tiếp và lời dẫn gián tiếp, hãy nêu cách hiểu của em về ý nghĩa của câu văn sau: "Tác phẩm vừa là kết tinh của tâm hồn người sáng tác, vừa là sợi dây truyền cho mọi người sự sống mà nghệ [r]
Trang 1Tuần 15 Ngày soạn: 30/11/2012 Tiết 71 Ngày dạy: 03/12/2012 Văn bản
CHIẾC LƯỢC NGÀ
Nguyễn Quang Sáng
A MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
1 Kiến thức
- Nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong một đoạn truyện Chiếc lược ngà.
2 Kỹ năng:
- Đọc – hiểu văn bản truyện hiện đại sáng tác trong thời kì kháng chiến chống Mĩ cứu nước
3.Thái độ: giáo dục cho học sinh tình cảm cha con, tình cảm gia đình.
B.CHUẨN BỊ
Gv:giáo án.Chân dung Nguyễn Quang Sáng,tập 25 truyện ngắn Nguyễn Quang Sáng.
Hs: Soạn bài ở nhà
C TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY –HỌC.
1 Kiểm tra bài :
CH:Hãy đóng vai anh thanh niên kêt về phút chia tay giữa anh và ông hoạ sĩ với cô kĩ sư trẻ
2 Bài mới
(Gtb) Trong cuộc sống thiếu gì những tình huống éo le xảy ra, nh t là trong hoàn c nh chi n tranh ác ấ ả ế
li t đ th hi n và th thách tình c m con ng i.Chi c l c ngà c a nhà v n Nam B Nguy n Quang Sáng đ c ệ ể ể ệ ử ả ườ ế ượ ủ ă ộ ễ ượ xây d ng tr n c s nh ng tình hu ng th t ng t nghèo trong nh ng n m kháng chi n ch ng M gian lao ự ệ ơ ở ữ ố ậ ặ ữ ă ế ố ĩ ở
mi n Nam,qua đó kh c sâu tình c m cha con sâu n ng c a ng i cán b ,chi n s Chúng ta s tìm hi u v n b n ề ắ ả ặ ủ ườ ộ ế ĩ ẽ ể ă ả
đ hi u rõ đi u này ể ể ề
Hoạt động 1
-Hướng dẫn hs tìm hiểu
chung-Dựa vào những thông tin trong
Sgk hãy nêu những nét chính
về tác giả và tác phẩm
-Em hãy nêu hoàn cảnh sáng
tác của tác phẩm?
-Gv yêu cầu hs giải thích ½ chú
thích Sgk
-Gv hướng dẫn đọc:chú ý giọng
kể của tác giả(nhân vật anh Ba
xưng tôi ở ngôi thứ nhất)trầm
tĩnh,cảm động,hơi buồn; những
đoạn vă miêu tả tâm trạng của
bé Thu,của anh Sáu,những câu
đối thoại ngắn của các nhân
vật cần chọn giọng đọc với
giọng điệu phù hợp.
-Hãy tóm tắt cốt truyện khoảng
8 đến 10câu nhưng vẫn đảm
-Cá nhân nêu theo Sgk những thông tin chính
-Ông là nhà văn quân đội trưởng thành trong quân ngũ từ
2 cuộc kháng chiến của dân tộc
-Đề tài:Viết về cuộc sống và con người ở Nam Bộ
-Giải thích chú thích theo yêu cầu
-Nghe hướng dẫn,nghe đọc mẫu
-Đọc tiếp văn bản
-Hs tóm tắt cốt truyện
I.Tìm hiểu chung
1.Tác giả:Nguyễn Quang Sáng sinh năm 1932,quê ở
An Giang
2.Tác phẩm: được viết vào năm 1966 khi ông hoạt động
ở chiến trường Nam Bộ thời chống Mĩ
3 Bố cục
Trang 2bảo những tình tiết chính và
đúng mạch lạc của câu chuyện
-Truyện được kể ở ngôi thứ
mấy? Đựơc đặt vào nhân vật
nào? Tác dụng của ngôi kể
này?
