Tìm các từ thuộc trường từ Bt 1 SGK trang 23GV gọi hs đọc - HS đọc – làm bài tập vựng ruột thịt trong văn bản đoạn văn Trong lòng mẹ .Tìm các từ thuộc trường từ vựng ruột - HS thực hiện [r]
Trang 1Tuần 2 Ngày soạn: 13/8/2010
VĂN BẢN : TRONG LÒNG MẸ (Trích: “Những ngày thơ ấu” Nguyên Hồng)
I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT:
- Có được những kiến thức sơ giản về thể văn hồi kí
- Thấy được đặc điểm của thể văn hồi kí qua ngòi bút Nguyên hồng: thấm đượm chất trữ tình lời văn chân thành dạt dào cảm xúc
II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG:
1 Kiến thức:
- Khái niệm thể loại hồi kí.
- Cốt truyện nhân vật, sự kiệntrong đoạn trích Trong lòng mẹ.
- Ngôn ngữ truyện thể hiện niềm khát khao tình cảm ruột thịt cháy bỏng của nhân vật
- Ý nghĩa giáo dục: Những thành kiến cổ hủ, nhỏ nhen, độc ác không thể làm khô héo tình cảm ruột thịt sâu nặng, thiêng liêng
2 Kĩ năng:
- Bước đầu biết đọc – hiểu một văn bản hồi kí
- Vận dụng kiến thức về sự kết hợp các phương thức biểu đạt trong văn bản tự sự để phân tích tác phẩm truyện
III HƯỚNG DẪN - THỰC HIỆN:
Hoạt động 1:Khởi đôïng
GV kiểm tra sự chuẩn bị của hs
- Bài “tôi đi học” được viết theo
thể loại nào? Vì sao em biết?
- Truyện ngắn “tôi đi học” gợi cho
em suy nghĩ gì?
Giới thiệu: Ai chưa từng xa mẹ
một ngày, ai chưa từng chịu cảnh
mồ côi cha, chỉ còn mẹ mà mẹ
cũng phải xa con thì không dễ dàng
đồng cảm sâu xa với tình cảnh đáng
thương và tâm hồn nồng nàn, tình
cảm mảnh liệt của chú bé Hồng đối
với người mẹ khốn khổ của mình
Hoạt động 2: Tìm hiểu tác giả
,tác phẩm và đọc - hiểu văn bản
- GV hướng dẫn đọc văn bản và tìm
- HS để phần chuẩn bị trên bàn
- HS tái hiện kiến thức cũ
- HS lắng nghe, ghi tựa bài mới
I Tìm hiểu chung:
Lop8.net
Trang 2hiểu chú thích
- GV đọc mẫu 1 vài đoạn
- Yêu cầu đọc giọng chậm tình
cảm, chú ý các từ ngữ, hình ảnh thể
hiện cảm xúc thay đổi của nhân vật
“Tôi” chú ý giọng nói của bà cô
cần đọc với giọng khinh khi kéo
dài, lộ sắc thái châm biếm
- GV nhận xét cách đọc của hs
- GV gọi Hs đọc kĩ chú thích * và
nói vắn tắt về nhà văn Nguyên
Hồng cùng với tác phẩm “Những
ngày thơ ấu”
- GV tóm ý HS đã nêu về tác giả,
tác phẩm
- GV nêu câu hỏi: so với bố cục,
mạch truyện và cách kể chuyện
trong bài “Trong lòng mẹ” có gì
giống, khác bài “tôi đi học”?
