Phát triển năng lực: Rèn học sinh năng lực tự học từ các kiến thức đã học biết cách làm một văn bản tự sự năng lực giải quyết vấn đề phân tích tình huống ở đề bài, đề xuất được các giả[r]
Trang 1Ngày soạn:18/1/2019
Ngày giảng:
Tiết 81 Văn bản
BỨC TRANH CỦA EM GÁI TÔI
<Tạ Duy Anh>
A Mục tiêu cần đạt
1 Kiến thức :
* Mức độ nhận biết : - Tình cảm của người em có tài năng với người anh.
* Mức độ thông hiểu : - Những nét đặc sắc trong miêu tả tâm lí nhân vật và nghệ
thuật kể chuyện
* Mức độ vận dụng : - Cách thức thể hiện vấn đề giáo dục nhân cách của câu
chuyện: không khô khan, giáo huấn mà tự nhiên, sâu sắc qua tự nhận thức của nhânvật chính
2 Kĩ năng:
- Kĩ năng bài học: Đọc diễn cảm, giọng đọc phù hợp với tâm lí nhân vật.Đọc – hiểu
nội dung văn bản truyện hiện đại có yếu tố tự sự kết hợp với miêu tả tâm lí nhân vật
Kể tóm tắt câu chuyện trong một đoạn văn ngắn
3 Thái độ: giáo dục sự tôn trọng người khác và đức tính khiêm tốn, giáo dục tình
cảm gia đình
4 Phát triển năng lực: Rèn học sinh năng lực tự học, năng lực giải quyết vấn đề,
năng lực sáng tạo, năng lực sử dụng ngôn ngữ , năng lực hợp tác khi thực hiện nhiệm vụ được giao trong nhóm, năng lực giao tiếp trong việc lắng nghe tích cực, thể hiện việc tự tin chủ động trong việc chiếm lĩnh kiến thức bài học, năng lực tự quản lí
được thời gian khi làm bài và trình bày bài
- Kĩ năng sống cần giáo dục: tự nhận thức và xác định cách ứng xử ( sống khiêm tốn
và tôn trọng người khác); giao tiếp, phản hồi/ lắng nghe tích cực, trình bày suy nghĩ,
ý tưởng, cảm nhận của bản thân về giá trị của tác phẩm
- GD đạo đức: Giáo dục phẩm chất yêu gia đình, yêu người thân, lòng nhân ái,
khoan dung, tự lập, tự chủ, có trách nhiệm với bản thân và với người khác => GD giátrị sống: YÊU THƯƠNG, KHOAN DUNG, TÔN TRỌNG, TRÁCH NHIỆM, TRUNG THỰC
- Phương pháp đọc diễn cảm, vấn đáp, thuyết trình, nhóm, nêu vấn đề, động não
D Tiến trình giờ dạy và giáo dục
1 Ổn định tổ chức (1)
2 Kiểm tra bài cũ (5):
? Cảm nhận của em về vẻ đẹp của thiên nhiên và cuộc sống con người trong văn
bản Sông nước Cà Mau của Đoàn Giỏi
* Đáp án: hs nêu trên cơ sở ghi nhớ và nội dung bài học đã pt
3 Bài mới
Trang 2chân dung tác giả, một số
tác phẩm tiêu biểu và giới
thiệu
GV mở rộng:
- Tạ Duy Anh tên khai sinh
của ông là Tạ Viết Đãng,
sinh ngày 9 tháng 9
năm 1959 Quê ông ở thôn
Cổ Hiền, xã Hoàng Việt,
huyện Chương Mỹ, Hà
Tây (nay thuộc Hà Nội)
Ông từng làm cán bộ giám
sát chất lượng bê tông
ở Nhà máy thủy điện Hòa
Bình, trung sĩ bộ binh
ở Lào Cai Sau đó Tạ Duy
Anh tham gia học ở
Trường viết văn Nguyễn
Du Trải qua 4 năm học,
ông đỗ đầu và được giữ lại
làm giảng viên Hiện ông
là biên tập viên tại Nhà
xuất bản Hội Nhà văn Tạ
Duy Anh trở thành hội
I Giới thiệu chung.
1 Tác giả
Tạ Duy Anh sinh 9/9/1959quê Hà Tây là cây bút trẻnổi lên trong thời kì đổimới văn học những năm1980
2 Tác phẩm
- Là truyện ngắn đạt giảinhì cuộc thi “Tương lai vẫygọi” của báo TNTP
- In trong tập “Con dế ma”
(1999)
II Đọc hiểu văn bản
Trang 3viên Hội Nhà văn Việt
Nam từ năm 1993
?Nêu xuất xứ của văn
bản?
