Năng lực tư duy, năng lực tìm kiếm thông tin; Năng lực giải quyết vấn đề trong việc trả lời các câu hỏi tìm hiểu bài, năng lực hợp tác (trong việc thảo luận nhóm); năng lực quản lí bản t[r]
Trang 1Ngày soạn : 10/02/2019
Ngày giảng :
Tiết 108
CHÓ SÓI VÀ CỪU TRONG THƠ NGỤ NGÔN CỦA LA PHÔNG-TEN ( tiếp)
( Hi-pô-lít Ten )
A Mục tiêu
1 Kiến thức:
- Nắm được vài nét về tác giả
- Hs thấy được tác giả đã dùng phép so sánh hình tượng con cừu và con chó sói trong thơ ngụ ngôn của La Phông-ten nhằm làm nổi bật đặc trưng của sáng tác nghệ thuật.
- Nắm được cách lập luận của tác giả trong vb
3 Định hướng phát triển năng lực
- Năng lực giải quyết vấn đề, sáng tạo, hợp tác, tự quản bản thân.
- Năng lực giao tiếp, thưởng thức văn học.
4 Thái độ:
Giáo dục ý thức nhìn nhận, đánh giá thực tế qua cái nhìn văn học.
*Tích hợp giáo dục đạo đức: dục các giá trị TÌNH YÊU THƯƠNG,
- PP vấn đáp, phân tích, quy nạp, thuyết trình.
- KT động não, đặt câu hỏi, trình bày một phút.
D Tiến trình giờ dạy
Trang 2- Buy-Phông chỉ ra và mô tả những đặc tính tự nhiên của cừu: đần độn, sợ
sệt, thụ động, không biết trốn tránh hiểm nguy.
- Mục tiêu: Hướng dẫn hs phân tích, tìm hiểu để thấy
được cách xây dựng hình tượng hai con vật của nhà thơ
và điểm khác biệt với cách nhìn nhận của nhà khoa học.
- Hình thức tooe chức: dạy học phân hóa
- Phương pháp: đọc phát hiện, vấn đáp,quy nqpj, thuyết
? Như vậy, Buy-phông đã nhìn thấy những đặc điểm
nào của chó sói?
- Những biểu hiện bản năng và thói quen và mọi sự
- Đúng Vì dựa trên sự quan sát những biểu hiện bản
năng xấu của loài vật này.
? Trong thơ La Phông-ten thì chó sói hiện ra ntn?
- Sói là bạo chúa của cừu, là bạo chúa khát máu, là gã
vô lại, là con thú điên.
- Bộ mặt lấm lét và lo lắng, cơ thể gầy giơ xưông, bộ
dạng kẻ cướp bị truy đuổi, luôn luôn đói dài và luôn
luôn bị ăn đòn.
? Tình cảm của La Phông-ten đối với con chó sói ra
sao?
I Giới thiệu chung
II Đọc, hiểu văn bản
- Buy-phông nói lên những biểu hiện bản năng về thói quen và
sự xấu xí
->Khó chịu, đáng ghét, lúc sống thì có hại, chết rồi thì vô dụng.
- La Phông-ten đã nói lên những đặc tính vốn
có của loài chó sói: Sói là bạo chúa của cừu, là bạo chúa khát máu, là gã vô lại, là con thú điên -> Vừa ghê sợ vừa đáng
Trang 3- Vừa ghê sợ vừa đáng thương.
GV: Đó là 1 tên trộm cướp, nhưng khốn khổ và bất
hạnh.
? Thảo luận: Có ý kiến cho rằng: Chó sói là tên trộm
cướp nhưng bất hạnh, độc ác mà khổ sở, là nhân vật
chính để La-Phông-Ten làm lên hài kịch về sự ngu
ngốc Ý kiến của em ntn?
- Chó sói độc ác, gian xảo muốn ăn thịt cừu non
nhưng lí do nó đưa ra đều vụng về, sơ hở, bị cừu non
vạch trần, bị dồn vào thế bí Cuối cùng sói đành cứ ăn
thịt cừu non.
? Theo em, Buy-phông đã tả chó sói và cừu bằng
phương pháp nào?
- Tả dựa trên sự quan sát, nghiên cứu, phân tích để
khái quát những đặc tính cơ bản của từng loài vật.
? Còn nhà nghệ sĩ La Phông-ten đã tả 2 con vật ấy
bằng phương pháp nào?
- La-Phông-Ten tả với sự quan sát tinh tế, với trái tim
nhạy cảm và trí tưởng tượng phong phú.
