GIÁO ÁN VĂN 9 TUẦN 25-26

- Chuẩn bị bài : Nói với con -Của Y Phương Giúp học sinh : - Cảm nhận được tình cảm thắm thiết của cha mẹ đối với con cái, tình yêu quê hương sâu nặngcụng niềm tự hào với sức sống mạnh

Trang 1

Giúp học sinh :

- Phân tích được những cảm nhận tinh tế của nhà thơ Hữu Thỉnh về sự biến đổi của đất trời từcuối hạ sang đầu thu

- Rèn luyện thêm năng lực cảm thụ thơ ca

II Chuẩn bị :

-Giáo viên : Đèn chiếu, bài thơ trên phim trong

- Học sinh : Soạn sẵn các câu hỏi gợi ý của SGK

III Trọng tâm : Phân tích được những cảm nhận tinh tế của nhà thơ Hữu Thỉnh về sự biến đổi

của đất trời từ cuối hạ sang đầu thu

IV Tiến trình lên lớp :

-1.Oån định :

-2 Bài cũ:

-Đọc thuộc lòng bài thơ Viếng lăng Bác và phát biểu suy nghĩ sau khi học bài thơ.

-Kiểm tra vở soạn của một số học sinh

-3 Bài mới :

*Lời vào bài

Mùa thu là đề tài cho các nhà thơ nhà văn Tản Đà bâng khuâng mùa thu :

Từ vào thu đến nay Trăng thu bạch,Gió thu lạnh Khói thu xây thành Sương thu man mác đầu ghềnh

Thâm Tâm lại tả buổi chiều mùa thu đầy lưu luyến :

Ta biết người buồn sáng hôm nay Giời chưa vào thu tươi lắm thay

Em nhỏ thơ ngây đối mắt biếc Gói tròn thong tiếc chiếc khăn tay

Còn Hữu Thỉnh đem đến cho người đọc một khoảnh khắc mùa thu trên quê hương ông

Hoạt động 1: Hướng dẫn đọc, giải thích từ khó, tìm hiểu thể thơ,

bố cục :

* HS :Đọc chú thích, phát biểu về tác giả- tác phẩm

*GV: Nhấn mạnh : Hữu Thỉnh là nhà thơ viết nhiều, viết hay về

những con người cuộc sống ở nông thôn, về mùa thu Nhiều vần

thơ thu của ông mang cảm xúc bâng khuâng, vấn vương, trước đất

trời trong trẻo đang chuyển nhẹ nhàng

*GV: Hướng dẫn học sinh đọc giọng nhẹ nhàng, nhịp chậm,

khoan thai, trầm lắng và thoáng suy tư

*HS: Xác định thể thơ 5 chữ, mỗi khổ 4 câu

Cả bài thơ là những quan sát và cảm nhận của tác giả về thiên

nhiên vào thu, từng khổ nối tiếp nhau đều như vậy Nên không

cần thiết phải chia đoạn

I Tác giả –tác phẩm : 1.Tác giả :

-Tên đầy đủ là Nguyễn HữuThỉnh

-Sinh năm 1942- quê Vĩnh Phúc-Hoạt động văn nghệ trong quânđội

-Từ năm 2000 đến nay giữ chứcvụ Tổng thư ký hội nhà văn ViệtNam

2.Tác phẩm :

-In trong tập thơ Từ chiến hàođến thành phố

Trang 2

Hoạt động 2: Phân tích chi tiết

*HS: Đọc lại khổ thơ 1

*GV: Những từ ngữ, hình ảnh nào diễn tả sự chuyển mùa? Từ chùng

chình có thể thay thế bằng những từ ngữ nào ? Với từ chùng chình,

hình ảnh thơ trở nên như thế nào trong việc thể hiện thiên nhiên

*HS: Các chi tiết hương ổi trong gió, sương chùng chình, tất cả là

dấu hiệu chuyển mùa sang thu

Mở đầu bài thơ là từ bỗng thể hiện sự đột ngột, bất ngờ, nhưng cái

bất ngờ tạo nên chất thơ biết bao!

- Hương ổi : Đầu thu mùa ổi chín rộ (tháng 7, tháng 8)

Từ phả : Hương ổi ở độ đậm nhất thơm nồng quyến rũ, hoà vào gió

heo may của mùa thu lan toả khắp không gian tạo nên một mùi thơm

ngọt mát, của những trí ổi chín vàng

- Từ láy chùng chình có thể thay thế bằng từ đủng đỉnh, chậm chậm

lững lững …Dùng từ chùng chình có cái hay riêng Tác giả đã nhân

hoá làn sương, nó đi qua ngõ nhà có vẻ cố ý đi chậm hơn mọi ngày,

có cái gì đó duyên dáng hơn tất cả chưa rõ ràng, hay quá đột ngột

mà tác giả chưa kịp ra Từ hình như thể hiện cái ngỡ ngàng, ngạc

nhiên đó

*HS: Đọc khổ thơ thứ 2 :

*GV: Trong khổ thơ này, hình ảnh thiên nhiên sang thu được tiếp

tục được phát hiện qua những hình ảnh thơ nào ? Tại sao sông dềnh

dàng mà chim vội vã ?