=>GV chốt ý: * Giống: kể, tả theo
trình tự thời gian, hồi tưởng
Kể + tả + biểu lộ cảm xúc kết hợp
* Khác: “Tôi đi học” chuyện liền
mạch trong khoảng thời gian ngắn,
không ngắt quãng: buổi sáng đầu
tiên đến trường “Trong lòng mẹ”
- HS đọc văn bản
- HS đọc – nhận xét cách đọc
- Hs: Nguyên Hồng quê ở Nam Định, là 1 trong những nhà văn lớn của VHVN thời hiện đại
- Những ngày thơ ấu là tập hồi kí kể về tuổi thơ cay đắng của tác giả
- Đoạn trích thuộc chương IV của tác phẩm
- HS trả lời:
* Giống: kể, tả theo trình tự thời gian, hồi tưởng
Kể + tả + biểu lộ cảm xúc kết hợp
* Khác: “Tôi đi học” chuyện liền mạch trong khoảng thời gian ngắn, không ngắt quãng: buổi sáng đầu tiên đến trường “Trong lòng mẹ”
không thật liền; có 1 gạch nối nhỏ ngắn về thời gian vài ngày khi chưa gặp mẹ
1 Tác giả:
Nguyên Hồng (1918 – 1982) là nhà văn của những người cùng khổ, có nhiều sáng tác ở các thể loại tiểu thuyết, kí, thơ
2 Tác phẩm:
- Hồi kí: thể văn ghi chép, kể lại những biến cố đã xảy
ra trong quá khứ mà tác giả đồng thời là người kể, người tham gia hoặc chứng kiến
- Vị trí của đoạn trích thuộc chương IV của tập hồi kí
Những ngày thơ ấu.
Lop8.net
Trang 3không thật liền; có 1 gạch nối nhỏ
ngắn về thời gian vài ngày khi chưa
gặp mẹ
- Có thể chia văn bản này thành
mấy đoạn?
- GV tổng hợp chốt ý lại ý kiến HS
nêu
- GV hướng dẫn học sinh phân tích
nhân vật người cô trong cuộc đối
toại giữa bà ta và bé Hồng theo
trình tự các bước
- GV gọi Hs đọc đoạn trích
- GV nêu câu hỏi: Nhân vật người
cô được thể hiện qua những chi tiết
nào?
(GV gợi ý Hs: cử chỉ, giọng nói của
người cô qua cuộc đối thoại với bé
Hồng)
- Các lần khi đối thọai với bé Hồng
cử chỉ bà cô như thế nào? Giọng
nói ra sao? Có ý nghĩa gì?
-GV chốt lại ý HS vừa nêu
- Sau đó cuộc đối thoại diễn ra như
thế nào?
- Qua phân tích em có nhận xét gì
về người cô â?
=>GV nhận xét ,bình : Nhân vật
người cô là người lạnh lùng độc ác,
thâm hiểm; mang ý nghĩ tố cáo
hạng người sống tàn nhẫn, khô héo
tình thâm trong XH TD nữa phong
- HS trả lời nêu ý kiến riêng của mình
- HS đọc đoạn trích chú ý giọng nói cử chỉ bà cô
* Lần 1: Cử chỉ đầu tiên là cười hỏi,
“rất kịch”
- giọng nói Hồng! Mày có muốn không?
-> Bé Hồng nhận ra ý nghĩa cay độc trong giọng nói và cử chỉ cười nói nên cúi đầu không đáp
* Lần 2: Người cô giọng vẫn ngọt hỏi tiếp “sao lại không vào?” bình tĩnh -> mỉa mai -> bé Hồng im lặng khóc mắt cay cay
* Cử chỉ vỗ vai cười nói rằng “mày dại quá thăm em bé chứ” Hai tiếng “em bé” lại ngân dài thật ngọt, thật rõ đã xoắn lấy tâm can tôi như ý cô tôi muốn -> bé hồng thật đáng thương
- HS tiếp tục phân tích – lí giải
- Bé Hồng phẫn uất, ức nở bà cô vẫn chưa buông tha – bà cô vẫn lạnh lùng
- Cử chỉ vỗ vai nhìn bé hồng, đổi giọng tỏ sự ngậm ngùi, xót thương
-> Sự giả dối, thâm hiểm
II Phân tích:
1) Nội dung:
Lop8.net
Trang 4- GV: Qua cuộc đối thoại giữa bé
Hồng và người cô, em có cảm nhận
gì về hòan cảnh sống của bé Hồng?