GV: Nhà nghệ sĩ khi tả đối tượng thì không chỉ hiểu
sâu, kĩ mà còn phải tưởng tượng, thâm nhập vào đối
tượng.
? Theo em La-Phông-Ten tả chó sói và cừu nhằm mục
đích gì?
- Thể hiện sự đối mặt giữa thiện và ác, kẻ yếu và kẻ
mạnh Chó sói và cừu đều đã được nhân hoá, nói
năng, hành động như con người.
? Trong 2 cách nhìn nhận trên em thích cách nào hơn?
Vì sao?
? TG đã bình luận về hai cách nhìn ấy ntn?
- “Nếu nhà bác học chỉ thấy con sói ấy là 1 con vật có
hại, thì nhà thơ, với đầu óc phóng khoáng hơn, lại
phát hiện ra những khía cạnh khác Nhà thơ sẽ thấy
con chó sói độc ác mà cũng khổ sở, tuy trộm cướp đấy
nhưng thường bị mắc mưu nhiều hơn Nhà thơ hiểu
rằng những tật xấu của chó sói là do nó vụng về, vì
chẳng có tài trí gì, nên nó luôn đói meo, và đói meo
- Buy-phông tả chính xác, khách quan.
- La Phông-ten tả với
sự quan sát tinh tế, với trái tim nhạy cảm và trí tưởng tượng phong phú.
c Lời bình của lít-Ten:
Trang 4Hi-pô-? Nhà thơ đã “thấy” và “hiểu” về con chó sói khác
với nhà bác học ở điểm nào?
Buy-Phông nhìn thấy kẻ ác thú khát máu, la Buy-Phông- Ten
cũng vậy, nhưng ông còn nhìn thấy cả sự ngu ngốc
của chúng)
- N2: La Phông-ten dựng 1 hài kịch về sự ngu ngốc.
( La Phông-ten nhìn thấy ở con vật này những biểu
hiện bề ngoài của dã thú, nhưng bên trong thì ngu
ngốc tầm thường để người đọc ghê tởm nhưng không
sợ hãi chúng.)
? Nhận xét cách nghị luận của tác giả trong đoạn văn
bình luận này?
- Các luận chứng được phân tích, so sánh, chứng minh
=> làm cho luận điểm sáng tỏ thuyết phục.
GV: Ở đây, mạch nghị luận được triển khai theo tình
? Em có nhận xét gì về nghệ thuật lập luận của tác giả
qua bài văn nghị luận này?
- Tác phẩm nghị luận văn chương với phương pháp độc
đáo.
- So sánh hai cách viết khác nhau về cùng một đối tượng.
? Lời văn của tác giả thuyết phục người đọc vì đâu?
? Qua văn bản này, tác giả muốn khẳng định và nêu bật
nên điều gì?
- Tác giả dùng so sánh đối chiếu để làm nổi bật quan điểm của mình.
- Tác giả xác nhận đặc điểm riêng của sáng tạo nghệ thuật.
4 Tổng kết
a Nghệ thuật
- Tiến hành nghị luận theo ba bước (dưới ngòi bút của LPT, dưới ngòi bút của BP, dưới ngòi bút của LPT).
để mọi người ghê tởm
và sợ hói.
Trang 5Hoạt động 3 ( 5’):
? Lập bảng so sánh cách viết về sói và cừu của 2 tác giả
Buy - Phông và La Phôngten?
- Buy- Phông:
+ Đối tượng: Loài cừu và loài sói chung
+ Cách viết: Nêu lên những đặc tính cơ bản một cách
chính xác.
+ Mục đích: Làm cho người đọc thấy rõ đặc trưng cơ bản
của hai loài cừu và sói.
- La Phôngten
+ Đối tượng: Một con cừu non, một con sói đói meo gầy
giơ xương.
+ Cách viết: Dựa trên một số đặc tính cơ bản của loài vật,
đồng thời nhân hoá loài vật như con
người.
+ Mục đích: Xây dựng hình tượng nghệ thuật (Cừu non
đáng thương, Sói độc ác, đáng ghét)
- La Phong-ten dựng hài kịch về sự ngu ngốc, nhỡn thấy vẻ bề ngoài
dó thỳ của con vật nhưng bên trong thỡ ngu ngốc để người đọc ghê tởm, không phải sợ hói.
- Phương pháp:, phát vấn - Kĩ thuật: động não.
? Hãy chỉ ra sự khác nhau giữa nhà thơ và nhà khoa học thể hiện trong VB?
+ Tìm nội dung được thể hiện trong đoạn văn.
