Mục tiêu bài học: Giúp học sinh: * Kiến thức - Hiểu đợc nội dung và ý nghĩa của truyện: Tình cảm trong sáng và lòng nhân hậu của ng ời em gái có tài năng đã giúp cho ngời anh nhận ra ph
Trang 1Ngày dạy: 17/01/2010
(Tạ Duy Anh)
A Mục tiêu bài học:
Giúp học sinh:
* Kiến thức
- Hiểu đợc nội dung và ý nghĩa của truyện: Tình cảm trong sáng và lòng nhân hậu của ng ời em gái có tài năng đã giúp cho ngời anh nhận ra phần hạn chế ở chính mình và vợt lên lòng tự ái t
đó hình thành thái độ và cách ứng xửđúng đắ, biết thắng đợc sự ghen tỵ trớc tài năng hay thành công của ngời khác
- Nắm đợc nghệ thuật kể chuyện và miêu tả
* Kỹ năng.
- Rèn luyện kỹ năng đọc diễn cảm truyện, kỹ năng miêu tả thông qua tác phẩm, kỹ năng ứng xử với ngời khác
* Giáo dục.
- Giáo dục cho học sinh tình cảm anh em, bạn bè Tình thơng yêu, biết nhờng nhịn, tinh thần độ lợng biết nhận ra lỗi lầm và sửa chữa
B Chuẩn bị:
- Giáo viên: + Soạn bài, chuẩn bị bảng phụ (hoặc đèn chiếu)
+ Đọc sách giáo viên và sách bài soạn
- Học sinh: + Soạn bài, trả lời các câu hỏi trong SGK
C Các bớc lên lớp:
1 ổn định tổ chức.
2 Kiểm tra bài cũ: 1- Qua đoạn trích Sông nớc Cà Mau, em cảm nhận đợc gì về vùng đất
này?
2- Qua văn bản này, em học tập đợc tác giả điều gì khi viết văn miêu tả?
3 Bài mới
* Giới thiệu bài Cuộc đời ai cũng có những lỗi lầm khiến ta ân hận Song sự ân hận và hối lỗi đó lại làm tâm hồn ta trong trẻo hơn, lắng dịu hơn truyện Bức
tranh của em gái tôi, viết về anh em Kiều Phơng rất thành công trong việc thể hiện chủ đề tế nhị đó.
* Bài mới
Hoạt động 1:
Hớng dẫn HS đọc và tìm hiểu chung i Đọc - tìm hiểu chung:
? Nêu hiểu biết của em về tác giả,
tác phẩm?
* GV Bổ sung: Tạ Duy Anh là hội
viên hội nhà văn VN; hiện công tác
tại nhà xuất bản Hội Nhà văn Ông
đã từng nhận giải thởng tuyện ngắn
nông thôn do báo Văn nghệ, báo
Nông nghiệp và Đài tiếng nói VN tổ
chức; giải thởng truyện ngắn của tạp
chí Văn nghệ quân đội
- GV nêu yêu cầu đọc, đọc mẫu 1
đoạn
- Gọi HS đọc 4 chú thích trong SGK
* GV: Yêu cầu HS kể tóm tắt theo
bố cục :
- Chuyện về hai anh em Mèo - Kiều
Phơng anh trai bực vì em nghịch.
- Mèo bí mật học vẽ, tài năng hội
- HS trả lời
- HS nghe
- Nghe GV hớng dẫn đọc
- 2 HS mỗi em
đọc 1 đoạn
- HS đọc
- HS kể tóm tắt
1 Tác giả, tác phẩm:
- Tạ Duy Anh sinh 9/9/1959 quê Hà Tây là cây bút trẻ nổi lên trong thời kì
đổi mới văn học những năm 1980
- Truyện ngắn Bức tranh của em gái tôi đạt giải nhì trong cuộc thi thiếu nhi năm 1998
2 Đọc và giải nghĩa từ khó:
- Yêu cầu đọc: Phân biệt rõ giữa lời
kể, các đối thoại diễn biến tâm lí của nhân vật ngời anh
- Giải nghĩa từ khó: Các chú thích: 4
chú thích trong SGK
3 Kể tóm tắt:
Trang 2hoạ bất ngờ đợc phát hiện.
- Tâm trạng và thái độ của ngời anh
trớc sự việc ấy.
- Em gái thành công, cả nhà mừng
vui.
- Ngời anh hối hận vô cùng.
? Theo em truyện đợc kể theo ngôi
thứ mấy?
