Em cảm nhận ntn về tình cảm của ngời cha đối với con trong bài thơ.. Nhận xét về cách diễn đạt tình cảm và suy nghĩ bằng hình ảnh của nhà thơ?. Nhận xét: * Vấn đề nghị luận của văn bản :
Trang 1Tuần 25 - Tiết 121 Ngày soạn: 25 / 02 / 2008
Văn bản:
Sang Thu
( Hũ Thỉnh)
A Mục tiêu: Giúp học sinh
- Phân tích đợc những cảm nhận tinh tế của nhà thơ Hữu Thỉnh về sự biến đổi của đất trời từ cuối hạ sang đầu thu
- Rèn kĩ năng cảm thụ thơ ca, phân tích thơ trữ tình
- Có ý thức bồi dỡng tình cảm yêu thiên nhiên, yêu quê hơng đất nợc
B Chuẩn bị:
GV: Sgk, Sgv, giáo án
HS: Sgk, đọc văn bản, trả lời câu hỏi.
C Tiến trình dạy học:
* Tổ chức lớp
* Kiểm tra bài cũ:
? Đọc thuộc lòng bài thơ “ Mùa xuân nho nhỏ”- Thanh Hải và phát biểu cảm nghĩ ?
? Đọc thuộc lòng bài thơ “ Viếng lăng Bác” - Viễn Phơng và phát biểu cảm nghĩ ?
* Bài mới:
Đọc chú thích dấu sao sgk
? Nêu hiểu biết của em về tác giả Hữu
Thỉnh?
? Hoàn cảnh ra đời bài thơ ?
Đọc khổ thơ thứ nhất
? Cho biết sự biến đổi của đất trời sang
thu đợc Hữu Thỉnh cảm nhận bắt đầu từ
đâu và gợi tả qua những hình ảnh, hình
tựơng gì?
? Con ngời cảm nhận thu sang bắt đầu
từ những dấu hiệu nào?
? Từ bỗng đặt ở đầu bài có ý nghĩa gì?
I – Giới thiệu chung:
1 Tác giả:
- Nguyễn Hữu Thỉnh- 1942, quê ở Tam Dơng, Vĩnh Phúc
- Tham gia BCH Hội nhà văn khoá II, IV, V
- Từ năm 2000 Hữu Thỉnh là Tổng th kí hội nhà văn VN
2 Văn bản :
- Bài thơ Sang Thu sáng tác năm 1977, in lần đầu
tiên trên báo Văn nghệ.
II - Đọc - Hiểu văn bản:
1 Đọc, chú thích.
- Giọng nhẹ, nhịp chậm, khoan thai, trầm lắng, …
- Hs giải nghĩa một số từ khó
2 Bố cục.
- Không cần thiết phải chia thành các đoạn
3 Phân tích
a Khổ thứ nhất.
- Thu về: + Hơng ổi + Gió se
> Nhà thơ chợt nhận ra tín hiệu của sự chuyển mùa từ ngọn gió se mang theo hơng ổi lan toả vào
không gian, trong gió thu se se lạnh. > Nét đặc trng của mùa thu vùng thôn quê
- Bỗng: Sự đột ngột, bất ngờ
- Phả đa, bay, lan, tan, tỏa, thoáng, thoảng, …
?5
Trang 2? Dùng từ phả có gì đặc sắc?
? Hãy giải nghĩa của từ Hình nh ?
? Sơng chùng chình gợi cho ta những
liên tởng nh thế nào gì ?
? Em cảm nhận đợc điều gì từ tâm hồn
nhà thơ?
Đọc khổ thơ thứ hai
? Trong khổ thơ thứ hai này, đất trời
sang thu đợc cảm nhận ntn?
? Em hiểu sông dềnh dàng, chim vội vã
nghĩa là ntn?
? Hình ảnh đám mây mùa hạ vắt nửa
mình sang thu gợi cho em những cảm
nhận gì ?
? Nghệ thuật trong khổ thơ này có gì
đặc biệt? Từ đó bức tranh thu đợc cảm
nhận ntn?.
