MUÏC TIEÂU: - Kiến thức: Thấy được sự biến đổi từ cuối hạ sang đầu thu qua cảm nhận tinh tế cuûa nhaø thô - Kyõ naêng: RLKN đọc hiểu một văn bản thơ trữ tình Thể hiện những suy nghĩ, cảm[r]
Trang 1Bài 24 - Tiết:121 Ngày dạy: 1/3/2012
Tu
SANG THU
I MỤC TIÊU:
của nhà thơ
Thể hiện những suy nghĩ, cảm nhận về một hình ảnh thơ, một ko63 thơ, tác phẩm…
Sự biến đổi từ cuối hạ sang đầu thu qua cảm nhận tinh tế của nhà thơ
III CHUẨN BỊ:
GV: Tham khảo tài liệu, SGK HS: Sọan trước bài, trả lời các câu hỏi trong vờ bài tập
IV TIẾN TRÌNH :
Đọc thuộc lòng bài thơ “Viếng lăng Bác” và phân tích tình cảm của nhà thơ và mọi người đối với Bác (10đ)
- H/s đọc bài thơ
- Thể hiện sự tôn kính của nhân dân đối với Bác
- Thể hiện tâm trang xúc động, thành kính của nhà thơ khi viếng Bác
3 Bài mới:
GV giới thiệu bài:
o Cho học sinh đọc chú thích.
o Giới thiệu về nhà thơ Hữu Thỉnh
o GV hướng dẫn cách đọc và đọc
mẫu
o Gọi học sinh đọc bài.
o Giải thích chú thích 1-3
o Khổ thơ đầu của bài thơ cho ta biết
điều gì?
(sự biến đổi của đất trời)
o Sự biến đổi của đất trời được tác
giả cảm nhận từ đâu?
o Vì sao em biết đó là tiết trời đang
I Đọc hiểu văn bản:
II Phân tích:
1 Sự biến đổi của đất trời lúc sang thu:
Ngọn gió se mang theo hương ổi
Trang 2sang thu?
(Có ngọn gió nhẹ và khô mang theo hơi
lạnh)
o Trước sự biến đổi đó tác giả có tâm
trạng như thế nào?
(ngỡ ngàng, bâng khuâng)
o Dựa vào đâu em biết điều đó?
o T/g đã cảm nhận sự chuyển biến
của không gian như thế nào? Qua
những hình ảnh nào?
(Bằng nhiều yếu tố giác quan)
o T/g cảm nhận qua hương vị như thế
nào?
(hương lan vào không gian, phả vào
gió)
o T/g còn cảm nhận qua sự vận động
của những yếu tố nào?
(Gió và sương)
o Sương chùng chình nghĩa là như thế
nào?
o Đó là sự vận động ra sao?
(nhẹ nhàng)
o Dòng sông lúc sang thu được cảm
nhận ra sao? Vì sao vậy?
o Tiếp theo dòng sông là hình ảnh gì?
(Chim vào mùa làm tổ)
o Hình ảnh đàm mây ở đây có gì đặc
biệt, tạo cảm giác gì? T/g sử dụng
nghệ thuật gì? (nhân hóa)
o Hình ảnh nắng cuối mùa được diễn
tả ra sao?
o Tại sao T/g dùng từ “vẫn còn”?
o Những cơn mưa cuối mùa như thế
nào?
o Bớt đi những cơn mưa cũng đồng
nghĩa với việc bờt đi điều gì?
o Sự cảm nhận tinh tế của T/g thể
hiện qua những từ ngữ nào?
(bỗng, phả vào, chùng chình…)
o Theo em nét riêng của sự giao mùa
được thể hiện đặc sắc nhất qua câu thơ
nào?
T/g ngỡ ngàng bâng khuâng trước sự thay đổi
2 Sự cảm nhận tinh tế của nhà thơ :
Qua hương vị: Hương ổi lan vào không gian
Qua sự vận động:
+ Gió nhẹ + Sương giăng nhẹ nhàng chậm chạp
+ Sông thong thả chậm chạp
+ Cánh chim vội vã
+ Đám mây; Tạo cảm giác giao mùa
+ Nắng nhạt dần + Mưa bớt ào ạt bất ngờ + Sấm bớt dần
T/g gửi gắm một suy ngẫm
Trang 3o Em hiểu gì về hai câu thơ cuối?
o T/g sử dụng nghệ thuật gì?