? Nhân vật chính trong truyện là ai?
vì sao em cho đó là nhân vật chính?
? Việc tác giả chọn ngôi kể nh vậy
có thích hợp không?
? Có thể đặt lại nhan đề của truyện
nh thế nào?
- HS trả lời
- HS rao đổi nhóm trong 1 phút
- HS suy nghĩ trả lời
- Ngôi kể: ngôi thứ nhất, ngời anh xng tôi
- Nhân vật chính trong truyện là ngời anh và Kiều Phơng vì chủ đề sâu sắc của truyện là lòng nhân hậu và thói đố
kị, trong đó nhân vật trung tâm là ngời anh, mang chủ đề chính của truyện: sự thất bại của lòng đố kị
- Ngôi kể rất thích hợp với chủ đề, hơn nữa để cho sự hối lỗi đợc bày tỏ một cách chân thành hơn, đáng tin cậy hơn
- Đặt nhan đề khác:
+ Chuyện anh em Kiều Phơng + Ân hận, ăn năn
+ Tôi muốn khóc quá!
Hoạt động 2:
Tìm hiểu nội dung văn bản ii Tìm hiểu văn bản:
? Nhân vật ngời anh đợc miêu tả
chủ yếu ở đời sống tâm trạng em
thấy tâm trạng ngời anh diễn biến
trong các thời điểm nào?
- HS: Tìm hiểu, trao đổi và trả
lời, nhận xét và
bổ sung
1 Nhân vật ngời anh:
Diễn biến qua các thời điểm:
+ Thái độ thờng ngày đối với em + Khi mọi ngời thấy em có tài vẽ và
đợc giải + khi nhận ra hình ảnh của mình trong bức tranh của cô em gái
? Khi phát hiện em gái chế thuốc vẽ
từ nhọ nồi, ngời anh nghi gì? - Suy nghĩ và trả lời ? - “Trời ạ!, thì ra nó chế thuốc vẽ”
? ý nghĩ ấy đã nói lên thái độ gì của
ngời anh đối với em? Thái độ ấy đã
biểu hiện tâm trạng nào của ngời anh
trong lúc này?
- Trao đổi, suy nghĩ và Trả lời
- Thái độ ngạc nhiên, xem thờng
=Thái độ vui vẻ
? Khi mọi ngời phát hiện ra tài năng
vẽ của Kiều Phơng nh: Một thiên“
tài hội hoạ” thì ngời anh có ý nghĩ
và hành động gì?
- Thảo luận và trả lời, nhận xét,
bổ sung
- Ngời anh cảm thấy:
+ Mình bất tài
+ Lén xem tranh của em gái
+ Thở dài
+ Hay gắt gỏn với em
? Tai sao sao Nguyễnời anh lại “Lén
trút ra một tiếng thở dài” sau khi
xem tranh của em gái?
- Tìm hiểu và trả
lời - Anh thấy em có tài thật, còm mình thì kém cỏi so với em
? Khi em gái bộc lộ tình cảm chi vui
với Ngời anh vì đợc giải thởng tranh,
Ngời anh đã có cử chỉ gì?
- Suy nghĩ và trả
? Tại soa ngời anh lại có cử chỉ
không thân thiện đó? - Trao đổi và trả lời - Vì không chịu đợc sự thành đạt của ngời em, thấy mình thua kém em
? Đằng sau cái cử chỉ và thái độ
không bình thờng ấy là tâm trạng gì
của ngời anh?
- Tìm kiếm, suy nghĩ và trả lời - Ngời anh tức tối, ghen tị với ngời hơn mình
? Nếu cần có lời khuyên, thì em nói - Trả lời - Ghen tị là thói xấu làm ngời ta nhỏ
Trang 3Hoạt động của thầy HĐ của trò Nội dung cần đạt
- Ghen tị sẽ chia rẽ tình cảm tốt đẹp của con ngời Ghen tị với ngời em sẽ không còn t cách làm anh
? Ngời anh đã “Muốn khóc ” Khi
nào? - Tìm kiếm, suy nghĩ và trả lời - Muốn khóc khi thấy mình hoàn hoả quá trong bức tranh của em gái
? Theo em, ngời anh muốn khóc vì lí
do gì?
? Có ngạc nhiên không?
? Có Hãnh diện không?
Có hay xấu hổ không?
- Trả lời - Muốn khóc vì nhiều lý do:
+ Có ngạc nhiên: Không ngờ mình hoàn hảo thế, em taìo thế.