* GV: Đây là câu chuyện
khá gần gũi trong đời sống
bình thường của lứa tuổi
thiếu niên nhưng đã gợi ra
- Mục tiêu : giúp học sinh
hiểu được giá trị văn bản
Phân biệt rõ lời kể, lời đối
thoại, diễn biến tâm lí
Câu chuyện kể về người
anh và cô em gái có tài hội
hoạ tên là Kiều Phương
-thường gọi là Mèo Khi tài
năng hội hoạ của em gái
được phát hiện, người anh
thấy buồn, thất vọng vì
mình không có tài năng và
cảm thấy mình bị cả nhà
lãng quên Từ đó, cậu nảy
sinh thái độ khó chịu, hay
Trang 4em Người anh nhận ra
những yếu kém của mình
và hiểu được tâm hồn và
tấm lòng nhân hậu của cô
em gái
GV :
- Có sự lồng ghép 2 cốt
truyện nhỏ
+ Cốt truyện về người em:
Kiều Phương mê vẽ ->
được phát hiện tài năng vẽ
-> bức tranh đạt giải nhất
+ Cốt truyện về người anh:
Ngạc nhiên -> ghen tức
trước tài năng của em ->
hãnh diện và xấu hổ khi
Trong cuộc sống, mỗi con
người đều phải vượt qua
?Theo em truyện được kể
theo ngôi thứ mấy?
? Nhân vật chính trong
truyện là ai? vì sao em
- Nhân vật chính trongtruyện là người anh vàKiều Phương nhưng nhânvật trung tâm là người anh
- Bố cục: 3 phần
Trang 5cho đó là nhân vật chính?
- Cả 2 đều là nhân vật
chính
- Nhân vật trung tâm: là
người anh : Vì truyện
không nhằm khẳng định
năng khiếu hay ca ngợi
những phẩm chất tốt đẹp
của cô em gái mà chủ yếu
muốn hướng người đọc tới
nhất = lời của người anh ->
tác giả miêu tả tâm trạng
nhân vật một cách tự
nhiên, nhân vật cô em được
hiện ra trong cách nhìn, sự
biến đổi của người anh, để
cuối truyện bộc lộ được
nhân cách của người anh
bằng lời của chính nhân vật
ấy -> thể hiện chủ đề câu
chuyện được tự nhiên và
thấm thía hơn qua sự tự
tốt đẹp của cô em gái”.
Nhưng có ý kiến lại
3 Phân tích
a Nhân vật Kiều Phương
* Trước khi tài năng đượcphát hiện:
- Kiều Phương là một emgái hồn nhiên, hiếu động
và có tài năng hội hoạ
* Sau khi tài năng đượcphát hiện:
Trang 6khẳng định “truyện
muốn hướng người đọc
tới sự tự thức tỉnh của
người anh.” Vậy ý kiến
của em như thế nào?
- Như trên đã xác định,
nhân vật trung tâm là
người anh vì vậy truyện
+ Ân hận, ăn năn
+ Tôi muốn khóc quá!
của lòng nhân hậu
? Nhân vật Kiều Phương
được hiện lên qua lời kể
của người anh trai ntn?
- Mặt luôn bị bôi bẩn
- Lục lọi đồ đạc
- Tự chế màu vẽ
- Vui vẻ nhận biệt danh
anh trai tặng cho và dùng
để xưng hô với bạn bè
- Có tài năng vẽ tranh và
- Là một cô bé yêu thươnganh trai hết mực, giàu lòng
vị tha, nhân ái và trái timnhân hậu
Trang 7lòng đam mê hội họa.
? Hãy đánh giá về nhân vật Kiều Phương?
- 2 HS trình bày -> GV
chốt
- Kiều Phương là một emgái hồn nhiên, hiếu động
và có tài năng hội hoạ
GV bình :
KP trong truyện như mộthương sắc của một loàihoa, trước hết đó là sự hồnnhiên, hồn nhiên từ việcbôi bẩn lên mặt, hồn nhiênnhận cái tên thứ 2 thật vui
vẻ, thậm chí mang ra xưng
hô với bạn bè Tâm hồn cô
bé giống như một buổisáng đẹp trời không gợnbóng mây, sống thân ái,chan hòa với mọi người.Trong cái nôi đó, toát ramột vẻ đẹp thánh thiện đến
lạ lùng
? Tài năng của Kiều Phương được phát hiện trong hoàn cảnh nào?
- Chú Tiến Lê-bạn thân của
bố, cùng con gái tới chơi
? Mọi người trong gia đình có cảm xúc như thế nào?