(Aån dụ)
o G/v khái quát và gọi H/s đọc ghi
nhớ
o Viết bài văn ngắn diễn tả cảm nhận
của tác giả.
o G/v hướng dẫn cho H/s làm ở nhà.
III Luyện tập:
Hãy cho biết điều mà T/g muốn gửi gắm qua bài thơ?
- Khi con người từng trải thì cũng vững vàng hơn trước những biến động bất thường trước ngọai cảnh, cuộc đời
5
- Học thuộc lòng bài thơ
- Nắm nội dung, viết bài Luyện tập
- Phân tích, cảm thụ những hình ảnh thơ hay, đặc sắc trong bài
- Sưu tầm một số bài thơ viết về mùa thu
- Chuẩn bị bài “nói với con”: Đọc trước bài thơ, trình bày suy nghĩ về nội dung
V RÚT KINH NGHIỆM:
N
ội dung :
Ph ương pháp :
ĐD -TB dạy học:
Trang 4Bài 24 - Tiết:122 Ngày dạy: 2/3/2012
Tu
NÓI VỚI CON
I MỤC TIÊU:
yêu quê hương sâu nặng, cùng niềm tự hào với sức sống mạnh mẽ của quê hương
Hiểu được cách diễn tả độc đáo, giàu hình ảnh, gợi cảm của thơ ca
miền núi
Phân tích cách diễn tả độc đáo, giàu hình ảnh, gợi cảm của thơ ca
miền núi
Niềm tự hào với sức sống mạnh mẽ của quê hương
III CHUẨN BỊ:
GV: tham khảo tiểu sử tác giả HS: Sọan trước bài, trả lời các câu hỏi trong vờ bài tập
IV TIẾN TRÌNH :
KT việc chuẩn bị bài của học sinh
3 Bài mới:
GV giới thiệu bài:
o Cho H/s đọc chú thích
o Hãy khái qút những nét chíh về
t/g Y Phương.
o G/v hướng dẫn cách đọc
o Gọi H/s đọc bài
o Giải thích các chú thích 1-3
o Bài thơ mượn lời nói với con… và
có bố cục như thế nào?
(hai phần:
- Con lớn lên trong tình yêu thương
sự nâng đỡ của cha mẹ trong cuộc
I Đọc hiểu văn bản:
II Phân tích:
Trang 5sống lao động nên thơ của quê
hương
- Lòng tự hào về quê hương và
niềm mong ước đối với con)
o Tình yêu thương của cha mẹ được
thể hiện như thế nào đối với con?
(Sự nâng đỡ và mong chờ của cha
mẹ)
o T/g đã tạo ra không khí gia đình
như thế nào?
(đầm ấm và quấn quýt)
o Không chỉ lớn lên trong tình yêu
thương của cha mẹ mà con còn
trưởng thành do đâu?
(Trong cuộc sống lao động)
o Cuộc sống lao động của người
đồng mình được gợi lên như thế nào?
(Cuộc sống gắn bó quấn quýt)
o Ngòai cuộc sống lao động con
còn trưởng thành do đâu?
(Trong thiên nhiên của quê hương)
o T/g đã nhắc nhở đứa con bằng
cách nào?
(Ca ngợi ngưới đồng mình)
o Ơû đọan thứ nhất T/g đã ca ngợi
những phẩm chất nào của người
đồng mình?
o Vậy người cha mong muốn gì ở
con mình?
(Chung thủy vượt qua thử thách vững
bước cuộc đời)
o Ơû đọan hai T/g đã ca ngợi người
đồng mình như thế nào?
o Từ đó người cha mong muốn gì ở
con?
o Theo em tình cảm của cha đối với
con trong bài thơ là tình cảm như thế
nào?