+ Tìm chủ đề của đoạn văn và chủ đề chung của cả văn bản Chỉ ra mối quan hệ giữa các chủ đề.
+ Các câu văn trong đoạn văn và các đoạn văn trong văn bản được liên kết với nhau bằng phương tiện gì.(Chú ý các từ ngữ dùng để liên kết)
LIÊN KẾT CÂU VÀ LIÊN KẾT ĐOẠN VĂN
I Mục tiêu cần đạt
Trang 61.Kiến thức
- Liên kết nội dung và liên kết hình thức giữa các câu và các đoạn văn.
- Một số phép liên kết thường dùng trong việc tạo lập văn bản.
2.Kĩ năng
- Nhận biết một số phép liên kết thường dùng trong việc tạo lập văn bản.
- Sử dụng một số phép liên kết câu, liên kết đoạn trong việc tạo lập văn bản.
*/KNS: Tư duy, xừ lí thông tin, giao tiếp…
3 Thái độ
Có ý thức sử dụng đúng các phép lập luận phân tích, tổng hợp trong tập làm văn nghị luận
4 Năng lực cần hình thành và phát triển: Năng lực tự xác định mục tiêu học
tập, năng lực tự học, tự tìm kiếm thông tin, năng lực giao tiếp, năng lực hoạt động và hợp tác nhóm.
- GD đạo đức: Tình yêu tiếng Việt, giữ gìn, phát huy vẻ đẹp của tiếng Việt Có ý thức sử dụng kiến thức trong khi nói và viết cho phù hợp, đạt hiệu quả Tự lập,
tự tin, tự chủ trong việc thực hiện nhiệm vụ của bản thân và các công việc được giao.
=> giáo dục các giá trị TRÁCH NHIỆM, TRUNG THỰC, HỢP TÁC
II.Chuẩn bị
1 GV: Xây dựng kế hoạch bài dạy, máy tính, máy chiếu
2 HS : Chuẩn bị bài theo hướng dẫn của giáo viên.
2 Kiểm tra bài cũ (4’)
?Thế nào là NL về 1 VĐ tư tưởng, đạo lí? Bài NL này có những yêu cầu
- Yêu cầu về hình thức: Bài viết có bố cục 3 phần; có luận điểm đúng đắn, sáng tỏ; lời văn chính xác, sinh động
3 Bài mới (35’)
Hoạt động 1 (1’)
- Mục tiêu: đặt vấn đề tiếp cận bài học.
- Hình thức: hoạt động cá nhân.
Trang 7- Kĩ thuật, PP:thuyết trình
Đoạn văn thường gồm nhiều câu, nhưng không phải tập hợp các câu ngẫu nhiên Muốn làm 1 ĐV, các câu phải liên kết với nhau Tương tự như vậy, các đoạn văn phải liên kết với nhau để tạo thành VB Vậy, làm thế nào để liên k t ế
v có nh ng cách liên k t n o? chúng ta cùng tìm hi u b i hôm nay à ữ ế à ể à
- Phương tiện: Máy tính, máy chiếu
? GV chiếu bảng phụ →Gọi hs đọc đoạn
văn trên bảng phụ.
? đoạn văn trên được trích từ vb nào?
- “ Tiếng nói của văn nghệ”
? VB “ Tiếng nói văn nghệ” đề cập đến
ND gì
- Nội dung phản ánh và sức mạnh kỳ diệu
của văn nghệ đối với đời sống con người.
? Theo em, đoạn văn trên bàn về vấn đề gì?
_ H trả lời - gv ghi bảng:
- Nội dung đoạn văn : bàn về cách người
nghệ sỹ phản ánh thực tại đời sống
? Nội dung đưa ra bàn luận trong đoạn văn
này có quan hệ gì với chủ đề chung của
VB?
- H trả lời - gv ghi bảng:
*G: giữa chủ đề của đoạn văn với chủ đề
của VB có quan hệ b/phận – toàn thể.
? Xác định nội dung của mỗi câu trong
các câu trong đoạn văn?
- H trả lời - gv ghi bảng: Các câu văn
I.Khái niệm liên kết:
1 Khảo sát và phân tích ngữ liệu
- Nội dung đoạn văn : bàn về cách
người nghệ sỹ phản ánh thực tại đời sống
=> Đây là một trong những yếu tố ghép vào chủ đề chung của VB: Tiếng nói của văn nghệ.
- Câu 1: tác phẩm nghệ thuật phản ánh thực tại
- Câu 2: Khi phản ánh thực tại, nghệ
sỹ muốn nói lên một điều mới mẻ.