Đọc khổ thơ thứ 3
? Thiên nhiên sang thu còn đợc gợi ra
bằng hình ảnh nào?
? Tgiả đã sử dụng Bpháp ngthuật gì khi
miêu tả th/ nhiên khi thu sang ?
? Em hiểu ntn về hai dòng thơ cuối bài?
? Nét đặc sắc nghệ thuật của bài thơ ?
? Nêu nội dung cần ghi nhớ ?
? Dòng nào sau đây nói đúng nét đặc
sắc về nghệ thuật của bài thơ ?
- Hình nh: Cha rõ ràng -> Bất ngờ, ngỡ ngàng thú
vị, xao xuyến,…
- Sơng chùng chình: + Nhân hóa
+ Láy tợng hình > Sơng bắt đầu giăng mắc nhẹ nhàng > Tâm trạng ngỡ ngàng, cảm xúc bâng khuâng xao xuyến của nhà thơ khi thu về => Tâm hồn nhạy cảm, yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống nơi làng quê
b Khổ thơ thứ hai.
- Thiên nhiên khi sang thu:
+ Sông dềnh dàng: Sông cạn, nớc chảy chậm lại,
không còn cuồn cuộn hay ào ạt, dữ dội Mà trôi thanh thản, duyên dáng, gợi vẻ êm dịu
+ Chim vội vã: Những cánh chim bắt đầu vội vã
bay trong buổi chiều hoàng hôn tìm về phơng Nam ấm áp
+ Mây …vắt nửa mình sang thu : Mỏng, nhẹ, kéo
dài trên tầng không > Thật đẹp, thật duyên dáng
và thơ mộng => Liên tởng sáng tạo, thú vị, là đám mây trong tởng tợng mà thật nh c/sống
* Nghệ thuật : Nhân hóa, từ láy, hình ảnh đặc
tr-ng, trí tởng tợng sáng tạo
=> Cảm giác giao mùa đợc diễn tả thú vị làm cho ngời đọc cảm nhận đợc cả về không gian, thời gian chuyển mùa thật là đẹp, độc đáo
c Khổ thơ thứ ba.
“Vẫn còn nắng Vơi dần cơn ma Sấm bớt bất ngờ
- Tả thực, đảo ngữ - Nắng nhạt dần, dịu dần Ma tha dần, vơi dần Sấm cũng nhỏ hơn
- Sấm bớt bất ngờ
- Trên hàng cây đứng tuổi.
>Hình ảnh tợng trng cho những thay đổi, vang
động cuộc đời Ngời từng trải sẽ chủ động hơn S/ngẫm về nhg trải nghiệm mang tính triết lí
III Tổng kết:
- Hs phát biểu – Gv nhận xét, đánh
giá
- Ghi nhớ sgk tr 71
IV Luyện tập.
A Ngôn ngữ giản dị, trong sáng.
B Hình ảnh chọn loc, gợi cảm.
C ý thơ hàm súc, triết lí
D, Lời thơ tinh tế, hình ảnh giàu biểu cảm
D Củng cố- Hớng dẫn:
Trang 3? Đọc thuộc lòng diễn cảm bài thơ ?
? Sự biến đổi của đất trời sang thu đợc Hữu Thỉnh cảm nhận bắt đầu từ đâu và gợi tả qua những hình ảnh nào?
? Chỉ ra sự cảm nhận tinh tế của nhà thơ về những biến chuyển trong không gian lúc sang thu?
- Học thuộc lòng bài thơ, nắm chắc nội dung và nghệ thuật
- Làm bài tập vào vở
- Soạn bài: Nói với con – Y Phơng.
