HOẠT ĐỘNG CỦA HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC NÔỊ DUNG GIÁO VIÊN SINH HOẠT ĐỘNG * Hoạt động 1: Hướng dẫn Đọc ,tóm tắc, tìm hiểu chú I- ĐỌC -TÌM học sinh tiếp cận văn bản HIỂU CHÚ thích THÍCH - Giới th[r]
Trang 1Ngày soạn: 6/9/2009 TUẦN 4 - BÀI 04
Văn học: Văn bản: SỰ TÍCH HỒ GƯƠM
(Truyền thuyết)
A Mục tiêu bài học: Giúp học sinh:
- Hiểu được nội dung, ý nghĩa của truyện, vẻ đẹp của một số hình ảnh trong truyện
- Kể lại được truyện
B Chuẩn bị:
- Giáo viên:
+ Chuẩn bị tranh ảnh về vùng Lam Sơn, đền thờ vua Lê ở Thanh Hoá, Cảnh Hồ Gươm + Bảng phụ nửa mặt câu hỏi, nửa mặt sau trả lời
- Học sinh: Trả lời các câu hỏi vào vở soạn
C Tiến trình tổ chức dạy - học bài mới
I Ổn định: Kiểm tra sỉ số
II Bài cũ:
- Hãy kể truyện Sơn Tinh Thuỷ Tinh bằng lời văn bản thân
- Theo dõi cuộc giao tranh của Sơn Tinh và Thuỷ Tinh em thấy chi tiết nào nổi bật và quan trọng nhất? Vì sao?
- Hãy nêu ý nghĩa của truyện Sơn Tinh Thuỷ Tinh
III Tiến trình tổ chức bài mới:
1 Giới thiệu bài mới
2 Tiến trình tổ chức các hoạt động.
HOẠT ĐỘNG CỦA
GIÁO VIÊN
HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC
SINH
NÔỊ DUNG HOẠT ĐỘNG
* Hoạt động 1: Hướng dẫn
học sinh tiếp cận văn bản
Đọc ,tóm tắc, tìm hiểu chú thích
I- ĐỌC -TÌM HIỂU CHÚ THÍCH
Đổng Chi kể lại
- Hướng dẫn học sinh cách
đọc: chậm rãi, gợi không khí
cổ tích
- Giáo viên đọc 1 đoạn và cho
học sinh đọc tiếp đến hết
- Hãy nêu các sự việc chính
trong truyện?
- Giáo viên cho học sinh đọc
chú thích 1, 3, 4, 6, còn lại về
tham khảo
* Các sự việc chính:
- Cuộc khởi nghĩa Lam Sơn
- Lê Thận nhặt lưỡi gươm gia nhập nghĩa quân
- Lê Lợi nhặt được chuôi gươm
- Lê Thận dâng gươm
- Lê Lợi dùng gươm thần đánh tan giặc Minh
- Lê lợi trả lại gươm
- Hồ Tả Vọng đổi tên Hồ Gươm
2- Đọc truyện
- Câu chuyện có thể chia mấy - 2 phần: 3- Bố cục: 2 phần
Tiết 13
Trang 2phần chính? Nội dung mỗi
phần
+ Từ đầu … đất nước: Long Quân cho nghĩa quân mượn gươm thần
+ Còn lại: Long Quân sai Rùa Vàng đòi lại thanh gươm
* Hoạt động 2:Hướng dẫn
học sinh tìm hiểu văn bản
Tìm hiểu chi tiết văn bản II- Phân tích
- Vì sao Long Quân quyết
định cho nghĩa quân mượn
gươm thần?
- 2 nguyên nhân:
+ Giặc Minh đô hộ, làm nhiều điều bạo ngược khiến nhân dân căm giận
+ Ở vùng Lam Sơn nghĩa quân nổi dậy chống lại nhưng thế lực yếu
1- Long Quân cho nghĩa quân mượn gươm thần
- Nghĩa quân Lam Sơn do chủ
tướng Lê Lợi chỉ huy nhận
gươm như thế nào?
Dẫn dắt: Cách cho mượn
gươm của Long Quân không
đơn giản tí nào mà lại vòng
vèo, quanh co làm cho câu
chuyện trở nên li kì, hấp dẫn
và hiêng liêng huyền bí Các
sự việc đó có ý nghĩa như thế
nào? Các tổ cùng nhau thảo
luận các ý
- Lê Thận: sau 3 lần đánh cá nhặt được lưỡi gươm dưới nước gia nhập nghĩa quân
- Lê Lợi: Thấy ánh sáng lạ trên ngọn đa, trèo lên nhặt được chuôi gươm nạm ngọc
Lưỡi gươm có hai chữ
“Thuận Thiên” có ý nghĩa gì?
Lưỡi gươm có 2 chữ
“Thuận Thiên” làm tăng thêm
uy tín của Lê Lợi và cuộc khởi nghĩa Chứng tỏ nghĩa quân Lam Sơn hành động theo ý trời, theo lòng người, sáng ngời chính nghĩa
nêu ý nghĩa của việc Long
Quân để luỡi gươm dưới
nước, chuôi gươm để trên
rừng?