- Câu 3: cái mới mẻ ấy là lời gửi của người nghệ sỹ
=> mỗi câu trong đv đều hướng về chủ đề của đoạn văn, phục vụ cho câu chủ đề
- Các câu sắp xếp theo trình tự hợp
Trang 8được sắp xếp theo trình tự hợp lí
? Thế nào là liên kết nội dung
? Chú ý các từ im đậm Mối quan hệ về
nd giữa các câu trong đoạn được thể
hiện bằng biện pháp nào?
- Dùng cum từ “ cái đã có rồi” đồng nghĩa
với những vật liệu mượn ở thực
? Thế nào là liên kết hình thức?
? Rút ra ghi nhớ/ tr 43/ SGK
Hoạt động 3
- Thời gian: 19’
- Mục tiêu: Giúp củng cố kiến thức và rèn
kĩ năng liên kết câu, liên kết đoạn cho học
sinh.
- PP thực hành, vấn đáp.
- Kĩ thuật động não
- Phương tiện: máy tính, máy chiếu
? Đọc yêu cầu bài tập
? Chủ đề của đoạn văn là gì?
? Nội dung các câu văn phục vụ chủ đề
về kiến thức, khả nằng thực hành sáng tạo yếu
- Trình tự sắp xếp hợp lý giữa các ý: + Mặt mạnh của trí tuệ VN
+ Những điểm hạn chế + Cần khắc phục hạn chế để đáp ứng
sự phát triển của nền kinh tế mới
- “Bản chất trời phú ấy” LK câu 2-1( phép đồng nghĩa)
- “Nhưng” LK câu 3 - 2( phép nối)
- “ấy” LK câu 4- 3( phép nối)
- “Lỗ hổng” LK câu 4 -5( phép lặp từ ngữ)
- “Thông minh” ở câu 5 với câu 1 ( phép lặp từ ngữ)
4 Củng cố (3’)
? Cho từ khóa, yêu cầu hs vẽ sơ đồ tư duy
- Mục tiêu: củng cố kiến thức đã học, học sinh tự đánh giá về mức độ đạt được những mục tiêu của bài học.
- Phương pháp:, phát vấn - Kĩ thuật: Sơ đồ tư duy.
Trang 95 HDVN (2’)
+ Học ghi nhớ, nắm được các cách liên kết câu và liên kết đoạn văn
+ Hoàn thành các bài tập
+ Chuẩn bị bài : - Chuẩn bị bài : Con cò
+ Tìm hiểu các thông tin về tác giả, tác phẩm.
+ Đọc văn bản, tìm đề tài được nói đến trong bài thơ.
- Tác dụng của việc vận dụng ca dao một cách sáng tạo trong bài thơ.
2.Kĩ năng
- Đọc - hiểu một văn bản thơ trữ tình.
- Cảm thụ những hình tượng thơ được sáng tạo bằng liên tưởng, tưởng tượng.
3.Thái độ:
Trang 10Biết ơn những gì mẹ đã dành cho mỗi người.
4 Năng lực cần hình thành và phát triển:
Năng lực tư duy, năng lực tìm kiếm thông tin; Năng lực giải quyết vấn đề trong việc trả lời các câu hỏi tìm hiểu bài, năng lực hợp tác (trong việc thảo luận nhóm); năng lực quản lí bản thân, năng lực tự kiểm soát các hành vi của bản thân trong giờ hoc…
- KNS: Tự nhận thức, tư duy, đặt mục tiêu…
* Tích hợp giáo dục đạo đức: các giá trị TÌNH YÊU THƯƠNG, HẠNH
PHÚC, GIẢN DỊ, TÔN TRỌNG, TRÁCH NHIỆM
- Tình mẫu tử.
- Lòng biết ơn đối với bậc sinh thành.
II Chuẩn bị
1 GV: Kế hoach bài dạy, máy chiếu, tư liệu về nhà thơ Chế Lan Viên
2 HS : Chuẩn bị bài theo hướng dẫn của giáo viên.
Tình mẫu tử, từ lâu đã trở thành đề tài cho thi ca, nhạc hoạ Chế Lan Viên
đã góp thêm tiếng nói độc đáo và đặc sắc của mình vào đề tài trên bằng cách phát triển những câu ca dao quen thuộc nói về con cò để ca ngợi tình mẹ và lời
ru đối v i cu c s ng c a con ng Vi t Nam ớ ộ ố ủ ệ
Hoạt động 2 Giới thiệu chung (5’)
- Phương tiện: máy chiếu
? Trình bày những điểm nổi bật về bản thân,
sự nghiệp sáng tác văn chương của Chế Lan
Viên?