+ Hãnh diện: Vì cả hai anh em đều hoàn hảo.
+ Xấu hổ: Vì mình đã xa lánh và ghen
tị với em gái, tầm thờng với em gái.
? Cuối truyện, ngời anh muốn nói
với mẹ: Không phải con đâu, đấy là
tâm hồn và lòng nhân hậu của em
con đấy?
Câu nói đó gợi cho em những suy
nghĩ gì về nhân vật ngời anh?
- Thảo luận, trao
đổi và trả lời
Các em khác nhận xét và bổ sung
- Ngời anh đã nhận ra thói xấu của mình Nhận ra tình cảm trong sáng nhân hậu của em gái Biết xấu hổ,
ng-ời anh có thể thành ngng-ời tốt nh bức tranh của cô em gái …
? Tại sao bức tranh chứ không phải
vật nào khác lại có sức cảm hoá ngời
anh đến thế?
* Bức tranh là nghệ thuật, sức mạnh
của nghệ thuật là tìm kiếm cái đẹp
làm đẹp cho con ngời, nâng con ngời
lên bậc thang cao nhất của cái đẹp,
đó là chân thiện mỹ – –
- Trao đổi, trả
lời
- Nghe giáo viên bình
2 Nhân vật ngời em
? Trong truyện này, nhân vật ngời
em gái hiện lên với những nét đáng
yêu, đáng quý nào về tính tình và tài
năng?
- Tìm kiếm, suy nghĩ và trả lời - Tính tình hồn nhiên, trong sáng, độ l-ợng và nhân hậu
- Tài năng: Vẽ sự vật có hồn, vẽ những gì yêu quý nhất, vẽ đẹp những điều mình yêu mến nhất nh com mèo, ngời anh trai
? Theo em, tài năng hay tấm lòng
của cô em gái đã cảm hoá đợc ngời
anh?
- Trao đổi và trả
lời
- Cả tài năng và tấm lòng
- Nhiều hơn là ở tấm lòng trong sáng, hồn nhiên, độ lợng dành cho anh trai
? ở nhân vật này, điều gì khiến em
cảm mến nhất? - Trả lời, nhận xét và bổ sung - Tấm lòng trong sáng, đẹp đẽ dành cho ngời thân và nghệ thuật
? Tại sao, tác giả lại để ngời em vẽ
bức tranh ngời anh hoàn thiện đến
thế?
* Cái gốc của nghệ thuật là ở tấm
lòng đẹp, của con ngời dành cho con
ngời Xứ mệnh của nghệ thuật làn
hoàn thiện vẻ đẹp của con ngời đây
là một ý tởng nghệ thuật sâu sắc mà
tác giả gửi gắm và tác phẩm này
- Trao đổi, suy nghĩ và trả lời, nhận xét và bổ sung
- Nghe
- Bức tranh là tình cảm tốt đẹp của em dành cho anh mình Em muốn anh của mình thật tốt đẹp
Hoạt động 3:
Tìm hiểu ý nghĩa văn bản III ý nghĩa văn bản
? Tôi không trả lời mẹ vì tôi muốn - Sự chiến thắng của tình cảm trong
Trang 4khóc quá Bời vì nếu nói đợc với mẹ,
tôi sẽ nói rằng: Không phải coln đâu,
đấy là tâm hồn và tấm lòng nhân hậu
của em nó đấy
Đoạn kết đã hé mở ý nghĩa của
truyện Bức tranh của em gái tôi.
Theo em đó là các ý nghĩ nào?
- Trao đổi, suy nghĩ và trả lời
sáng, nhân hậu đối với tình cảm ghen ghét, đố kị
- Tình cảm trong sáng, nhân hậu bao giờ cũng lớn hơn, cao đẹp hơn tình cảm ghen ghét, đố kị
? Ngoài ý nghĩa xã hội, truyện này
còn có một ý nghĩa khác về nghệ
thuật, em hiểu biết gì về ý nghĩa
này?
Truyện còn đề cao sức mạnh của
nghệ thuật là góp phần hoàn thiện
con ngời, nâng cao con ngời lên tầm
cao của chân thiện mỹ.– –
- Suy nghĩ, Trả
lời
- Nghe
? Văn bản này cho em hiểu gì về
nghệ thuật kể chuyện và miêu tả
trong truyện hiện đại?
- Trả lời dựa vào ghi nhớ - Kể chuyện bằng ngôi thứ nhất Dễ kể, hồn nhiên, chân thực
- Miêu tả chân thực diễn biến tâm lý của nhân vật
Thiện cảm của em dành cho nhân vật
nào trong truyện Bức tranh của em
gái tôi?