- GV chốt => - HS: Cảnh ngộ đáng thương và nỗi buồn của nhân vật bé Hồng. - Cảnh ngộ đáng thương và nỗi buồn của nhân vật bé
Hồng
TIẾT 6
Họat động 2 (tt)
- Đầu tiên khi nghe những lời người
cô nói về mẹ của mình, bé Hồng có
suy nghĩ gì về mẹ? Ý nghĩ bé Hồng
như thế nào khi trả lời người cô?
=>GV nhận xét ,chốt ý : Nhận ra ý
nghĩa cay độc của người cô trong
giọng nói nhưng không muốn tình
yêu thương và lòng kính mến mẹ bị
những rắp tăm tanh bẩn ấy xâm
phạm đến
- GV hỏi: Trong lần đối thọai với
cô (thứ 2) diễn biến tâm trạng bé
Hồng như thế nào?
- Vì sao bé Hồng lại cười dài trong
tiếng khóc?
- Chi tiết cười dài trong tiếng khóc
có ý nghĩa gì?
=> GV chốt,bình: tâm trạng uất ức,
đau đớn, biểu lộ lòng căm tức bằng
hình ảnh đầy ấn tượng “giá những
cổ tục .mới thôi”
Trong lần bé Hồng nghe cô kể về
hòan cảnh tội nghiệp của mẹ mình
tâm trạng bé Hồng như thế nào?
- GV chốt lại:Bé Hồng đau đớn
->cứ thế khóc nức nở
GV: Sống trong cảnh ngộ như thế
thì cảm giác của bé Hồng ra sao?
Bé Hồng có niềm khao khát gì?
- GV chốt =>
- HS phân tích – lí giải
- Tưởng vẻ mặt rầu rầu vàsự hiền từ của mẹ và căm giận “tại sao mẹ lại sợ những cổ tục ấy”
- Lòng chú bé càng thắt lại khóc mắt đã cay Đến khi sự nhục mạ đã
bị phơi bày thì bé hồng “nước mắt ròng ròng ở cổ” bé Hồng “cười dài trong tiếng khóc”
- HS phân tích: tâm trạng uất ức, đau đớn, biểu lộ lòng căm tức bằng hình ảnh đầy ấn tượng “giá những cổ tục .mới thôi”
- HS: Bé hồng “òa lên khóc rồi cứ thế nức nở”
- HS: Lúc nào bé Hồng cũng cảm thấy cô đơn, niềm khát khao tình mẹ
- Nỗi cô đơn, niềm khát khao tình mẹ của tình mẹ của bé Lop8.net
Trang 5- GV nêu câu hỏi: Bé Hồng gặp lại
mẹ trong hoàn cảnh nào? Hành
động của bé Hồng ra sao cử chỉ như
thế nào?
- GV cho HS đọc đọan bé Hồng
gặp lại mẹ
- Khi được lên xe ngồi cùng với mẹ
tâm trạng bé Hồng như thế nào?
- Giọt nước mắt bé hồng khóc lần
này có gì khác so với lần nói
chuyện với cô?
- Tác giả đã diễn tả cảm giác sung
sướng của bé Hồng khi gặp lại mẹ,
được ở trong lòng mẹ như thế nào?
- GV: Qua đó em có cảm nhận gì
về tình mẫu tử?
GV chốt =>
- Văn bản trên tác giả kết hợp 3
yếu tố : kể + tả + biểu lộ cảm xúc
ấy như thế nào?
- GV: qua đoạn trích nhà văn
Nguyên Hồng đã thể hiện lại điều
gì ở quãng đời thơ ấu?