- Vui mừng xúc động, bấtngờ (anh trai-buồn )
? Khi tài năng ở cô bé được phát hiện, mỗi lần
bị anh trai mắng, cô bé có thái độ và hành động ra sao ?
- Mặt xịu xuống, môi dẩura
?Khi bức tranh đoạt giải Nhất, KP muốn ai lên
Trang 8nhận giải cùng ? Vì sao
KP lại chọn anh trai để
vẽ ?
- Ôm cổ và thì thầm vào tai
anh, muốn anh đi nhận giải
cùng
- Yêu thương anh trai hết
mực và nhập tâm lời dạy
của chú Tiến Lê “vẽ những
gì thân thuộc nhất với
tranh ấy được vẽ bằng tình
yêu, lòng nhân hậu đối với
anh trai mình (và niềm tin)
người anh trai Soi vào bức
tranh ấy tức là soi vào tâm
hồn, trái tim nhân hậu của
người em
4, củng cố ( 3’ ): GV khái quát nội dung tiết 1 về cách xây dựng nhân vật, hình ảnh
nhân vật Kiều Phương
5, Hướng dẫn về nhà: (3’)
- Tóm tắt truyện
- Cảm nhận về nhân vật Kiều Phương
- Phân tích tâm trạng nhân vật người anh
?) Nêu diễn biến tâm trạng của người anh qua 3 thời điểm: trước và sau khi tài năng của Kiều Phương được phát hiện, khi Kiều Phương được giải cao nhất cuộc thi vẽ?
Trang 9?) Việc người anh vẫn lén xem tranh của Kiều Phương nói lên điều gì? Thái độ của người anh?
?) Tại sao người anh nỡ đẩy Kiều Phương ra khi em muốn chia sẻ niềm vui với anh?
?) Trong trường hợp này, em khuyên người anh như thế nào?
?) Thái độ của người anh khi đứng trước bức tranh đoạt giải của Kiều Phương? Tại sao?
?) Từ tâm trạng ngỡ ngàng tại sao sau đó người anh lại hãnh diện và xấu hổ?
?) Em hiểu như thế nào về đoạn kết “Tôi không trả lời con đấy”? Theo em nhân vật người anh đáng yêu hay đáng ghét? Cảm nhận của em về người anh?
E Rút kinh nghiệm:
- Phân bố thời gian: ………
- Tổ chức lớp học:………
- Nội dung:………
- Phương pháp: ………
Ngày soạn:18/1/2019 Ngày giảng: Tiết 82 Văn bản
BỨC TRANH CỦA EM GÁI TÔI
<Tạ Duy Anh>
A Mục tiêu cần đạt
1 Kiến thức :
* Mức độ nhận biết : - Tình cảm của người em có tài năng với người anh.
* Mức độ thông hiểu : - Những nét đặc sắc trong miêu tả tâm lí nhân vật và nghệ
thuật kể chuyện
* Mức độ vận dụng : - Cách thức thể hiện vấn đề giáo dục nhân cách của câu
chuyện: không khô khan, giáo huấn mà tự nhiên, sâu sắc qua tự nhận thức của nhân vật chính
2 Kĩ năng:
- Kĩ năng bài học: Đọc diễn cảm, giọng đọc phù hợp với tâm lí nhân vật.Đọc – hiểu
nội dung văn bản truyện hiện đại có yếu tố tự sự kết hợp với miêu tả tâm lí nhân vật
Kể tóm tắt câu chuyện trong một đoạn văn ngắn
3 Thái độ: giáo dục sự tôn trọng người khác và đức tính khiêm tốn, giáo dục tình
cảm gia đình
Trang 104 Phát triển năng lực: Rèn học sinh năng lực tự học, năng lực giải quyết vấn đề,
năng lực sáng tạo, năng lực sử dụng ngôn ngữ , năng lực hợp tác khi thực hiện nhiệm vụ được giao trong nhóm, năng lực giao tiếp trong việc lắng nghe tích cực, thể hiện việc tự tin chủ động trong việc chiếm lĩnh kiến thức bài học, năng lực tự quản lí
được thời gian khi làm bài và trình bày bài
- Kĩ năng sống cần giáo dục: tự nhận thức và xác định cách ứng xử ( sống khiêm tốn
và tôn trọng người khác); giao tiếp, phản hồi/ lắng nghe tích cực, trình bày suy nghĩ,
ý tưởng, cảm nhận của bản thân về giá trị của tác phẩm
- GD đạo đức: Giáo dục phẩm chất yêu gia đình, yêu người thân, lòng nhân ái,
khoan dung, tự lập, tự chủ, có trách nhiệm với bản thân và với người khác => GD giátrị sống: YÊU THƯƠNG, KHOAN DUNG, TÔN TRỌNG, TRÁCH NHIỆM, TRUNG THỰC
- Phương pháp đọc diễn cảm, vấn đáp, thuyết trình, nhóm, nêu vấn đề, động não
D Tiến trình giờ dạy và giáo dục
1 Ổn định tổ chức
2 Kiểm tra bài cũ (5’):
? Kể tóm tắt truyện và nêu cảm nghĩ của em về Kiều Phương?
