậu
- Gợi nhắc truyền thống : uống nước nhớ nguồn, ân nghĩa thuỷ chung
ảnh giàu tính biểu cảm
- Nhiều biện pháp tu từ từ vựng
7 Lặng lẽ
Sa- pa NguyễnThành
Long
Truyệ
n Ca ngợi những conngười âm thầm,
lặng lẽ , hi sinh tuổi trẻ , tài năng trí lực cho công cuộc xây dựng đất nước Khẳng định
vẻ đẹp của con người lao động , ý nghĩa của những công việc thầm lặng
Xây dưng tình huống truỵên hợp lí ; cách
kể chuyện tự nhiên
- Có sự kết hợp giữa tự
sự, trữ tình với bình luận
8 Làng Kim
Lân Truyện Ca ngợi tình yêulàng, yêu nước,
yêu kháng chiến của người nông dân
-Xây dựng tình huống truyện độc đáo Nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật
Ngôn ngữ độc thoại, đối thoại, độc thoại nội tâm
9 Chiếc
lược ngà
Nguyễn Quang Sáng
Truyệ
n
Thể hiện chân thực , cảm động tình cha con sâu nặng
và cao đẹp trong cảnh ngộ éo le của chiến tranh
Thành công trong việc miêu tả tâm lí
và tính cách nhân vật
III Hướng dẫn tự học:
- Vận dụng kiến thức phần Tập làm văn, tiếng Việt để đọc – hiểu một đoạn văn bản tự sự theo đặc trưng bộ môn
- Học lại phần lý thuyết đã ôn
- Chuẩn bị làm bài kiểm tra thơ và truyện hiện đại
- Về nhà xem kĩ vở ghi, đọc kĩ tác phẩm và phầm ghi nhớ trong SGK, học thuộc được ý nghĩa văn bản và các chi tiết đặc sắc trong các bài thơ
và truyện hiện đại
E.Rút kinh nghiệm :