Mức độ cần đạt Cảm nhận được những xúc cảm của tác giả trước mùa xuân của thiên nhiên và đất nước, khát vọng đẹp đẽ muốn làm một “ mùa xuân nho nhỏ” dâng hiến cho cuộc đời.. Trọng tâm ki[r]
Trang 1Tuần 25 Ngày soạn: 19 / 2/ 2011 Ngày dạy : 21 / 2 / 2011 TIẾT 115
CÁCH LÀM BÀI VĂN NGHỊ LUẬN VỀ MỘT
VẤN ĐỀ TƯ TƯỞNG ĐẠO LÍ
(Tiếp theo)
I Mức độ cần đạt:
Hiểu và biết cách làm bài nghị luận về một vấn đề tư tưởng đạo lí
II Trọng tâm kiến thức, kĩ năng
1 Kiến thức
Cách làm bài nghị luận về một vấn đề tư tưởng, đạo lí
2 Kĩ năng
Vận dụng kiến thức đã học để làm được bài văn nghị luận về một vấn đề tư tưởng, đạo lí
3 Giáo dục
HS theo các ví dụ của bài học
III Chuẩn bị:
- GV: Giáo án, bảng phụ, tài liệu tham khảo.
- HS: Chuẩn bị bài ở nhà, đồ dùng dạy học
IV Các bước lên lớp:
1 Ổn định tổ chức.
2 Kiểm tra bài cũ.
3 Bài mới: Giáo viên giới thiệu bài.
GV hướng dẫn HS viết bài
GV gọi 1 HS đọc phần 2 SGK trang 53
Sau đó yêu cầu HS viết bài
Tổ 1: viết phần mở bài
Tổ 2: viết 1 đoạn phần thân bài
Tổ 3: viết phần kết bài
Sau khi khi HS viết bài GV gọi HS đứng
lên đọc bài GV nhận xét, sửa chữa
3 Viết bài.
a Mở bài
Đi từng chung đến riêng
Đi từ thực tế đến đạo lí Dẫn 1 câu danh ngôn: “Có 1 câu danh ngôn nổi tiếng” kẻ nào bắn vào quá khứ bằng súng lục thì tương lai sẽ bắn vào hắng bằng đại bác”
Thật vậy: nếu nước có nguồn, cây có gốc thì con người sẽ có tổ tiên và lịch sử Không có ai tự nhiên sinh ra ở trên đời này
và tự mình làm ra mọi thứ để sống Tất cả những thành quả về vật chất và tinh thần
mà chúng ta được thừa hưởng hôm nay đều do mồ hôi, lao động, và máu xương chiến đấu của cha ông tạo dựng Vì thế câu tục ngữ “ uống …” quả là có 1 ý nghĩa đạo
lí rất sâu sắc
Trang 21 HS đọc phần thân bài (1 đoạn)
Sau khi HS đã giải thích và chứng minh
phần nghĩa đen và nghĩa bóng xong, GV
hướng dẫn HS viết tiếp phần nhận định,
đánh giá
GV lưu ý cho HS viết phần kết bài có thể
bằng nhiều cách
(1) Đi từ nhận thức đến hành động
(2) Đi từ sách vở đến đời sống
GV: Sau khi viết bài xong GV yêu cầu HS
sửa chữa những lỗi về bố cục, liên kết, từ
ngữ, chính tả
GV tổng kết nội dung bài học qua phần ghi
nhớ Gọi 2 HS đọc bài GV đọc lại 1 lần
b Thân bài:
- Giải thích câu tục ngữ “uống ….”