Tuần 25 - Tiết 122 Ngày soạn: 26/ 2/2008
Văn bản:
Nói với con
( Y Phơng)
A Mục tiêu: Giúp học sinh
- Cảm nhận đợc tình cảm thắm thiết của cha mẹ đối với con cái, tình yêu quê hơng sâu nặng cùng niềm tự hào với sức sống mạnh mẽ, bền bỉ của dân tộc mình qua lời thơ của Y Phơng
- Bớc đầu hiểu đợc cách diễn tả độc đáo, giàu h/ ảnh cụ thể, gợi cảm của thơ ca miền núi
- Rèn kĩ năng đọc diễn cảm, phân tích thơ tự do, nhất là thơ của dân tộc miền núi
B Chuẩn bị:
GV: Sgk, Sgv, giáo án
HS: Sgk, đọc văn bản, trả lời câu hỏi
C Tiến trình dạy - học:
* Tổ chức lớp
* Kiểm tra bài cũ:
? Đọc thuộc lòng bài thơ Sang thu ?
? Nêu cảm nhận của em về hai câu thơ:
Sấm cũng bớt bất ngờ Trên hàng cây đứng tuổi
* Bài mới:
I Giới thiệu chung:
? Đọc chú thích dấu sao sgk ?
? Nêu hiểu biết của em về tác giả Y
Phơng?
? Nêu xuất xứ của văn bản ?
? Em hiểu gì về văn bản này?
1 Tác giả:
+ Y Phơng- Hứa Vĩnh Sớc, dân tộc Tày, sinh 1948, huyện Trùng Khánh- Cao Bằng
+ Ông nhập ngũ năm 1968 -> 1981 chuyển công tác về sở VHTT Cao Bằng 1993 làm chủ tịch Hội VHNT CB
+ Thơ ông chân thật, mạnh mẽ, trong sáng, giàu h/ảnh
2 Văn bản :
- In trong tập Thơ Việt Nam NXBGD – 1987.
- Mợn lời nói với con, Y Phơng gợi về cội nguồn sinh dỡng mỗi con ngời, bộc lộ niềm tự hào về sức sống mạnh mẽ, bền bỉ của quê hơng mình
?5
Trang 4? Gv hớng dẫn đọc, đọc mẫu, gọi hs
đọc và nhận xét ?
? Giải thích một số từ khó ?
II - Đọc - Hiểu văn bản:
1 Đọc, chú thích:
- Giọng ấm áp, yêu thơng, tự hào
- Hs thực hiện
2 Bố cục:
? Em hãy cho biết bố cục của bài thơ
?
+ P1: Từ đầu > nhất trên đời
- Con lớn lên trong tình yêu thơng, sự nâng đỡ của cha mẹ, trongcuộc sống lao động nên thơ của quê
h-ơng
+ P2: Còn lại
- Lòng tự hào về sức sống mạnh mẽ, bền bỉ về truyền thống cao đẹp của quê hơng và niềm mong ớc con hãy kế tục xứng đáng truyền thống ấy
3 Phân tích.
? Bốn câu thơ đầu có ý nghĩa ntn?
Những hình ảnh trong bốn câu thơ
đó nói lên điều gì?
? Vì sao lời đầu tiên của cha nói với
con lại là điều đó?
- Nhắc nhở con về tình cảm ruột thịt,
cội nguồn sinh dỡng của mỗi ngời
? Cách nói ngời đồng mình yêu lắm
có gì riêng? Em hiểu ngời đồng mình
là gì?
? Em hiểu ntn về các hình ảnh
Đan lờ cài… câu hát
? Hình ảnh đó gợi cuộc sống ntn?
? Em cảm nhận ntn về lời thơ Rừng
cho … tấm lòng ?
? Hai câu Cha mẹ…đẹp nhất trên đời
gợi điều gì?
Đọc đoạn 2
? Ngời cha nói với con về những đức
tính cao đẹp gì của ngời đồng mình?
Ngời cha mong gì?
? Ngời đồng mình còn đức tính nào
nữa? Từ đó ngời cha nhắc nhở con
cần phải ntn?
? Em cảm nhận ntn về tình cảm của
ngời cha đối với con trong bài thơ ?
Điều lớn lao nhất mà ngời cha muốn
truyền cho con qua những lời thơ
này là gì?