-Truyện đã thể hiện tình cha
con sâu sắc của hai cha cô ông
Sáu qua mấy tình huống?Trong
những tình huống ấy,tình cảm
sâu sắc nào được bộc lộ?
-Suy nghĩ bộc lộ cá nhân
+Ngôi I,đặt vào nhân vật anh Ba.
+Tác dụng:tăng độ tin cậy và tính trữ tình của câu chuyện.
Suy luận – phát biểu -Hai tình huống:
+TH1:Hai cha con gặp lại nhau sau 8 năm xa cách,nhưng con không nhận cha,đến lúc nhận ra
và biểu lộ t/cảm thì ông Sáu
phải ra đi->TH cơ bản của
truyện.
+TH2:Ở khu căn cứ làm lược tặng con gái
II Tìm hiểu văn bản
1.Tóm tắt truyện
D Củng cố - dặn dò
- Truyện được kể ở ngôi thứ mấy? Đựơc đặt vào nhân vật nào?Tác dụng của ngôi kể này?
- Truyện đã thể hiện tình cha con sâu sắc của hai cha cô ông Sáu qua mấy tình huống?Trong những tình huống ấy,tình cảm sâu sắc nào được bộc lộ?
-Về nhà chuẩn bị phần tiếp theo của văn bản
* Rút kinh nghiệm
===================================================================== Tuần 15 Ngày soạn:01/12/2012 Tiết 72 Ngày dạy: 04/12/2012
Văn bản
CHIẾC LƯỢC NGÀ
Nguyễn Quang Sáng
A MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
1 Kiến thức
- Tình cảm cha con sâu nặng trong hoàn cảnh éo le của chiến tranh
- Sự sáng tạo trong nghệ thuật xây dựng tình huống truyện, miêu tả tâm lí nhân vật
2 Kỹ năng:
- Vận dụng kiến thức về thể loại và sự kết hợp các phương thức biểu đạt trong tác phẩm tự sự
để cảm nhận một văn bản truyện hiện đại
3.Thái độ: giáo dục cho học sinh tình cảm cha con,tình cảm gia đình.
B.CHUẨN BỊ
Gv:giáo án.Chân dung Nguyễn Quang Sáng, tập 25 truyện ngắn Nguyễn Quang Sáng.
Hs: Soạn bài ở nhà
C TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY –HỌC.
1 Kiểm tra bài (không)
2 Bài mới
Trang 3Hướng dẫn hs tìm hiểu văn
bản.
-Truyện đã thể hiện tình cha
con sâu sắc của hai cha cô ông
Sáu qua mấy tình huống?
Trong những tình huống
ấy,tình cảm sâu sắc nào được
bộc lộ?
TH 1 bộc lộ t/c mãnh liệt của
bé Thu với cha.
+TH2:Biểu lộ tình cảm sâu
sắc của cha đối với con.
-Phân tích tích tình cảm của bé
Thu trong tình huống 1
-Hãy tìm những chi tiết thể
hiện tâm trạng của bé Thu
trước khi nhận ra cha Từ đó
có thể thấy được tình cảm của
bé Thu đối với cha ntn?
-Hãy lí giải nguyên nhân của
thái độ ấy?
-GV:cách tả của tác giả thật cụ
thể và hợp lí.Lí do cũng thật dễ
hiểu;con bé quá ngạc nhiên,bất
ngờ,không hiểu chuyện gì xảy
ra,tiếp sau là sự sợ hãi Tâm lí sợ
hãi của đứa bé được được tả bằng
tiếng kêu thét gọi mẹ và hành động
chạy vụt đi rất phù hợp với tâm lí
và hành động của trẻ con(gái).Chi
tiết này đã gây cho người đọc sự
cảm động,cảm thương cho anh
Sáu,xen lẫn sự tò mò của người
đọc.