(Tình yêu thương tha thiết và niềm
tin vào con)
o Điều quan trọng nhất mà người
1 Tình yêu thương của cha mẹ va sự đùm bọc của quê hương
- Bước tới cha, bước tới mẹ, nói, cười…
=> Sự nâng đón và mong chờ của cha mẹ
- Con trưởng thành trong cuộc sống lao động, trong thiên nhiên thơ mộng và nghĩa tình của quê hương
2 Mong ước của người cha:
- Người đồng mình sống vất vả nhưng mạnh mẽ, bền bỉ gắn bó với quê hương.
Con phải nghĩa tình chung thủy với quê hương, biết chấp nhận vượt qua thử thách
- Người đồng mình giàu ý chí, niềm tin
Con cần tự hào với truyền thống quê hương và tự tin vữõng bước
Trang 6cha muốn truyền cho con là gì?
(lòng tự hào về sức sống mạnh mẽ
bền bỉ, về truyền thống cao đẹp của
quê hương và niềm tin khi bước vào
đời)
o Hãy chỉ ra những đặc sắc nghệ
thuật của bài thơ.
o G/v khái quát và gọi h/s đọc ghi
nhớ
o Đặt mình vào nhân vật người con
và viết bài cảm nhận.
o Gv hướng dẫn HS viết ở nhà
3 Nghệ thuật:
- Giọng điệu tha thiết, trìu mến
- Xây dựng các hình ảnh khái quát
- Bố cục chặt chẽ tự nhiên.
* Ghi nhớ:
III luyện tập:
Hãy nhắc lại những mong ước của người cha.
Luôn mong con tự hào về sức sống và truyền thống cao đẹp của quê hương và niềm tin khi bước vào đời.
5
- Học thuộc lòng, đọc diễn cảm bài thơ
- Phân tích, cảm thụ những hình ảnh thơ hay, đặc sắc trong bài
- Làm bài tập luyện tập.
- Chuẩn bị bài Mây và Sóng: Đọc và phân tích các hình ảnh thơ
V RÚT KINH NGHIỆM:
N
ội dung :
Ph ương pháp :
ĐD -TB dạy học:
Trang 7Bài 24 - Tiết:123 Ngày dạy: 2/3/2012
Tu
NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý
I MỤC TIÊU:
Tác dụng của việc tạo hàm ý trong giao tiếp.
Giải đốn được hàm ý
Sử dụng hàm ý phù hợp tình huống giao tiếp
Tác dụng của việc tạo hàm ý trong giao tiếp.
III CHUẨN BỊ:
GV: Các ví dụ minh họa HS: Sọan trước bài, trả lời các câu hỏi trong vờ bài tập
IV TIẾN TRÌNH :
KT việc chuẩn bị bài của H/s
3 Bài mới:
GV giới thiệu bài:
o Cho H/s đọc đọan trích
o Qua câu nói thứ nhất của anh
thanh niên em hiểu anh muốn nói
điều gì? (Anh rất tiếc nhưng không
tiện nói ra)
o Câu nói thứ hai có ẩn ý gì?
(không chứa ẩn ý)
o Vậy thế nào là hàm ý?
o Thế nào là nghĩa tường minh?
o Cho ví dụ minh họa
o Khi nào người ta cần sử dụng
hàm ý?
I Phân biệt nghĩa tường minh và hàm ý:
Trang 8o Hãy kể một tình huống giao tiếp
trong đó em có sử dụng hàm ý
o G/v khái quát và cho H/s đọc ghi
nhớ
o Theo em trong cuộc sống chúng
ta nên sử dụng hàm ý như thế nào?
Khi nào không nên dùng?
o Cho H/s đọc lại đọan trích 1
o Câu nào cho thấy họa sỹ chưa
muốn chia tay?
o Tìm từ ngữ miêu tả thái độ của cô
gái.
o Thái độ đó giúp em đóan ra điều
gì?
o Cho H/s đọc đọan văn
o Hãy tìm câu chứa hàm ý
o Chỉ ra hàm ý trong đọan
II Luyện tập:
1 Tìm câu chứa hàm ý:
a) Câu “nhà họa sỹ tặc lưỡi đứng dậy” b) Từ: mặt đỏ ửng (ngượng)
nhận lại chiếc khăn (không tránh đươc) quay vội đi (qúa ngượng)
2 Chỉ ra hàm ý:
Oâng họa sỹ chưa kịp uống nước chè
3 Câu chứa hàm ý:
Câu “cơm chín rồi” (ông vô ăn cơm đi)
4 Không phải là câu chứa hàm ý:
a) Là câu nói lảng b) Là câu nói dở dang
Thế nào là nghĩa tường minh, hàm ý?
