van 9- tuan 15

Mục tiêu cần đạt : * Mức độ cần đạt - Cảm nhận đợc tỡnh cha con sõu nặng trong hoàn cảnh ộo le của cha con ụng Sỏu trong truyện - Nắm đợc nghệ thuật miờu tả tõm lý nhõn vật, đặc biệt là

Tuân 15

Tiết 71-72: CHIẾC LƯỢC NGÀ

Nguyễn Quang Sáng

Ngày soạn: 25 11 2010

Ngày dạy: ……… Lớp … Tiết …

Ngày dạy: ……… Lớp … Tiết …

I Mục tiêu cần đạt :

* Mức độ cần đạt

- Cảm nhận đợc tỡnh cha con sõu nặng trong hoàn cảnh ộo le của cha con ụng Sỏu trong truyện

- Nắm đợc nghệ thuật miờu tả tõm lý nhõn vật, đặc biệt là nhõn vật bộ Thu, nghệ thuật xõy dựng tỡnh huống truyện bất ngờ và tự nhiờn của tỏc giả

* Trọng tâm kiến thức, kĩ năng

1 Kiến thức:

-Hiểu đợc nội dung , ý nghĩa của truyện

- Nắm đợc nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật, đặc biệt là nhân vật bé Thu, nghệ thuật xây dựng tình huống truyện bất ngờ mà tự nhiên của tác giả

2 Kĩ năng:

- Rốn luyện kĩ năng đọc diễn cảm, biết phát hiện những chi tiết nghệ thuật

đáng chú ý trong một truyện ngắn

3 Thái độ:

- GD tình cảm gia đình, tình yêu quê hơng đất nớc

II Chuẩn bị :

1 Giáo viên:

- GV: Sưu tầm tư liệu liờn quan đến tỏc giả ; Ảnh tg ( phúng to)

2 Học sinh

- HS: Sưu tập tư liệu và chuẫn bị bài theo cõu hỏi phần đđọc – hiểu văn bản

III Tổ chức các hoạt động dạy - học

1 ổn định tổ chức lớp:

2 Kiểm tra bài cũ:

? Phỏt biểu suy nghĩ của em về nhõn vật anh thanh niờn trong truyện ngắn

" Lặng lẽ Sa Pa " - Nguyễn Thành Long

3 Bài mới:

Trong cuộc chiến tranh chống Mỹ cứu nước của DT ta cú biết bao nhiờu tỡnh huống ộo le xảy ra khi vợ xa chồng ,cha xa con và từ một tỡnh huống cụ thể nhà văn Nguyễn Quang Sỏng đó viết lờn một cõu chuyện cảm động về tỡnh cảm cha con qua truyện ngắn “Chiếc lược ngà”

Hoạt động 1: Hớng dẫn học sinh

tìm hiểu chung văn bản.

Hs Đọc phần chú thích *

I Tỡm hiểu chung.

1 Tác giả

H Tóm tắt những nét chính về tác

giả Nguyễn Quang Sáng?

Gv Giới thiêu chân dung nhà văn,

nhấn mạnh một số điểm cần lu ý

H Truyện ngắn chiếc lợc ngà đợc

sáng tác trong hoàn cảnh và thời

gian nào?

H Em có nhận xét gì về cách xây

dựng truyện của nhà văn?

Gv Truyện ngắn khá dài viết theo

cách truyện lồng trong truyện mà

phần chính là truyện của bác Ba

(Đồng đội cũ của ông Sáu) kể về cha

con ông Sáu

H Em hãy cho biết thể loại và

ph-ơng thức biểu đạt chính của

truyện?

H Ngoài phơng thức tự sự còn kết

hợp với phơng thức nào?

Hs : Xen miêu tả

H Ngôi kể và tác dụng của ngôi kể

đó?

Hs : Ngôi thứ nhất – Tăng độ

tin cậy và tính trữ tình của truyện

Gv : Hớng dẫn đọc, đọc mẫu.

Hs 2-3 em đọc toàn văn bản – nhận

xét

Gv Nhận xét, uốn nắn

Yêu cầu học sinh tóm tắt lại cốt

truyện của đoạn trích

H Nội dung chính của câu truyện

là gì?

Hs : Bộc lộ tình cảm của cha con

ông Sáu

H Trong đoạn trích tác giả đẫ xây

dựng đợc những tình huống nào để

bộc lộ tình cảm của cha con ông

Sáu ?

Hs : 2 Tình huống truyện

H Đâu là tình huống cơ bản ?

Hs : Trả lời, nhận xột, bổ sung

H ở hai tình huống đó đã bộc lộ

tình cảm gì của nhân vật làm ngời

đọc xúc động ?

Hs : Trả lời, nhận xột, bổ sung

- Nguyễn Quang Sáng sinh năm

1932, quê ở chợ Mới – An Giang

- Tham gia phong trào kháng chiến chống thực dân Pháp 1954 sau đó trở

về hoạt động tại chiến trờng miền Nam tiếp tục viết văn

- Nổi tiếng với truyện gnắn và tiêu thuyết

- Đè tài chủ yếu viết về cuộc sồng và con ngời nam bộ

2 Tác phẩm

- Viết năm 1966 khi ông tham gia chiến đấu tạ chiến trờng Nam bộ

3 Thể loại:

- Truyện ngắn

- Phơng thức biểu đạt: Tự sự

4 Đọc- tỡm hiểu chỳ thớ thớch

H Dựa vào hai tình huống trên xác

định bố cục văn bản ?

Hs : Thảo luận trả lời, nhận xột, bổ

sung

Hoạt động 2: Hớng dẫn phõn tớch

văn bản

Hs/ Đọc lại tình huống 1

H Diễn biến tâm lý và tình cảm

của nhân vật bé Thu trong đoạn

trích của truyện có rhể chia thành

mấy giai đoạn, đó là những giai

đoạn nào?

Hs : Trả lời, nhận xột, bổ sung

H Tìm những từ ngữ hình ảnh

chứng tỏ bé Thu không nhận ông

Sáu là cha?

Hs:- Nghe ông Sáu gọi: Giật

mình tròn mắt ngơ ngác lạ lùng

- Mặt bỗng tái nhợt đi, chớp

chớp mắt nhìn anh Ba nh muốn hỏi

- Vụt chạy kêu thét lên gọi má

H Qua những cử chỉ hành động đó

em cảm nhận đợc tâm trạng gì

đang diễn ra trong bé Thu ?

Hs : Trả lời, nhận xột, bổ sung

H.Phản ứng tâm lý của bé Thu

diễn ra trong hoàn cảnh cụ thể

nào?

Hs : Trả lời, nhận xột, bổ sung

H Em hãy phân tích tâm lý của bé

Thu trong từng hoàn cảnh?

Hs : - H/c1: Khi mẹ bảo nó mời

ba ra ăn cơm

- H/c2: Khi nấu cơm và cần sự

giúp đỡ

H Khi mời ông Sáu vào ăn cơm bé

Thu mời ntn?

Hs : Nói trống không

H Theo em vì sao bé Thu lại có

phản ứng đó? Có phải đó là dấu

hiệu của đứa trẻ h không?

Hs : Trả lời, nhận xột, bổ sung

- Gv giảng bỡnh:

Bé Thu đã bày tỏ tình cảm sâu

sắc, tình yêu mãnh liệt đối với ngời

cha trong ảnh của mình Bé Thu

không coi ông Sáu là cha, chỉ là ngời

5 Bố cục

- Tình huống truyện:

+ Hai cha con gặp nhau sau 8 năm xa cách, bé Thu không nhận cha, khi nhận ra cha thì ông Sáu phải đi-> Biểu lộ tình cảm mãnh liệt của bé Thu

+ ở nơi căn cứ ông Sáu đã dồn tình yêu thơng nhớ con vào làm chiếc lợc ngà

II Phõn tớch văn bản

a Hình ảnh bé Thu trong lần cha

về thăm nhà.

* Trớc khi bé Thu nhận ra ông Sáu là

cha.

- Bé Thu ngạc nhiên, lo lắng, sợ hãi

và xa lánh

- Cự tuyệt một cách quyết liệt trớc những tình cảm của ông Sáu giành cho mình

đàn ông xa lạ không tốt.

Trong hoàn cảnh xa cách trắc trở của

chiến tranh, bé Thu còn nhỏ không

hiểu hết đợc những tình thế khắc

nghiệt của c/s ngời lớn, cũng không

kịp đón nhận những khả năng bất

th-ờng nhng lại thth-ờng xảy ra trong h/c

chiến tranh

Qua sự giải thích của bà ngoại Thu

đã hiểu ra tất cả vậy thái độ và hành

động của bé Thu trong buổi chia tay

– khi Thu nhận ra cha ntn?-> T2

H Buổi sáng cuối cùng của ngày

phép khi anh Sáu lên đờng Thu đã

có thái độ và hành động nh thế

nào?

Hs Thảo luận nhóm tìm những chi

tiết miêu tả

Đại diện nhóm trình bày kết quả,

nhận xét, bổ sung

- Thái độ : mặt sầm lại buồn

rầu, nhìn không ngơ ngác,

không lạ lùng, vẻ mặt nghĩ

ngợi sâu xa

- Hành động : Gọi thét, ôm

chầm, bíu chặt, hôn cùng

khắp, tay siết cổ, chân câu chặt

H Tất cả những hành động của bé

Thu nói lên điều gì ?

Hs : Trả lời, nhận xột, bổ sung

H Nếu chứng kiến cảnh tợng đó

em cảm thấy nh thế nào ?

Hs : Trả lời, nhận xột, bổ sung

H Em hiểu gì về nhân vật bé Thu

qua đoạn trích ?

Hs Nêu ý kiến

Gv, Nhận xét và bình giảng

H Hãy nhận xét về nghệ thuật xây

dựng nhân vật của tác giả?

Hs : Trả lời, nhận xột, bổ sung

H Vì sao ngời thân ông Sáu khao

khát đợc gặp mặt nhất lại chính là

đứ a con?

- Không chấp nhận ông Sáu là cha

* Khi nhận ra ông sáu là cha

- Thái độ : mặt sầm lại buồn rầu, nhìn không ngơ ngác, không lạ lùng,

vẻ mặt nghĩ ngợi sâu xa

- Hành động : Gọi thét, ôm chầm, bíu chặt, hôn cùng khắp, tay siết cổ, chân câu chặt

-> Sự ngờ vực về cha trong bé Thu đã

đợc giải toả, Thu ân hận và hối tiếc, tình yêu cha và nỗi nhớ mong cha ẩn sâu ttrong lòng bùng ra mạnh mẽ

* Thu là một em bé có tình cảm sâu sắc, mạnh mẽ, mãnh liệt trong tình yêu thơng nhất là đối với ngời cha của mình Nhng ở em cũng có biểu hiện của một đứa trẻ bớng bỉnh gan lì và cơng quyết.

* Nhà văn rất am hiểu tâm lý trẻ em

và diễn tả hết sức sinh động bằng cả tấm lòng yêu mến và trân trọng tình

Hs : - Vì đã 8 năm ông cha một

lần gặp mặt đứa con gái đầu lòng

H Hãy chỉ ra những chi tiết biểu

hiện tình cảm của ông Sáu đối với

con trong ba ngày phép?

Hs Thảo luận nhóm

Đại diện nhóm trình bày kết quả

nhận xét bổ sung

Gv Nhận xét kết luận

- Gọi Thu ! con – cùng với điệu bộ

vừa bớc vừa khom ngời đa tay đón

chào con

- Suốt ngày quanh quẩn bên con

- Vỗ về chăm sóc con

H Những chi tiết đó biểu lộ tình

cảm nh thế nào của ông Sáu đối

với bé Thu ?

Hs : Trả lời, nhận xột, bổ sung

H Khi đứa con từ chối những tình

cảm đó của ông Sáu ông có những

biểu hiện gì ?

Hs :- Mặt sầm lại, 2 cánh tay

buông nh bị gãy

H.Những biểu hiện đó cho thấy

tâm trạng ông Sáu ntn ?