- GV cho học sinh dựa vào ghi nhớ
SGK (đọc)
của tình mẹ của bé Hồng bất chấp sự tàn nhẫn, vô tình của bà cô
- HS đọc
- HS thực hiện theo yêu cầu của GV
-HS :bé Hồng khóc vì sung sướng vì được gặp mẹ và ở trong lòng của mẹ
-HS: Cảm nhận của bé Hồng về tình mẫu tử thiêng liêng, sâu nặng khi gặp mẹ
-HS : Chất trữ tình, kết hợp tự sự, miêu tả, biểu lộ cảm xúc ->gây ấn tượng giàu sức gợi cảm
- HS thực hiện theo yêu cầu của GV
HS đọc chậm ghi nhớ SGK
Hồng bất chấp sự tàn nhẫn, vô tình của bà cô
- Cảm nhận của bé Hồng về tình mẫu tử thiêng liêng, sâu nặng khi gặp mẹ
2) Nghệ thuật:
- Tạo dựng được mạch truyện, mạch cảm xúc trong đoạn trích tự nhiên, chân thực
- Kết hợp lời văn kể chuyện với miêu tả, biểu cảm tạo nên những rung động trong lòng độc giả
- Khắc họa hình tượng nhân vật bé Hồng với lời nói, hành động, tâm trạng sinh động, chân thật
3 Tổng kết:
Đoạn văn Trong lòng mẹ trích hồi kí Những ngày thơ ấu của Nguyên Hồng ,đã kể
lại một cách chân thực và cảm động những cay đắng tủi cực cùng tình yêu thương cháy bỏng của nhà văn thời Lop8.net
Trang 6Hoạt động 3 Củng cố – dặn dò:
- GV: Tình yêu thương mãnh liệt
của chú bé Hồng đối với người mẹ
bất hạnh được thể hiện như thế
nào?
GV gợi ý: Em hãy tìm một số chi
tiết trong văn bản để thấy rõ tình
yêu thương mãnh liệt của chú bé
Hồng đối với người mẹ bất hạnh
- Gv: Trong từ vựng có rất nhiều từ
có nét chung về nghĩa, vậy thế nào
là trường từ vựng? Em hãy về tham
khảo trước bài trường từ vựng
- HS thực hiện theo yêu cầu của GV
thơ ấu đối với người mẹ bất hạnh
Tình mẫu tử là mạch nguồn tình cảm không bao giờ vơi trong tâm hồn con người
TRƯỜNG TỪ VỰNG
I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT:
- Hiểu được thế nào là trường từ vựng và xác lập được một số trường từ vựng gần gũi
- Biết cách sử dụng các từ cùng trường từ vựng để nâng cao hiệu quả diễn đạt
II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG:
1 Kiến thức:
Khái niệm trường từ vựng
2 Kĩ năng:
- Tập hợp các từ có chung nét nghĩa vào cùng một trường từ vựng
- Vận dụng kiến thức về trường từ vựng để đọc – hiểu và tạo lập văn bản
III HƯỚNG DẪN - THỰC HIỆN:
Lop8.net
Trang 7Hoạt động 1:Khởi động
- GV kiểm tra nề nếp ,ss.
- Kiểm tra sự chuẩn bị bài của HS
- Lập sơ đồ thể hiện cấp độ khái
quát của nghĩa từ ngữ trong mỗi
nhóm từ ngữ sau:
a) y phục, quần, áo, quần đùi,
quần dài, áo dài, áo sơ mi
b) vũ khí, súng, bom, súng
trường, đại bác, bom ba càng, bom
bi
-Thế nào là từ ngữ nghĩa rộng
?Thế nào là từ ngữ nghĩa hẹp
?Cho ví dụ ?
- GV giới thiệu bài mới
Hoạt động 2 :Tìm hiểu thế nào
là trường từ vựng ?
- GV cho HS đọc đoạn văn của
Nguyên hồng phần I (1) nhận xét
các từ in đậm, để HS trả lời câu
hỏi
-Các từ in đậm trong đoạn trích
trên có nét chung nào về nghĩa ?