- GV gọi 1 HS đọc phần ghi nhớ
- HS thể hiện tình cảm của mình
- Dành cho em gái vì lòng nhân hậu
- Dành cho anh trai vì nhận ra lỗi lầm
- Dành cho cả hai vì hoj đều là ngời tốt
* Ghi nhớ - SGK tr35
Hoạt động 4:
1 Tả nhân vật ngời anh theo tởng
t-ợng của em?
2 Viết đoạn văn thuật lại tâm trạng
của ngời anhtrong truyện khi đứng
trớc bức tranh đợc giải nhất của em
gái?
- HS làm bài
4 Củng cố.
? Em học tập đợc những tình cảm nào sau khi học văn bản?
5 Hớng dẫn học ở nhà
- Học bài, thuộc ghi nhớ
- Hoàn thiện phần luyện tập
- Soạn: luyện nói về quan sát, tởng tợng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả.
-***** -Ngày dạy: 19/01/2011
Tiết 83+84 Luyện nói về quan sát, tởng tởng, so sánh
và nhận xét trong văn miêu tả
A Mục tiêu bài học:
Giúp học sinh:
* Kiến thức
- Củng cố kiến thức về văn miêu tả cho học sinh
* Kỹ năng
- Rèn kĩ năng nói trớc tập thể (lớp) qua đó nắm vững hơn kĩ năng quan sát, tởng tợng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả
- Luyện kĩ năng nhận xét cách nói của bạn
* Thái độ.
- Có thái độ đúng đắn trong quá trình miêu tả và nói trớc lớp
B Chuẩn bị:
Trang 5- Giáo viên: + Soạn bài
+ Đọc sách giáo viên và sách bài soạn
C Các bớc lên lớp:
1 ổn định tổ chức.
2 Kiểm tra bài cũ:
3 Bài mới
* Giới thiệu bài.
* Bài mới
Tiết 1:
Hoạt động 1:
Nêu yêu cầu của tiết luyện nói i yêu cầu của tiết luyện nói:
- GV nêu yêu cầu về bài học
- Yêu cầu về quy trình thực hiện
trong khi thực hành
-Tác phong: đàng hoàng, chững chạc,
tự tin
- Cách nói: rõ ràng, mạch lạc, không
ấp úng
- Nội dung: đảm bảo theo yêu cầu của
đề
Hoạt động 2
- Lập dàn ý câu hỏi
a Theo em Kiều Phơng là ngời nh
thế nào? từ các chi tiết về nhân vật
này hãy miêu tả Kiều Phơng theo
t-ởng tợng của em?
b Hình ảnh ngời anh nh thế nào?
hình ảnh ngời anh trong bức tranh
với hình ảnh ngời anh thực của
Kiều Phơng có khác không?
- HS trao đổi dàn
ý trong 5 phút
- Tự sửa dàn ý của mình
- Tìm ý, trao đổi
và lập thành dàn
ý để nói
Bài tập 1.
a Nhân vật Kiều Phơng:
- Hình dáng: gầy, thanh mảnh, mặt lọ
lem, mắt sáng, miệng rộng, răng khểnh
- Tính cách: hồn nhiên, trong sáng,
nhân hậu, độ lợng tài năng
b Nhân vật ngời anh:
- Hình dáng: không tả rõ nhng có thể
suy ra từ cô em gái, chẳng hạn: gầy, cao, đẹp trai, sáng sủa
- Tính cách: ghen tị, nhỏ nhen, mặc
cảm, ân hận, ăn năn, hối lỗi
- Hình ảnh ngời anh thực và ngời anh trong bức tranh, xem kĩ thì không khác nhau Hình ảnh ngời anh trai trong bức tranh thể hiện bản chất và tính cách của ngời anh qua cái nhiàn trong sáng, nhân hậu của ngời em
Hoạt động 3 Hớng dẫn học sinh làm bài tập 2 Bài tập 2
1 đại biểu nói
tr-ớc lớp, lớp nhận xét
- Nói về anh (chị) hoặc em mình?