* Nghĩa đen
* Nghĩa bóng
- Nước là thành quả vật chất và tinh thần mang tính lịch sử … dân tộc
- uống nước: hưởng thụ các thành quả …
- nguồn: là những người đi trước có công sáng tạo ra các giá trị tinh thần
- nhớ nguồn là lòng biết ơn cha ông
* Nhận định đáng giá
Đối với đa số những người được giáo dục chu đáo, có hiểu biết sâu sắc và có lòng tự trọng thì luôn có ý thức chân trọng, giữ gìn
và phát huy những thành quả đã có của cha ông Đối với những người kém hiểu biết thì dễ nảy sinh tư tưởng súng ngoaị, thái
độ coi thường chê bai những thành quả của dân tộc
- Ngày nay khi được thừa hưởng những thành quả tốt đẹp của dân tộc, mỗi chúng
ta không chỉ khắc sâu lòng biết ơn đối với
tổ tiên và còn phải có trách nhiệm nổ lực hoạt động và lao động hơn nữa để đóng góp 1 phần công sức nhỏ bé nhỏ bé của mình vào kho tàng di sản của dân tộc
c Kết bài
a Đi từ sách vở đến đời sống thực tế (SGK)
b Đi từ sách vở đến đời sống thực tế
Hiểu được ý nghĩa sâu xa của câu tục ngữ chúng ta hãy tự xem xét và điều chỉnh suy nghĩ hoạt động của mình, nghĩa là chúng ta không chỉ có quyền được hưởng thụ và còn phải có trách nhiệm và nghĩa vụ đóng góp một phần công sức nhỏ bé của mình vào sự phát triển chung của dân tộc
4 Đọc lại bài và sửa chữa.
*/ Ghi nhớ SGK
Trang 3Hoạt Động 2:
GV ra một đề nghị luận để HS lập dàn ý
(nếu còn thời gian) HS làm ở lớp, nếu
không còn thời gian GV hướng dẫn HS về
nhà làm
GV tổ chức cho HS tìm hiểu đề, tìm ý
Vấn đề bàn luận là gì? Thuộc phạm vi nào
của cuộc sống?
GV hướng dẫn HS tìm hiểu dàn ý
HS lập dàn bài theo nhóm, đại diện từng
nhóm trình bày
GV cùng HS nhận xét sửa chữa
Sau khi đã sửa chữa GV rút ra dàn ý chung
thống nhất ( GV chuẩn bị vào bảng phụ
treo lên để HS tham khảo)
II Luyện tập
Đề bài: Giữ gìn môi trường sống sạch đẹp
1.Tìm hiểu đề:
Giữ gìn môi trường sống sạch đẹp
Phạm vi: lối sống
2 Dàn ý:
a Mở bài: Tầm quan trọng của môi trường đối với con người ( lá phổi)
Con người phải làm gì để giữ gìn lá phổi của mình
b Thân bài:
- Môi trường bao gồm những nơi nào? + Nơi ta làm việc bầu trời không gian + Không gian ta ở quanh ta
+ Nơi ta vui chơi
- Môi trường sạch đẹp có tác dụng gì? + Thoáng mát
+ Trong lành
- Giữ gìn môi trường sạch đẹp ở những phương diện nào?
+ Vệ sinh nơi ở thoáng mát
+ bảo vệ tầng khí quyển
+ Tăng cường bảo vệ và trồng rừng
- Cách thực hiện:
+ Trong ý thức con người
+ Trong hoạt động cụ thể
+ Phê phán những hoạt động phá huỷ
c Kết bài:
Khẳng định vấn đề quan trọng cần thiết
4 Củng cố:
- GV nhắc lại các nội dung vừa học, yêu cầu HS nhắc lại 1 lần HS nhắc lại dàn ý của 1 bài nghị luận về 1 vấn đề tư tưởng, đạo lí
5 Dặn dò:
- Về nhà ghi phần ghi nhớ và học thuộc
- Làm hoàn thành phần luyện tập
- Lập dàn bài cho đề bài sau: Tinh thần tụ học
- Chuẩn bị bài mới
IV Rút kinh nghiệm.
Trang 4TIẾT 116 Ngày soạn: 19 / 2/ 2011 Ngày dạy : 21 / 2 / 2011
MÙA XUÂN NHO NHỎ
(Thanh Hải)
I Mức độ cần đạt
Cảm nhận được những xúc cảm của tác giả trước mùa xuân của thiên nhiên và đất nước, khát vọng đẹp đẽ muốn làm một “ mùa xuân nho nhỏ” dâng hiến cho cuộc đời
II Trọng tâm kiến thức, kĩ năng
1 Kiến thức
- Vẻ đẹp của mùa xuân thiên nhiên và mùa xuân đất nước
- Lẽ sống cao đẹp của một con người chân chính
2 Kĩ năng
- Đọc hiểu một văn bản thơ trữ tình hiện đại.
- Trình bày những suy nghĩ, cảm nhận về một hình ảnh thơ, một khổ thơ, một văn bản thơ
3 Giáo dục
HS có ý thức tu dưỡng, rèn luyện để cống hiến cho xã hội, biết sống vì lợi ích chung cho cuộc đời
III Chuẩn bị:
- GV: Giáo án, đồ dùng học tập, sưu tầm tranh về mùa xuân trên đất nước
- HS: Đọc bài và soạn bài ở nhà
IV Các bước lên lớp:
1 Ổn định tổ chức.
2 Kiểm tra bài cũ.
a Đọc thuộc lòng và diển cảm bài thơ con cò Em thích câu nào nhất? Vì sao? Cảm hứng chủ đạo của bài thơ
b Hình ảnh co cò trong bài thơ được vận dụng sáng tạo như thế nào trong bài thơ
ở từng đoạn thơ?
3 Bài mới: Giáo viên giới thiệu bài:
Trong những năm qua mỗi khi tết đến xuân về ta lại thường được nghe bài ca
“mùa xuân nho nhỏ” của nhạc sĩ Trần Hoàn phổ thơ Thanh Hải Hôm nay thêm một lần nữa chúng ta lại được tìm hiểu, được nghe nhà thơ muốn nói cùng người đọc điều gì khi mùa xuân đang về, khi bản thân ông sắp phải vĩnh biệt mọi mùa xuân
Hoạt Động 1:
GV: Gọi 1 HS đọc phần chú thích */ Ở
SGK
GV: Em hãy nêu vài nét về tiểu sử và
cuộc đời hoạt động văn nghệ thuật của
Thanh Hải?
I Vài nét về tác giả, tác phẩm.
1 Tác giả:
SGK trang
Trang 5HS: Dựa vào SGK.
GV bổ sung: Năm 1965, ông được tặng
giải thưởng văn học Nguyễn Đình Chiểu
Giọng thơ Thanh Hải là tiếng thét căm thù
tội ác quân xâm lược, là khúc tâm tình tha
thiết của đồng bào chiến sĩ miền Nam gửi
ra miền Bắc
GV: Bài thơ được sáng tác vào thời gian
nao? Trong hoàn cảng như thế nào?
GV: Đây là sáng tác cuối cùng của nhà
thơ Đây là bài thơ thể hiện niềm yêu mến
thiết tha với cuộc sống với đất nước và ước
nguyện của tác giả
Hoạt Động 2:
GV hướng dẫn HS đọc:
Phần đầu giọng thơ say sưa trìu mến, các
đoạn tiếp theo giọng thơ hối hả, các khổ
cuối giọng thiết tha trầm lắng
GV đọc 1 lần gọi HS đọc lại
GV nhận xét cách đọc của HS
Gọi 1 HS đọc phần chú thích từ
GV: Em hãy đọc lại bài thơ và cho biết
mạch cảm xúc như thế nào?
HS:
GVPT: Bắt đầu bằng những cảm xúc trữ
tiếp trước vẽ đẹp và sức sống của mùa
xuân thiên nhiên
- Từ đó chuyển sang biểu hiện suy nghĩ và
ứơc nguỵên của nhà thơ
- Kết thúc bằng sự trở về với cảm xúc thiết
tha, tự hào về quan hệ đất nước
GV: Từ mạch cảm xúc trên em hãy tìm bố
cục của bài thơ và mỗi phần nói lên điều
gì?
HS: Thảo lụân, phát biểu
GV gọi 1 HS đọc lại khổ thơ đầu
2 Tác phẩm: Sáng tác tháng 11 – 1980
khi ông nằm trên giường bậnh
II Tìm hiểu bài thơ
1 Mạch cảm xúc và bố cục
a Đọc:
b Mạch cảm xúc:
c Bố cục: 4 phần.
- Phần 1: (6 dòng đầu): cảm nhận trước mùa xuân của đất trời
- Phần 2: (khổ 2, 3) hình ảnh mùa xuân
- Phần 3: (khổ 4,5) Suy nghĩ và ước nguyện của nhà thơ
- Phần 4: (Khổ cuối): ngợi ca quan hệ đất nước qua điệu dân ca xứ Huế
2.Phân tích
a Mùa xuân của thiên nhiên
Trang 6GV: Hình ảnh mùa xuân ở khổ thơ đầu
được dùng với ý nghĩa gì?