* Đáp án: hs tóm tắt và nêu cảm nhạn về nhân vật KP như phân tích
Mục tiêu: Giúp HS hiểu được diễn biến
tâm trạng của người anh.
PP: Vấn đáp, phân tích, nêu và giải
quyết vấn đề, thuyết trình
KT: động não.
* GV: Người đọc có ấn tượng sâu sắc về
những hành động, suy nghĩ, diễn biến
tâm lý của người anh – người kể
chuyện
? Nêu diễn biến tâm trạng của người
anh qua 3 thời điểm: trước và sau khi
tài năng của Kiều Phương được phát
hiện, khi Kiều Phương được giải cao
nhất cuộc thi vẽ?
- Thoạt đầu: thấy em gái thích vẽ và tự
chế màu vẽ -> coi là những trò nghịch
ngợm => nhìn bằng cái nhìn kẻ cả,
không thèm để ý (đặt tên cho em, giọng
b) Nhân vật người anh
- Diễn biến tâm lí của nhân vật người anh:
+ Trước khi biết em có tài năng hội họa: tháI độ coi thương, gọi em là mèo con lem luốc
+ Sau khi biết em có tài năng: khó chịu,
Trang 11điệu khi kể )
- Khi tài năng hội hoạ của Kiều
Phương được phát hiện:
+ Mọi người ngạc nhiên, vui mừng, sung
sướng
+ Người anh: buồn, khó chịu, gắt gỏng,
ghen tị với em -> thất vọng (vì không có
tài năng nào) cảm thấy bị lãng quên
(Lén xem tranh và cảm phục em, thấy
? Tại sao khi tài năng hội hoạ của
Kiều Phương được phát hiện người anh
lại có thái độ gắt gỏng với người em,
không thân như trước nữa?
- Vì người anh ghen tuông, đố kỵ với tài
năng của em, cảm thấy mình thua kém
em xa, thấy mọi người chỉ chú ý đến em
mà lãng quên mình
? Diễn biến tâm trạng đó có phù hợp
với tâm lý trẻ thơ không ?
- Phù hợp
*GV: Đây là một biểu hiện tâm lý dễ gặp
ở mọi người nhất là ở tuổi TN
? Với tâm trạng đó người anh đã đối
xử với em gái mình ra sao ?
- Lén xem tranh của em, hay gắt gỏng,
bực bội, xét nét vô cớ với em, miễn
cưỡng trước thành công của em
? Việc người anh vẫn lén xem tranh
của Kiều Phương nói lên điều gì? Thái
độ của người anh?
- Người anh tò mò -> tâm lý lứa tuổi
- Thở dài -> buồn và thầm cảm phục tài
năng của Kiều Phương
*GV: Tình huống quan trọng tạo ra
điểm nút của diễn biến tâm trạng người
anh là ở cốt truyện khi đứng trước bức
tranh được tặng giải của em gái mình
?Tại sao người anh nỡ đẩy Kiều
Phương ra khi em muốn chia sẻ niềm
mặc cảm, tự ti
+ Khi KP đoạt giải: ngỡ ngàng-> hãnh diện -> xấu hổ
Trang 12vui với anh?
- Có lẽ do tức tối, ghen tị (vì em gái hơn
mình)
? Trong trường hợp này, em khuyên
người anh như thế nào?
- Ghen tị là một thói xấu làm người ta
nhỏ nhen, không xứng đáng làm anh
?Thái độ của người anh khi đứng
trước bức tranh đoạt giải của Kiều
Phương? Tại sao? (Thảo luận nhóm –
GV chốt).
+ Giật sững: giật mình và sững sờ
+ Thôi miên: Trạng thái tư tưởng của con
người bị chế ngự, không điều khiển được
lí trí, bị thu hút vào bức tranh
?Từ tâm trạng ngỡ ngàng tại sao sau
đó người anh lại hãnh diện và xấu hổ?