*HS: Dòng sông dềnh dàng mềm thướt tha mềm mại, hiền hoà trôi

một cách nhàn hạ, thanh thản, gợi lên vẻ đẹp êm dịu của bức tranh

thiên nhiên mùa thu Cánh chim chiều bắt đầu vội vả tìm về nơi trú

ngụ không còn nhởn nhơ rong chơi

*GV: Yêu cầu học sinh bình hình ảnh thơ :

Có đám mây mùa hạVắt nửa mình sang thu

*HS: Hình ảnh thơ mây vắt nửa mình sang thu là hình ảnh nhân hoá

bất ngờ, thú vị tinh tế, hấp dẫn Làm cho người đọc cảm nhận không

gian thời gian chuyển mùa thật là đẹp Khơi gợi một hồn thơ …

*HS: Đọc tiếp khổ thơ thứ 3

*GV:Em hiểu thế nào về hai dòng thơ cuối bài

Sấm cũng bớt bất ngờTrên hàng cây đứng tuổi

*HS: Thảo luận nhóm, cử đại diện trình bày, có thể tranh luận –

-Lúc sang thu bớt những tiếng sấm bất ngờ Hàng cây không còn bị

bất ngờ trước tiếng sấm nữa

+Khi con người đã từng trải thì cũng vững vàng hơn trước những tác

động bất ngờ của ngoại cảnh, của cuộc đời Hai câu thơ không còn tả

cảnh sang thu mà đã chất chứa suy nghiệm về con người và cuộc

- Các chi tiết hương ổi tronggió, sương chùng chình, Tất cảlà dấu hiệu chuyển mùa sangthu, đột ngột, bất ngờ

- Dòng sông dềnh dàng mềmthướt tha mềm mại Cánh chimchiều bắt đầu vội vả tìm về nơitrú ngụ Bức tranh thiên nhiênmùa thu đẹp êm dịu

- Hình ảnh thơ mây vắt nửa

mình sang thu là hình ảnh nhân

hoá bất ngờ, thú vị, tinh tế, hấpdẫn không gian thời gianchuyển mùa thật là đẹp

* Bằng cách cảm nhận và miêutả : tinh tế, liệt kê, tác giả lýgiải được sự chuyển mình điềmtĩnh của cảnh vật bước sang thu

2 Suy ngẫm của nhà thơ.

Sấm cũng bớt bất ngờTrên hàng cây đứng tuổi.-Lúc sang thu bớt những tiếngsấm bất ngờ Hàng cây khôngcòn bị bất ngờ trước tiếng sấmnữa

+Khi con người đã từng trải thìcũng vững vàng hơn trước nhữngtác động bất ngờ của ngoạicảnh, của cuộc đời

*Hai câu thơ không còn tả cảnhsang thu mà đã chất chứa suynghiệm về con người và cuộc

Trang 3

*HS: Thả hồn vào sự chuyển mùa của thiên nhiên, đất trời Có một

chút ngỡ ngàng, một chút bâng khuâng và bao trùm là niềm vui trước

sống

tạo vật

*GV:Tìm thêm các ví dụ của các nhà thơ khác

Xuân Diệu : Đã nghe rét buốt luồn trong gió

Tố Hữu : Ngày mỗi ngày từng chiếc lá tre xanh

Hoạt động 3:Hướng dẫn tổng kết và luyện tập :

*HS: Tổng kết nội dung và nghệ thuật bài thơ

*HS: Đọc yêu cầu luyện tập

*HS: Thực hiện viết đoạn văn

- Đọc, bổ sung, sửa chữa

Tác giả có một chút ngỡ ngàng,một chút bâng khuâng và baotrùm là niềm vui trước tạo vật

III.Tổng kết 1.Nghệ thuật : Hình ảnh mới lạ,

cách diễn đạt sinh động, cảmnhận tinh tế

2.Nội dung : Vẻ đẹp lúc giao

mùa và niềm vui trước thiênnhiên

IV Luyện tập :

Viết đoạn văn

Hướng dẫn học ở nhà:

-Học thuộc lòng bài thơ

-Viết hoàn chỉnh đoạn văn phần luyện tập

- Chuẩn bị bài : Nói với con -Của Y Phương

- Cảm nhận được tình cảm thắm thiết của cha mẹ đối với con cái, tình yêu quê hương sâu nặngcụng niềm tự hào với sức sống mạnh mẽ bền bỉ của dân tộc trong lời thơ Y Phương

- Bước đầu hiểu được cách diễn tả độc đáo, giàu hình ảnh cụ thể, gợi cảm của thơ ca miền núi

- Bồi dưỡng tâm hồn yêu gia đình, tự hào quê hương dân tộc

III Trọng tâm : Cảm thụ bài thơ

-1.Oån định :

-2 Bài cũ:

- Đọc thuộc lòng bài thơ Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ Em cảm nhận được gì qua

lời ru cùa bà mẹ Tà ôi

- Kiểm tra vở soạn của một số học sinh

-3 Bài mới :

*Lời vào bài

Tình yêu thương con cái, ước mơ thế hệ sau nối tiếp thế hệ trước, phát huy truyền thống của tổ tiên, quê hương vốn là tình cảm cao đẹp của con người Việt nam ta suốt bao đời nay Nói với con của Y phương – nhà thơ dân tộc Tày là một trong những bài thơ hướng vào đề tài ấy với cách nói riêng, xúc động và chân thành

Trang 4

Hoạt động thầy và trò Nội dung Hoạt động 1 Tìm hiểu về tác giả- tác phẩm.

Giới thiệu chân dung nhà thơ.

*HS::Nêu những nét khái quát về tác giả, đặc điểm thơ của Y

Phương

*GV: Nói thêm : Năm 1993 : Chủ tịch hội văn nghệ Cao Bằng

*GV: Hoàn cảnh ra đời của bài thơ

Hoạt động 2.Hướng dẫn đọc Chú thích, bố cục

*GV: Hướng dẫn học sinh đọc, giọng nhẹ nhàng thiết tha như tâm

tình thủ thỉ

*HS: Tìm hiểu chú thích- SGK

-Nhận xét thể thơ

*GV: Mượn lời nói với con, nhà thơ gợi về cội nguồn sinh dưỡng mỗi

con người, gợi về sức sống mạnh mẽ, bền bỉ của quê hương mình

Hãy phát hiện bố cục bài thơ

*HS:

+Đoạn 1 : (từ đầu … ngày đầu tiên đẹp nhất trên đời)

-Con lớn lên trong tình yêu thương, sự nâng đỡ của cha mẹ

+Đoạn 2 : (phần còn lại)

- Lòng tự hào về sức sống mạnh mẽ bền bỉ, về truyền thống cao đẹp

của quê hương và niềm mong ước con hãy kế tục xứng đáng truyền

thống ấy

*GV:Tìm đại ý bài thơ

*HS: Mượn lời nói với con, Y Phương gợi về cội nguồn sinh dưỡng

của mỗi con người bộc lộ niềm tự hào về sức sống mạnh mẽ, bền bỉ

của quê hương mình

Hoạt động 3: Phân tích :

*HS:Đọc lại 4 câu đầu

*GV: Con được lớn lên trong tình yêu thương của cha mẹ, trong sự

đùm bọc của quê hương Hãy tìm và phân tích các câu thơ nói lên

điều ấy?

*HS:Đọc và phân tích :

Chân phải bước tới chaChân trái bước tới mẹMột bước chạm tiếng nóiHai bước chạm tiếng cười-Hình ảnh cụ thể Con lớn lên tùng ngày trong sự yêu thương, trong

sự nâng đón và mong chờ của cha mẹ

-Không khí gia đình đầm ấm, quấn quýt Từng bước đi, từng tiếng

nói, tiếng cười của con đều được cha mẹ chăm chút, mừng vui đón

nhận

*GV: Yêu cầu HS phân tích hình ảnh thơ :

Đan lờ cái nan hoaVách nhà ken câu hautRừng cho hoa Con đường cho những tấm lòng

*HS: Con được trưởng thành trong cuộc sống lao động, trong thiên

nhiên thơ mộng và nghĩa tình quê hương

+Cuộc sống lao động cần cù và tươi vui (Đan lờ cái nan hoa, Vách

I Tác giả –Tác phẩm : 1.Tác giả :

-Tên khai sinh : Hứa Vĩnh Sước

SN 1948-Người dân tộc Tày- Cao Bằng.-Thơ ông thể hiện tâm hồn chânthật, mạnh mẽ và trong sáng,cách tư duy giàu hình ảnh củacon người miền núi

+Đoạn 1 : (từ đầu … ngày đầu

tiên đẹp nhất trên đời) -Con lớn lên trong tình yêuthương, sự nâng đỡ của cha mẹ

+Đoạn 2 : (phần còn lại)

-Lòng tự hào về sức sống mạnhmẽ bền bỉ, về truyền thống caođẹp của quê hương và niềmmong ước con hãy kế tục xứngđáng truyền thống ấy

2.Đại ý : Mượn lời nói với con,

Y Phương gợi về cội nguồn sinhdưỡng của mỗi con người bộc lộniềm tự hào về sức sống mạnhmẽ, bền bỉ của quê hương mình

III/ Phân tích:

1.Con lớn lên trong tình yêu thương, sự nâng đỡ của cha mẹ,của quê hương:

Chân phải bước tới chaChân trái bước tới mẹMột bước chạm tiếng nóiHai bước chạm tiếng cười-Hình ảnh cụ thể, con lớn lêntừng ngày trong sự yêu thươngï.Cha mẹ vui mừng đón nhậntiếng nói cười của con

Đan lờ cái nan hoaVách nhà ken câu hautRừng cho hoa Con đường cho những tấm lòng

Trang 5

nhà ken câu hát.)

+Rừng núi quê hương thơ mộng và nghĩa tình, che chở, nuôi

sống con người về tâm hồn, lối sống (rừng cho hoa- con đường

cho những tấm lòng)

*HS đọc đoạn 2

*GV: Người cha nói với con về những đức tính cao đẹp nào của

người đồng mình, Tìm và phân tích những hình ảnh thơ ấy?

*HS: Phân tích các câu thơ

Sống trên đá không chê đá ngập nghềnh

Sống trong thung không chê thung nghèo đói

Người đồng mình thô sơ da thịtChẳng mấy ai nhỏ béNgười đồng minh đập đá kè cao quê hương

Còn quê hương thì làm phong tục ?

*GV:Sự đối lập giữa cuộc sống hiện thực với những phong cách

cao đẹp đó đã thể hiện trong “người đồng mình” một tinh thần

mới, đó là tinh thần gì?

*HS: Lạc quan, ý chí vươn lên, niềm tin

*GV: Việc lặp lại những câu người đồng mình có tác dụng gì?

Người cha muốn con phải có tình cảm, thái độ gì đối với quê

hương?

*HS: - Con phải có nghĩa tình thuỷ chung, biết chấp nhận và

vượt qua gian nan thử thách bằng niềm tin của mình

-Con biết tự hào với truyền thống quê hương, cần tự tin mà vững

bước trên đường đời

*GV: Nhận xét về tình cảm người cha dành cho con

*HS: Tình cảm : Yêu thương, trìu mến thiết tha, niềm tin tưởng

-Điều lớn lao nhất muốn truyền cho con : Lòng tự hào về sức

sống mạnh mẽ bền bỉ, về truyền thống cao đẹp của quê hương

và niềm tin khi bước vào đời

Hoạt động 4.Hướng dẫn tổng kết và luyện tập

*GV: Đưa câu hỏi, HS thực hịên viết đoạn văn

*HS: Làm việc độc lập

*HS: Khá giỏi đọc bài làm

-Con được trưởng thành trong cuộcsống lao động, trong thiên nhiên thơmộng và nghĩa tình quê hương

2 Những đức tính cao đẹp của người đồng mình Và mong muốn của người cha với con :

a Những đức tính cao đẹp của người đồng mình

-Người đồng mình sống vất vả, mạnh

mẽ, khoáng đạt bền bỉ gắn bó với quêhương dẫu còn cực nhọc, đói nghèo-Người đồng mình mộc mạc nhưnggiàu chí khí và niềm tin

b Và mong muốn của người cha với con

- Con phải có nghĩa tình thuỷ chung,biết chấp nhận và vượt qua gian nanthử thách bằng niềm tin của mình

-Con biết tự hào với truyền thống quê

hương, cần tự tin mà vững bước trênđường đời

IV Tổng kết 1.Nghệ thuật : Giọng thơ trìu mến thiết

tha, dùng nhiều hình ảnh cụ thể

2.Nội dung : Ngợi ca truyền thống cao

đẹp và những phong cách của quê

hương ® nhắc nhở con lên đường.

V Luyện tập

Đặt mình là nhân vật người con trong bài thơ, soạn một bài nói ngắn về cảm xúc, suy nghĩ sau khi nghe lời cha nói

Hướng dẫn học ở nhà

- Học thuộc lòng bài thơ

- Hoàn thành phần luyện tập

- Trả lời các câu hỏi gợi ý của bài Nghĩa tường minh và hàm ý

=====&&&=====

Trang 6

TUẦN : 25

TIẾT :123

I.Yêu cầu :

- Xác định được nghĩa tường minh và hàm ý trong câu

- Thực hành nhận biết hàm ý trong câu

III Trọng tâm : Hình thành khái niệm

-1.Oån định :

-2 Bài cũ:

-Kiểm tra vở soạn của một số học sinh

-Nêu các cách liên kết nội dung, liên kết hình thức trong câu, đoạn văn

-3 Bài mới :

*Lời vào bài

Hoạt động 1: Phân biệt nghĩa tường minh và nghĩa hàm ý :

*HS:Đọc đoạn trích sau và trả lời câu hỏi

-Trời ơi, chỉ còn có năm phút!

Chính là anh thanh niên giật mình nói to, giọng cười nhưng đầy

tiếc rẻ

-Ô! Cô còn quên chiếc khăn mùi soa đây này!

*GV: Qua câu “Trời ơi, chỉ còn năm phút!”, em hiểu anh thanh

niên muốn nói điều gì ? Vì sao anh không nói thẳng điều đó với

họa sĩ và cô gái?

*HS:Anh thanh niên muốn nói : Anh rất tiếc thời gian còn quá

ít Nhưng anh không nói rõ điều đó, có lẽ anh ngại ngùng vì anh

muốn che dấu tình cảm của mình

*GV: Câu nói thứ hai của anh thanh niên có ẩn ý gì không?

*HS: Câu nói thứ hai của anh không có ẩn ý

*GV: Khái quát khái niệm của nghĩa hàm ý và nghĩa tường

minh

*HS: Đọc ghi nhớ

Hoạt động 2:Luyện tập

*GV: Tổ chức cho học sinh nhóm lớp thực hiện bài tập

* HS:Đọc lại đoạn trích đã dẫn ở mục I

*GV: Câu nào cho thấy họa sĩ cũng chưa muốn chia tay anh

thanh niên? Từ ngữ nào giúp em nhận ra điều ấy?

*HS: a.“Nhà hoạ sĩ tặc lưỡi đứng dậy.” chưa muốn chia tay.

Dùng hình ảnh để diễn đạt ý

*GV:Tìm những từ ngữ miêu tả thái độ của cô gái trong câu

cuối đoạn văn Thái độ ấy giúp em đoán ra điều gì liên quan tới

chiếc mùi soa?

*HS: b –mặt đỏ ửng (ngượng)

- nhận lại chiếc khăn (không tránh được)

I Bài học :

*Ví dụ :

*Kết luận :

1 Nghĩa tường minh:

Là phần thông báo được diễn đạt trực tiếpbằng từ ngư trong câu

2 Hàm ý :

Là phần thông báo tuy không được diễnđạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu nhưng

có thể suy ra từ những từ ngữ ấy

II/ Bài tập;

1 Xác định hàm ý.

a.“Nhà hoạ sĩ tặc lưỡi đứng dậy.” Chưa

muốn chia tay Dùng hình ảnh để diễn đạt

ý

b –mặt đỏ ửng (ngượng)

- quay vội (quá ngượng)

® cô gái đang bối rối đến vụng về vìngượng Cô ngượng vì định kín đáo đểkhăn lại làm kỷ vật cho người thanh niên,thế mà anh lại quá thật thà tưởng cô bỏ

Trang 7

® cô gái đang bối rối đến vụng về vì ngượng Cô ngượng vì định

kín đáo để khăn lại làm kỷ vật cho người thanh niên, thế mà anh

lại quá thật thà tưởng cô bỏ quên

*GV: Hãy cho biết hàm ý của câu gạch chân trong đoạn trích

sau đây:

Bác lái xe dắt anh ta lại chỗ nhà hội họa và cô gái:

-Đây, tôi giới thiệu với anh một họa sĩ lão thành nhé Và

cô đây là kĩ sư nông nghiệp Anh đưa khách về nhà đi Tuổi

già cần nước chè : ở Lào Cai đi sớm quá Anh hãy đưa ra cái

món chè pha nước mưa thơm như nước hoa của Yên Sơn nhà

anh

(Nguyễn Thành Long, Lặng lẽ Sa Pa)

*GV: Tìm câu chứa hàm ý trong đoạn trích sau và cho biết nội

dung của hàm ý

Mẹ nó đâm nổi giận quơ đũa bếp dọa đánh, nó phải gọi

nhưng lại nói trổng:

- Vô ăn cơm!

Anh Sáu vẫn ngồi im, giả vờ không nghe, chờ nó gọi:”Ba

vô ăn cơm” Con bé cứ đứng trong bếp nói vọng ra:

-Cơm chín rồi !

Anh cũng không quay lại

(Nguyễn Quang Sáng,Chiếc lược ngà)

*HS :Đọc đoạn trích

quên

2 Tìm hàm ý.

Tuổi già cần nước chè : ở Lào Cai đi

sớm quá Thông báo rằng ông chưa kịp

uống, bây giờ ông cần uống nước chè

3.Tìm hàm ý, giải thích hàm ý.

Cơm chín rồi ! Mời vô ăn cơm.

4.Xác định những câu cho sẵn có phải hàm ý không.

+ Hà, nắng gớm, về nào,…

Nói lảng- không chứa hàm ý

+ Tôi thấy người ta đồn…

Câu nói dở dang – không chứa hàm ý

Trang 8

Hoạt động 1: Phân biệt nghĩa tường minh và nghĩa

hàm ý :

*HS:Đọc đoạn trích sau và trả lời câu hỏi

-Trời ơi, chỉ còn có năm phút!

Chính là anh thanh niên giật mình nói to, giọng cười

nhưng đầy tiếc rẻ

-Ô! Cô còn quên chiếc khăn mùi soa đây này!

*GV: Qua câu “Trời ơi, chỉ còn năm phút!”, em hiểu

anh thanh niên muốn nói điều gì ? Vì sao anh không

nói thẳng điều đó với họa sĩ và cô gái?

*HS:Anh thanh niên muốn nói : Anh rất tiếc thời gian

còn quá ít Nhưng anh không nói rõ điều đó, có lẽ anh

ngại ngùng vì anh muốn che dấu tình cảm của mình

*GV: Câu nói thứ hai của anh thanh niên có ẩn ý gì

không?

*HS: Câu nói thứ hai của anh không có ẩn ý

*GV: Khái quát khái niệm của nghĩa hàm ý và nghĩa

tường minh

*HS: Đọc ghi nhớ

Hoạt động 2:Luyện tập

Đọc lại đoạn trích đã dẫn ở mục I

? Câu nào cho thấy họa sĩ cũng chưa muốn chia tay

anh thanh niên? Từ ngữ nào giúp em nhận ra điều ấy?

? Tìm những từ ngữ miêu tả thái độ của cô gái trong

câu cuối đoạn văn Thái độ ấy giúp em đoán ra điều

gì liên quan tới chiếc mùi soa?

? Hãy cho biết hàm ý của câu in đậm trong đoạn trích

sau đây:

Bác lái xe dắt anh ta lại chỗ nhà hội họa và cô

gái:

-Đây, tôi giới thiệu với anh một họa sĩ lão thành

nhé Và cô đây là kĩ sư nông nghiệp Anh đưa khách

về nhà đi Tuổi già cần nước chè : ở Lào Cai đi sớm

quá Anh hãy đưa ra cái món chè pha nước mưa thơm

như nước hoa của Yên Sơn nhà anh

(Nguyễn Thành Long, Lặng lẽ Sa Pa)

? Tìm câu chứa hàm ý trong đoạn trích sau và cho

biết nội dung của hàm ý

Mẹ nó đâm nổi giận quơ đũa bếp dọa đánh, nó

phải gọi nhưng lại nói trổng:

- Vô ăn cơm!

Anh Sáu vẫn ngồi im, giả vờ không nghe, chờ nó

gọi:”Ba vô ăn cơm” Con bé cứ đứng trong bếp nói

vọng ra:

-Cơm chín rồi !

Anh cũng không quay lại

(Nguyễn Quang Sáng,Chiếc lược ngà)

? HS đọc đoạn trích

I/ BÀI HỌC

1 Nghĩa tường minh:

Là phần thông báo được diễn đạttrực tiếp bằng từ ngư trong câu

2 Hàm ý :

Là phần thông báo tuy không đượcdiễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trongcâu nhưng có thể suy ra từ những từ

ngữ ấy

II/ BÀI TẬP

1 Xác định hàm ý.

a.“Nhà hoạ sĩ tặc lưỡi đứng dậy.” ®

chưa muốn chia tay Þ dùng hình ảnh để diễn đạt ý.

b –mặt đỏ ửng (ngượng)

® cô gái đang bối rối đến vụng về

vì ngượng Cô ngượng vì định kínđáo để khăn lại làm kỷ vật chongười thanh niên, thế mà anh lại quáthật thà tưởng cô bỏ quên

2 Tìm hàm ý.

Tuổi già cần nước chè : ở Lào Cai

đi sớm quá Þ thông báo rằng ông

chưa kịp uống, bây giờ ông cần uốngnước chè

3.Tìm hàm ý, giải thích hàm ý.

-Cơm chín rồi ! Þ mời vô ăn

Trang 9

HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ

- Hoàn thành các bài tập Sưu tầm 3 ví dụ có hàm ý

- Chuẩn bị các câu trả lời và bài tập cho bài Nghị luận về một bài thơ, đoạn thơ.

D.RÚT KINH NGHIỆM :

Tuần 25 tiết 124

Ngày soạn: _

NGHỊ LUẬN VỀ MỘT ĐOẠN THƠ, BÀI THƠ

A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT

Giúp học sinh:

- Hiểu rõ các yêu cầu đối với bài văn nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ

- Bước đầu rèn luyện các kỹ năng viết bài nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ

Trọng tâm : nắm rõ yêu cầu

B CHUẨN BỊ:

Thầy : Đèn chiếu, các đoạn văn trên phim trong.

Trò : Soạn sẵn các câu hỏi gợi ý của SGK.

C TIẾN TRÌNH LÊN LỚP

1.KIỂM TRA VIỆC CHUẨN BỊ BÀI CỦA HỌC SINH

- Nêu hình ảnh thơ gây ấn tượng nhất đối với em trong bài Nói với con

2.GIỚI THIỆU BÀI

3.BÀI MỚI

HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ NỘI DUNG CẦN ĐẠT

Ø HOẠT ĐỘNG 1

HS đọc bài văn (đèn chiếu)

? Vấn đề nghị luận của văn bản này là

gì?

? Văn bản nêu lên những luận điểm gì

về hình ảnh mùa xuân trong bài thơ

Mùa xuân nho nhỏ? Nguời viết đã sử

dụng những luận cứ nào để làm sáng tó

các luận điểm đó?

I/ BÀI HỌC

1 Tìm hiểu bài nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ.

*Vấn đề : Hình ảnh mùa xuân và tình cảm

thiết tha của Thanh Hải trong bài thơ Mùa xuân nho nhỏ.

*Các luận điểm :

-Mùa xuân mang nhiều tầng ý nghĩa (luậncứ : mùa xuân của thiên nhiên, của cáchmạng )

-Khát vọng hoà nhập, được dâng hiến cho

đời “một mùa xuân nho nhỏ”

*Để chứng minh cho luận điểm, người viết

đã chọn giảng bình các câu thơ, hình ảnh thơđặc sắc, đã phân tích giọng điệu trữ tình, kếtcấu

Trang 10

? Chỉ ra các phần mở bài, thân bài, kết

bài; nhận xét về bố cục của văn bản

? Cách diễn đạt trong từng đoạn của

văn bản có làm nổi bật được luận điểm

không?

Ø HOẠT ĐỘNG 2

Ngoài các luận điểm đã nêu về

hình ảnh mùa xuân trong bài mùa xuân

nho nhỏ ở văn bản trên, hãy suy nghĩ

và nêu thêm các luận điểm khác nữa

về bài thơ đặc sắc này

HS làm việc nhóm,

Đại diện trình bày

Cả lớp nhận xét

GV chốt ý

*Bố cục : ba phần

-Mở : Giới thiệu chung

-Thân : Mùa xuân và khát vọng hoà nhập dâng hiến

-Kết : Đánh giá sức truyền cảm của bài thơ

2 Thế nào là nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ.

-Trình bày nhận xét, đánh giá của mình về nội dung và nghệ thuật của đoạn thơ, bài thơ ấy

-Nội dung và nghệ thuật cần nghị luận nằm

ở ngôn từ, hình ảnh, giọng điệu

-Bố cục bài mạch lạc, rõ ràng, lời văn gợi cảm, thể hiện rung động chân thành II/ BÀI TẬP *Kết cấu : *Giọng điệu trữ tình : *Ước mong hoà nhập cống hiến : 4 HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ - Nắm vững yêu cầu nghị luận bài thơ, đoạn thơ - Trả lời các câu hỏi cho bài Cách làm bài nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ. D.RÚT KINH NGHIỆM :

=====&&&=====

Trang 11

Ngày soạn: _

CÁCH LÀM BÀI NGHỊ LUẬN VỀ MỘT ĐOẠN THƠ, BÀI THƠ.

- Biết cách viết bài nghị luận về một bài thơ, đoạn thơ cho đúng với các yêu cầu củabài nghị luận văn học

- Rèn kỹ năng thực hiện các bước khi làm bài văn nghị luận tác phẩm văn học,cách tổchức, triển khai các luận điểm

- Có ý thức thực hiện lập dàn ý, bày tỏ ý kiến trước một tác phẩm

Trọng tâm : Lập dàn ý nghị luận văn học.

B CHUẨN BỊ:

Thầy : Đèn chiếu, các bài tập trên phim trong.

1.KIỂM TRA VIỆC CHUẨN BỊ BÀI CỦA HỌC SINH

- Thế nào là bài nghị luận về đoạn thơ, bài thơ ?

Đề bài yêu cầu phân tích những

biểu hiện của tình yêu quê hương trong

bài thơ Quê hương của Tế Hanh Để

thực hiện đúng yêu cầu ấy, trước tiên

*Hình tượng trong thơ

*Một đoạn thơ

*Một bài thơ

2.Cách làm bài nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ.

Cho đề bài : Phân tích tình yêu quê hương trong bài thơ Quê hương của Tế Hanh.

a.Các bước làm bài : + Tìm hiểu đề và tìm ý.

Trang 12

cần tìm hiểu bài thơ:

-Đọc kĩ bài thơ để xác nhận tình

yêu quê hương cùng những biểu hiện

của nó

-Bài thơ được sáng tác vào thời gian

nào, ở địa điểm nào, trong tâm trạng

như thế nào?

Từ đó trả lời các câu hỏi:

+Trong cách xa, nhà thơ nhớ về quê

hương như thế nào? Hình ảnh làng quê

hiện lên trong nỗi nhớ của Tế Hanh có

những đặc điểm và vẻ đẹp gì?

+Bài thơ có các hình ảnh, câu thơ

nào gây ấn tượng sâu sắc đối với em?

Ngôn từ, giọng điệu của Quê hương có

gì đặc sắc?

Từ việc tìm hiểu kĩ bài thơ Quê

hương, có thể khái quát thành những

luận điểm nào về tình yêu quê hương

trong bài thơ?

Dựa vào dàn bài đã lập, viết thành

bài văn hoàn chỉnh Trong quá trình

viết, cần chú ý đến sự liên kết giữa các

phần Mở bài, Thân bài, Kết bài; chú ý

tới cách dẫn dắt, chuyển tiếp giữa các

luận điểm

Ø HOẠT ĐỘNG 2

Trong văn bản trên, đâu là phần

thân bài? Ở phần này, người viết đã

trình bày nhận xét gì về tình yêu quê

hương trong bài thơ quê hương? Những

suy nghĩ ý kiến ấy được dẫn dắt, khẳng

định bằng cách nào, được liên kết với

+Lập dàn ý

-Mở bài : Giới thiệu bài thơ quê hương,nêu ý kiến khái quát của mình về tình yêuquê hương trong bài thơ

-Thân bài : Phân tích tình yêu quê hươngtrong bài thơ :

+Khái quát chung về bài thơ : Một tìnhyêu tha thiết , trong sáng, đậm chất lítưởng, lãng mạn

+Cảnh ra khơi : Vẻ đẹp trẻ trung, giàu sứcsống, đầy khí thế vượt trường giang

+Cảnh trở ve à: Đông vui, no đủ, bình yên.+Nỗi nhớ : Hình ảnh đọng lại: vẻ đẹp, sứcmạnh, mùi nồng mặn của quê hương-Kết bài : Cả bài thơ là một khúc ca quê hương tươi sáng, ngọt ngào Nó là sản phẩm của một hồn thơ trẻ trung, tha thiết, đầy mơ mộng

+ Viết bài

+ Kiểm tra 2.Cách tổ chức,triển khai luận điểm :

Trang 13

phần mở bài và kết bài ra sao?

Văn bản có tính thuyết phục, sức

hấp dẫn không, vì sao? Từ đó có thể

rút ra bài học gì qua cách làm bài nghị

luận văn học này?

LUYỆN TẬP

Phân tích khổ thơ đầu bài thơ Sang

thu của Hữu Thỉnh

(Gợi ý:

-Nội dung cảm xúc của khổ thơ này

là gì ? Cảm xúc của nhà thơ được gợi

lên từ hương vị, đặc điểm nào của

thiên nhiên ? Hình ảnh ngôn từ, đặc

sắc như thế nào ?

-Lập dàn ý chi tiết theo các phần

mở bài, thân bài, kết bài.)

II/ BÀI TẬP

Phân tích khổ thơ đầu bài Sang thu của

Hữu Thỉnh.

4 HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ

- Tập viết một đoạn văn cho phần thân bài trên

- Nắm chắc dàn ý bài Nghị luận về đoạn thơ, bài thơ

- Trả lời các câu hỏi bài Mây và sóng.

D.RÚT KINH NGHIỆM :

=====&&&=====

Trang 14

Ngày soạn: _

MÂY VÀ SÓNG

(R Ta Gor)

- Cảm nhận được ý nghĩa thiếng liêng của tình mẫu tử Thấy được đặc sắc nghệ thuậttrong việc tạo dựng những cuộc đối thoại tưởng tượng và xây dựng các hình ảnh thiênnhiên

- Rèn kỹ năng cảm thụ thơ, bồi dưỡng tình cảm gia đình

Trọng tâm :

B CHUẨN BỊ:

Thầy : Đèn chiếu, bài thơ, các câu hỏi thảo luận trên phim trong.

Chân dung nhà thơ

1.KIỂM TRA VIỆC CHUẨN BỊ CỦA HỌC SINH

- Đọc thuộc lòng bài thơ Nói với con của Y Phương và nêu cảm nhận của em về tình

cảm người cha đối với con trong bài thơ

3.BÀI MỚI

HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ NỘI DUNG CẦN ĐẠT

Ø HOẠT ĐỘNG 1

-GV giới thiệu chân dung nhà thơ

? Nêu những hiểu biết về cuộc đời và

thành tựu của thơ Ta-gor

Ø HOẠT ĐỘNG 2

GV hướng dẫn HS đọc, tìm hiểu chú

thích và bố cục

I/ SƠ LƯỢC VỀ TÁC GIẢ- TÁC PHẨM

1.Tác giả :

-Người Ấn Độ Là nhà hoạt động chính trịxã hội, nhà thơ với nhiều tác phẩm đồ sộ(thơ, kịch, truyện, bút ký)

-Tác phẩm của ông kết hợp giữa hiện đạivà truyền thống, quốc tế và dân tộc, tưtưởng nhân văn cao

a.Thuật lại lời em bé với mây

b.Thuật lại lời em bé với sóng

2.Đại ý : Em bé tưởng tượng mây và sóng

rủ mình theo chơi những thú vui thật hấpdẫn Nhưng em bé nhớ mẹ và đã từ chốilời rủ rê, đồng thời nghĩ ra trò chơi có mẹ

Định dạng
Số trang	28
Dung lượng	232 KB