- Nhµ th¬ nh¾c l¹i h×nh ¶nh nh÷ng chiếc xe không kính, không đền, khong mui, thùng xe có xước là để khẳng định những gian khổ khó khăn nguy hiÓm ngµy cµng t¨ng, cµng ¸c liÖt của nhiệm vụ[r]
Trang 1Ngày soạn: 10/11/2006 Bài thơ về tiểu đội xe không kính
( Phạm Tiến Duật )
Ngày dạy: 11/11/2006 Tiết 47: Đọc - hiểu văn bản
Cuối những năm 60 đầu những năm 70, ở Việt Nam xuất hiện một lớp
nhà thơ tài nămg, mỗi người một vẻ: Lưu Quang Vũ, Bằng Việt, Vũ Quần
Phương và Phạm Tiến Duật, Xuân Quỳnh, Phạm Thị Thanh Nhàn, Lê Anh Xuân,
Nguyễn Khoa Điềm Phạm Tiến Duật nổi lên như một nhà thơ chiến sĩ của
những chàng trai dũng cảm và vui tính, những cô thanh niên xinh sắn, dũng cảm
trên nẻo đường Trường Sơn đầy bom đạn Bài thơ về tiểu đội xe không kính (
trong chùm thơ được giải nhất cuộc thi thơ của báo văn nghệ năm 1969 )góp một
tiếg nói nghệ thuật mới mẻ vào đề tà thế hệ trẻ Việt Nam chống Mĩ cứu nước
Hoạt động của giáo viên Hoạt động
của H/S
Nội dung cần đạt
- Giọng đọc vui tươi, khoẻ
khoắn, dứt khoát
- Nhịp thơ dài, câu văn gần với
văn xuôi có vẻ ngang tàng lí
sự có đoạn cần đọc với giọng
tâm tình chậm
I Đọc và tiếp xúc văn bản
* Tác giả
- Phạm Tiến Duật là một trong những nhà thơ trẻ, một trong những gương mặt tiêu biểucủa thế hệ những nhà thơ trẻ thời kì chống Mĩ cứu nước
* Tác phẩm
Bài thơ nằm trong chùm thơ Phạm Tiến Duật được tặng giải nhất cuộc thi thơ báo văn nghệ năm 1969 được in trong tập thơ vầng trăng quầng lửa
* Đọc
* Từ khó
Trang 2? Căn cứ vào nhan đề của bài
thơ, em hày cho biết bài thơ
viết về đề tài gì?
? Em có nhận xét gì về đề tài
ấy?
? Thông qua những chiếc xe
không kính tác giả muốn nhằm
khắc hoạ hình ảnh nào?
? Mở đầu bài thơ những chiếc
xe không kính được lí giải như
thế nào?
? Nhận xét gì về giọng thơ của
tác giả? Qua đó cho thấy cách
lí giải của tác giả có gì đặc
biệt?
? Hình ảnh bom giật bom rung
gợi cho em sự liên tưởng như
thế nào?
? Hình ảnh những chiếc xe
không kính còn được hiện lên
như thế nào ở khổ thơ cuối?
? Những hình ảnh trên có tác
dụng gì trong việc khắc hoạ
hình ảnh của bài thơ?
* Cấu trúc văn bản
Đề tài: Là những chiếc xe không kính
- Đề tài tưởng chừng bình thường nhưng vô cùng độc đáo vì những chiếc
xe đều là những chiếc xe không có kính
- Hình ảnh người chiến sĩ lái xe
II Đọc - Hiểu văn bản
1 Hình ảnh những chiếc xe không kính.
Không có kính không phải vì xe không có kính Bom giật bom rung kính vỡ đi rồi.
- Cách lí giải như lí sự tranh cãi với người nghe không có không phải vì không có -> Lời thơ giản dị gần với văn
xuôi giọng điệu thản nhiên
=> Đó là cảnh chiến tranh vô cùng khốc liệt, nguyên nhân gây ra những chiếc xe không có kính
Không có kính rồi xe không có đèn Không có mui xe thùng xe có xước
- Nó càng làm cho hình ảnh thơ thêm
độc đáo Bom đạn chiến tranh đã làm
Trang 3? Từ hình ảnh thơ độc đáo ấy
đã khắc hoạ chân dung người
chiến sĩ lái xe như thế nào?
? Trên những chiếc xe không
kính người chiến sĩ lái xe hiện
lên với tư thế như thế nào?