- HS trả lời, gv chiếu chân dung tác giả và bổ
sung:
Chế Lan Viên tên thật là Phan Ngọc Hoan,
sinh ngày 20 tháng 10 năm 1920 (tức ngày 9
I Giới thiệu chung
1 Tác giả
- Tên thật là Phan Ngọc Hoan (1920-1989), quê ở Quảng Trị.
Trang 11tháng 9 năm Canh Thân) tại xã Cam An,
huyện Cam Lộ , tỉnh Quảng Trị Ông mất
năm Kỷ Tỵ) tại Bệnh viện Thống Nhất , thành
Ông bắt đầu làm thơ từ năm 12, 13 tuổi
Năm 17 tuổi, với bút danh Chế Lan Viên, ông
xuất bản tập thơ đầu tay nhan đề Điêu tàn, có lời
tựa đồng thời là lời tuyên ngôn nghệ thuật của
"Trường Thơ Loạn" Từ đây, cái tên Chế Lan
Viên trở nên nổi tiếng trên thi đàn Việt Nam
Ông cùng với Hàn Mặc Tử , Yến Lan , Quách
Tấn được người đương thời gọi là " Bàn thành tứ
hữu " của Bình Định
Sau năm 1945 thơ ca của ông có những đổi mới
về cả nội dung và hình thức thể hiện Ông tích
cực tham gia hoạt động cách mạng, từng là đại
biểu quốc hội các khóa IV, V và VI, ủy viên Ban
văn hóa - giáo dục của quốc hội.
? Giới thiệu xuất xứ của bài thơ.
- HS trả lời, gv chốt: Bài thơ được sáng tác năm
1962, in trong tập “Hoa ngày thường, chim báo
bão” (1967)
* Hoạt động 3
- Thời gian: 29’
- Mục tiêu: Hướng dẫn hs đọc, tìm hiểu để thấy
được ý nghĩa của tình mấu tử và lời ru trong
cuộc đời mỗi con người qua cách xây dựng hình
tượng thơ độc đáo của tác giả.
- Hình thức tổ chức: dạy học phân hóa
- Phương pháp: Đọc phát hiện, vấn đáp, phân
- Bài thơ được viết theo thể thơ tự do Các câu
thơ ngắn dài không đều , nhịp điệu biến đổi, có
nhiều câu điệp lại tạo nhịp điệu gần với điệu hát
ru.
- Ông là một trong những nhà thơ tiêu biểu của thơ ca hiện đại Việt Nam.
2 Tác phẩm
- Bài thơ được sáng tác năm
1962, in trong tập “Hoa ngày thường, chim báo bão” (1967)
II Đọc hiểu văn bản
1 Đoc, tìm hiểu chú thích
2 Kết cấu, bố cục :
- Thể thơ: thơ tự do
Trang 12? Hình tượng bao trùm trong bài thơ là hình
tượng nào? Đây là hình tượng được sử dụng
phổ biến trong thể loại văn học dân gian nào?
- Hình tượng con cò được khai thác từ trong ca
dao truyền thống.
? Trong ca dao hình ảnh con cò là hình ảnh
tượng trưng cho ai? cho lớp người nào trong
xã hội?
- Trong ca dao hình ảnh con cò khá phổ biến và
được dùng với nhiều ý nghĩa mà thông dụng
nhất là ý nghĩa ẩn dụ: Con cò là h/ảnh người
nông dân, người phụ nữ trong cuộc sống vất vả,
nhọc nhằn nhưng giàu đức tính tốt đẹp
? Ở bài thơ này, tác giả xây dựng hình tượng
con cò có gì khác trong ca dao truyền thống?
-H trả lời=> gv ghi bảng:
? Bố cục của bài thơ?
- Phần 1: hình ảnh con cò qua những lời ru bắt
đầu đến với tuổi thơ.
- Phần 2: Hình ảnh con cò đi vào tiềm thức tuổi
thơ.
- Phần 3: Từ hình ảnh con cò, suy ngẫm và triết
lý về ý nghĩa cua rlời ru và lòng mẹ đối với
cuộc đời mỗi con người
? HS đọc đoạn 1.
? Trong đoạn đầu bài thơ, những câu ca dao
nào đã được vận dụng?
- Hình ảnh con cò đã được gợi ra trực tiếp từ
những câu ca dao dùng làm lời ru:
- “Con cò bay la
- Con cò bay lả
- Con cò cổng phủ
- Con cò Đồng Đăng”
? Những câu ca dao đó gợi tả không gian,
khung cảnh của làng quê, phố xá như thế