- GV có thể yêu cầu học sinh nêu
ví dụ để kiểm tra kiến thức (gợi ý:
trường “dụng cụ nấu nướng”
- Từ nhận xét trên hướng dẫn học
sinh hình thành khái niệm
-Vậy thế nào là trường từ vựng ?
- GV chốt =>
* Tìm hiểu phần lưu ý
- GV lưu ý HS 1 số điều ở mục 2
(I) và trả lời câu hỏi:
- Trường từ vựng mắt có thể bao
gồm những trường từ vựng nhỏ
nào? Ví dụ
- Trong 1 trường từ vựng có thể
tập hợp những từ có từ loại khác
- HS để phần chuẩn bị trên bàn
- HS tái hiện kiến thức cũ
- HS Nhận xét: các từ in đậm có nét chung về nghĩa: chỉ bộ phận của cơ thể người
-HS thực hiện theo yêu cầu của
GV
- HS có thể tập hợp những từ có từ loại khác nhau
-HS: Trường từ vựng là tập hợp của những từ có ít nhất 1 nét chung về nghĩa
-HS thực hiện theo yêu cầu của
GV
I Thế nào là trường từ vựng?
- Trường từ vựng là tập hợp của những từ cĩ ít nhất 1 nét chung về nghĩa
* Lưu ý:
a)Một trường từ vựng có thể bao gồm nhiều trường từ vựng nhỏ hơn
b)Một trừơng từ vựng có thể bao gồm các từ khác biệt nhau Lop8.net
Trang 8được không? Tại sao?
- Do hiện tượng nhiều nghĩa 1 từ
có thể thuộc nhiều trường khác
nhau
- Tác dụng của cách chuyển
trường từ vựng trong thơ văn và
trong cuộc sống hằng ngày? VD
- GV chốt các lưu ý trong SGK =>
Họat động 3 :Luyện tập
- GV hướng dẫn HS làm bài tập
Bt 1 (SGK trang 23)GV gọi hs đọc
đoạn văn Trong lòng mẹ Tìm
các từ thuộc trường từ vựng ruột
thịt
- GV chốt =>
GV HD học sinh làm Bt 2-Hãy đặt
tên trường từ vựng cho mỗi dãy từ
dưới đây
-GV hướng dẫn HS thảo luận
nhóm thời gian 3 phút
-GV nhận xét ,chốt ý =>
-GV hướng dẫn HS làm bài tập 3:
Các từ in đậm trong đoạn văn
thuộc trường từ vựng nào ?
-GV nhận xét ,chốt ý=>
GV hướng dẫn HS làm bài tập 4
SGK 23 Xếp các trường từ vựng
vào đúng vị trí của nó
-GV nhận xét ,chốt ý=>
Hoạt động 4 Củng cố – dặn dò:
- Thế nào là trường từ vựng?Cho
- Tăng sức gợi cảm
- HS: Trong thơ văn cũng như trong cuộc sống ,người ta dùng cách chuyển trường từ vựng để tăng tính nghệ thuật của ngôn từ và khả năng diễn đạt
- HS đọc – làm bài tập
- HS thực hiện theo yêu cầu của GV
- HS thực hiện theo yêu cầu của GV
về loại c)Một từ có thể bao gồm nhiều trường từ vựng khác nhau d)Trong thơ văn cũng như trong cuộc sống ,người ta dùng cách chuyển trường từ vựng để tăng tính nghệ thuật của ngôn từ và khả năng diễn đạt
II/ Luyện tập Bài 1 :SGK 23
Tìm các từ thuộc trường từ
vựng ruột thịt trong văn bản Trong lòng mẹ :bà cô ,mẹ,
cậu, mợ,…
Bài 2:SGK 23
a)dụng cụ đánh bắt thủy sản b)dụng cụ để đựng
c)hoạt động của chân d)tính cách
e)dụng cụ đïể viết
Bài 3:SGK 23
Các từ in đậm thuộc trường từ
vựng thái độ
Bài 4:SGK 23
Khứu giác :mũi ,thơm ,…
Thính giác :tai ,nghe ,điếc ,
Lop8.net
Trang 9ví dụ
- Vận dụng kiến thức về trường từ
vựng đã học, em hãy viết một
đoạn văn ngắn( 3-5 câu) có sử
dụng ít nhất 5 từ thuộc một trường
từ vựng nhất định
- Một văn bản thường có bố cục
mấy phần? Đó là những phần
nào?