-Gặp lại con sau 8 năm xa
cách,ông sáu đã vô cùng mừng
rỡ,ông dường như không kìm
nén nỗi lòng mình khi nhìn
thấy con.Tìm chi tiết miêu tả
tình cảm của ông Sáu lúc gặp
con?
-Sự xuất hiện của ông Sáu
khiến bé Thu phản ứng như thế
nào?Phản ứng ấy có làm cho
-Hs phát hiện-trả lời cá nhân,lí giải
-Bổ sung nếu còn thiếu
+Nghe gọi giật mình-tròn mắt nhìn
+Nó ngơ ngác lạ lùng
+Con bé thấy lạ quá…muốn hỏi đó là ai?
+Mặt nó bỗng tái đi…vụt chạy…kêu thét lên:Má!má!
-Lí giải:Cách lí giải hợp lí.Con bé quá bất ngờ, nó sợ hãi,sợ bị lừa gạt,sợ bị bắt
-Lắng nghe
-Tìm chi tiết trong Sgk
+Cái tình cha con cứ nôn nao
+Không thể chờ xuồng cập bến…nhún chân,nhảy tót lên
+Bước vội vàng…kêu to…
Thu!con
+Vết thẹo dài đỏ ửng, giần giật…
-Hs phát hiện-thảo luận 2 phút:
Tổ 1-2 trả lời
Tổ 3-4 nhận xét
+bé Thu ngờ vực,sợ hãi ,lảng tránh ông.Ông Sáu sững lại,nỗi đau đớn khiến mặt anh sầm lại…hai tay buông xuống như bị gãy
-Phát hiện-nêu theo Sgk
+Thờ ơ,lạnh nhạt:gọi trống không, không nhờ chắt nước
nồi cơm đang sôi,hất tung cái
a.Trước khi nhận ông Sáu là cha
-Nó giật mình, ngơ ngác, lạ lùng, hốt hoảng, mặt tái đi rồi vụt chạy, kêu thét lên khi mới gặp ông Sáu
->Sự sợ hãi xa lánh
-Thờ ơ, lạnh nhạt:không chịu gọi ông Sáu là ba, chỉ gọi trống không
Trang 4em bất ngờ không? Tìm chi
tiết cho thấy rõ điều đó?
-Trong hai ngày đêm tiếp
theo,thái độ và tình cảm của
em đối với ông Sáu diễn biến
ntn ?
-Qua những chi tiết trên,em
em có nhận xét gì về tính
câchs của bé Thu ?
………
-Hãy tìm những chi tiết thể
hiện thái độ và tình cảm của bé
Thu trong buổi sáng chia tay
với ông Sáu và anh Ba? Lí giải
về thái độ và hành động đó?
-Vì sao tác giả lại để bà ngoại
giải thích lí do mà không phải
là người khác?Vì sao bé Thu
không giãi bày ẩn ức với má
mình trước đó?
(-Trạng thái ân hận nuối tiếc
khi em hiểu ra vấn đề: Nằm
im, thở dài…)
-Qua đó ta có thể nhận xét ntn
về tính cách của bé Thu và
nghệ thuật miêu tả của tác giả?
………
-Gv nhắc lại một vài nét tình
cảm,hoàn cảnh và tâm trạng
của anh Sáu trong chuyến về
phép 3 ngày
-Hãy tìm những chi tiết,sự việc
ở phần 2 thể hiện tình cảm của
ông Sáu với con và nêu cảm
nghĩ về tình cảm ấy?
-Khi tìm được khúc ngà voi,
ông Sáu có những biểu hiện
tình cảm,cảm xúc ntn?Vì sao
ông có cảm xúc như vậy?
-Hãy tìm những chi tiết bộc lộ
tình cảm với con của ông khi
ông làm cây lược ngà.Phân
trứng cá ra khỏi bát cơm,bị đánh không khóc,bỏ về bên
bà ngoại,khua dây cột xuồng kêu rổn rảng thật to.
-Tự do bộc lộ
-Trao đổi-phát biểu
+Hoàn toàn không đáng trách
………
-Phát hiện-lí giả cá nhân
+ Cất tiếng gọi ba-tiếng kêu như xé,chạy xô tới,nhanh như một con sóc,thót lên,dang hai tay ôm chặt cổ,hôn cả vào vết thẹo,hai chân…
-Giải thích
-Đang giận má,bác Ba là khách
-Chỉ có thể tâm sự với bà ngoại
-Nhà văn am hiểu tâm lí trẻ thơ,trân trọng t/c hồn nhiên, bồng bột trong trẻo của các em
………
+Đầu tiên là sự ngạc nhiên, hụt hẫng và buồn khi thấy đứa con sợ hãi và bỏ chạy
+Hai ngày sau tìm mọi cách làm thân mà không thành
+Không nén được tức giận, đánh, mắng con
-Hs phát hiện trong Sgk
+ Ân hận day dứt vì lỡ đánh con
+Nỗi khổ tâm cứ dày vò anh khi ở rừng
+Làm cây lược cho con
-Nhận xét
+Chi tiết chân thực,bộc lộ rõ
-Sự ương ngạnh của bé Thu là phản ứng tâm lí tự nhiên chứng tỏ cá tính mạnh mẽ,tình cảm của em sâu sắc, chân thật dành cho ba
b.Khi nhận ra cha
-Thái độ và hànhg động thay đổi đột ngột: cất tiếng gọi ba- tiếng kêu như xé,chạy xô tới,thót lên,ôm chặt cổ, hôn cả vào vết thẹo…
-Nhà văn am hiểu tâm lí trẻ thơ với tấm lòng thương yêu,trân trọng
2.Nhân vật ông Sáu
a.Trong chuyến nghỉ phép về thăm nhà:
+ Ông háo hức để gặp con để
ôm con vào lòng
+ Suốt ngày chỉ quanh quẩn ở nhà bên con…
b Khi ở căn cứ:
+ Ân hận vì đã lỡ đánh con
+ Kỳ công làm cây lược cho con
+ Chưa kịp trao cho con thì đã
Trang 5tích để thấy được tình cảm sâu
sắc của ông
-Qua đây,còn có thể suy ngẫm
rộng ra điều gì về chiến tranh
và cuộc sống con người?
-Gv chốt:Chiến tranh luôn đồng
nghĩa với đau thương mất mát,bao
gia đình,bao người trở thành côi
cút,bất hạn,đáng thương,nhưng
điều quý giá nhất trong cái mất
mát đó là tình cha con, tình cảm
muôn thuở có tính nhân bản bền
vững,vừa cho ta thấy cụ thể nỗi
đau mà con người phải gánh chịu
bởi chiến tranh.
Hoạt động 3
Hướng dẫn tổng kết
- Em hãy trình bày nội dung
chính mà truyện thể hiện?
- Những yếu tố nghệ thuật tạo
nên sự thành công cho văn
bản?
- Chi tiết chiếc lược ngà có vai
trò ntn trong truyện?
t/cảm cha con thân thiết
-Tự do bộc lộ:
+Thể hiện t/c sâu năng của cha đối với con trong h/cảnh chiến tranh ngặt nghèo,nhiều
éo le,gian khổ
-Tự do bộ lộ suy nghĩ
-Lắng nghe
………
-Cốt truyện
-Tình huống
-Ngôi kể
-Xây dựng nhân vật,miêu tả tâm lí nhân vật
-Trao đổi-trình bày
+Có ý nghĩa nối kết các nhân vật trong tác phẩm,biểu hiện
cụ thể t/c của người cha dành cho con-vừa là biểu tượng tình cha con sâu nặng
hi sinh
=>Tình cảm cha con sâu nặng, hoàn cảnh chiến tranh ngặt nghèo ,nhiều éo le, gian khổ gây bao đau thương mất mát
III.Tổng kết
1.Nội dung:
- Truyện thể hiện tình cảm cha
con sâu nặng trong hoàn cảnh
éo le của chiến tranh
- Tác giả bày tỏ lòng thương cảm sâu sắc đối với những đau khổ mất mát của nhiều gia đình phải gánh chịu
2.Nghệ thuật: xây dựng cốt truyện chặt chẽ, tình huống bất ngờ, hợp lí
-Nghệ thuật khắc hoạ tâm lí, xây dựng tính cách nhân vật -Ngôi kể, người kể thích hợp
D. Củng cố-dặn dò
-Thái độ và hành động của nhân vật bé Thu trước và sau khi nhận ra cha
-Tình cảm cha con sâu nặng được thể hiện trong truyện
-Về nhà học bài.Chuẩn bị bài mới:Ôn tập Tiếng Việt
* Rút kinh nghiệm
===================================================================== Tuần 15 Ngày soạn: 02/12/2012 Tiết 73 Ngày dạy: 04/12/2012 Tập làm văn
NGƯỜI KỂ CHUYỆN TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
(Tự học có hướng dẫn)
A MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
1 Kiến thức
Trang 6- Vai trò của người kể chuyện trong tác phẩm tự sự.
- Những hình thức kể chuyện trong tác phẩm tự sự
- Đặc điểm của mỗi hình thức người kể chuyện trong tác phẩm tự sự
2 Kỹ năng:
- Nhận diện người kể chuyện trong tác phẩm văn học
- Vận dụng hiểu biết về người kể chuyện để đọc – hiểu văn bản tự sự hiệu quả
B CHUẨN BỊ:
Gv:Giáo án
Hs:Xem trước bài mới
C TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY –HỌC.
1.Kiểm tra bài
CH:Thế nào là đối thoại,độc thoại và độc thoại nội tâm?Tác dụng của chúng trong văn bản tự sự?
2.Bài mới
(Gtb)Trong v/b t s ng i k chuy n có th xu t hi n d i nhi u hình th c khác nhau v i nh ng ngôi k ự ự ườ ể ệ ể ấ ệ ướ ề ứ ớ ữ ể khác nhau Khi trình bày,miêu t s vi c,ng i k th ng g n v i m t đi m nhìn nào đó,đi u này giúp tác gi b c ả ự ệ ườ ể ườ ẵ ớ ộ ể ề ả ộ
l t t ng ,tình c m và suy ngh c a h m t cách sinh đ ng mà chúng ta s hi u rõ h n trong bài h c hôm nay ộ ư ưở ả ĩ ủ ọ ộ ộ ẽ ể ơ ọ
Hoạt động 1
Hướng dẫn hs tìm hiểu vai trò
của người kể chuyện trong v/b
tự sự.
-Gv yêu cầu hs đọc đoạn trích
trong Sgk và trả lời câu hỏi
-a.Đoạn trích kể về ai và sự
việc gì?
b.Ở đây,ai là người kể về các
nhân vật,sự việc trên?(Có phải
là một trong các nhân vật:ông
hoạ sĩ già,cô kỹ sư,anh thanh
niên hay là một người nào
đó?)
-Những dấu hiệu nào cho ta
biết ở đây các nhân vật không
phải là người kể chuyện?
(Chuyện được kể theo ngôi
thứ mấy?Nếu là một trong ba
nhân vật trên thì ngôi kể và lời
văn phải thay đổi ntn? )
c.Những câu “giọng cười
nhưng đầy tiếc rẻ”; “những
người con gái sắp xa ta,biết
không bao giờ gặp ta nữa,hay
-Hs đọc đoạn trích Sgk và trả lời câu hỏi theo cá nhân
- Kể về phút chia tay giữa người hoạ sĩ già,cô gái và anh thanh niên
-Xác định người kể chuyện ,ngôi kể
+Người kể vô xưng,không xuất hiện trong câu chuyện
+Ngôi thứ 3
-Thay đổi lời văn,xưng tôi,hoặc xưng tên
-Đây chính là nhận xét của người kể chuyện về anh thanh niên và suy nghĩ của anh ta
I.Vai trò của người kể chuyện trong văn bản tự sự
1.Ví dụ/Sgk
2.Nhận xét
-Đoạn trích kể về phút chia tay giữa người hoạ sĩ già,cô gái và anh thanh niên
-Chuyện được kể ở ngôi thứ 3.Người kể không xuất hiện trong câu chuyện nhưng có vai trò dẫn dắt người đọc đi vào câu chuyện
Trang 7nhìn ta như vậy”,…là nhận xét
của người nào,về ai?
-Gv nhấn mạnh:Cần lưu ý câu
nhận xét thứ 2,người kể
chuyện như nhập vào nhân vật
anh thanh niên để nói hộ suy
nghĩ và tình cảm của anh
ta,nhưng vẫn là câu trần thuật
của người kể chuyện.Câu nói
đó vang lên không chỉ nói hộ
anh thanh niên mà là tiếng
lòng của rất nhiều người
trong tình huống đó.Nếu đó là
câu nói trực tiếp của anh
thanh niên thì tính khái quát
sẽ bị hạn chế rất nhiều.
d.Hãy nêu những căn cứ để có
thể nhận xét:Người kể chuyện
ở đây dường như thấy hết và
biết tất mọi việc,mọi hành
động và tâm tư,tình cảm cảm
các nhân vật
-Không nên đồng nhất người kể
chuyện với tác giả,ngay cả khi
người kể chuyện xưng tôi.
Hoạt động 2
Hướng dẫn hs luyện tập.
-Yêu cầu hs đọc bài tập trong
Sgk.Thảo luận,trao đổi và trả
lời câu hỏi
-Gv nhận xét,tổng kết chung
Lưu ý:Nếu không đủ thời gian
thì đây là bài tập ở nhà.
-Lắng nghe
-Hs TLN lớn
-Đại diện nhóm 1-2 trình bày
-Nhóm 3,4 bổ sung,nhận xét
+Người kể chuyện không xuất hiện,đứng ngoài qua sát,miêu tả,suy nghĩ,liên tưởng,tượng
để hoá thân vào nhân vật…
+Các đối tượng được miêu tả một cách khách quan
-Lắng nghe
………
-Đọc bài tập -Thảo luận nhóm lớn và đại diện trình bày
-Đại diện nhóm 3,4 trình bày
-Nhóm 1,2 bổ sung,nhận xét
+So sánh 2 đoạn văn,tìm ra điểm giống và khác nhau
-Tuy dấu mặt nhưng người kể dường như biết hết mọi
việc,mọi hành động ,tâm tư,tình cảm của các nhân vật.Có mặt khắp nơi trong v/b
*Ghi nhớ/Sgk
II.Luyện tập
Bài tập 1:a
-Người kể chuyện là tôi (ngôi
thứ nhất)-chú bé-trong cuộc gặp gỡ cảm động với mẹ mình sau những ngày xa cách
-Ưu điểm:giúp cho người kể
dễ đi sâu vào tâm tư,t/c,miêu
tả được những diễn biến tâm lí tinh vi,phức tạo đang diễn ra trong tâm hồn nhân vật tôi -Hạn chế trong việc miêu tả bao quát các đối tượng khách quan,sinh động,khó tạo ra cái nhìn nhiều chiều,do đó dễ gây nên sự đơn điệu trong giọng văn trần thuật
2.b:Hs tự chuyển ngôi kể
D Củng cố-dặn dò.
Trang 8-Vai trò của người kể chuyện trong văn bản tự sự.Ngoài kể chuyện theo ngôi thứ nhất,v/b
tự sự còn kể chuyện theo ngôi nào nữa?
- Về nhà học thuộc ghi nhớ và làm bài tập còn lại
- Chuẩn bị bài mới
* Rút kinh nghiệm
===================================================================== Tuần 15 Ngày soạn: 03/12/2012 Tiết 74 Ngày dạy: 05/12/2012
Tiếng Việt
ÔN TẬP TIẾNG VIỆT
A MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT
1 Kiến thức
- Các phương châm hội thoại
- Xưng hô trong hội thoại
- Lời dẫn trực tiếp và lời dẫn gián tiếp
2 Kỹ năng:
Khái quát một số kiến thức Tiếng Việt đã học về phương châm hội thoại, xưng hô trong hội thoại, lời dẫn trực tiếp và lời dẫn gián tiếp
B.CHUẨN BỊ
Gv:giáo án
Hs:Soạn bài ở nhà
C TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY –HỌC.
1 Kiểm tra bài : (không)
2 Bài mới
(Gtb)Gv lưu ý hs: những kiến thức đã ôn tập ở phần Tổng kết từ vựng không ôn tập nữa là:Sự phát triển của từ vựng, thuật ngữ, trau dồi vốn từ Các nội dung ôn tập trong bài này : phương châm hội thoại, xưng hô trong hội thoại, cách dẫn trực tiếp và cách dẫn gián tiếp
Hoạt động 1
Ôn lại các phương châm hội
thoại.
-Nêu các phương châm hội
thoại đã học?Cho ví dụ
-Hs trao đổi và trả lời câu hỏi
+Nêu các phương châm hội thoại đã học:4 PCHT
+Cho ví dụ
- Cá nhân trả lời
I.Lí thuyết
1.Các phương châm hội thoại
a.Phương châm về lượng b.Phương châm về chất.
-Vd:
+Con bò to gần bằng con trâu (đúng p/châm về chất)
+Con bò to gần bằng con voi (sai p/châm về chất)
c.Phương châm quan hệ.
d.Phương châm cách thức e.Phương châm lịch sự.
-Kể tình huống giao tiếp có PCHT không được tuân thủ -Vd:ông nói gà, bà nói vịt
Trang 9-Xưng hô trong hội thoại là gì?
Cho ví dụ
-Hãy nêu một số từ ngữ xưng
hô trong tiếng Việt và cách
dùng những từ ngữ đó
Gv dùng phiếu bài tập
Hoạt động 2
Hướng dẫn hs luyện tập.
-Gv gọi hs đọc bài tập2.Yêu
cầu:
Trong tiếng Việt,xưng hô
thường theo phương
châm:xưng khiêm hô tốn,em
hiểu phương châm đó ntn?Cho
ví dụ
-Hãy nêu những từ ngữ xưng
hô thể hiện phương châm trên
-Gv chốt:
………
-Hs nêu và lấy ví dụ
-Nêu nhóm các từ xưng hô
………
-Trao đổi-trình bày:
Xưng hô một cách khiêm tốn,khiêm nhường
………
-Trao đổi,thảo luận-trình bày
2.Xưng hô trong hội thoại là: người nói cần cần căn cứ vào đặc điểm của tình huống giao tiếp để xưng hô cho thích hợp -Vd:ông nói gà, bà nói vịt
*Nhóm các từ xưng hô.