- Chú ý quan sát, so sánh, liên tởng, t-ởng tợng và nhận xét làm nổi bật những điểm chính trung thực, không tô vẽ
Tiết 2: Hoạt động 4 Hớng dẫn học sinh làm bài tập 3 Bài tập 3
- Gv gợi ý cho HS theo các câu hỏi
- Gọi HS trình bày trớc lớp - HS tự sửa- Trình bày trớc
nhóm trong 10 phút, sau đó trình
Lập dàn ý cho bài văn: tả một đêm trăng nơi em ở
- Đó là một đêm trăng nh thế nào? ở
đâu? (đẹp, đáng nhớ )
Trang 6bày trớc lớp - Đêm trăng có đặc sắc:
+ Bầu trời đêm, vầng trăng, cây cối, nhà cửa, đờng làng, ngõ phố, ánh trăng, gió (quan sát)
+ Những hình ảnh so sánh, liên tởng, t-ởng tợng
+ VD: Một đêm trăng kì diệu: Một
đêm trăng mà tất cả đất trời, con ngời, vạn vật nh đang tắm gội bởi ánh trăng
Hoạt động 4 Hớng dẫn học sinh làm bài tập 3 Bài tập 4
- GV gợi ý để HS tự sửa bài của
mình
- Gợi ý để HS về nhà viết bài tập 5
- HS tự sửa
- Trình bày trớc
tổ trong 10 phút sau đó trình bày trớc lớp
- HS lắng nghe
- Lập dàn ý và nói trớc lớp: Tả quang cảnh một buổi sáng trên biển
- Yêu cầu: Lập dàn ý tả cảnh biển buổi sáng, chú ý một số hình ảnh những liên tởng tởng tợng:
+ Bình minh: Cầu lửa + Bầu trời: Trong veo, rực lửa + Mặt biển: Phẳng lì nh tấm lụa mênh mông
+ Bải cát: Min màng, mát rợi + Những con thuyền: Mật mỏi, uể oải, nằm nghếch đầu lên bãi cát
Bài tập 5
- Trong thế giới những câu chuyện cổ tích, ngời dũng sỹ xuất hiện khá nhiều
Họ đều là những nhân vật đẹp, nhân hậu và đặc biệt là khoẻ mạnh, dũng cảm
- Các em đã đợc học và đọc nhiều truyện cổ, vì thế bài này yêu cầu miêu tả nhân vật theo chí tởng tợng của mình Nội dung tuỳ thuộc bvào khả năng tởng tợng và liên tởng của mỗi học sinh
4 Củng cố
- GV nhấn mạnh những đặc điểm của bài văn miêu tả
5 Hớng dẫn học tập:
- Học bài, thuộc ghi nhớ
- Viết hoàn chỉnh bài tập 4, 5
- Chuẩn bị trớc bài: Vợt thác
-***** -Ngày dạy: 24/01/2011
(Trích Quê Nội - Võ Quảng)
A Mục tiêu bài học:
Giúp học sinh:
* Kiến thức.
- Cảm nhận đợc vẽ đẹp phong phú, hùng vĩ của thiên nhiên trên sông Thu Bồn và vẻ đẹp của ngời lao động đợc miêu tả trong bài
- Nắm đợc nghệ thuật phối hợp miêu tả khung cảnh thiên nhiên hoạt động của con ngời
* Kỹ năng.
Trang 7- Rèn luyện kỹ năng đọc văn bản, cảm thụ tác phẩm, kỹ năng miêu tả.
- Tích hợp với Tiếng Việt về biện pháp so sánh phân phối tả cảnh thiên nhiên và hoạt cảnh của con ngời
* Thái độ.
- Bồi dỡng cho học sinh tình yêu lao động, tình yêu quý thiên nhiên, quê hơng đất nớc, con ngời
B Chuẩn bị:
- Giáo viên: + Soạn bài
+ Đọc sách giáo viên và sách bài soạn
- Học sinh: + Soạn bài
+ Bảng phụ trao đổi nhóm
C Các bớc lên lớp:
1 ổn định tổ chức.
2 Kiểm tra bài cũ: 1 Nêu diễn biến tâm trạng của ngời anh trong truyện: Bức tranh của em
gái tôi? Theo em, nhân vật này có gì đáng trách, đáng cảm thông, đáng
quí?
2 Nhân vật Kiều Phơng để lại trong em những cảm nhận gì?
3 Qua bài Bức tranh của em gái tôi, em tự rút ra cho mình bài học gì?
3 Bài mới
* Giới thiệu bài Nếu nh trong truyện Sông nớc Cà Mau, Đoàn Giỏi đã đa ngời đọc tham quan cảnh sắc phong phú, tơi đẹp của vùng dất cực Nam Tổ Quốc
ta, thì Vợt Thác trích trong truyện Quê Nội của nhà văn Võ Quảng lại dẫn chúng ta ngợc dòng sông Thu Bồn, thuộc miền Trung Trung bộ đến tận thợng nguồn lấy gỗ Bức tranh phong cảnh sông nớc và đôi bờ miền Trung này cũng không kém phần lí thú.
