H: Có h/a con đờng với nghĩa đen: Con đờng sông đa nh©n vËt t«i vÒ quª, rêi quª _> Cũng là h/a con đờng có ý nghĩa tợng trng khái quát cho sự đổi thay luân chuyển của cuộc sống : Con ngờ[r]
Trang 1Tuần 16
Ngày soạn:01/12/10 Tiết số : 75
Ngày dạy: 6-12-10 Số tiết: 1
Kiểm tra thơ và truyện hiện đại
A Mục tiêu:
Ôn tập củng cố kiến thức về văn bản thơ và truyện: Giá trị t tởng và nghệ thuật
_Rèn kĩ năng đánh gía và tự đánh giá của học sinh
A Chuẩn bị:
Thày: Ra đề- biểu điểm
Trò: Ôn tập
B Tiến trình lên lớp:
1 ổn định tổ chức: Kiểm tra sĩ số
2 Kiểm tra:
3 Bài mới:
* G chép đề lên bảng:
I Phần trắc nghiệm:
Câu 1: Bài thơ “ Đồngchí” là sáng tác của tác giả nào?
A Chính Hữu B Phạm Tiến Duật
C Huy Cận D Tố Hữu
Câu 2: Bài thơ “ Đồng chí” ra đời trong hoàn cảnh nào?
A Đầu cuộc kháng chiến chống Pháp
B Cuối cuộc kháng chiến chống Pháp
C Đầu cuộc kháng chiến chống Mĩ
Câu 3: Tình đồng chí , đồng đội của ngơiù lính cáchmạng ( trong bài thơ “ Đồng chí” )
hình thành từ cơ sở nào?
A Bắt nguồn sâu xa từ sự tơng đồng về cảnh ngộ xuất thân nghèo khó
B Đợc nảy sinh từ sự chung nhiệm vụ sát cánh bên nhau trong chiến đấu
C Nảy nở và bền chặt trong sự chan hoà và sẻ chia mọi gian lao cũng nh niềm vui
D Cả 3 ý kiến trên
Câu 4: Bài thơ “ Bài thơ về tiểu đội xe không kính “ của Phạm tiến Duật đã đợc tặng giải
nhất cuộc thi thơ trên báo văn nghệ năm 1969-1970 đúng hay sai?
A Đúng B Sai
Câu 5: Nhà thơ nào trong các tác giả sau đã trởng thành từ phong trào thơ mới?
A Chính Hữu B Phạm Tiến Duật
C Huy Cận D Bằng Việt
Câu 6: Hình ảnh “ bếp lửa” tròngbài thơ cùng tên của Bằng Việt mang ý nghĩa nào?
A ý nghĩa tả thực B ý nghĩa biểu tợng
C Cả 2 ý trên
Câu 7: Ngời mẹ Tà Ôi trong “ Khúc hát tu những em bế lớn trên lng mẹ” của Nguyễn
Khoa Điềm có tình cảm gì?
A Yêu con thắm thiết B Nặng tình thơng dân làng , bộ đội
C Yêu quê hơng đất nớc sâu nặng D Cả 3 tình cảm trên
Câu 8: Câu thơ “ Mặt trời của bắp thì nằm trên đồi
Mặt trời của mẹ em nằm trên lng” đã sử dụng biẹn pháp nghệ thuật gì?
A So sánh B Nhân hoá C ẩn dụ D Hoán dụ
Câu 9: Tình yêu làng sâu sắc của nhân vật ông Hai ( trong truyện ngắn “ Làng” Cảu Kim
Lân) đợc thể hiện ở những khía cạnh nào?
A Nỗi nhớ lang da diết
B Đau đớn tủi hổ khi nghe tin làng mình theo giặc
C Sung sớng , hả hê khi nghe tin làng theo giặc đợc cải chính
D Tất cả các biểu hiện trên
Câu 10: Truyện ngắn “ Chiếc lợc ngà” của nhà văn Nguyễn Quang Sáng đợc kể theo lời
trần thuật của nhân vật nào?
A Ông Sáu B Bé Thu C Ngời bạn của ông Sáu D Tác giả
II Phần tự luận:
Câu 1: Phân tích 4 câu thơ đầu của bài thơ “ Đoàn thuỳên đánh cá” của Huy Cận
Câu 2: Sau khi đọc xong truyệ ngắn “ Chiếclợc ngà” của Nguyễn Quang Sáng, em có những
suy nghĩ và cảm xúc gì về nhân vật bé Thu và tình cảm cha con trong chiến tranh?
Trang 2* Yêu cầu:
-H đọc kĩ bài tập và trả lời câu hỏi
-Nắm chắc kiến thức về xuất xứ tác phẩm
4 Củng cố:
G thu bài, nhận xét giờ kiểm tra
5 Hớng dẫn:
Ôn tập
D Rút kinh nghiệm:
Ngày soạn:2/12/10 Tiết số : 76-77-78
Ngày dạy: ……… Số tiết: 3
Cố hơng
A Mục tiêu:
H Hiểu đợc tinh thần phê phán sâu sắc xã hội TQ đơng thời và niềm tin trong sáng vào sự xuất hiện tất yếu của cuọc sống mới , xã hội mới : Màu sắc trữ tình đậm đà qua giọng kể về những hồi ức tuổi thơ, biện pháp so sánh đối chiếu qua khứ- hiện đại đợc sử dụng thành công Tích hợp tiếng viẹt tập làm văn ở bài ôn tập.
Tèn kĩ năng đọc , phân tích tậm trạng , t tởng tác phẩm.
B Chuẩn bị:
Thày: Soạn giáo án- Bảng phụ.
Trò: Học- đọc bài mới.
C Tiến trình lên lớp:
1 ổn định tổ chức: Kiểm tra sĩ số
2 Kiểm tra: ? Tóm tắt tác phẩm chiếc lợc ngà ?
3 Bài mới:
G: Dựa vào chú thích * Trong SGK giới thiệu về tác giả
Lỗ Tấn?Văn bản Cố h” ơng”
H: Trình bày.
G: Chốt ý: Xem tranh Lỗ Tấn-Giới thiệu thêm về tác
phẩm: Sau nhiều năm đi xa , khi nhân vật tôi trong
truyện trở về, tuy không đến nỗi bẽ bàng nh nhà thơ Hạ
Tri Chơng nhng cũng bùi ngùi một nỗi buồn tái tê vì
cảnh quê, ngời quê.
G: Hớng dẫn cách đọc: Chậm Buồn hơi bùi ngùi khi kể
, tả, giọng ấp úng của nhân vật Nhuận Thổ , chao chát
của thím Hai Dơng, giọng suy ngẫm triết lí của 1 số
đoạn , câu.
G: Đọc mẫu.
H: Đọc tiếp- nhận xét.
? Tóm tắt những đoạn chữ nhỏ.
? Tóm tắt toàn truyện?
_Kể lại chuyến thăm nhà lần cuối của nhân vật tôi để
bán nhà, da gia đình đi sinh sống ở nơi khác.
_Theo dõi chú thích SGK.
? Xác định ngôi kể của nhân vật?
H: Ngội thứ 1 – Tăngchất trữ tình. Tăngchất trữ tình.
G: Lu ý: Chúng ta không thể đồng nhất Tôi là tác giả” ”
mặc dù Lỗ Tấn có sử dụng nhiều chi tiết có thật trong
cuộc đời nhng đây vãn là truyện ngắn
G: Xác định bố cục văn bản
H: Chia làm 3 phần.
+Phần 1: Tình cảm và tâm trạng của nhân vật tôi trên
đờng về quê.
+Phần 2: Tình cảm và tâm trạng của nhân vật tôi trong
những ngày ở quê.
I Tác giả , tác phẩm:
1 Tác giả:
2.Tác phẩm:
-Đọc và tìm hiểu văn bản:
Bố cục:
+Phần 1: Tình cảm và tâm trạng của nhân vật tôi trên đ-ờng về quê.
+Phần 2: Tình cảm và tâm
Trang 3+Phần 3: Tình cảm và tâm trạng của nhân vật tôi khi
trên đờng rời quê.
G: Trong truyện có những nhân vật nào? Hãy sắp xếp
thứ tự các nhân vật xuất hiện theo th tự , vai trò và tầm
quan trọng?
H: Có các nhân vật : Nhuận Thổ , Chị Hai Dơng,
Hoàng, Thuỷ Sinh, bà mẹ, những ngời cùng làng.
G: Có 2 h/a nghệ thuật độc đáo trong truyện Đó là
những h/a nào?
H: H/a : Cố hơng.
Con đờng.
+> Là h/a giàu ý nghĩa biểu cảm , biểu trng.
G: Có thể đồng nhất nhân vật tôi với tác giả đợc
không? Vì sao?
H: Mặc dù cùng tên ,cùng quê nhng Tôi vẫn là nhân“ “
vật văn học , kết quả sáng tạo , h cấu nghệ thuật của
tác giả.
G: Tâm trạng cảm xúc , suy nghĩ về cố hơng của nhân
vật tôi đợc thể hiện trong chuyến về thăm từ biệt quê
h-ơng nh thế nào?
H: Thể hiện qua 3 đọan.
Trên đờng về quê
Những ngày ở quê
Trên đờng rời quê.
H: Kể lại đoạn dầu
G: Nêu rõ tâm trạng tác giả khi ngồi trên thuyền nhìn
về làng quê xa đang dần gần lại Phân tích lí do của
tâm trạng đó?
H: Tâm trạng : Phảng phất nỗi buồn se sắt
Hình nh ngạc nhiên , không tin đó có
phải là làng quê cũ không, nơi đã in vào kí ức rong tôi.
Về đến nhà , nỗi buòn phnảg phất càng tăng lên khi
nhìn thấy mấy cọng tranh khô phất phơ trớc gió trê mái
ngói.
G: Biện pháp nghệ thuật đã đợc sử dụng trong đoạn
trích này là gì?
H: Kết hợp kể , tả, , biểu cảm trực tiếp so sánh đối
chiếu giữa cảnh hiện tại và hồi ức.
G: Tại sao nhân vật tôi lại có tình cảm và tâm trạng nh
thế vậy?
H: Vì giữa thực tế và tởng tợng có sự khác xa nhau.
-Thực tế: Là h/a thôn xóm tiêu duềi, hoang vắng im lìm
dới vòm trời màu vàng úa, u ám giữa đông
-Tởng tợng trong hồi ức : Là cảnh 1 ngôi làng đẹp.
G: Thái độ của tôi khi trở về quê nhà?
H: -Thực tế: Là h/a thôn xóm tiêu duềi, hoang vắng im
lìm dới vòm trời màu vàng úa, u ám giữa đông
-Tởng tợng trong hồi ức : Là cảnh 1 ngôi làng đẹp.
G: Tâm trạng đó vẫn đợc thể hiện trong dòng truyện
trạng của nhân vật tôi trong những ngày ở quê.
+Phần 3: Tình cảm và tâm trạng của nhân vật tôi khi trên đờng rời quê.
II Phân tích:
1 Nhân vật tôi( tấn)
a, Trên đờng về quê
: Tâm trạng : Phảng phất nỗi buồn se sắt
Hình nh ngạc nhiên , không tin đó có phải
là làng quê cũ
-Thực tế: Là h/a thôn xóm tiêu duềi, hoang vắng im lìm dới vòm trời màu vàng úa, u
ám giữa đông -Tởng tợng trong hồi ức : Là cảnh 1 ngôi làng đẹp.
-Thực tế: Là h/a thôn xóm tiêu duềi, hoang vắng im lìm dới vòm trời màu vàng úa, u
ám giữa đông -Tởng tợng trong hồi ức : Là cảnh 1 ngôi làng đẹp.
b, Trong những ngày ở quê:
Trang 4kể ,miêu tả cảnh vật, ngời , sự việc sosánh đối chiếu
quá khứ và hiện tại nhng cụ thể hơn qua câu chuyện với
bà mẹ ,với chị Hai Dơng đặc biệt là cuộc gặp gỡ và trò
chuyện với Nhuận Thổ – Tăngchất trữ tình. ng ời bạn cũ thủa ấu thơ.
? Hãy kể lại cuộc gặp gỡ với bà mẹ, với thím Hai?
? Tháiđộ và tình cảm của nhân vật tôi diễn biến qua
những cảnh ấy nh thế nào?
H: Gặp mẹ, gặp mọi ngời, tôi nhớ về thằng bé Nhuận
Thổ dẹp đẽ, khoẻ mạnh, dũng cảm, oai hùng ,tay nắm
chặt chiếc đinh ba đâm con tra ngời bãi da hấu bên bờ
biển trong đêm trăng , tình bạn hòn nhiện trong sáng
giữa tôi và Nhuận Thổ.
-Nhớ đến ngày giỗ linh đình
-Nhớ về nàng Tây Thi đậu phụ.
=> Càng buồn hơn , đau xót hơn , cô đơn hơn vì cảnh
vật con ngời thay đổi sa sút , nhếch nhác vì đói nghèo,
vì lễ giáo phong kiến cổ hủ , xót xa vì sự ngăn cách
giữa tôi và Nhuận Thổ Khong còn tìmđâu ra cái bóng
dáng của ngời bạn năm xa Thơng cảm và đành chấp
nhận bùi ngùi chia tay với quê, với cảnh, với ngời.
H: Kể lại đoạn cuối.
_Đọc Tôi nắm xuống hết” ”
G: TRên thuyền rời quê, cảm xúc tâm trạng của nhân
vật toi nh thế nào?
H: -Lòng không lu luyến những cái cũ, làng cũ , cảnh
cũ vì hiện tại đau buồn Qua khứ tơi đẹp không bao giờ
trở lại.
->Nhân vật tôi lúc này hớng tới tơng lai, hi vọng vào
con đờng đã chọn, vào tơng lai , vào thế hệ con cháu
của mình.
-Suy nghĩ và triết lí về h/a con đờng: Từ đâu mà ra.
-Triết lí về niềm hi vọng trong cuộc sống con ngời: Hi
vọng làgì sức mạnh t tởng của hi vọng , con ngời cần
biết hi vọng và ớc mơ.
G: Sự đối chiếu giữa khoảng thời gian và kkhông gian
có gì giống và khác đoạn trên?
H:
-Giống: Vẫn là cảnh trong hiện tại và quá khứ.
-Khác: Cảnh hiện tại mờ dần, xa dần theo hớng đi
củacon thuyền ( mờ dần ngôi làng cũ và làng quê trong
hoàng hôn)
Cảnh qua khứ trở nên đậm nét hơn ( cánh đồng
màu xanh biếc ,vòm trời xanh đậm Lơ lửng vầng trăng
tròn vàng thắm)
G: H/a con thuyền.
Thằng bé Nhuận Thổ giữa vờn da đâm tra
Con đờng
Có dụng ý nghệ thuật gì?
H: Là h/a đẹp khẳng định : Thồi gian cứ trôi, qua khứ
không bao giờ trở lại , con ngời cần hớng tới 1 tơng lai
tốt đẹp hơn.
G: Qua diễn biến tâm trạng và tình cảm của nhân vật
tôi , ta có thể nhận thấy 1 tình cảm thống nhất , bền
chặt từ trong sâu thẳm của nhân vật tôi với Cố hơng là
gì?
H: Tất cả đều là những biểu hiện khác nhau của tình
yêu quê hơng , gia đình sâu đậm-> hi vọng vào tơng lai
, thế hệ trẻ sẽ đem đến cho quê hơng sự đổi thay , sẽ
sống 1 cuộc sống hạnh phúc trên quê hơng.
Nhớ đến ngày giỗ linh đình -Nhớ về nàng Tây Thi đậu phụ.
=> Càng buồn hơn , đau xót hơn , cô đơn hơn vì cảnh vật con ngời thay đổi sa sút , nhếch nhác vì đói nghèo, vì
lễ giáo phong kiến cổ hủ , xót
xa vì sự ngăn cách
c, Trên đờng rời quê:
-Lòng không lu luyến những cái cũ, làng cũ , cảnh cũ vì hiện tại đau buồn Qua khứ
t-ơi đẹp không bao giờ trở lại -hớng tới tơng lai, hi vọng vào con đờng đã chọn, vào
t-ơng lai , vào thế hệ con cháu của mình.
2 Nhân vật Nhuận Thổ
Trang 5G: Đó cũng chính là chủ đề của tác phẩm.
H: Theo dõi SGK.
? Mối quan hẹ giữa Nhuận Thổ và tôi đợc kể trong
những thời điểm nào?
H: Trong kí ức và hiện tại
G: H/a Nhuận Thổ gắn với cảnh tợng nào?
H: Vầng trăng , bãi biển
G: Nhận xét về h/a Nhuận Thổ trong ki ức?
H: Là 1 đứa bé bụ bẫm, xinh xắn, có cuộc sống sung
túc hiền lành.
G: Chi tiết tôi khóc và Nhuận Thổ cũng Khóc đã nói gì
về tình ban khi xa của 2 ngời.
H: Gắn bó thân thiết bìnhđẳng.
G: Trong hiện tại , hình ảnh vè nhuận Thổ có điều gì
thay đổi?
H:
Dáng vẻ.
Cử chỉ
G: Dờu hiệu nào cho thấy sự thay đổi kì lạ nhất ở
Nhuận Thổ?
H: Sự thay đổi theo chiều hớng xấu, 1 tính nết trở nên ti
tiện và tham lam.
Là 1 con ngời ti tiện hèn kém già nua.
G: Nguyên nhân nào dẫn đến sự thay đổi trong con
ng-ời Nhuận Thổ?
H: Là cách sống lạc hậu của ngời nông dân, là hiện
thực đen tói của xã hội áp bức.
G: Nét nổi bật trong cách xây dựng nhân vật Nhuận
Thổ là gì?
H: So sánh tơng phản.
G: Cùng với Nhuận Thổ, h/a chị Hai Dơng cũng có sự
thay đổi.:
-Biểu hiện s suy thoái lối sống và ssặc điểm ở làng
uqê ,tham lam -> độ trơ trẽn lu manh, mất hết vẻ lơng
thiện.
? Ngời kể chuỵên muốn ta hiểu gì về cuộc sống đang
diễn ra nơi cố hơng này?
H: Là 1 cuộc sống quẩn quanh , bế tắc, nghèo khổ
khiến làng quê ngày 1 tàn tạ , con ngời ngayf 1 khổ sở ,
hèn kém và bất lơng.
G: Từ đó ta hiểu tác giả có thái độ nh thế nào với cuộc
sống này?
H: Xót thơng, bất lực, căm ghét.
G: Trong truyện có những h/a con đờng nào?
H: Có h/a con đờng với nghĩa đen: Con đờng sông đa
nhân vật tôi về quê, rời quê
_> Cũng là h/a con đờng có ý nghĩa tợng trng khái quát
cho sự đổi thay luân chuyển của cuộc sống : Con ngời
nh nớc , nh dòng chảy không ngừng của cuộc sống.
_Có h/a con đờng trong suy nghĩ , liên tởng của nhân
vật tôi.
G: H/a con đờng ở cuối truyện có ý nghĩa gì?
H: Là h/a có ý nghĩa tợng trng , khái quát triết lí về
cuốc sống con ngời hiện tại đến tơng lai Đó là con
đ-ờng -> tự do , hạnh phúc củacon ngời , con đđ-ờng của tự
thân hành động , dựng xây và hi vọng của con ngời.
_Con đờng không tự nhiên mà có , khong do thần linh
hay chúa trời ban tặng mà do chính con ngời , nhiều
ngời đi mà thành => cuộc sống tự do hạnh phúc cũng
-Là 1 con ngời ti tiện hèn kém già nua.
-Biểu hiện s suy thoái lối sống và ssặc điểm ở làng uqê ,tham lam -> độ trơ trẽn lu manh, mất hết vẻ lơng thiện.
Xót thơng, bất lực, căm ghét.
3 Hình ảnh con đờng -Có h/a con đờng với nghĩa
đen: Con đờng sông đa nhân vật tôi về quê, rời quê
_> Cũng là h/a con đờng có
ý nghĩa tợng trng khái quát cho sự đổi thay luân chuyển của cuộc sống : Con ngời nh nớc , nh dòng chảy không ngừng của cuộc sống.
_Có h/a con đờng trong suy nghĩ , liên tởng của nhân vật tôi.
: Là h/a có ý nghĩa tợng
tr-ng , khái quát triết lí về cuốc sống con ngời hiện tại đến
Trang 64 Củng cố:
G khái quát nội dung bài học
5 Hớng dẫn:
Đọc diễn cảm
Ôn tập chuẩn bị kiểm tra
D Rút kinh nghiệm:
ơng lai Đó là con đờng -> tự
do , hạnh phúc củacon ngời , con đờng của tự thân hành
động , dựng xây và hi vọng của con ngời.