? Nhận xét về cách diễn đạt tình cảm
và suy nghĩ bằng hình ảnh của nhà
thơ?
a Nói với con về tình yêu th ơng của cha mẹ, đùm bọc của quê h ơng:
Chân phải - cha Chân trái - mẹ Một bớc, hai bc- nói, cời
> Hình ảnh cụ thể, không khí gia đình đầm ấm, quấn quýt Từng bớc đi, từng tiếng nói, tiếng cời của con đều đực cha mẹ chăm chút mnngf vui đón nhận
=> Tình cảm gia đình
Đan lờ cài lan hoa Vách nhà ken câu hát
> Hình ảnh thơ đẹp, vừa mtả cụ thể cuộc sống lao
động cần cù, tơi vui vừa nói lên sự gắn bó, quấn quýt của ngời đồng mình
Rừng cho hoa…lòng > Hình ảnh thơ mộng, nghĩa tình.
b Đức tính cao đẹp của ng ời đồng mình và mơ ớc của ng
ời cha về con mình:
Ngời đồng mình thơng lắm con ơi …
Không lo cực nhọc
-> Cuộc sống gian khổ đói nghèo và ý chí của con ngời vợt lên gian khổ
Ngời đồng mình thô sơ da thịt phong tục > Mộc mạc, giàu ý chí, niềm tin Tự hào về truyền
thống quê hơng
c Đặc sắc nghệ thuật:
- Giọng điệu thiết tha, trìu mến
- Xây dựng h/ảnh cụ thể mà có tính khái quát, mộc mạc vẫn giàu chất thơ
- Bố cục chặt chẽ, dẫn dắt tự nhiên
III Tổng kết:
Trang 5? Em ghi nhớ điều gì sau khi tìm
hiểu bài thơ ?
? Hãy thảo luận nhóm để thực hiện
yêu cầu của sách giáo khoa ?
- Hs phát biểu Gv nhận xét, bổ sung
- Hs đọc ghi nhớ sgk, trang 74
IV Luyện tập.
* Hs thảo luận, làm theo nhóm, phát biểu,
* Gv chốt :
- Xúc động trớc những tình cảm gia đình, quê hơng
- Thêm hiểu và tự hào về sức sống, vẻ đẹp tâm hồn của con ngời quê hơng,
- Tiếp thêm nghị lực, sức mạnh, ý trí,
- Bồi dỡng tâm hồn
D Củng cố - Hớng dẫn:
? Nêu cảm nhận của em về tình cảm của ngời cha đối với con trong bài thơ?
? Nét đặc sắc nghệ thuật của bài thơ ?
Học thuộc lòng bài thơ, nắm chắc nội dung và nghệ thuật
Chuẩn bị: Mây và Sóng của Ta- go
Soạn bài : Nghĩa tờng minh và hàm ý.
_
Tiếng Việt:
Nghĩa tờng minh và hàm ý
A Mục tiêu Giúp học sinh
- Nắm đợc khái niệm về nghĩa tờng minh và hàm ý
- Xác định đợc nghĩa tờng minh và hàm ý trong câu
- Rỡn luyện kĩ năng sử dụng hàm ý trong giao tiếp hàng ngày và trong viết văn
- Có ý thức sử dụng hàm ý vào thực tế viết và nói
B Chuẩn bị
GV: Sgk, Sgv, giáo án
HS: Sgk, đọc, trả lời câu hỏi
C Tiến trình dạy học
* Tổ chức lớp:
* Kiểm tra bài cũ:
? Thế nào là liên kết câu, liên kết đoạn văn ?
? Nêu các phép liên kết thờng dùng ?
* Bài mới:
I- Phân biệt nghĩa t ờng minh và hàm ý:
Học sinh đọc ngữ liệu sgk
? Hãy cho biết những cách hiểu về câu:
Trời ơi, chỉ còn 5 phút
? Vậy trong câu trên, em hiểu anh thanh
niên muốn nói điều gì?
? Vì sao anh không nói thẳng điều đó
với hoạ sĩ và cô gái?
? Câu Ô, cô còn quên chiếc mùi xoa đây
này! có ẩn ý gì không?