HS: Mùa xuân của thiên nhiên
GV: Hình ảnh mùa xuân của thiên nhiên
đất trời được phát hoạ như thế nào?
HS: Tìm những chi tiết miêu tả mùa xuân
Từ đó nêu lên bức tranh thiên nhiên mùa
xuân
GVPT:
Khung cảnh mùa xuân có không gian cao
rộng, mùa sắc tươi thắm, âm thanh vang
vọng – một sắc xuân của xứ Huế Một
không gian bay bổng nhưng lại đầm thắm,
dịu dàng,tươi thắm Chỉ có một bông hoa
tím biếc, chỉ có một dòng sông xanh, một
tiếng chim chiền Mùa xuân trong thơ
Thanh Hải thật giản dị, đầm thắm
GV: Cảm xúc của tác giả trước cảnh trời
đất vào xuân như thế nào?
HS: Dựa vào SGK trang 5 6 khổ 1 trả lời
GV: Em hiểu “từng giọt long lanh rơi”
nghĩa là như thế nào?
HS: Suy nghĩ, phát biểu
GV phân tích: Ở hai câu thơ này có 2 cách
hiểu từng giọt là giọt mưa xuân long lanh,
trong sáng của trời xuân Nhưng cũng có
thể hiểu 2 câu này gắn với 2 câu trước: nhà
thơ đưa tay hứng từng giọt âm thanh tiếng
chim ở đây là có sự chuyển đổi cảm giác
Tiếng chim là âm thanh cảm nhận bằng
thính giác chuyển thành từng giọt (hình
khối, thị giác) hiểu theo cách 2 câu thơ có
nguyên tắc hơn
GV gọi 1 HS đọc khổ thơ 2
GV: Từ mùa xuân của thiên nhiên nhà thơ
chuyển sang cảm nhận về mùa xuân của
đất nước Hình ảnh nào thể hiện điều đó?
HS: Phát biểu
GV: Từ mùa xuân của thiên nhiên nhà thơ
chuyển sang cảm nhận về mùa xuân của
đất nước con người Việt Nam Hình ảnh
người cầm súng hành quân trên đường
- Dòng sông xanh
- Bông hoa tím
- Tiếng chim hót
=> Chỉ vài nét phát hoạ gợi ra không gian rộng màu sắc tươi thắm, âm thanh vang vọng vui tươi
- Cảm xúc của tác giả được miêu tả trực tiếp “từng giọt … đưa tay tôi hững”
=> giọt long lanh giọt mùa xuân, giọt
âm thanh, xốn xang, rạo rực của tác giả trước cảnh đất trời vào xuân
b Mùa xuân của đất nước
- Mùa xuân người cầm súng chiến đấu
- Mùa xuân người ra đồng lao động
=> 2 lực lượng chính của đất nước
- Lộc non gắn với họ => chính họ đem mùa xuân đến mọi nơi trên đất nước
Trang 7xuân, hình ảnh người ra đồng nhổ mạ cấy
lúa gợi nhớ hoàn cảnh đất nước ta gợi nhớ
những năm 80 với 2 nhiệm vụ cơ bản (sẳn
sàng chiến đấu bảo vệ Tổ Quốc, sản xuất
lao động xây dựng) những năm hào hùng
chiến đấu chống Mỹ
GV gọi HS đọc khổ thơ 4,5
GV: Từ cảm xúc về mùa xuân của thiên
nhiên đất nước, tác giả nói về mùa xuân,
sự suy ngẫm của bản thân em hãy nhận xét
cách chuyển đổi mạch thơ?
HS: Chuyển ý tự nhiên vì suy ngẫm về
mùa xuân của đất nước
GV: Điều tâm niệm của nhà thơ là gì?
Hình ảnh nào biểu hiện điều đó?
HS:
GV: Em có nhận xét gì về hình ảnh đó?
HS: Hình ảnh đẹp, tự nhiên
GV: Em hiểu như thế nào về hình ảnh con
chim hót, bản hoà ca, 1 nốt trầm xao
xuyến?
HS: Đó là tâm niệm tự nguyện dân hiến tất
cả tâm sức của mình cho nhân dân cho đất
nước được tác gỉa thể hiện bằng những
hình ảnh giản dị và cảm động rất khiêm
nhường Đó là con chim hót cho rộn ràng
mùa xuân, đó là cành hoa nhỏ lặng lẽ toả
hương thơm mát cho đờimà đặc biệt là xin
góp vào bản hoà ca, đồng ca của cả đất
nước và sẳn sàng chiến đấu Hình ảnh mùa
xuân nho nhỏ, mùa xuân của tài hoa và
sáng tạo nghệ thuật thi ca Tất cả xin hoàn
toàn hiến dâng cho đời Đó là tâm niệm
đau đáu của tác giả đang nằm trên giường
bệnh, đang sống những ngày cuối cùng của
cuộc đời mình, như là lời để lại trứơc lúc
ra đi vẫn 1 mực chỉ nghĩ đến chiến đấu,
đến hoà nhập và dâng hiến …
- Sức sống của mùa xuân thể hiện trong nhịp điệu hối hả, âm thanh xôn xao, tương lai đẹp đẽ
c Tâm niệm của nhà thơ
- Khát vọng được hoà nhập vào cuộc sống của đất nước
+ Ta làm con chim hót + Ta làm 1 nhành hoa + Ta nhập vào hoà ca
Sử dụng điệp từ tô đậm tâm niệm tự nguyện dâng hiến của tác giả với đất nước, với nhân dân
- Hình ảnh đẹp, tự nhiên, cấu tứ lặp tạo sự đối xứng chặt chẽ, thể hiện niềm mong muốn được sống có ích, cống hiến cho đời
là một lẽ tự nhiên như chim muôn, hoa lá, toả hương sắc cho đời
=> Mùa xuân nho nhỏ nhỏ nhẹ bình dị
mà khiêm nhường, tâm niệm chân thành tha thiết của bài thơ
Trang 8GV:Bài thơ đựơc kết thúc như thế nào?
Cách gieo vần, phối âm ở 4 câu cuối có gì
đáng chú ý? Nhắc đến những câu Nam ai,
Nam bình, phách tiền là có dụng ý gì?
HS: Phân tích.
GV: Ở giữa là 3 câu với điệp từ nước non
và kết thúc bằng vần bằng: bình, mình,
tình như muốn thể hịên cái chất âm nhạc
dân ca nhịp nhàng buồn thương man mác:
những câu Nam ai …
GV hát: Chiều chiều trên bến Phú Vân Lâu
ai ngồi ai câu, ai sầu ai thảm, ai thương ai
cảm ai nhớ ai mong
=> Đó là cái hồn của âm nhạc dân gian xứ
Huế
GV: Em hiểu mùa xuân nho nhỏ là như thế
nào? Vì sao tác giả đặt tên cho bài thơ?
HS:
Hoạt Động 3:
GV tổng kết nội dung và nghệ thuật bài
học qua phần ghi nhớ Gọi 2 HS đọc bài,
GV đọc 1 lần Giáo viên giáo dục tư tưởng
cho HS
III Tổng kết
1 Nội dung:
- Vẻ đẹp trong trẻo, đầy sức sống của thiên nhiên đất trời mùa xuân và cảm xúc say sưa, ngây ngất của bài thơ
- Vể đẹp và sức sống của đất nước qua mấy nghìn năm lịch sử
- Khát vọng, mong ước được sống có ý nghĩa, được cống hiến cho đất nước, cho cuộc đời của tác giả
2 Nghệ thuật:
- Viết theo thể thơ năm chữ nhẹ nhàng, tha thiết, mang âm hưởng gần gũi với dân ca
- Kết hợp hài hòa giữa những hình ảnh thơ tự nhiên, giản dị với những hình ảnh, giàu cảm xúc với các ẩn dụ, điệp từ, điệp
4 Củng cố:
- Một HS đọc diễn cảm bài thơ
- Bài thơ có những nội dung chính nào?
5 Dặn dò:
- Học thuộc lòng bài thơ và nội dung bài ghi, phần ghi nhớ
- Làm phần luỵên tập
Trang 9- Chuẩn bị bài mới: Viếng Lăng Bác.
IV Rút kinh nghiệm.