Lưỡi gươm ở dưới nước, chuôi gươm trên rừng chứng tỏ khả năng cứu nước của nhân dân ta có khắp nơi, từ miền sông nước đến miền sông núi
Tuy ở 2 nơi, hai thời điểm
khác nhau nhưng lưỡi gươm
tra vào chuôi gươm vừa như
in đã chứng tỏ điều gì?
Lưỡi gươm tra vào chuôi gươm vừa như in chứng tỏ nghĩa quân trên dưới một lòng, thống nhất ý chí, thống nhất lực lượng
Câu nói của Lê Thận khi
dâng gươm lên Lê Lợi có ý
Câu nói của Lê Thận chứng
tỏ vai trò của chủ tướng Lê Lợi
Trang 3nghĩa gì?
Giáo viên gợi ý học sinh từ
các chi tiết cụ thể tìm nghĩa
bóng, nghĩa tượng trưng của
chúng
Dẫn dắt: Để thấy rõ những
chi tiết trao gươm thần trong
các truyền thuyết Việt Nam
các em hãy đọc thêm câu
chuyện “Ấn, kiếm Tây Sơn”
Kết luận: Sự nghiệp của Lê
Lợi và nghĩa quân là chính
nghĩa nên được cả thần linh
ủng hộ, giúp đỡ
và khẳng định quyết tâm tự nguyện chiến đấu, hi sinh vì sự nghiệp cứu nước, cứu dân của nghĩa quân
- Chứng tỏ sự nghiệp của Lê Lợi
và nghĩa quân là chính nghĩa nên được cả thần linh ủng hộ, giúp đỡ
- Trong tay Lê Lợi, gươm thần
đã phát huy tác dụng như thế
nào ?
Giáo viên giải thích thêm:
“Gươm thần tung hoành,
gươm thần mở đường” là cách
nói hình tượng thể hiện tác
dụng màu nhiệm của vũ khí
lợi hại trong tay nghĩa quân
- Gươm thần tung hoành các trận địa làm cho quân Minh bạt vía
- Nghĩa quân không trốn tránh, chủ động tìm giặc đánh
- gươm thần mở đường cho nghĩa quân đuổi không còn 1 bóng giặc
- Khi nào Long Quân cho đòi
gươm ? Cảnh đòi gươm và trả
gươm diễn ra như thế nào?
Cho học sinh xem tranh
Dẫn dắt: Việc Long Quân
sai Rồng Vàng đòi lại gươm
và vua Lê trả gươm đã trở
thành nguyên nhân hồ Tả
Vọng đổi tên
- Long Quân đòi gươm khi đất nước đã thái bình, Lê Lợi lên làm vua được 1 năm, cưỡi thuyền rồng dạo quanh hồ Tả Vọng
- Cảnh đòi gươm
2- Long Quân sai Rồng Vàng đòi lại thanh gươm
- “Hoàn kiếm” là 1 từ Hán -
Việt em nào giải thích nghĩa
- Hoàn: Trả; Kiếm: Gươm Trả lại gươm
- Hồ Tả Vọng đổi thành Hồ Hoàn Kiếm (Hồ Gươm)
- Qua việc tìm hiểu văn bản
em nào nêu được ý nghĩa của
truyện ?
- Dựa vào ghi nhớ
* Hoạt động 3: Hướng dẫn
học sinh thực hiện ghi nhớ:
Khái quát nội dung bài học * Ghi nhớ: SGK
trang 43
- Cho học sinh đọc ghi nhớ để
khắc sâu ý nghĩa
Mở rộng: Em biết còn truyền
- An Dương Vương
Trang 4thuyết nào của nước ta cũng
có hình ảnh Rồng Vàng ?
Theo em hình tượng Rồng
Vàng trong truyền thuyết Việt
Nam tượng trưng cho ai và
cho cái gì?
* Hoạt động 4: Hướng dẫn
học sinh thực hiện luyện tập
- Bài tập 2: Giáo viên cho em
đọc đề bài
1 - Vì không thể hiện được tính chất toàn dân của cuộc kháng chiến
1- Nếu vậy tác phẩm không thể hiện được tính chất toàn dân của cuộc kháng chiến
- Bài tập 3: học sinh đọc đề,
Giáo viên yêu cầu thảo luận
3- Ý nghĩa sẽ bị giới hạn vì lúc này Lê Lợi về thành Thăng Long Trả gươm ở Thăng Long thể hiện tư tưởng yêu hoà bình và tinh thần cảnh giác
3-
- Bài tập 4: Cho học sinh nhắc
lại khái niệm truyền thuyết và
các truyện đã học
4- Định nghĩa truyền thuyết (SGK trang 7)
- Kể 5 truyện đã học
IV Củng cố: Nêu ý nghĩa của truyện? Em thấy các yếu tố tưởng tượng, kỳ ảo của truyện
đã học có gì khác ? (ít hơn vì thuộc truyền thuyết sau thời vua Hùng)
V Dặn dò: Học bài, làm bài tập 3 Sách bài tập trang 20 Chuẩn bị tiết Tập làm văn.