? Từ việc tìm hiểu 2 ví dụ trên, em hiểu
1 Ngữ liệu:
- Đọc đoạn trích trong lặng lẽ SaPa
2 Nhận xét:
- Với câu nói của mình, anh thanh niên muốn nói: anh rất tiếc
- Anh không nói thẳng điều đó có thể vì ngại ngùng, vì muốn che giấu cảm xúc của mình
- Câu này không có ẩn ý
3 Ghi nhớ: (Sgk tr 75)
Trang 6nghĩa tờng minh là gì? Hàm ý là gì?
? Đọc lại ví dụ trong mục I sách giáo
khoa ?
? Câu nào cho thấy… anh thanh niên ?
? Từ ngữ nào giúp em nhận ra … ?
? Tìm những từ ngữ miêu tả thái độ …
đoạn văn?
? Thái đọ ấy giúp em đoán ra điều gì
liên quan đến chiếc khăn mùi xoa ?
? Thảo luận để xác định hàm ý của câu
in đậm trong đoạn trích sau ?
? Hãy thảo luận để xác định câu có chứa
hàm ý và hàm ý đó là gì ?
? Thảo luận để xác định những câu in
đậm trong đoạn trích có chứa hàm ý
không ?
II - Luyện tập:
Bài 1:
a) Câu Nhà hoạ sĩ tặc l“ ỡi đứng dậy”; đặc biệt là
cụm từ tặc lỡi cho thấy hoạ sĩ cũng cha muốn
chia tay anh thanh niên
- Đây là cách dùng hình ảnh để diễn đạt ý của ngôn ngữ nghệ thuật
b) Trong câu cuối đoạn văn, những từ ngữ miêu tả thái độ của cô gái liên quan tới chiếc mùi xoa là:
- Mặt đỏ ửng ( Ngợng ngùng khó nói)
- Nhận lại chiếc khăn ( Không tránh đợc - hành
động thay cho lời cảm ơn.)
- Quay vội đi ( quá ngợng, lúng túng, bối rối không thốt lên lời)
> Qua các hình ảnh này, có thể thấy cô gái
đang bối rối đến vụng về vì ngợng Cô ngợng vì định kín đáo để khăn lại làm kỉ vật cho ngời thanh niên, thế mà anh lại quá thật thà tởng cô
bỏ quên, nên gọi cô để trả lại Đây cũng là đặc trng của ngôn ngữ hình tợng
Bài 2:
Hàm ý của câu in đậm là: Ông hoạ sĩ già cha kịp uống nớc chè đấy hoặc Tôi cha kịp uống nớc chè,
đã phải đi rồi.
Bài3:
- Câu Cơm chín rồi! > Có chứa hàm ý => Vô
ăn cơm đi
Bài 4:
a Câu: Hà, nắng gớm, về nào…-> Không có hàm
ý, chỉ là câu nói tránh sang chuyện khác, còn gọi
là đánh trống lảng
b Câu : Tôi thấy ngời ta đồn…-> Không có hàm
ý, chỉ là câu nói dở dang
D Củng cố - Hớng dẫn:
? Thế nào là nghĩa tờng minh? Nghĩa hàm ý?
? Dấu hiệu, cách nhận biết nghĩa tờng minh, hàm ý?
- Học bài, hoàn thiện các bài tập vào vở bài tập
- Chuẩn bị bài: Nghĩa tờng minh, hàm ý - tiếp theo.
- Soạn bài: Nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ.
Tập làm văn.
Nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ
Trang 7A Mục tiêu Giúp học sinh :
- Hiểu rõ thế nào là bài nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ
- Nắm vững các yêu cầu đối với một bài nhghị luận về đoạn thơ, bài thơ để có cơ sở tiếp thu, rèn luyện tốt về kiểu bài này ở các tiết tiếp theo
- Rèn kĩ năng viết bài nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ
B Chuẩn bị
GV: Sgk, Sgv, Stk Soạn giáo án
HS: Sgk, đọc, trả lời câu hỏi Sgk.