* Bài mới
Hoạt động 1:
Đọc và tìm hiểu chung i đọc và tìm hiểu chung:
- Hãy nêu những hiểu biết của
em về tác giả, tác phẩm?
- GV giới thiệu cách đọc
- Cách đọc:
+ Đoạn 1: đọc giọng chậm, êm
+ Đoan 2:đọc nhanh hơn, giọng
hồi hộp, chờ đợi
+ Đoạn 3: dọc với giọng nhanh,
mạnhnhấn các động, tính từ chỉ
hoạt động
+ Đoạn 4: đọc giọng chậm lại,
thanh thản
- GV đọc mẫu 1 đoạn
- Dựa vào nội dung em hãy chia
bố cục của bài
- GV cho HS đọc phần chú thích
- Chú ý một số các thành ngữ
? Đoạn trích viết theo thể loại
nào?
- HS trả lời
- HS lắng nghe
- HS đọc
- HS trả lời
- HS đọc
1 Tác giả - tác phẩm:
- Võ Quảng: sinh 1920 quê ở tỉnh Quảng Nam, là nhà văn chuyên viết cho thiếu nhi
- Tác phẩm: Quê Nội sáng tác vào năm
1974, đoạn trích Vợt thác ở chơng XI của tác phẩm
2 Đọc và tìm hiểu bố cục:
a Đọc văn bản.
b Bố cục.
- Bố cục: 3 phần + Từ đầu dến "Vợt nhiều thác nớc ”
⇒ Cảnh dòng sông và hai bên bờ trớc khi thuyền vợt thác
+ Đoạn 2: tiếp đến "Thác cổ cò"⇒Cuộc vợt thác của Dợng Hơng Th
+ Đoạn 3: Còn lại ⇒ cảnh dòng sông và hai bên bờ sau khi thuyền vợt thác
3 Giải nghĩa từ khó:
- Thành ngữ: Chảy đứt đuôi rắn: nhanh,
mạnh, từ trên cao xuống, dòng nớc nh bị ngắt ra
- Nhanh nh cắt: Rất nhanh và dứt khoát.
- Hiệp sĩ: ngời có sức mạnh và lòng hào hiệp,
hay bênh vực và giúp ngời bị nạn
- Thể loại: đoạn trích là sự phối hợp giữa tả
cảnh thiên nhiên và hoạt động của con ngồi
Trang 8- Xác định vị trí để quan sát của
tác giả? Vị trí quan sát ấy có
thích hợp không? vì sao? - HS trả lời
- Vị trí quan sát: trên con thuyền di động và
vợt thác Vị trí ấy thích hợp vì phạm vi cảnh rộng, thay đổi, cần điểm nhìn trực tiếp và di
động
Hoạt động 2:
Tìm hiể nội dung văn bản ii Tìm hiểu văn bản :
? GV: Gọi HS đọc đoạn đầu
? Có mấy phạm vi cảnh thiên
nhiên đợc miêu tả trong văn bản
này?
? Cảnh dòng sông đợc miêu tả
bằng những chi tiết nào?
? Tại sao tác giả miêu tả sông
chỉ bằng hoạt động của con
thuyền?
? Cảnh bờ bãi ven sông đợc miêu
tả bằng những chi tiết nào?
? Nhận xét của em về nghệ thuật
miêu tả trên hai phơng diện:
Dùng từ và biện pháp tu từ?
? Sự miêu tả của tác giả đã làm
hiện lên một thiên nhiên nh thế
nào?
? Theo em có đợc cảnh tợng
thiên nhiên nh thế là do cảnh
vốn nh thế hay ngời tả ra nh thế?
Bình: Võ quảng là nhà văn của
quê hơng Quảng Nam Những kỉ
nệm sâu sắc về dòng sông Thu
Bồnđã khiến văn bản tả cảnh
của ông sinh động, đầy sức
sống Từ đây sẽ thấy: muốn tả
cảnh sinh động, ngoài tài quan
sát tởng tợng phải có tình với
cảnh.
? Ngời lao động đợc miêu tả
trong văn bản này là Dợng Hong
Th Lao động của Dợng Hong
Th diễn ra trong hoàn cảnh nào?
? Em nghĩ gì về hoàn cảnh lao
động của Dợng Hong Th?