- Nghĩa tường minh là phần thông báo được diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ
- Hàm ý là nghĩa suy ra từ những từ ngữ
5
- Học thuộc bài
- Viềt đọan văn có dùng câu mang hàm ý
- Chuẩn bị bài “Nghĩa tường minh và hàm ý tt”
V RÚT KINH NGHIỆM:
N
ội dung :
Ph ương pháp :
ĐD -TB dạy học:
Trang 9Bài 24 - Tiết:124 Ngày dạy: 5/3/2012
Tu
NGHỊ LUẬN VỀ MỘT ĐỌAN THƠ, BÀI THƠ
I MỤC TIÊU:
Nắm vững yêu cầu đối với kiểu bài nghị luận về bài thơ, đọan thơ
Tạo lập văn bản nghị luận về một đọan thơ, bài thơ
Thế nào là nghị luận về một đọan thơ, bài thơ
III CHUẨN BỊ:
GV: một số dọan thơ mẫu HS: Sọan trước bài, trả lời các câu hỏi trong vờ bài tập
IV TIẾN TRÌNH :
KT việc chuẩn bị bài của H/s
3 Bài mới:
GV giới thiệu bài:
o Cho H/s đọc văn bản
o Vấn đề nghị luận của văn bản là gì?
(H/a mùa xuân và tình cảm thiết tha của
Thanh Hải)
o Văn bản nêu lên những luận điểm gì
về hình ảnh mùa xuân trong bài?
(+ H/a mùa xuân mang nhiều tầng ý nghĩa
+ H/a mùa xuân rao rực của thiên nhiên
đất nước trong cảm xúc nhà thơ
+ H/a mùa xuân thể hiện khát vọng hòa
nhập)
I Tìm hiểu bài nghị luận về một đọan thơ, bài thơ:
H/a mùa xuân và tình cảm thiết tha của Thanh Hải
+ H/a mùa xuân mang nhiều tầng ý nghĩa
+ H/a mùa xuân rao rực của thiên nhiên đất nước trong cảm xúc nhà thơ
+ H/a mùa xuân thể hiện khát vọng
Trang 10o Hãy xác định bố cục của bài viết
o Gồm mấy phần?
o Xác định giới hạn từng phần trong văn
bản
o Em có nhận xét gì về bố cục đó?
(Chặt chẽ, liên kết tự nhiên)
o Hãy chứng minh đó là một bố cục chặt
chẽ, tự nhiên
o T/g đã sử dụng những luận cứ nào để
làm rõ luận điểm?
o Cách diễn đạt trong bài văn có làm rõ
được luận điểm không?
(T/g trình bày cảm nghĩ bằng thái độ tin
yêu, làm toát lên những rung động)
o Em có thể khái quát trình tự lập luận
bằng một sơ đồ
o G/v khái quát gọi H/s đọc ghi nhớ.
o Cho HS đọc văn bản
o Xác định các luận điểm chính trong
văn bản
o Theo em cần phải bổ sung thêm những
luận điểm nào?
o Hãy xây dựng thêm luận điểm cho bài
văn trên
o Cho HS thảo luận 5’ tìm thêm luận
điểm cho văn bản
- Kết cấu bài thơ
- Giọng điệu bài thơ
- Mong ước cống hiến của T/g…
o Gọi đại diện HS trình bày
o Các em khác nhận xét, bổ sung
hòa nhập
II Luyện tập:
Có thể đưa thêm những luận điểm sau:
- Kết cấu bài thơ
- Giọng điệu bài thơ
- Mong ước cống hiến của T/g
Thế nào là nghị luận về đọan thơ, bài thơ?