C Tiến trình dạy - học
* Tổ chức lớp
* Kiểm tra bài cũ
? Thế nào là nghị luận về tác phẩm truyện ( hoặc đoạn trích ) ?
? Yêu cầu của bài nghị luận về tác phẩm truyện hoặc đoạn trích ?
* Bài mới:
I- Tìm hiểu bài nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ:
Học sinh đọc ngữ liệu sgk
? Vấn đề nghị luận của bài văn này là
gì?
? Trong bài viết, tác giả nêu ra mấy
luận điểm?
? Hãy chỉ rõ các luận điểm đó trong
bài viết ?
? Ngời viết đã sử dụng những luận cứ
nào để làm sáng tỏ các luận điểm đó?
? Em hãy xác định các phần mở bài,
thân bài, kết bài của văn bản ? Nhận
xét về bố cục của văn bản?
? Thảo luận để cùng đa ra nhận xét về
cách diễn đạt của văn bản?
1 Ngữ liệu:
- Đọc văn bản : Khát vọng hòa nhập ( Hà Vinh )
2 Nhận xét:
* Vấn đề nghị luận của văn bản : Hình ảnh mùa xuân và tình cảm thiết tha của Thanh Hải trong bài thơ Mùa xuân nho nhỏ
* Các luận điểm:
+ Hình ảnh mùa xuân trong bài thơ của Thanh Hải mang nhiều tầng ý nghĩa trong đố, hình ảnh nào cũng thật gợi cảm thật đáng yêu
+ Hình ảnh mùa xuân rạo rực của thiên nhiên đất nớc trong cảm xúc thiết tha trìu mến của nhà thơ
+ Hình ảnh MXNN thể hiện khát vọng hoà nhập, dâng hiến đợc nối kết tự nhiên với h/ảnh mùa xuân thiên nhiên, đất nớc ở trớc
* Để làm sáng tả các luận điểm, ngời viết đã chọn giảng, bình các câu thơ, hình ảnh đặc sắc, Đã phân tích giọng
điệu trữ tình, kết cấu của bài thơ
* Bố cục:
+ Mở bài: (Từ đầu > đáng trân trọng)
- Giới thiệu tác giả, tác phẩm
+ Thân bài: (Tiếp > hình ảnh ấy của mùa xuân)
- Trình bày những cảm nhận, đánh giá của ngời viết về nội dung và nghệ thuật
+ Kết bài: (còn lại)
- Khái quát hoá về giá trị và tác dụng của bài thơ
- Giữa các phần của văn bản có sự liên kết tự nhiên về ý
và về diễn đạt > Cân đối, hợp lí
* Cách diễn đạt:
+ Ngời viết đã trình bày những cảm nghĩ, đánh giá của mình bằng thái độ tin yêu, bằng tình cảm thiết tha trìu
?5
Trang 8? Vậy thế nào là nghị luận về một
đoạn thơ, bài thơ ?
? Yêu cầu đối với kiểu bài này ntn?
mến
+ Lời văn toát nên mhững rung động trớc sự đặc sắc của hình ảnh, giọng điệu thơ, sự đồng cảm với nhà thơ + Cách phân tích hợp lí
+ Cách tổng kết, khái quát có sức thuyết phục
3 Ghi nhớ:
(Sgk tr 78)
II - Luyện tập:
? Hãy suy nghĩ và nêu thêm các luận điểm khác nữa về bài thơ đặc sắc này?
G/v gợi ý: Ví dụ:
+ Luận điểm về Nhạc điệu của bài thơ : Bất kì bài thơ hay nào cũng có nhạc hàm chứa trong
đó; tính nhạc thể hiện ở nhịp điệu và tiết tấu của bài thơ nó vang ngân trong tâm hồn ng ời
đọc Nhạc sĩ Trần Hoàn đã phổ nhạc thành công bài thơ này, và cho đến nay ca khúc MXNN vẫn luôn đợc coi là một trong những ca khúc “ Sống mãi với thời gian”; đó là sự phối hợp kì diệu giữa thơ và nhạc
+ Luận điểm về Bức tranh mùa xuân của bài thơ: Trong thơ có hoạ, tính hoạ thể hiện ở hình
ảnh, màu sắc, không gian, đối tợng… đợc mtả trong bài thơ Nó giúp cho ngời đọc có thể hình dung ra một cách rất cụ thể các đối tợng và kèm theo đó là những cảm xúc khi thì hng phấn, lúc lại bâng khuâng rất phong phú, đa dạng…
- Ví dụ: Luận điểm:
+ Về kết cấu
+ Về giọng điệu trữ tình
+ Về ớc mong hoà nhập, cống hiến của nhà thơ
D Củng cố- Hớng dẫn
? Thế nào là nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ ?