TIẾT 117 Ngày soạn: 19 / 2/ 2011 Ngày dạy : 21 / 2 / 2011
VIẾNG LĂNG BÁC (Viễn Phương)
I Mức độ cần đạt
- Cảm nhận được niềm cảm xúc chân thành, tha thiết của người con miền Nam đối với
Bác Hồ kính yêu
- Thấy được sáng tạo nghệ thuật độc đáo của tác giả thể hiện trong bài thơ
II Trọng tâm kiến thức, kĩ năng
1 Kiến thức:
- Những tình cảm thiêng liêng của tác giả, của một người con từ miền Nam ra viếng lăng Bác
- Những đặc sắc về hình ảnh, tứ thơ, giọng điệu của bài thơ
2 Kĩ năng:
- Đọc – hiểu một văn bản thơ trữ tình
- Có khả năng trình bày những suy nghĩ, cảm nhận về một hình ảnh thơ, một khổ thơ, một tác phẩm thơ
3 Tích hợp HTVLTTGĐĐ HCM bồi dưỡng tinh thần tự hào và lòng kính trọng Bác
III Chuẩn bị:
- GV: Giáo án, tranh minh họa lăng Bác, tập thơ như mây mùa xuân 1978
- HS: Đọc và soạn bài ở nhà
IV Các bước lên lớp
1 Ổn định tổ chức:
2 Kiểm tra bài cũ:
a Đọc thuộc lòng bài thơ “Mùa xuân nho nhỏ” và phân tích 1 hình ảnh thơ mà em thích nhất?
b Đọc bài thơ em hình dung ra hoàn cảnh đất nước ta như thế nào trong thời gian bài thơ ra đời?
3 Bài mới: Giáo viên giới thiệu bài.
Hoạt Động 1:
Gọi 1 HS đọc phần chú thích * Ở SGK
HS nêu vài nét về tác giả, giáo viên bổ
I Vài nét về tác giả, tác phẩm.
1 Tác giả:
SGK.
Trang 10sung Ông là nhà thơ, chiến sĩ suốt hai
cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và
đế quốc Mỹ Từng bị bắt giam tại nhà
giam Gia Định Trưởng thành từ công tác
tuyên huấn văn nghệ, trong những năm
chiến tranh, kể cả những năm bị bắt giam
cầm, vẫn bền bĩ sáng tác
GV: Em hãy nêu hoàn cảnh sáng tác của
bài thơ?
HS: Phát biểu, GV bổ sung
GV: Tháng 4/1976 công trình xây dựng
lăng Bác vừa mới hoàn thành, miền Nam
vừa mới hoàn toàn được giải phóng Nhân
dân miền Nam có dịp thực hiện mong mỏi
của mình, ra thăm lăng Bác
Hoạt Động 2:
GV hướng dẫn HS đọc
Chú ý: giọng đọc ấm áp thể hiện tình yêu
mến tha thiết, lòng nhó mong không nguôi
với Bác Khổ thơ cuối cần đọc nhanh hơn,
nhịp dồn dập hơn
GV đọc 1 lần Go0ị 1 HS khác đọc
GV nhận xét cách đọc của từng hS
Gọi 1 HS đọc phần chú thích từ
GV: Theo em bài thơ được chia thành mấy
đoạn?
HS: Phát biểu, GV kết lụân
4 phần:
- Khổ 1: cảm xúc về cảnh bên ngoài lăng
(hình ảnh hàng tre)
- Khổ 2: Cảm xúc trước hình ảnh dòng
người vào viếng lăng
- Khổ 3: Cảm xúc và suy ngẫm về vị lãnh
tụ kính yêu
- Khổ 4: Khát vọng của nhà thơ mong
muốn được ở mãi bên lăng Bác
GV: Cảm xúc của tác giả được thể hiện
trong cách xưng hô như thế nào?
HS: Dựa vào khổ 1 trả lời
2.Tác phẩm:
SGK.
II Tìm hiểu bài thơ.
1 Đọc
2 Bố cục
3 Phân tích
a Hình ảnh lăng Bác qua cảm xúc của
nhà thơ
- Cảm xúc được thể hiện qua từ “con – Bác” => gần gũi, thân thương, kính trọng
“Con ở miền Nam” => nỗi khát khao của