- Hãnh diện vì: Được bao nhiêu người
? Em thấy tác giả đã miêu tả sự diễn
biến tâm trạng ấy ra sao ?
- Sâu sắc, tinh tế và tài tình
? Em hiểu như thế nào về đoạn kết
“Tôi không trả lời con đấy”? Theo
em nhân vật người anh đáng yêu hay
đáng ghét? Cảm nhận của em về người
anh?
- Người anh đã hiểu ra rằng: bức chân
dung mình được vẽ bằng “Tâm hồn và
lòng nhân hậu” của cô em gái
- Người anh vừa đáng trách, vừa đáng
cảm thông vì: Những tình cảm trên chỉ là
nhất thời Sự ân hận day dứt, nhận ra tài
- Người anh vừa đáng trách, vừa đángthương bởi có lúc mặc cảm, tự ti trước tàinăng của em gái nhưng sau đó xúc độngkhi cảm nhân được tâm hồn và tấm lòng
của em gái qua bức tranh Anh trai tôi
,xấu hổ nhận ra điểm yếu của mình
4 Tổng kết
a Nội dung: Tình cảm trong sáng nhân
hậu bao giờ cũng lớn hơn cao đẹp hơn lọng ghen ghét ,đố kị
b Nghệ thuật: kể chuyện bằng ngôi thứ
nhất tao nên sự chân thất cho câu chuyện; miêu tả chân thực diễn biến tâm
lí nhân vật
c Ghi nhớ: Sgk(35)
Trang 13năng tâm hồn của người em cũng chính
là người anh đã biết sửa mình, muốn
vươn lên
*GV: Tâm hồn trong sáng và tấm lòng
nhân hậu của Kiều Phương là liều
thuốc vô giá giúp người anh biết được
bệnh tự ti, đố kị nhỏ nhen của mình để
Hs trao đổi nhóm – trình bày, nhận xét,
bổ sung – GV khái quát
tỏ ra thiện cảm với nó lại đẹp trong ánh sáng và trời xanh như thế.
Trang 14Chắc hẳn không đoán ra được khuôn mặt đanng thộn ra, đuồn đuỗn của anh nên Kiều Phương kéo tay tôi và dẩu môi:
- Anh không nhận ra mình ư?
Tôi ấp úng:
- ừ, ừ, có…có…
Em gái tôi reo lên khanh khách:
- Vậy phải chiêu đãi em kem li đấy nhé!
4 Củng cố – 2’: sử dụng KT hỏi chuyên gia
Trang 15Ngày soạn: 18/01/2019
Ngày giảng:
Tiết 83 Tập làm văn
LUYỆN NÓI VỀ QUAN SÁT, TƯỞNG TƯỢNG,
SO SÁNH VÀ NHẬN XÉT TRONG VĂN MIÊU TẢ
- Đưa các hình ảnh có phép tu từ so sánh vào bài nói
- Nói trước tập thể lớp thật rõ ràng, mạch lạc, biểu cảm nói, nói đúng nội dung, tácphong tự nhiên
b.Kĩ năng sống cần giáo dục: suy nghĩ, sáng tạo, nêu vấn đề và xử lí thông tin; giao
tiếp ứng xử: trình bày suy nghĩ/ ý tưởng của bản thân
3 Thái độ: Yêu thiên nhiên và có thái độ tích cực trong học tập.
4 Phát triển năng lực: Rèn học sinh năng lực tự học ( từ các kiến thức đã học biết
cách làm một văn bản tự sự) năng lực giải quyết vấn đề ( phân tích tình huống ở đề
bài, đề xuất được các giải pháp để giải quyết tình huống ở đề bài, đề xuất được các
giải pháp để giải quyết tình huống), năng lực sáng tạo, năng lực sử dụng ngôn ngữ khi nói, khi tạo lập đoạn văn, năng lực hợp tác khi thực hiện nhiệm vụ được giao trong nhóm, năng lực giao tiếp trong việc lắng nghe tích cực, thể hiện việc tự tin chủ động trong việc chiếm lĩnh kiến thức bài học, năng lực tự quản lí được thời gian khi
làm bài và trình bày bài
- GD đạo đức: Giáo dục phẩm chất tự lập, tự tin, tự trọng, có trách nhiệm với bản
thân, có tinh thần vượt khó, yêu quê hương, đất nước, có trách nhiệm với cộng đồng
=> GD giá trị sống: TRÁCH NHIỆM, TÔN TRỌNG, YÊU THƯƠNG, TRUNGTHỰC, KHOAN DUNG, ĐOÀN KẾT, HỢP TÁC, HÒA BÌNH, TỰ DO