? Yêu cầu của bài nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ ?
- Học kĩ bài, nắm chắc yêu cầu của bài nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ
- Soạn bài: Cách làm bài nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ
Tập làm văn
Cách làm bài nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ
A Mục tiêu Giúp học sinh :
- Biết cáh viết bài nghị luận về đoạn thơ, bài thơ cho đúng với các yêu cầu đã học ở tiết trớc
- Rèn kĩ năng thực hiện các bớc khi làm bài văn nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ; cách tổ chức, triển khai các luận điểm
- Rèn kĩ năng viết bài nghị luận về một đoạn thơ bài thơ theo yêu cầu của kiểu bài
B Chuẩn bị
GV: Sgk, Sgv, giáo án
HS: Sgk, đọc, trả lời câu hỏi
Trang 9C Tiến trình dạy học
* Tổ chức lớp
* Kiểm tra bài cũ:
? Thế nào là nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ ?
? Yêu cầu của nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ ?
* Bài mới:
I - Đề bài nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ :
Đọc kĩ đề bài sgk
? Các đề bài trên có cấu tạo ntn?
? So sánh sự giống nhau giữa các
đề bài ?
? Chỉ ra sự khác nhau giữa các từ là
mệnh lệnh trong các đề bài ?
? Từ việc tìm hiể bài trên, em ghi
nhớ điều gì?
1 Ví dụ.
- Các đề bài sgk, trang 79 + 80
2 Nhận xét:
a Cấu tạo đề:
- Đề có mệnh lệnh: 1, 2, 3, 5, 6, 8
- Đề không có mệnh lệnh: 4, 7
b So sánh:
- Giống nhau: Đều phải nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ
- Khác: Có và không kèm theo mệnh lệnh
+ Phân tích : Nghiêng về phơng pháp nghị luận.
+ Cảm nhận: Nghị luận trên cơ sở cảm thụ của ngời viết + Suy nghĩ: Nghị luận trên c/s nhận định, đánh giá.
- Những đề không có mệnh lệnh đòi hỏi ngời viết tự khuôn hẹp, tự xác định để tập trung vào hớng nào, phơng diện nào
đáng chú ý của đối tợng
3 Ghi nhớ:
(Sgk )
II - Cách làm bài nghị luận về một đoan thơ, bài thơ
? Khi tìm hiểu đề, em tìm hiểu
những vấn đề gì?
? Xác định vđề nghị luận trong
đoạn văn là gì ?
? Xác định phơng pháp nghị luận
trong đoạn văn ?
? T liệu để viết bài nghị luận ?
? Trong xa cách, nhà thơ nhớ về
quê hơng nh thế nào ? Đợc thể hiện
qua những biện pháp nghệ thuật
nào ?
? Học sinh đọc kĩ phần lập dàn bài
trong sgk ?
? Nêu dàn bài chung cho kiểu bài
này ?