- GV: Một văn bản thường có bố
cục 3 phần: MB,TB,KB
- Để biết từng phần có nhiệm vụ
gì, em hãy về xem trước bài Bố
cục của văn bản
- HS thực hiện theo yêu cầu của GV
BỐ CỤC CỦA VĂN BẢN
I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT:
- Nắm được yêu cầu của văn bản về
- Biết xây dựng bố cục văn bản mạch lạc, phù hợp với đối tượng phản ánh và ý đồ giao tiếp của người viết và nhận thức của người đọc
II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KĨ NĂNG:
1 Kiến thức:
Bố cục của văn bản, tác dụng của việc xây dựng bố cục
2 Kĩ năng:
- Sắp xếp các đoạn văn trong bài theo một bố cục nhất định
- Vận dụng kiến thức về bố cục trong việc đọc – hiểu văn bản
III HƯỚNG DẪN THỰC HIỆN:
Hoạt động 1:Khởi động
- Kiểm tra nề nếp ,ss
Lop8.net
Trang 10- Kiểm tra việc soạn bài của HS
- Thế nào là chủ đề của văn bản?
- Thế nào là tính thống nhất về chủ đề
của văn bản?
- Làm thế nào để đảm bảo tính thống
nhất đó?
Giới thiệu bài :
- Các em đã học bố cục và mạch lạc
trong văn bản, các em đã nắm được
văn bản thường gồm có 3 phần: Mở
bài – thân bài – kết bài và nhiệm vụ
của chúng Bài học này nhằm ôn lại
kiến thức đã học và tìm hiểu kĩ hơn
cách sắp xếp tổ chức nội dung phần
thân bài
Hoạt động 2 :Tìm hiểu bố cục của
văn bản
- GV ôn lại kiến thức bố cục 3 phần
của văn bản
- GV cho HS đọc văn bản “Người thầy
đạo cao đức trọng” và trả lời câu hỏi
SGK 91,2,3)
- GV nêu câu hỏi: bố cục của văn bản
gồm mấy phần? Nhiệm vụ từng phần?
Các phần của văn bản quan hệ với
nhau như thế nào?
GV chốt =>
* Tìm hiểu Cách bố trí, sắp xếp nội
dung phần thân bài của văn bản:
- GV cho HS tìm hiểu phân tích cách
sắp xếp nội dung phần thân bài: “Tôi
đi học”
=>GV nhận xét ,chốt ý :Sắp xếp theo
sự hồi tưởng những kỉ niệm về buổi
tựu trường đầu tiên của tác giả Cảm
xúc được sắp xếp theo trình tự thời
gian :Những cảm xúc khi đến trường
,và vào lớp học
- HS để phần chuẩn bị trên bàn
- HS tái hiện kiến thức cũ
- HS đọc văn bản
- HS trả lời: văn bản thường có 3 phần: mở bài – thân bài – kết bài Mỗi phần đều có chức năng, nhiệm vụ riêng nhưng phải phù hợp với nhau
- HS phân tích – nêu ý kiến
I Bố cục của văn bản:
- Bố cục của văn bản là sự tổ chức các đoạn văn để thể hiện chủ đề Văn bản có bố cục 3 phần :MB,TB ,KB
+ Phần mở bài có nhiệm vụ nêu ra chủ đề của văn bản
+ Phần thân bài thường có một số đoạn nhỏ trình bày các khía cạnh của chủ đề + Phần kết bài tổng kết chủ đề của văn bản
Lop8.net