Hs : Trả lời, nhận xột, bổ sung

H Đến khi bé Thu chịu nhận ông

Sáu là cha tâm trạng của ông ntn ?

Hs Thảo luận nhóm và tìm chi tiết

biểu hiện

H Những chi tiết đó giúp em cảm

nhận đợc điều gì diễn ra trong tâm

trạng của ông ?

Hs : Trả lời, nhận xột, bổ sung

H Tình cảm sâu sắc của ông Sáu

với bé Thu cần đợc thể hiện tập

trung ở phần nào trong câu

chuyện ?

Hs : - Khi ông Sáu ở nơi căn cứ

H Ông đã làm gì để bộc lộ tình

cảm nhớ thơng yêu con của mình?

Hs : Trả lời, nhận xột, bổ sung

H.Tìm những chi tiết bộc lộ tình

cảm của ông Sáu khi ông làm cây

lợc ngà?

Hs:-Ca răng lợc thận trọng, tỉ mỉ

cảm của trẻ thơ.

b.Nhân vật ông Sáu

* Trong ba ngày phép

- Gọi Thu ! con – cùng với điệu bộ vừa bớc vừa khom ngời đa tay đón chào con

- Suốt ngày quanh quẩn bên con

- Vỗ về chăm sóc con

- Buồn , thất vọng nhng đầy lòng tha thứ khi đứa con từ chối tình cảm của mình

- Sung sớng, hạnh phúc khi cảm nhận

đợc tình ruột thịt từ con mình

*Ở nơi căn cứ

+Ca răng lợc thận trọng, tỉ mỉ

-Trên sống lng lợc khắc chữ

-Khi nhớ con thì lấy lợc ra ngắm

H Qua những chi tiết đó em có

nhận xét gì về tình cảm của ông

Sáu đối với con mình?

Hs : nhận xột, bổ sung

H Khi làm xong chiếc lợc tởng nh

làm dịu đi nỗi ân hận day dứt

trong ông Sáu nhng điều gì đã xảy

ra?

Hs : - ông Sáu hy sinh khi cha kịp

trao cây lợc đến tay con gái

H Qua câu chuyện về chiếc lợc

ngà không chỉ nói đến tình cảm

cha con thắm thiết mà còn phản

ánh đợc điều gì?

Hs : - Những đau thơng mất mát

do chiến tranh gây ra cho bao gia

đình, bao con ngời

Hoạt động 3: Hớng dẫn tổng kết

H Điểm lớn nhất để tạo nên ngôn

ngữ hấp dẫn của chuyện là gì?

Hs : tỡnh huụng truyện ộo le, yếu

tố bất ngờ

H Cách lựa chọn ngôi kể có hiệu

quả ntn?

Hs :-Người kể chuyện là bạn của

ụng Sỏu, chứng kiến toàn bộ cõu

chuyện

H Nội dung phản ánh của đoạn

trích là gì?

Hs Nêu ý kiến

Gv Kết luận theo ghi nhớ

+Trên sống lng lợc khắc chữ

+Khi nhớ con thì lấy lợc ra ngắm

- Ông đã dồn hết tâm huyết, lòng yêu thơng con vào làm chiếc lợc ngà

III Tổng kết

1 Nghệ thuật:

- Tạo tỡnh huụng truyện ộo le.

- Cốt truyện mang yếu tố bất ngờ.

- Người kể chuyện là bạn của ụng Sỏu, chứng kiến toàn bộ cõu chuyện.

2 Nội dung

Cõu chuyện cảm động về tỡnh cha

con sõu nặng, Chiếc lược ngà cho ta hiểu thờm về những mất mỏt do chiến tranh mang lại.

* Ghi nhớ (SGK)

IV Củng cố- H ớng dẫn học ở nhà :

- Em cảm nhận đợc điều gì trong tâm trạng của bé thu khi ông Sáu gọi Thu là con

- Điểm lớn nhất tạo nên ngôn ngữ của câu truyện là gì?

- Nhận xét về tình huống truyện và cách xây dựng tính cách nhân vật

H ớng dẫn về nhà

- Đọc và tóm tắt lại tác phẩm

- Phân tích tâm trạng của nhân vật bé Thu khi cha nhận ra ông Sáu là cha Ôn tập tiếng việt theo nội dung SGK

V.

Kế hoạch bổ sung.

******************@@@@@@@***************** Tiết 73: ôn tập tiếng Việt Ngày soạn: 25 11 2010 Ngày dạy: ……… Lớp … Tiết … Ngày dạy: ……… Lớp … Tiết …

I Mục tiêu cần đạt :

1 Kiến thức

- Giúp học sinh củng cố kiến thức về các phơng châm hội thoại đã học Các cách xng hô trong hội thoại, cách dẫn trực tiếp, dẫn gián tiếp

- Vận dụng vào giao tiếp hàng ngày

2 Kỹ năng

- Rèn kỹ năng giao tiếp

3 Thái độ:

- Tập thúi quen chuẩn bị bài tốt.

II Chuẩn bị :

1 Giáo viên:

- Giáo án, bài tập mẫu, bảng phụ

2 Học sinh

- Ôn tập kiến thức theo nội dung hớng dẫn SGK

III Tổ chức các hoạt động dạy - học

1 ổn định tổ chức lớp:

2 Kiểm tra bài cũ:

1 Kiểm tra trong phần ôn tập lý thuyết

3 Bài mới:

Hoạt động I: Hớng dẫn học sinh

tổng hợp kiến thức về các phơng A.Lý thuyết.

châm hội thoại.

H Hãy kể tên các phơng châm hội

thoại đã học ?

Hs Thảo luận nhóm

Đại diện nhóm trình bày kết quả,

nhận xét, bổ sung

Gv Nhận xét,kết luận

Hoạt động II: Hớng dẫn học sinh

tìm hiểu từ ngữ xng hô trong hội

thoại

Hs: Chia làm 3 nhóm

N1 Liệt kê các đại từ nhân xng

N2 Liệt kê các từ ngữ xng hô chỉ

quan hệ họ hàng

N3 Liệt kê các từ ngữ xng hô là

danh từ chỉ tên ngời

Y/c các nhóm nêu cách dùng của

từng loại từ ngữ xng hô thoe bảng

mẫu

Hs Đại diện nhóm trình bày kết quả

Nhận xét, bổ sung

Gv Nhận xét, uốn nắn, sửa chữa

Gv Trong tiếng Việt khi xng hô

th-ờng theo phơng châm xng khiêm, hô

tôn

H Em hiểu thế nào là xng khiêm, hô

tôn? Lấy ví dụ cho cáhc xng hô đó?

H Qua tìm hiểu em có nhận xét gì về

từ ngữ xng hô Tiếng Việt?

H Vậy ta phải căn cứ vào đâu để lựa

chọn và sử dựng từ ngữ xng hô cho

phù hợp khi giao tiếp?

I.Các phơng châm hội thoại

- Có 5 phơng châm hội thoại + Phơng châm về lợng + Phơng châm về chất + Phơng châm cách thức + Phơng châm quan hệ + Phơng châm lịch sự

II.Xng hô trong hội thoại

a Các từ ngữ xng hô trong tiếng

Việt và cách dùng.

+ Đại từ nhân xng:

- Tôi, tớ, chúng tôi, chúng tớ

- Cậu, bạn, các bạn, các cậu,

- Nó, hắn, chúng nó,

-> Dùng ở ngôi thứ nhất, hai, ba với

số ít, số nhiều

+ Đại từ dùng để chỉ quan hệ họ hàng, chức vụ, nghề nghiệp.

- Anh, em, chị, chị, chú, bác, cô

- Thủ tớng, giám đốc, bác sĩ

-> Dùng theo vai quan hệ trên dới

+ Danh từ chỉ tên ngời: Mai,

Lan, Hoa, Hồng, Huệ

-> Dùng để gọi và xng tên b.Phơng châm xng khiêm, hô tôn + Xng khiêm: Ngời nói tự xng một cách khiêm nhờng

( Xa: Thần, đệ, muội

Nay: ) + Hô tôn: Gọi ngời đối thoại một cách khiêm tốn ( Quý bà, quý cô, gọi bác thay con )

c .Lựa chọn từ ngữ xng hô trong giao tiếp

- TN xng hô tiếng Việt vô cùng phong phú và đa dạng

+ Căn cứ vào tình huống giao tiếp (thân hay sơ)

+ Căn cứ vào quan hệ giữa ngời nói với ngời nghe

Hoạt động III: Hớng dẫn tìm hiểu

về cách dẫn trực tiếp, cách dẫn

gián tiếp.

H Thế nào là cách dẫn trực tiếp,

cách dẫn gián tiếp?

Hoạt động IV: Hớg dẫn luyện tập

BT2 :

Chuyển lời thoại thành lời dẫn giỏn

tiếp

II.Cáh dẫn trực tiếp, dẫn gián tiếp.

B.Luyện tập BT2

Chỳ ý cỏch xưng hụ

* Tụi => nhà ma

* Chỳa cụng => Quang Trung

* Bõy giờ => Bấy gi

IV Củng cố- H ớng dẫn học ở nhà :

-cỏc PCCHT ? Từ ngữ xưng hụ trong hội thoại? Cỏch dẫn giỏn tiếp và dẫn trực tiếp?

- Ôn tập lại kiến thức bài học.

- Chuẩn bị làm bài kiểm tra 1 tiết

V.

Kế hoạch bổ sung.

******************@@@@@@@***************** Tiết 74 :

Ki ểm tra tiếng việt Ngày soạn: 26 11 2010 Ngày dạy: ……… Lớp … Tiết … Ngày dạy: ……… Lớp … Tiết …

I –Mức độ cần đạt.Mức độ cần đạt.

- Hệ thống hoỏ cỏc kiến thức về tiếng Việt đó học trong học kỳ 1

- Rốn luyện kỹ năng sử dụng Tiếng Việt trong việc viết văn bản và trong giao tiếp xó hội

*Trọng tâm kiến thức, kĩ năng

1 Kiến thức:

- Nắm lại những kiến thức cơ bản về Tiếng Việt học kỳ I Qua bài kiểm tra,

đánh giá đợc trình độ của mình về các mặt kiến thức và năng lực vận dụng trong thực hành

2 Kĩ năng:

- vận dụng, hệ thống.

3 Thái độ:

- ý thức học tập.

II - Chuẩn bị

- Thầy : Ra đề kiểm tra ,phụ tụ đề

- Trũ : ễn tập, chuẩn bị giấy bỳt chuẩn bị kiểm tra

III –Mức độ cần đạt. Tổ chức dạy- học

1 Ôn định tổ chức:

2 Kiểm tra b i c ài c ũ :

3 Bài mới

GV phỏt đề phụ tụ

I- Đề bài:

A Trắc nghiệm (3đ)

* Khoanh tròn chữ cái đứng trớc phơng án trả lời đúng

Câu 1 Trong giao tiếp mà nói những điều không đúng sự thật thì đã vi

phạm phơng châm hội thoại :

Câu 2: Thành ngữ " Ông nói gà bà nói vịt" liên quan đến phơng châm hội

thoại:

A Phơng châm về lợng B phơng châm về chất

C phơng châm về quan hệ D Phơng châm cách thức

Câu 3 Từ ngữ nào dới đây không phải là thuật ngữ của môn Tiếng Việt:

Câu 4 Những biện pháp nghệ thuật nào đợc sử dụng trong hai câu thơ:

Mặt trời xuống biển nh hòn lửa Sóng đã cài then, đêm đã sập cửa.

( Đoàn thuyền đánh cá- Huy Cận )

Câu 5: Trong các từ sau từ nào không phải từ láy:

Câu 6: Nối từ cột A với nghĩa cột B sao cho phù hợp

1 Tuyệt chủng

2 Tuyệt giao

3 Tuyệt tự

4 Tuyệt thực

1

2

3

4

a Cắt đứt mọi quan hệ

b không có con trai nối dõi

c bị mất hẳn giống nòi

d Giữ bí mật tuyết đối

e Nhịn ăn hoàn toàn

B.Tự luận:(7đ)