1 Các bớc làm bài nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ :
* Đề bài: Phân tích tình yêu quê hơng trong bài Quê hơng
- Tế Hanh
a Tìm hiểu đề, tìm ý:
* Tìm hiểu đề:
- Kiểu bài : nghị luận về một đoạn thơ, bài thơ
- Vấn đề nghị luận : Tình yêu quê hơng
- Phơng pháp : phép lập luận phân tích
- T liệu: Bài thơ “ Quê hơng”- Tế Hanh
* Tìm ý:
- Nội dung cần nghị luận: Nỗi nhớ quê hơng ( qua tâm trạng, qua hình ảnh, qua màu sắc, qua mùi vị, cảnh ra khơi, cảnh trở về )
- Nghệ thuật: chọn lọc hình ảnh, ngôn từ, cấu trúc, nhịp
điệu, giọng điệu, cách miêu tả…
b Lập dàn bài:
- Mở bài
- Thân bài => Hs tham khảo phần dàn bài trong sgk
- Kết bài
c Viết bài:
Trang 10? Hãy viết phần mở bài cho đề bài
trên ?
? Tại sao phải đọc lại và sửa lỗi ?
Học sinh đọc văn bản
? Xác định bố cục của văn bản ?
? Nội dung của phần mở bài ?
? Nội dung của phần thân bài ?
? Phần kết bài có nhiệm vụ gì ?
? ở phần thân bài, ngời viết trình
bày những nhận xét gì về tình yêu
quê hơng trong bài thơ Quê hơng ?
? Những suy nghĩ, ý kiến ấy đợc
dẫn dắt, k/định bằng cách nào, đợc
liên kết với phần mở bài và kết bài
ra sao?
? Văn bản có tính thuyết phục, hấp
dẫn không? Vì sao?
? Hãy nêu bài học về cách làm bài
nghị luận tác phẩm văn học ?
? Nội dung cần ghi nhớ ?
? Phân tích khổ thơ đầu bài thơ
Sang thu của Hữu Thỉnh ?
? Gv tổ chức, hớng dẫn, yêu cầu hs
- Hs viết, trình bày, nhận xét,…
- Gv nhận xét, đánh giá chung…
d Đọc lại và sửa chữa.
2 Cách tổ chức, triển khai luận điểm:
a ví dụ:
- Văn bản: Quê hơng trong tình thơng nỗi nhớ
b Nhận xét.
+ Mở bài: (Từ đầu đến…rực rỡ) Giới thiệu về dòng cảm xúc
dạt dào, lai láng chảy suốt đời thơ Tế Hanh trong đó bài Quê hơng là thành công xuất sắc
+ Thân bài: (Tiếp > thành thực của Tế Hanh) Trình bày
nhận xét, đánh giá về thành công của bài thơ thông qua cảm nhận, phân tích của ngời viết
+ Kết bài: (Còn lại) Khẳng định sức hấp dẫn của bài thơ và
ý nghĩa bồi đắp tâm hồn ngời đọc
* Những nhận xét chính:
+ Nổi bật lên là những hình ảnh đẹp nh mơ, đầy sức mạnh khi ra khơi
+ Cảnh trở về tấp nập, no đủ
+ Hình ảnh ngời dân chài giữa đất trời lộng gió với vị nồng mặn của biển khơi
+ Hình ảnh, ngôn từ của bài thơ giàu sức gợi cảm, thể hiện một tâm hồn phong phú, rung động tinh tế
=> Những suy nghĩ, ý kiến của ngời viết luôn đợc gắn cùng
sự phân tích, bình giảng cụ thể hình ảnh, ngôn từ, giọng
điệu…của bài thơ
* Liên kết:
- Phần thân bài đợc nối kết với phần mở bài một cách chặt chẽ, tự nhiên Đó chính là sự phân tích, chứng minh làm sáng tỏ nhận xét bao quát đã nêu ở phần mở bài Từ các luận điểm này đã dẫn đến phần kết bài đánh giá sức hấp dẫn, khẳng định ý nghĩa của bài thơ
* Văn bản rất có sức thuyết phục, hấp dẫn Vì: lập luận chặt chẽ, dẫn chứng chính xác, bố cục mạch lạc, rõ ràng
* Bài học:
- Đọc, cảm nhận, suy nghĩ về đoạn thơ, bài thơ
- Cảm nhận sâu sắc, bài viết thuyết phục, hấp dẫn
3 Ghi nhớ :
Sgk, trang 83
III Luyện tập:
a Mở bài:
- Giới thiệu chung về bài thơ , khổ thơ đầu