- Là trình bày nhận xét đánh giá của mình về nõi dung và nghệ thụât của đọan thơ, bài thơ.
5
- Triển khai các luận điểm ở phần luyện tập
- Dựa vào dàn ý viết bài văn nghị luận về một đọan thơ, bài thơ
- Chuẩn bị bài “Cách làm bài nghị luận”
V RÚT KINH NGHIỆM:
Trang 11ội dung :
Ph
ương pháp :
Tu
CÁCH LÀM BÀI NGHỊ LUẬN VỀ MỘT ĐỌAN THƠ, BÀI THƠ
I MỤC TIÊU:
với các yêu cầu đã học ở tiết trước
Nắm được các bước làm bài
chức triển khai luận điểm
Cách làm bài văn nghị luận về một đọan thơ, bài thơ
III CHUẨN BỊ:
GV: Các đề bài mẫu HS: Sọan trước bài, trả lời các câu hỏi trong vờ BT
IV TIẾN TRÌNH :
KT việc chuẩn bị bài của H/s
3 Bài mới:
GV giới thiệu bài:
o Cho H/s đọc kỹ các đề bài trong
SGK
o Các đề bài trên được cấu tạo như
thế nào?
(Mệnh lệnh + vấn đề nghị luận)
o Các từ phân tích, cảm nhận, suy
nghĩ biểu thị yêu cầu gì?
(Nêu nhận định đánh giá)
I Đề bài nghị luận về một đọan thơ, bài thơ:
Trang 12o Các đề bài trên có điểm nào khác
nhau?
(Mức độ yêu cầu rộng hẹp khác
nhau)
o Cho H/s đọc đề bài
o Đề bài yêu cầu làm gì?
o Muốn làm được em phải làm gì?
(đọc kỹ bài, hiểu nội dung)
o Em sẽ tìm ý như thế nào?
o Sau khi tìm ý em sẽ lập dàn bài
ra sao, gồm mấy bước?
(Gồm ba bước)
o Yêu cầøu của mỗi bước như thế
nào?
o Để viết bài cần chú ý những gì?
(Chú ý sự liên kết, cách dẫn dắt,
chuyển đọan)
o Vì sao phải đọc sửa bài?
o Sửa những gì?
(Lỗi liên kết, dùng từ, chính tả)
o Cho H/s đọc văn bản
o Hãy xác định bố cục của văn bản.
o Ơû phần thân bài người viết đã
trình bày những nhận xét gì?
(Trình bày cảm nhận về cảm xúc của
T/g và hình ảnh, nhịp diệu của bài
thơ)
o Phần thân bài được triển khai bởi
mấy luận cứ?
(- H/a ra khơi
- H/a trở về
- H/a người dân chài)
o T/g đã dùng dẫn chứng như thế
nào? (Suy nghĩ của người viết luôn
gắn với các hình ảnh)
o Phần thân bài có sự liên lết như
thế nào với mở bài và kết bài?
o Nguyên nhân nào làm nên tính
thuyết phục của văn bản?
(Vừa phân tích vừa đưa ra hình ảnh
II Cách làm bài nghị luận về một đọan thơ, bài thơ:
1 Các bước làm bài:
a) Tìm hiểu đề:
b) Lập dàn bài:
c) Viết bài:
d) Đọc sửa bài
2 Cách tổ chức triển khai luận điểm:
* Ghi nhớ: SGK
Trang 13dẫn chứng sinh động)
o H/v khái quát và gọi H/s đọc ghi
nhớ
Bài nghị luận về đọan thơ, bài thơ gồm mấy phần? Nội dung mỗi phần là gì?
+ MB: GT đọan thơ, nêu nhận xét + TB: nêu suy nghĩ, đánh giá về nội dung, nghệ thuật + KB: Khái quát giá trị ý nghĩa
5
- Học thuộc ghi nhớ
- Hồn thành bài văn nghị luận theo dàn bài trên
- Chuẩn bị cho bài viết số 7
V RÚT KINH NGHIỆM:
N
ội dung :
Ph ương pháp :
ĐD -TB dạy học: