Giáo án Ngữ văn 9 tuần 15-18

Trong đoạn trích tác giả đẫ xây dựng đợc những tình huống nào để bộc lộ tình cảm của cha con ông Sáu?. Diễn biến tâm lý và tình cảm của nhân vật bé Thu trong đoạn trích của truyện có

Tuần: 15

Nguyễn Quang Sỏng

Ngày soạn:

15/11 Ngày giảng:

I Mục tiờu bài học:

1 Kiến thức

- Cảm nhận được tỡnh cha con sõu nặng trong hoàn cảnh ộo le của chiến tranh

- Nắm được nghệ thuật miờu tả tõm lớ nhõn vật đặc biệt là nhõn vật bộ Thu

- Nghệ thuật xõy dựng tỡnh huống truyện bất ngờ thỳ vị, tự nhiờn của tỏc giả

2 Kỹ năng

- Rốn kĩ năng đọc diễn cảm, phỏt hiện những chi tiết nghệ thuật đỏng chỳ ý trong một truyện ngắn

3 Thái độ:

Giáo dục học sinh tình yêu gia đình, quê hơng, đất nớc

II Chuẩn bị:

- GV: Chõn dung tỏc giả,

- HS: Đọc - túm tắt truyện, tỡm hiểu cõu hỏi SGK

III Tiến trỡnh hoạt động:

Hoạt động của thầy và trò Nội dung hoạt động Bổ sung Hoạt động I: Khởi động

1 – kiểm tra :

Ấn tượng của em khi học xong

truyện lặng lẽ Sa Pa ? Vỡ sao trong truyện

tỏc giả khụng đặt tờn cho nhõn vật?

2 Giới thiệu bài

Hoạt động II: Hớng dẫn học sinh tìm

hiểu chung văn bản

Gv : Hớng dẫn đọc, đọc mẫu

Hs 2-3 em đọc toàn văn bản – nhận xét

Gv Nhận xét, uốn nắn

Yêu cầu học sinh tóm tắt lại cốt truyện

của đoạn trích

Hs Đọc phần chú thích *

H Tóm tắt những nét chính về tác giả

Nguyễn Quang Sáng?

Gv Giới thiêu chân dung nhà văn, nhấn

mạnh một số điểm cần lu ý

H Truyện ngắn chiếc lợc ngà đợc sáng

tác trong hoàn cảnh và thời gian nào?

H Em có nhận xét gì về cách xây dựng

truyện của nhà văn?

Gv Truyện ngắn khá dài viết theo cách

I Tỡm hiểu chung :

1 Tác giả

Nguyễn Quang Sáng sinh năm

1932, quê ở chợ Mới – An Giang

Tham gia phong trào kháng chiến chống thực dân Pháp 1954 sau đó trở về hoạt động tại chiến trờng miền Nam tiếp tục viết văn

Nổi tiếng với truyện gnắn và tiêu thuyết

Đè tài chủ yếu viết về cuộc sồng

và con ngời nam bộ

2 Tác phẩm

Viết năm 1966 khi ông tham gia chiến đấu tạ chiến trờng Nam bộ

truyện lồng trong truyện mà phần chính

là truyện của bác Ba (Đồng đội cũ của

ông Sáu) kể về cha con ông Sáu

H Em hãy cho biết thể loại và phơng

thức biểu đạt chính của truyện?

H Ngoài phơng thức tự sự còn kết hợp

với phơng thức nào? (Xen miêu tả)

H Ngôi kể và tác dụng của ngôi kể đó?

( Ngôi thứ nhất – Tăng độ tin cậy và

tính trữ tình của truyện)

Hoạt động III: Hớng dẫn tìm hiểu chi

tiết văn bản

H Nội dung chính của câu truyện là gì?

( Bộc lộ tình cảm của cha con ông Sáu)

H Trong đoạn trích tác giả đẫ xây dựng

đợc những tình huống nào để bộc lộ tình

cảm của cha con ông Sáu ?

H Đâu là tình huống cơ bản ?

H ở hai tình huống đó đã bộc lộ tình

cảm gì của nhân vật làm ngời đọc xúc

động ?

H Dựa vào hai tình huống trên xác định

bố cục văn bản ?

Hs/ Đọc lại tình huống 1

H Diễn biến tâm lý và tình cảm của

nhân vật bé Thu trong đoạn trích của

truyện có rhể chia thành mấy giai đoạn,

đó là những giai đoạn nào?

H Tìm những từ ngữ hình ảnh chứng tỏ

bé Thu không nhận ông Sáu là cha?

- Nghe ông Sáu gọi: Giật mình tròn mắt

ngơ ngác lạ lùng

- Mặt bỗng tái nhợt đi, chớp chớp mắt

nhìn anh Ba nh muốn hỏi

- Vụt chạy kêu thét lên gọi má

H Qua những cử chỉ hành động đó em

cảm nhận đợc tâm trạng gì đang diễn ra

trong bé Thu ?

H.Phản ứng tâm lý của bé Thu diễn ra

trong hoàn cảnh cụ thể nào?

Em hãy phân tích tâm lý của bé Thu

trong từng hoàn cảnh?

- H/c1: Khi mẹ bảo nó mời ba ra ăn cơm

3 Thể loại : Truyện ngắn

Phơng thức biểu đạt: Tự sự

4 Đọc- tỡm hiểu chỳ thớ thớch

5

Bố cục

- Tình huống truyện:

+ Hai cha con gặp nhau sau 8 năm xa cách, bé Thu không nhận cha, khi nhận ra cha thì

ông Sáu phải đi-> Biểu lộ tình cảm mãnh liệt của bé Thu

+ ở nơi căn cứ ông Sáu đã dồn tình yêu thơng nhớ con vào làm chiếc lợc ngà

II Đọc- Hiểu văn bản:

1 Nội dung:

a Hình ảnh bé Thu trong lần cha về thăm nhà

*Tr ớc khi bé Thu nhận ra ông Sáu là cha

-Bé Thu ngạc nhiên , lo lắng, sợ hãi

và xa lánh

-Cự tuyệt một cách quyết liệt trớc những tình cảm của ông Sáu giành cho mình- Không chấp nhận ông Sáu là cha

- H/c2: Khi nấu cơm và cần sự giúp đỡ.

H Khi mời ông Sáu vào ăn cơm bé Thu

mời ntn?

- Nói trống không

H Theo em vì sao bé Thu lại có phản

ứng đó?

Có phải đó là dấu hiệu của đứa trẻ h

không?

- Bé Thu đã bày tỏ tình cảm sâu sắc, tình

yêu mãnh liệt đối với ngời cha trong ảnh

của mình Bé Thu không coi ông Sáu là

cha, chỉ là ngời đàn ông xa lạ không tốt

Trong hoàn cảnh xa cách trắc trở của

chiến tranh, bé Thu còn nhỏ không hiểu

hết đợc những tình thế khắc nghiệt của c/

s ngời lớn, cũng không kịp đón nhận

những khả năng bất thờng nhng lại thờng

xảy ra trong h/c chiến tranh

Gv Qua sự giải thích của bà ngoại Thu

đã hiểu ra tất cả vậy thái độ và hành động

của bé Thu trong buổi chia tay – khi

Thu nhận ra cha ntn?-> T2

H Buổi sáng cuối cùng của ngày phép

khi anh Sáu lên đờng Thu đã có thái độ

và hành động nh thế nào?

Hs Thảo luận nhóm tìm những chi tiết

miêu tả

Đại diện nhóm trình bày kết quả, nhận

xét, bổ sung

- Thái độ : mặt sầm lại buồn rầu,

nhìn không ngơ ngác, không lạ

lùng, vẻ mặt nghĩ ngợi sâu xa

- Hành động : Gọi thét, ôm chầm,

bíu chặt, hôn cùng khắp, tay siết

cổ, chân câu chặt

H Tất cả những hành động của bé Thu

nói lên điều gì ?

H Nếu chứng kiến cảnh tợng đó em cảm

thấy nh thế nào ?

H Em hiểu gì về nhân vật bé Thu qua

đoạn trích ?

Hs Nêu ý kiến

Gv, Nhận xét và bình giảng

H Hãy nhận xét về nghệ thuật xây dựng

nhân vật của tác giả?

* Khi nhận ra ông sáu là cha

- Sự ngờ vực về cha trong bé Thu đã

đợc giải toả, Thu ân hận và hối tiếc, tình yêu cha và nỗi nhớ mong cha

ẩn sâu ttrong lòng bùng ra mạnh mẽ

* Thu là một em bé có tình cảm sâu sắc, mạnh mẽ, mãnh liệt trong tình yêu thơng nhất là đối với ngời cha của mình Nhng ở em cũng có biểu hiện của một đứa trẻ bớng bỉnh gan lì và cơng quyết

* Nhà văn rất am hiểu tâm lý trẻ em

và diễn tả hết sức sinh động bằng cả

tấm lòng yêu mến và trân trọng tình cảm của trẻ thơ

H Vì sao ngời thân ông Sáu khao khát

đ-ợc gặp mặt nhất lại chính là đứ a con?

- Vì đã 8 năm ông cha một lần gặp mặt

đứa con gái đầu lòng

H Hãy chỉ ra những chi tiết biểu hiện

tình cảm của ông Sáu đối với con trong

ba ngày phép?

Hs Thảo luận nhóm

Đại diện nhóm trình bày kết quả nhận xét

bổ sung

Gv Nhận xét kết luận

- Gọi Thu ! con – cùng với điệu bộ vừa

bớc vừa khom ngời đa tay đón chào con

- Suốt ngày quanh quẩn bên con

- Vỗ về chăm sóc con

H Những chi tiết đó biểu lộ tình cảm nh

thế nào của ông Sáu đối với bé Thu ?

H Khi đứa con từ chối những tình cảm

đó của ông Sáu ông có những biểu hiện

gì ?

- Mặt sầm lại, 2 cánh tay buông nh bị gãy

H.Những biểu hiện đó cho thấy tâm

trạng ông Sáu ntn ?

H Đến khi bé Thu chịu nhận ông Sáu là

cha tâm trạng của ông ntn ?

Hs Thảo luận nhóm và tìm chi tiết biểu

hiện

H Những chi tiết đó giúp em cảm nhận

đợc điều gì diễn ra trong tâm trạng của

ông ?

H Tình cảm sâu sắc của ông Sáu với bé

Thu cần đợc thể hiện tập trung ở phần

nào trong câu chuyện ?

- Khi ông Sáu ở nơi căn cứ

H Ông đã làm gì để bộc lộ tình cảm nhớ

thơng yêu con của mình?

Tìm những chi tiết bộc lộ tình cảm của

ông Sáu khi ông làm cây lợc ngà?

- Ca răng lợc thận trọng, tỉ mỉ

- Trên sống lng lợc khắc chữ

- Khi nhớ con thì lấy lợc ra ngắm

H Qua những chi tiết đó em có nhận xét

gì về tình cảm của ông Sáu đối với con

mình?

H Khi làm xong chiếc lợc tởng nh làm

dịu đi nỗi ân hận day dứt trong ông Sáu

nhng điều gì đã xảy ra?

- ông Sáu hy sinh khi cha kịp trao cây lợc

đến tay con gái

b.Nhân vật ông Sáu

* Trong ba ngày phép

- Buồn , thất vọng nhng đầy lòng tha thứ khi đứa con từ chối tình cảm của mình

- Sung sớng, hạnh phúc khi cảm nhận đợc tình ruột thịt từ con mình

* Ở nơi căn cứ

- Ông đã dồn hết tâm huyết, lòng yêu thơng con vào làm chiếc lợc ngà

H Qua câu chuyện về chiếc lợc ngà

không chỉ nói đến tình cảm cha con thắm

thiết mà còn phản ánh đợc điều gì?

- Những đau thơng mất mát do chiến

tranh gây ra cho bao gia đình, bao con

ngời

Hoạt động III Hớng dẫn tổng kết

H Điểm lớn nhất để tạo nên ngôn ngữ

hấp dẫn của chuyện là gì?

H Cách lựa chọn ngôi kể có hiệu quả

ntn?

Nội dung phản ánh của đoạn trích là gì?

Hs Nêu ý kiến

Gv Kết luận theo ghi nhớ

H Nêu cảm nghĩ của em về tình cha con

qua truyện ngắn Chiếc lợc ngà của

Nguyễn Quang Sáng?

2 Nghệ thuật:

-Tạo tỡnh hứụng truyện ộo le

-Cốt truyện mang yếu tố bất ngờ

-Người kể chuyện là bạn của ụng Sỏu, chứng kiến toàn bộ cõu chuyện

3 í nghĩa văn bản:

Cõu chuyện cảm động về tỡnh cha con sõu nặng, Chiếc lược ngà cho ta hiểu thờm về những mất mỏt do chiến tranh mang lại

* Ghi nhớ (SGK)

3 Hướng dẫn tự học:

- Đọc, nhớ những chi tiết nghệ thuật đặc sắc trong đoạn trớch

-Nắm được những kiến thức của bài học

4 Củng cố :

- Em cảm nhận đợc điều gì trong tâm trạng của bé thu khi ông Sáu gọi Thu

là con

- Điểm lớn nhất tạo nên ngôn ngữ của câu truyện là gì?

- Nhận xét về tình huống truyện và cách xây dựng tính cách nhân vật

5 H ớng dẫn về nhà (2’)

- Đọc và tóm tắt lại tác phẩm

- Phân tích tâm trạng của nhân vật bé Thu khi cha nhận ra ông Sáu là cha

- Ôn tập tiếng việt theo nội dung SGK

-Tuần 15

Ngày soạn:

19/11 Ngày giảng:

I Mục tiêu bài học.

1 Kiến thức

- Giúp học sinh củng cố kiến thức về các phơng châm hội thoại đã học Các cách

x-ng hô trox-ng hội thoại, cách dẫn trực tiếp, dẫn gián tiếp

- Vận dụng vào giao tiếp hàng ngày

2 Kỹ năng

- Rèn kỹ năng giao tiếp

II Chuẩn bị.

- Gv Giáo án, bài tập mẫu, bảng phụ

- Hs Ôn tập kiến thức theo nội dung hớng dẫn SGK

III Tiến trình tổ chức hoạt động

Hoạt động của thầy và trò Nội dung hoạt động Bổ sung Hoạt động I: Khởi động

1 Kiểm tra : Kiểm tra trong phần ôn

tập lý thuyết

2 Giới thiệu bài

Hoạt động I: Hớng dẫn học sinh tổng

hợp kiến thức về các phơng châm hội

thoại

H Hãy kể tên các phơng châm hội thoại

đã học ?

Hs Thảo luận nhóm

Đại diện nhóm trình bày kết quả, nhận

xét, bổ sung

Gv Nhận xét,kết luận

Hoạt động II: Hớng dẫn học sinh tìm

hiểu từ ngữ xng hô trong hội thoại

Hs: Chia làm 3 nhóm

N1 Liệt kê các đại từ nhân xng

N2 Liệt kê các từ ngữ xng hô chỉ quan

hệ họ hàng

N3 Liệt kê các từ ngữ xng hô là danh từ

chỉ tên ngời

Y/c các nhóm nêu cách dùng của từng

loại từ ngữ xng hôthoe bảng mẫu

Hs Đại diện nhóm trình bày kết quả

Nhận xét, bổ sung

Gv Nhận xét, uốn nắn, sửa chữa

A.Lý thuyết.

I.Các phơng châm hội thoại

- Có 5 phơng châm hội thoại + Phơng châm về lợng

+ Phơng châm về chất + Phơng châm cách thức + Phơng châm quan hệ + Phơng châm lịch sự

II.Xng hô trong hội thoại

a Các từ ngữ xng hô trong tiếng Việt và cách dùng

+ Đại từ nhân xng:

- Tôi, tớ, chúng tôi, chúng tớ

- Cậu, bạn, các bạn, các cậu,

- Nó, hắn, chúng nó,

-> Dùng ở ngôi thứ nhất, hai, ba với

số ít, số nhiều

+ Đại từ dùng để chỉ quan hệ họ hàng, chức vụ, nghề nghiệp

- Anh, em, chị, chị, chú, bác, cô

- Thủ tớng, giám đốc, bác sĩ

Gv Trong tiếng Việt khi xng hô thờng

theo phơng châm xng khiêm, hô tôn

H Em hiểu thế nào là xng khiêm, hô

tôn?

Lấy ví dụ cho cáhc xng hô đó.

H Qua tìm hiểu em có nhận xét gì về từ

ngữ xng hô Tiếng Việt?

H Vậy ta phải căn cứ vào đâu để lựa

chọn và sử dựng từ ngữ xng hô cho phù

hợp khi giao tiếp?

Hoạt động III: Hớng dẫn tìm hiểu về

cách dẫn trực tiếp, cách dẫn gián tiếp

H Thế nào là cách dẫn trực tiếp, cách

dẫn gián tiếp?

Hoạt động IV: Hớng dẫn luyện tập

BT2 (III): Chuyển lời thoại thành lời

dẫn giỏn tiếp

+ Danh từ chỉ tên ngời: Mai, Lan, Hoa, Hồng, Huệ

-> Dùng để gọi và xng tên a.Phơng châm xng khiêm, hô tôn

+ Xng khiêm: Ngời nói tự xng một cách khiêm nhờng

( Xa: Thần, đệ, muội

Nay: ) + Hô tôn: Gọi ngời đối thoại một cách khiêm tốn ( Quý bà, quý cô, gọi bác thay con )

b.Lựa chọn từ ngữ xng hô trong giao tiếp

- TN xng hô tiếng Việt vô cùng phong phú và đa dạng

+ Căn cứ vào tình huống giao tiếp (thân hay sơ)

+ Căn cứ vào quan hệ giữa ngời nói với ngời nghe

II.Cách dẫn trực tiếp, dẫn gián tiếp.

B.Luyện tập

Chỳ ý cỏch xưng hụ

* Tụi => nhà ma

* Chỳa cụng => Qung Trung

* Bõy giờ => Bấy giờ

*.Củng cố:

Cỏc PCHT ? Từ ngữ xưng hụ trong hội thoại? Cỏch dẫn giỏn tiếp và dẫn trực tiếp?

* Hớng dẫn về nhà

- Ôn tập lại kiến thức bài học

- Chuẩn bị làm bài kiểm tra 1 tiết

Tuần 15

Ngày soạn: 19/11 Ngày giảng:

I Mục tiờu bài học:

Giỳp HS:

- Kiểm tra HS nắm cỏc bài thơ, truyện hiện đại đó học

- Đỏnh giỏ kết quả HS về tri thức, về kĩ năng để khắc phục những điếm cũn yếu

II Chuẩn bị:

- GV: Ra đề kiểm tra

- HS: Chuẩn bị giấy kiểm tra, kiến thức làm bài

III Tiến trỡnh hoạt động:

1 Ổn định phát đề: (2phút)

2 HS làm bài: (42 phút)

§Ò bµi