a.Đại từ xưng hô(nhân xưng)
:Tôi,tao,tớ,chúng tôi,chúng tớ;nó, cậu,bạn,hắn…ngôi 1,2,3
số ít,nhiều
b.Dùng chỉ quan hệ họ hàng, chức vụ nghề nghiệp: em, anh, chị, chú, bác ,cô ,dì…thủ trưởng, giám đốc, bác sĩ, kĩ sư…Dùng theo vai quan hệ trên-dưới(nghề nghiệp)
c.Danh từ chỉ tên
riêng:Mai,Lan,Huệ,Hồng… Dùng để gọi,xưng tên
II Luyện tập
Bài tập1:
a.Xưng khiêm:người nói tự xưng một cách khiêm nhường -Hô tôn:gọi người đối thoại một cách tôn kính(lưu ý:đây không phải là phương châm xưng hô riêng trơng tiếng Việt mà còn là phương châm xưng hô trong ngôn ngữ phương Đông,nhất là tiếng Hán-Nhật-Triều Tiên)
b.Những từ ngữ xưng hô thể hiện phương châm trên:
+Từ xưng hô thời trước:
-Bệ hạ:dùng để gọi vua tôn kính
-Bần tăng:nhà sư nghèo(tự xưng một cách khiêm tốn) -Bần sĩ:kẻ sĩ nghèo
-Đại ca,đệ,muội…
+Từ xưng hô thời nay:
Quý ông,bà,cô,cậu…(dùng để gọi người đối thoại tỏ ý lịch sự,tôn kính
Gọi bác thay con (thay cho từ chị,anh)
Trang 10-Vì sao trong Tiếng Việt,khi
giao tiếp,người nói phải hết sức
chú ý đến sự lựa chọn từ ngữ
xưng hô?
Gv:
*Trong tiếng Việt không có từ
ngữ xưng hô trung hoà.
Vd:Khi gọi điện thoại nếu trong
gia đình có nhiều thế hệ: gọi con
60 tuổi bằng cụ thì khó giao
tiếp(còn bố mẹ đối tuợng giao
tiếp)nếu có thân mật tuỳ mức độ
mà xưng hô.
-Cách dẫn trực tiếp và cách dẫn
gián tiếplà gì?Cho ví dụ
-Hãy phân biệt cách dẫn
trựctiếp và cách dẫn gián tiếp
- Đọc và phân tích yêu cầu bài
tập 2
Chuyển lợi thoại trong đọan
trích
(Lời dẫn của QT và Nguyễn
Thiếp.QT ở ngôi nào?Chuyển
sang ngôi nào?Từ đó có cách
dẫn gián tiếp?
………
-Hs thảo luận -Đại diện tổ 1-3 trình bày
-Tổ 2-4 nhận xét
-Lắng nghe
-Trình bày cá nhân
+Giống:cùng dẫn lại lời của người dẫn
+Khác:Ý của người khác thông qua lời
-Trao đổi,thảo luận-trình bày
Bài tập 3:Lựa chọn từ ngữ xưng
hô khi giao tiếp
-Từ xưng hô đa dạng,phong phú
-Lựa chọn căn cứ:
+Tình huống giao tiếp(thân mật,xã giao)
+Quan hệ người nói với người nghe (thân, sơ,trọng,khinh) Đạt được kết quả giao tiếp(mục đích giao tiếp)
3.Cách dẫn trực tiếp và cách dẫn gián tiếp
1.Phân biệt cách dẫn -Trực tiếp:Nhắc lại nguyên vẹn lời của người khác(đúng ý
và nguyên lời) -Để sau dấu hai chấm và trong đấu ngoặc kép
-Gián tiếp:Nhắc lại lời hay ý của người khác không cần ngưyên vẹn có sự điều chỉnh(đúng ý chính) -Không dùng (có thêm từ
rằng,là)
Bt2: Những thay đổi về từ ngữ:Tôi(1), nhà vua(3) chúa công(2), nhà vua(3)
Bây giờ (thời gian hiện tại), bấy giờ(thời gian ấy), đây (đặc điểm cụ thể), lược
D.Củng cố-dặn dò
-Về nhà tiếp tục ôn tập, làm bài tập còn lại
- Chuẩn bị bài mới
* Rút kinh nghiệm