? Em có nhận xét gì về tư thế
của người chiến sĩ qua những
câu thơ miêu tả của tác giả?
? Quan sát khổ thơ thứ 2 em
thấy cách sử dụng từ ngữ của
tác giả có gì đậc biệt?
? Cách sử dụng từ đó diễn tả
điều gì? Em hãy phân tích?
? Hai khổ thơ tiếp theo nói gì
về hình ảnh những chiến sĩ lái
xe trên những chiếc xe không
kính?
? Em có nhận xét gì về giọng
điệu và hình ảnh thơ trong 2
cho những chiếc xe ấy biến dạng thêm, trần trụi thêm nữa
Hình ảnh đó không hiếm trong chiến tranh nhưng đưa nó vào hình tượng thơ thì chỉ có ở Phạm Tiến Duật
2 Hình ảnh những chiến sĩ lái xe
Ung dung
Nhìn đất nhìn trời nhìn thẳng
- Tư thế ung dung hiên ngang, bình tĩnh,
tự tin và thanh thản: Nhìn đất nhìn trời nhìn thẳng
- Tác giả sử dụng động từ nhìn - thấy
- Góp phần tả các cảm giác, thị giác của người lái xe, cảm giác kì lạ, đột ngột khi xe chạy nhanh do không còn
có kính chắn gió cho nên mới thấy mắt
đắng, thấy mắt cay khi gió thổi Thiên nhiên ùa vào buồng lái
Hình ảnh con đường chạy thẳng vào tim tả cảm giác xúc động khoan khoái
khi xe phóng nhanh của người chiến sĩ lái xe
- Những khó khăn vất vả mà người chiến sĩ phải chịu đựng khi xe không có kính
Trang 4khổ thơ này?
? Điều đó làm sáng lên vẻ đẹp
gì
của người chiến sĩ lái xe?
GV gọi học sinh đọc 2 khổ
tiếp
? Hai khổ thơ tiếp theo giúp
em hình dung điều gì về những
người lính lái xe trong bài thơ?
? Hãy nêu cảm nhận của em
qua hình ảnh Bắt tay nhau qua
cửa kính vỡ rồi - lại đi lại đi
trời xanh thẳm?
? Tại sao trong khổ thơ cuối
cùng tác giả lại nhắc lại hình
ảnh những chiếc xe không
kính?
? Hình ảnh trong 2 câu thơ
cuối có gì đặc biệt?
=> Giọng điệu thơ ngang tàng bất chấp
ừ thì chi tiết thơ sinh động gợi tả phì phèo châm điếu thuốc nhìn nhau.
Ha ha.
Chưa cần rửa, chưa cần thay
ngôn ngữ mang tính chất văn xuôi đời thường
* Phẩm chất anh dũng, tinh thần lạc quan coi thường khó khăn gian khổ của người chiến sĩ lái xe
- Những nét sinh hoạt và mối tình
đồng chí của người chiến sĩ
- Sự gắn bó mối tình đồng chí đồng
đội thắm thiết qua cái bắt tay để truyền cho nhau sức mạnh vượt qua khó khăn gian khổ hướng tới tương lai
- Nhà thơ nhắc lại hình ảnh những chiếc xe không kính, không đền, khong mui, thùng xe có xước là để khẳng
định những gian khổ khó khăn nguy hiểm ngày càng tăng, càng ác liệt của nhiệm vụ phục vụ chiến đấu của những người chiến sĩ lái xe Trường Sơn
- Tác giả sử dụng hình ảnh hoán dụ
trái tim chỉ người chiến sĩ lái xe.
Trang 5? Hình ảnh hoán dụ cuối bài
thơ mang ý nghĩa gì?
GV: Trên những chiếc xe
không kính người chiến sĩ lái
xe
Trường Sơn càng nổi bật
Thiếu đi những phương tiện
vật chất tối thiểu lại là hoàn
cảnh để người lái xe bộc lộ
những phẩm chất cao quí Sức
mạnh tinh thần lớn lao của họ,
đặc biệt là lòng dũng cảm, tinh
thần bất chấp gian khổ khó
khăn, ý chí quyết chiến, quyết
thắng để giải phóng Miền Nam
thống nhất đất nước
- Hình ảnh hoán dụ cuối bài thơ
khẳng định ý chí quyết tâm giải phóng Miền Nam thống nhất đất nước của người chiến sĩ lái xe qua hình
ảnh thơ mới lạ và độc đáo, bất ngờ, chân thực