? Hình ảnh Dợng Hong Th lái
thuyền vợt thác đợc tập trung
miêu tả trong đoạn văn nào?
? Theo em nét nghệ thuật nổi bật
đợc miêu tả ở đoạn văn này là
- HS đọc
- HS suy nghĩ trả lời
- Trao đổi và trả lời, nhận xét và bổ xung
_ HS trao đổi cặp trong 1 phút
- HS: Phần
do cảnh, phần do ngời tả có khả
năng quan sát, tởng t-ợng, có sự
am hiểu và
có tình cảm yêu mến cảnh vật quê hơng
- HS lắng nghe
- Tìm kiếm
và trả lời
Các em káhc
bổ sung
- HS suy
1 Cảnh thiên nhiên:
* Hai phạm vi: Cảnh dòng sông và cảnh hai
bên bờ
- Cảnh dòng sông: dòng sông chảy chầm
chậm, êm ả, gió nồm thổi, cánh buồm nhỏ căng phồng, rẽ sóng lớt bon bon chở đầy sản vật
⇒ Con thuyền là sự sống của sông; miêu tả con thuyền cũng là miêu tả sông
- Hai bên bờ:
+ Bãi dâu trải bạt ngàn
+ Những chòm cổ thụ dáng mãnh liệt đứng trầm ngâm lặng nhìn xuoóng nớc
+ Những dãy núi cao sừng sững;
+ Những cây to mọc giữa những bụi lúp xúp nom xa nh những cụ già vung tay hô đám con cháu tiến về phía trớc
⇒ Dùng nhiều từ láy gợi hình (trầm ngâm, sừng sững, lúp xúp)
Phép nhân hoá (những chòm cổ thụ ); Phép
so sánh (những cây to mọc giữa những bụi )
Điều đó khiến cảnh trở nên rõ nét, sinh động
⇒ Cảnh thiên nhiên đa dạng phong phú, giàu sức sống Thiên nhiên vèa tơi đẹp, vừa nguyên sơ, cổ kính
GV: Cảnh núi còn báo hiệu đoạn sông lắm
thác nhiều ghềnh đang đợi đón
2 Cuộc vợt thác của Dợng Hơng Th.
- Hoàn cảnh: lái thuyền vợt thác giữa mùa
n-ớc to Nn-ớc từ trên cao phónh giữa hai vách đá dựng đứng Thuyền vùng vằng cứ chực tụt xuống
⇒ Đầy khó khăn nguy hiểm, cần tới sự dũng cảm của con ngời
- Hình ảnh Dợng Hong Th: Nh một pho
Trang 9t-Hoạt động của thầy HĐ của trò Nội dung cần đạt
gì?
? Các so sánh đó gợi tả một con
ngời nh thế nào? ( Chú ý 3 hình
ảnh so sánh)
* Việc so sánh Dợng Hong Th
nh hiệp sĩ còn gợi ra hình ảnh
huyền thoại anh hùng xa với tầm
vóc và sức mạnh phi thờng của
Đam San, Xinh Nhã bằng xơng
bằng thịt đang hiển hiện trớc
mắt ngời đọc.
So sánh thứ ba nh đối lập với
hình ảnh Dợng Hong Th khi
đang làm việc Ta thấy ở đây
còn có sự thống nhất trong con
ngời thể hiện phẩm chất đáng
quí cảu ngời lao động lhiêm tốn,
nhu mì đến nhút nhát trong cuộc
sống đời thờng nhng lại dũng
mãnh nhanh nhẹn quyết liệt
trong công việc trong khó khăn
thử thách.
- Các hình ảnh so sánh đó có ý
nghĩa gì trong việc phản ánh
ng-ời lao động và biểu hiện tình
cảm của tác giả?
nghĩ trả lời
- HS trao đổi nhóm trong 3 phút
- HS nghe
ợmg đồng đúc, các bắp thịt cuồn cuộn ghì trên ngọ sào giống nh một hiệp sĩ của Trờng Sơn oai linh hùng vĩ
⇒ Nghệ thuật so sánh, gợi tả một con ngời rắn chắc, bền bỉ, quả cảm, có khả năng thể chất và tinh thần vợt lên gian khó
⇒ Nghệ thuật so sánh còn có ý nghĩa đề cao sức mạnh của mgời lao động trêm sông nớc Biểu hiện tình cảm quí trọng đối với ngời lao
động trên quê hơng
Hoạt động 3.
- NT đặc sắc của đoạn trích là
gì?
- Bài văn tả cảnh gì? Ca ngợi cái
gì? Ca ngợi ai?
- Miêu tả cảnh vợt thác, tác giả
muốn thể hiện tình cảm nào đối
với quê hơng?
+ Tình yêu thiên nhiên?
+ Tình yêu ngời lao động gian
khổ mà hào hùmg?
+ Hay tình yêu đất nớc dân tộc?
- HS trả lời
- HS : Có tất cả các tình cảm này
nh-ng rõ nhât là tùnh yêu cảnh vật và ng
Ghi nhớ sgk - tr40–
* GV nhấn mạnh: Bài văn tả cảnh, tả ngời toát
lên tình cảm yêu quí của tác giả đối với cảnh vật quê hơng, nhất là tình cảm trân trọng dành cho ngời lao động Bài văn là bài ca lao động của con ngời Từ đó đã kín đáo biểu hiện tình yêu đát nớc, tình yêu dân tộc của tánhà văn
Hoạt động 4
- GV hớng dẫn học sinh làm bài
tập trong SGK - HS làm bài Bài tập1: SGKBài 2: Em học tập đợc gì về nghệ thuật miêu
tả của tác giả?
- Chọn điểm nhìn thuận lợi cho quan sát
- Có trí tởng tợng
- Có cảm xúc đối với đối tuiợng miêu tả
4 Củng cố Giáo viên nhấn mạnh nội dung chính của bài học.
5 Hớng dẫn học ở nhà.
- Học bài, thuộc ghi nhớ
- Hoàn thiện bài tập
- Soạn bài: So sánh
Trang 10Tiết 86 So sánh
(Tiếp theo)
A Mục tiêu bài học.
Giúp học sinh nắm đợc:
- So sánh là gì?
- Cấu tạo của phép so sánh Biết vận dụng phép so sánh khi viết văn
B Chuẩn bị.
- Giáo viên: + Soạn bài Đọc sách giáo viên và sách bài soạn
+ Bảng phụ viết VD
- Học sinh: + xem lại bài trớc, chuẩn bị bài mới
C Các bớc lên lớp.
1 ổn định tổ chức.
2 Kiểm tra bài cũ: 1 Thế nào là so sánh? Phân tích cấu tạo của phép so sánh trong VD sau:
Đây ta nh cây giữa rừng
Ai lay chẳng nhuyển, ai rung chẳng rời
3 Bài mới * Giới thiệu bài
* Tổ chức các hoạt động.
Hoạt động 1:
Tìm hiểu về các kiểu so sánh i Các kiểu so sánh:
* GV treo bảng phụ đã viết
VD
? Nhắc lại các từ so sánh đã
học ở tiết trớc?
? Trong khổ thơ có sử dụng
lại các từ so sánh ấy không?
? Vậy những từ so sánh ở
khổ thơ này là gì?
? Từ ngữ chỉ ý so sánh trong
hai phép so sánh trên có gì
khác nhau?
? Tìm VD có từ so sánh tơng
tự:
- Em hãy cho biết có mấy
kiểu so sánh?
- HS đọc VD
- Quan sát bảng phụ
- HS trả lời
- So sánh tìm
ra sự khác nhau và trả
lời
- Tìm kiếm và trả lời
- HS rút ra kết luận
1 Tìm hiểu VD: ( SGK)
* Các từ so sánh đã học: nh, nh là, bằng, tựa, hơn, tởng
* Trong khổ thơ này không có các từ so sánh trên
- Trong VD có hai phép so sánh:
+ Phép 1:
Vế A: Những ngôi sao
Vế B: Mẹ đã thức
Từ so sánh: Chẳng bằng
+ Phép 2:
Vế A: Mẹ Vế B: Ngọn gió
Từ so sánh: Là
- Từ so sánh "chẳng bằng" ở vế A không ngang bằng vế B
- Từ so sánh "là" vế A ngang bằng vế B
* VD:
- Gió thổi là chổi trời
- Nớc ma là ca trời (Tục ngữ)
- Thà rằng ăn bát cơm rau Còn hơn thịt cá nói nhau nặng lời (Ca dao)
2 Ghi nhớ: (SGK - Tr 42) Hoạt động 2:
Tìm hiểu tác dụng của so sánh II tác dụng của so sánh:
* GV: treo bảng phụ
? Tìm phép so sánh trong - Quan sát.- HS đọc 1 Ví dụ: (SGK - Tr 42)- Các câu văn có dùng phép so sánh:
