giao an ngu van 9 tuan 12

Bëi vËy mÑ íc mong con trë thµnh ngêi lÝnh chiÕn ®Êu, mong con ®îc lµm ngêi d©n mét níc hoµ b×nh... ChuÈn bÞ:1[r]

Trang 1

Tuần 12

Ngày soạn: 01 11-10 Tiết số: 56- 57

Ngày dạy: Số tiết :2

Bếp lửa

A Mục tiêu:

H Càm nhận đợc tình cảm, cảm xúc chân thành và sâu nặng của nhân vật trữ tình , hình ảnh ngời bà giàu tình thơng và đức hi sinh đối với con cháu trong gia đình.

Nghệ thuật tả cảm xúc theo hồi tởng, miêu tả , tự sự, bình luận kết hợp khéo léo , nhuần nhuyễn.

Rèn kĩ năng đọc diễn cảm và phân tích cảm xúc tâm trạng của nhân vật.

B Chuẩn bị:

Thày : Soạn giáo án- Bảng phụ.

Trò: Học đọc bài.

A Tiến trình lên lớp:

1 Hoạt động 1:Kiểm tra:

2 Hoạt động 2: Giới thiệu bài mới

3 Hoạt động 3: Bài mới:

G: Trong Tiếng gà tr“ Tiếng gà tr a ta đã cảm nhận đ“ Tiếng gà tr ợc tình

cảm bà cháu thật cảm động Một thanh niên khác

đang du học tại Liên Xô lại nhớ về bà mình khi dang

hàng ngày sử dụng bếp ga, bếp điện chợt thơng về cái

bếp lửa ấp iu tình bà cháu tuổi thp xa.

-Cho H xem ảnh chân dung Bằng Việt.

H: đọc bài thơ.

G: Nhận xét cách đọc.

Giải nghĩa từ: Đinh ninh, ấp iu.

? Nhận xét về thể thơ của văn bản.?

H: Thể thơ 8 chữ( thơ mới) vần chân, liền.

G: Bố cục Cảm hứng chủ đạo của bài thơ là gì?

Mạch cảm xúc trong bài thơ đợc dẫn dắt nh thế nào?

H:

Bố cục: 4 phần:

+ 3 dòng đầu: H/a bếp lửa khơi nguồn cảm xúc.

+tiếp -> niềm tin dai dẳng: Hôì tởng những kĩ niệm

tuổi thơ sống bên bà và h/a bà gắn với h/a bếp lửa.

+tiếp => Bếp lửa: Suy ngẫm về bà.

+Còn lại: Lại nhớ về bà nhóm bếp lửa khôn nguôi.

-Cảm hứng chủ đạo : Là tình cảm bầchú, là nỗi nhớ

thơng , lòng kính yêu và biết ơn vô hạn của nhân vật

trữ tình với bà mình cũng là tình cảm với gia đình ,

quê hơng, đất nớc.

-Mạch cảm xúc: Từ h/a bếp lửa gợi lên những kỉ niệm

tuổi thơ , hiện lên h/a bà chăm sóc lo toan vất vả với

tình yêu thơng vô bờ Ngời cháu trởng thành khon lớn

suy bgẫm và thấu hiểu về cuộc đời của bà , về lẽ sống

giản dị và cao quý của bà.

Cuối cùng ngời cháu muốn gửi niềm thơng nhớ về với

bà nơi quê hơng.

Tóm lại mạch cảm xúc là từ qua khứ đến hiện tại , từ

kỉ niệm đến suy ngẫm theo dòng hồi tởng.

I.Giới thiệu tác giả, tác phẩm.

1 Tác giả:Bằng Việt ( 1941) nhà thơ trẻ nổi tiếng tử những năm 60 với giọng thơ trầm lắng suy t mợt mà.

2 Tác phẩm:Là sáng tác đầu tay của ông( 1963) khi còn

đang là sinh viên ở Liên Xô

-Bố cục: 4 phần:

+ 3 dòng đầu: H/a bếp lửa khơi nguồn cảm xúc.

+tiếp -> niềm tin dai dẳng:

Hôì tởng những kĩ niệm tuổi thơ sống bên bà và h/a bà gắn với h/a bếp lửa.

+tiếp => Bếp lửa: Suy ngẫm

về bà.

+Còn lại: Lại nhớ về bà nhóm bếp lửa khôn nguôi.

-Cảm hứng chủ đạo : Là tình cảm bầchú, là nỗi nhớ thơng , lòng kính yêu và biết ơn vô

hạn của nhân vật trữ tình với

bà mình cũng là tình cảm với gia đình , quê hơng, đất nớc.

-Mạch cảm xúc: Từ h/a bếp lửa gợi lên những kỉ niệm tuổi thơ , hiện lên h/a bà chăm sóc

lo toan vất vả với tình yêu

th-ơng vô bờ Ngời cháu trởng thành khon lớn suy bgẫm và thấu hiểu về cuộc đời của bà ,

về lẽ sống giản dị và cao quý của bà.

Cuối cùng ngời cháu muốn gửi niềm thơng nhớ về với bà nơi quê hơng.

Trang 2

Giáo viên giảng dạy: Trần Thị Việt Hà

H Đọc 3 câu thơ đầu.

G: Trong kí ức đầu tiên của ngời cháu có h/a nào?

H: H/a bếp lửa ở 1 làng quê VN thời thơ ấu.

G: Những lời thơ nào đã thể hiện h/a ấy?

H: Một bếp lửa nông đợm.

G: Từ láy Chờn vờn ấp iu Có giá trị gợi hình ,“ Tiếng gà tr ” “ ấp iu “ Có giá trị gợi hình , “ Tiếng gà tr “ Tiếng gà tr

gợi cảm ntn trong 2 câu thơ?

H: Chờn vờn: Từ láy tợng hình gợi tả làn sơng sớm

đang lay nhè nhẹ quanh bếp lửa , vừa gợi cái mờ nhoà

của h/a kí ức theo thời gian

ấp iu: Là sự sáng tạo của tác giả Đây không phải là

từ láy mà là từ ghép biến thể từ 2 từ : ấp ủ và nâng niu

=> gợi tả bàn tay kiên nhẫn , khéo léo và tấm lòng

nâng niu chăn chút của ngời nhóm bếp, nói rất đúng

về công việc nhóm bếp (lửa) , cụ thể:

Hai từ ấp ủ , nâng niu có sức gợi tả từ h/a bếp lửa ,“ Tiếng gà tr ” “ ấp iu “ Có giá trị gợi hình ,

tác giả liên tởng dến ngời nhóm bếp và gợi lên tình

cảm là nỗi nhớ , tình thơng với bàcủa đứa cháu xa

G: Bếp lửa ấy đã khơi nguồn nhớ thơng của cháu với

bà để tác giả viết tiếp: Cháu thơng bà biết mấy nắng

ma ” “ ấp iu “ Có giá trị gợi hình ,

? Cách nói biết mấy nắng m” “ ấp iu “ Có giá trị gợi hình , a hay ở chỗ nào?“ Tiếng gà tr

H: Là cách nói ẩn dụ gợi tả phần nào cuộc đời lo toan

vất vả của bà.

-Là nỗi lòng thơng bà bền bỉ trong tâm hồn ngời cháu.

G: Đoan thơ đầu đã hé mở về 1 tình cảm bà cháu ntn

sẽ đợc thể hiện tiếp trong trong các phần thơ sau.

H: Đọc thơ

G: Trong kí ức ngời cháu, những kỉ niệm về bà và bếp

lửa hiện lên qua những chi tiết nào?

H:

-Lên 4 tuổi quen mùi khói- sống mũi còn cay

-8 năm cháu cùng bà nhóm lửa- niềm tin dai dẳng

-Lận đận đời bà- kì lạ, thiêng liêng.

G: Kỉ niệm về bếp lửa và ngời bà hiện lên trong quãng

đời nào của tấc giả?

H: Từ thủa ấu thơ , thời niên thiếu , lúc trởng thành.

G: ấn tợng sâu đậm về bếp lửa gắn với tuổi thơ của

cháu là gì?

H: Mùi khói:

- Lên 4 tuổi

- Chỉ nhớ khói hun nhèm mắt vẫn còn cay.

G: Khói bếp trong mỗi ngôi nha có thể là dấu hiệu

của sự ấm no Nhng đọc đoạn thơ này , h/a của khói

bếp đi cùng với chi tiết khác gợi cho ta cảm nhận gì?

H: Gợi lên 1 cuộc sống nghèo khổ , lam lũ, vất vả trớc

kia.

G: Đó là h/a những năm kháng chiến chống Pháp gian

khổ đợc hiện lên qua thành ngữ Đói mòn, đói mỏi” “ ấp iu “ Có giá trị gợi hình , ” “ ấp iu “ Có giá trị gợi hình ,

cái đói làm kiệt sức , h/a con ngựa gầy rạc cùng

– cái đói làm kiệt sức , h/a con ngựa gầy rạc cùng

với ngời bố đánh xe chắc cũng gầy khô Nhng ấn

t-ợng sâu dậm nhất vẫn là mùi khói bếp: hun nhèm mắt

Tóm lại mạch cảm xúc là từ qua khứ đến hiện tại , từ kỉ niệm đến suy ngẫm theo dòng hồi tởng.

II Đọc và tìm hhiểu nội dung văn bản.

1 Bếp lửa gợi nỗi nhớ

th-ơng bà.( Khơi nguồn hồi tởng)

=> Tình bà cháu gắn liền với bếp lửa, bền bỉ, sâu nặng.

2 Suy ngẫm về bà và bếp lửa.

Trang 3

cháu , khói bếp nhiều, cay , khét vì củi ớt , vì sơng

nhiều và lạnh H/a bếp lửa, ngon khói và mùi khói

cùng với h/a ngời bà hiện lên trong nỗi nhớ thơng

ngậm ngùi của ngời thanh nỉên 22 tuổi đang học bên

nớc bạn.

H: Theo dõi tiếp: 8 năm xa“ Tiếng gà tr ” “ ấp iu “ Có giá trị gợi hình ,

G: Tám năm ứng với chiều dài cuả cuộc kháng

chiến chống Pháp.

? Trong kỉ niẹm của cháu ấn tợng sâu đậm nhất về

bếp lửa và h/a bà quãng thời gian này là gì?

H: Tiếng tu hú

Giặc đốt làng- bà vẫn vững tâm.

G: Tiếng tu hú vang vọng trong trí nhớ cuả tác giả

giúp tác giả nhớ lại những gì về bà? Nhận xét về

giọng thơ trong các lời thơ?

H: Tiếng tu hú là âm thanh quen thuộc ở đồng quê ,

ngời xa nhà nhớ quê là nhớ tiếng chim tu hú Tiếng tu

hú báo hiệu mùa hè , cứ khắc khoải kêu mãi , kêu hoài

trong hiện thực đã thiết tha càng trơe nên thiết tha

hơn Tiếng chim gợi trong tâm hồn tác giả nỗi nhớ về

những câu chuyện mà bà vẫn kể , về những cử chỉ việc

làm tận tuỵ đầy tình thơng yêu , đùm bọc chở che của

bà- bà đang thay cha mẹ chăm sóc dạy dỗ cháu.

- giọng thơ có sự chuyển đổi nh là bà đang trò

chuyện trực tiếp với bà, trò chuyện với con con

chim quê hơng , trách nó không đến với bà để bà

đỡ nhớ cháu, đỡ cô đơn tuổi già Câu thơ thật tự

nhiên cảm động chân thành.

G: Qua tiếng tu hú, nỗi niềm nào của tác giả vang lên

trong câu thơ?

H:

-Nõi nhớ nhà, nhớ quê.

-Thơng xót đời bà lận đận.

-Muốn nhắn gửi nhớ thơng -> an ủi bà.

G: Bếp lửa của bà đợc nhen nhóm lại trong những

năm tháng giặc đốt làng cháy tàn cháy rụi gợi cho em

cảm nhận đợc điều gì về ngời bà?

H: Đó là ngời bà yêu nớc, ngời bà kháng chiến.

G: Ngời cháu đã nghĩ gì về ngời bà khi bình luận:

Rồi sớm rồi chiều lại bếp lửa bà nhen

Một ngọn lửa lòng bà luôn ủ sẵn

Một ngọn lửa chứa niềm tin dai dẳng.

H:

-Ngọn lửa ấy đã đợc nhóm bằng tình yêu thơng con

cháu của bà.

Ngọn lửa ấy đã đợc thắp lên bằng niềm tin vào thắng

lợi , con chấu sẽ trở về quây quần bên bếp lửa.

G: Ngời cháu biết rằng đến tận bây giờ , khi cháu đã

đi xa bà vẫn nhóm bếp lửa ấp iu nồng đợm.

? Bây giờ những gì đợc nhóm lên từ bếp lửa của bà?

H: Niềm thơng khoai sắn tuổi yhơ.

G: Bếp lửa của bà bây giờ có gì khác so với thời bà

lận đận?

H: là bếp lửa của lòng nhân ái , chia sẻ niềm vui

chung.

G: Điệp từ nhóm trong từng câu thơ có ý nghĩa“ Tiếng gà tr ” “ ấp iu “ Có giá trị gợi hình ,

giống và khác nhau ntn?

H: Giống: Cùng chỉ hoạt động nhóm bếp, nhóm lửa

của bà.

Khác: ở ý nghĩa cụ thể: Khi là nhóm để sởi ấm cho

Nõi nhớ nhà, nhớ quê -Thơng xót đời bà lận đận -Muốn nhắn gửi nhớ thơng -> an ủi bà.

Trang 4

cháu, cho bà qua cái lạnh buốt cúa sơng sớm

Khi là nhóm để luộc khoai

sắn cho cháu ăn cho đỡ đói lòng đem lại cho cháu

cái ngọt bùi của sắn khoai, của tình yêu thơng của bà.

Khi là nhóm để có nồi xôi gạo

mới- Là sự sẻ chia ngọt bùi, là tình cảm chân thành

đoàn kết của xóm làng

Khi là nhóm dậy tâm tình tuổi

thơ- ý nghĩa hoàn toàn trừu tợng.

G: Từ bếp lửa, nhà thơ đã thốt lên: Ôi kì lạ và thiêng“ Tiếng gà tr

liêng bếp lửa ” “ ấp iu “ Có giá trị gợi hình ,

Em hiểu ntn về sự kì lạ và thiêng liêng?

H: Bếp lửa của bà kì lạ và thiêng liêng vì không có gì

dập tắt đợc, nó cháy lên trong mọi cảnh ngộ.

Thiêng liêng vì nơi ấy ấp ủ và sáng mãi tình cảm của

bà cháu trong cuộcđời của môic con ngời.

Vì nó gắn liền với bà- ngời giữ và nhóm lửa , tạo nên

tuổi thơ ấu của cháu.

Bếp lửa trở thành 1 mảnh tâm hồn , 1 phần trong đ/s

tinh thần không thể thiếu của cháu.

H: Đọc 4 câu thơ cuối.

G: Những câu thơ cuối là lời tự bạch của ngời cháu

khi đi xa, khi đã trởng thành.

G: Ngời cháu đã tự tháy mình có may mắn gì trong

cuộc sống của mình?

H: Đợc đi học nớc ngời , tiếp nhận những điều tốt đẹp

.

G: Nhng những cáicó ở đay mang tính chất gì?

H: Có rất nhiều những mới mẻ, thứ naò cũng đẹp cũng

vui.

G: Nó báo hiệu những gì về cuộc đời của ngời cháu?

H: Cuộc sống tràn đầy niềm vui, hạnh phúc.

G: Nhng những cáicó đó cha đủ để lòng cháu thanh

thản Vì sao?

H: Vì cháu đã khộng quên đợc những ánh sáng và

hơi ấm từ bếp lửa của bà nơi quê hơng

G: Lời thơ

“ Tiếng gà tr Nhng lên cha” “ ấp iu “ Có giá trị gợi hình ,

Ngời cháu đã tự nhắc mình điều gì?

H:

-Không đợc quên những lận đận của đời bà.

-Không đợc quuen tấm lòng ấm áp của bà.

-Không đợc quên những tận tình hi sinh vì tình nghĩa

của bà.

G: C/s đầy đủ , niềm vui dễ dàng Điều đó khiến ta có

thể quên đi mất những những điều bình thờng nhất mà

lại thiêng liêng kì diệu nh bếp lửa Của bà ở đây tác

giả đã luôn ghi nhớ , luon tự nhắc mình điều đó.

? Bài thơ sâu hơn ý nghĩa nói về bà , nói về tình bà

cháu còn có ý nghĩa gì?

H: Không đợc quên những lận đận của đời bà.

của bà.

G: Nét nghệ thuật đặc sắc của bài thơ?

H Không đợc quên những lận đận của đời bà.

2 Tự cảm của cháu

Không đợc quên những lận

đận của đời bà.

-Không đợc quuen tấm lòng

ấm áp của bà.

-Không đợc quên những tận tình hi sinh vì tình nghĩa của bà.

1 Nội dung:

Trang 5

của bà.

H: Đọc ghi nhớ SGK.

4 Hoạt động 4 :Củng cố:

Thây nhan đề cho bài thơ= cách gọi khác?

- Tình bà cháu.

- -Kí ức tuổi thơ

- Nhớ bà

5Hoạt động 5 :.H ớng dẫn : Học thuộc bài thơ

Cảm nhận về hình ảnh bếp lửa trong bài thơ?

2 Nghệ thuật:

Ngày soạn: 01-11-09 Tiết số:2/3 tiết 57

Ngày dạy: Số tiết:

Văn bản : Khúc hát ru những em bé lớn trên lng mẹ (học thêm) Nguyễn Khoa Điềm

A Mục tiêu:

Giúp học sinh cảm nhận đợc tình yêu thơng con và khát vọng của ngời mẹ dân tộc Tà Ôi trong cuôc kháng chiến chống Mĩ cứu nớc, từ đó phần nào hiểu đợc lòng yêu quê hơng đất nớc khát vọng tự do của nhân dân ta trong thời kì này

Giọng điệu thơ thiết tha ,ngọt ngào của NKĐ qua những khúc ru cùng bố cục đặc sắc của bài thơ

B Chuẩn bị:

Giáo viên: Nghiên cứu soạn bài

Học sinh: Học và làm bài tập

C Tiến trình lên lớp

1 Hoạt động 1: Kiểm tra bài cũ: Hình ảnh bếp lửa gợi những hồi tởng suy ngẫm gì của tác giả Bằng Việt

2 Hoạt động 2: Giới thiệu bài mới

3 Hoạt động 3: Bài mới

Phơng pháp

HS đọc chú thích sgk

? Nêu hiểu biết của em về nhà thơ Bằng Việt

HS trả lời

GV: NKĐ là nhà thơ trởng thành trong kháng

chiến chống Mĩ cứu nớc: Tác phẩm Đất“ Tiếng gà tr

ngoại ô Mặt đ” “ ấp iu “ Có giá trị gợi hình , “ Tiếng gà tr ờng khát vọng” “ ấp iu “ Có giá trị gợi hình ,

Thơ ông giàu chất suy t, cảm xúc dồn nén,

ngôn ngữ bình dị

? Hoàn cảnh sáng tác bài thơ

G:Bài thơ ra đời giữa nhũng năm tháng quyết

liệt của cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nớc

trên cả hai miền Nam Bắc Thời kì này cuộc

sống của cán bộ nhân dân ta trên các chiến

khu- phần lớn là những miền rừng núi, rất

gian nan thiếu thốn Cán bộ nhân dân ta vừa

bám rẫy, bán đất tăng gia sản xuất vừa sắn

sàng chiến đấu vừa bảo vệ căn cứ

GV nêu yêu cầu đọc

-Giọng đọc tình cảm thiết tha

Nội dung I.Giới thiệu tác giả tác phẩm

1 Tác giả:Bằng Việt -sinh 1943, quê: Phong Hoà, Phong Diền, Thừa Thiên Huế -1964sau khi tốt nghiệp dại học NKĐ về quê hơng miền Nam để chiến đấu, là nhà thơ

trởng thành trong cuộc kháng chiến chống Mĩ

-Là tổng th kí hội nhà văn Việt Nam

-2000 ông giữ cơng vị uỷ viên

bộ chính trị trởng ban văn hoá

trung ơng 2.Tác phẩm -Sáng tác 1971 trong cupộc kháng chiến chống Mĩ nhà thơ

đang công tác ở chiến khu miền Tây thừa thiên huế

II.Đọc hiểu văn bản

1 Đọc tìm hiểu chú thích

Trang 6

-Ngắt nhịp đều đặn ở mỗi lời ru

GV đọc mẫu 1 đoạn

HS đọc GV nhận xét

Xem chú thích 1,2 sgk

? bài thơ chia làm mấy phần

-Ba phần tơng ứng với ba khúc hát ru Mỗi

khúc hát ru gồm hai khổ thơ

HS đọc hai khổ thơ đầu

gắn với công việc nào của bà mẹ tà ôi

?Hình dung xem công việc giã gạo của bà mẹ

nh thế nào Khi miêu tả hình ảnh của mẹ cách

diẽn đạt của tác giả có gì độc đáo

-Là công việc thật vất vả: Mồ hôi mẹ rơi, vai

mẹ gầy

-Dùng cách nói hình tợng: nhịp chày nghiêng

giấc ngủ em nghiêng

? Tởng tợng miêu tả hình ảnh của bà mẹ tà ôi

-Em cu tai ngủ say sa trong lời ru của mẹ Mẹ

vừa ru con mẹ vừa giã gạo để nuôi bộ đội

L-ng mẹ còL-ng xuốL-ng hai tay giơ chày giã gạo.

Mồ hôi ớt đầm vai áo khiến má em nống hổi

? Hình ảnh nhịp chày nghiêng ….l nghiêng+

biện pháp hoán dụ (mồ hôi, má ,vai ,lng, tim )

có tác dụng gợi tả điều gì

-Thể hiện trái tim mênh mông của ngời mẹ

nghèo Lng mẹ là chiếc nôi để con khôn lớn.

Trái tim dạt dào tình mẫu tử đã hát thành lời.

Em bé đang chia sẻ sự vất vả của mẹ

? tình yêu thơng con của mẹ có gì đặc biệt

-Tình thơng con gắn liền với tình thơng bộ đội

GV: Vì thế dù phải địu con làm công việc vô

cùng vất vả (mồ hôi mẹ rơi ) mẹ cũng kiên trì

làm việc bởi có em cu Tai ở bên và cần có

gạo để nuôi bộ đội

? Nuôi con tham gia kháng chiến ,qua công

việc giã gạo mẹ mơ ớc điều gì

-Mơ hạt gạo trắng ngần

-Con lớn vung chày lún sân

GV: KHúc ca thứ nhất kết thúc trong tình yêu

con mênh mông của ngời mẹ Pa Kô- Ngời mẹ

hết lòng vì công việc Mơ ớc của mẹ thật giản

dị- Mơ hạt gạo trắng mơ con mau lớn nhng

lại có ý nghĩa thật lớn lao bởi mơ ớc ấy gần

gũi với công việc mẹ làm

HS đọc

?Hình ảnh mẹ tà Ôi đợc tác giả khắc hoạ qua

khúc ca thứ hai này nh thế nào

? Núi Ka Li là ngọn núi nh thế nào

-là ngọn núi hùng vĩ thuộc dãy Trờng Sơn

? Mẹ tỉa bắp trên núi Ka Li Sự vất vả trong

công việc của mẹ đợc thể hiện qua cách nói

nh thế nào

-So sánh: Lng núi thì to mà lng mẹ nhỏ

T/d: ca ngợi đức tính cần cù tần tảo đảm đang

của ngời mẹ nghèo

2 Phân tích Khúc ca thứ nhất -Mẹ tà ôi ru con khi đang giã gạo nuôi bộ đội

-Mẹ mơ ớc con lớn nhanh cùng

mẹ dựng xây đất nớc -Mơ có cuộc sống ấm no hạnh phúc

Khúc ca thứ hai -Mẹ Tà Ôi ru con khi đang tỉa bắp

Trang 7

? Vất vả là thế mà mẹ vẫn say sa, lòng mẹ vẫn

hớng về con bằng những lời ru tha thiết: “ Tiếng gà tr

Con ngủ ngoan con đừng làm mẹ mỏi Viết“ Tiếng gà tr

về tình thơng con của mẹ trong khúc ca thứ

hai này cách diễn đạt của nhà thơ có gì độc

đáo

-So sánh ẩn dụ: mợn hình ảnh mặt trời nói về

tình yêu thơng

Mặt trời của bắp thì nằm lng đồi

Mặt trời của mẹ em nừm trên lng

? Cảm nhận của con khi đọc câu thơ này

-Nhà thơ sr dụng hai hình ảnh mặt trời: Mặt

trời của bắp là mặt trời của thiên nhiên vĩnh

hằng đem ánh sáng và sự sống cho muôn loài

của vũ trụ nhà thơ liên tởng tới mặt trời của

mẹ đó là em cu Tai Em là con yêu là hạnh

phúc niềm tự hào của mẹ

GV: Cách diễn đạt của nhà thơ có nhiều mới

mẻ: Anh ví con là mặt trời của mẹ nhng là

mặt trời thân gần ngay trên lng mẹ Cây bắp

sống đợc là nhờ có mặt trời, mẹ Tà Ôi vợt qua

mọi cực nhọc của cuộc đời là nhờ có con mà

con đối với mẹ còn hơn cả mặt trời ddối với

cây cối Mặt trời trên cao còn con luôn ở

ngay trên lng mẹ, mẹ luôn nghe cái ấm nóng

của con toả trực tiếp trên da thịt mẹ Mẹ cảm

nhận đợc con lớn từng ngày Tác giả tung

hứng chi tiết hình ảnh rất tài: ý trên gợi ý dới,

câu dới rọi lên câu trên thật đạc sắc

? Làn này tình yêu thơng của mẹ gắn liền tình

cảm nào Mẹ mơ ớc điều gì

-Mẹ thơng Akay mẹ thơng làng đói

Con mơ cho mẹ hạt bắp lên đều

Mai sau con lớn phát mời Ka li

GV: ớc mơ của mẹ, tình thơng của mẹ gắn

liền tình yêu thơng làng xóm yêu những ngời

xung quanh Tình mẹ thật bao la không có gì

sánh nổi

HS đọc

? Sau lời ru tiết tha tình cảm nhịp thơ phần

cuối này có gì thay đổi Vì sao có sự thay đổi

đó

-Nhịp điệu vang lên dồn dập

Vì: Hoàn cảnh diễn tả công việc của mẹ rất

gay go ác liệt Thằng Mĩ đuổi ta phải rời con

suối dồn đồng bào Tà Ôi vào chỗ chết

-Mẹ không còn nuôi bộ đội giúp dân làng nữa

mà mẹ trực tiếp địu con tham gia kháng chiến

Mẹ đi chuyển lán mẹ đi đáp rừng

? Mẹ cùng anh trai chị gái tham gia chiến

đấu bảo vệ căn cứ di chuyển lực lợng kháng

chiến lâu daì Nhịp thơ 4/4 dồn dập cùng lời

kể mẹ địu em di để giành trận cuối có tác” “ ấp iu “ Có giá trị gợi hình , ” “ ấp iu “ Có giá trị gợi hình ,

dụng khắc hoạ phẩm chất gì cao đẹp ở mẹ

-GV:Cả gia đình cùng ra trận mang tầm vóc

-Là ngời cần cù, tần tảo đảm

đang

-Yêu con mẹ thơng dân làng phải chịu cảnh đói khổ

-Mẹ mơ ớc có cuộc sống ấm

no hạnh phúc ,con lớn nhanh giúp mẹ giúp dân làng

-Lòng mẹ bao la mang nặng tình làng nghĩa xóm

Khúc ca thứ ba

-Mẹ Tà Ôi trức tiếp tham gia kháng chiến

-Mẹ quyết tâm cùng gia đình dân tộc chiến đấu với niềm tin

Trang 8

anh hùng Đay là khúc ca chiến đấu Giặc” “ ấp iu “ Có giá trị gợi hình ,

đến nhà đàn bà cũng đanhs là truyền thống” “ ấp iu “ Có giá trị gợi hình ,

anh hùng của ngời phụ nữ Việt Nam

? Em cu Tai nằm trên lng mẹ cùng mẹ ra

chiến trờng vào trờng Sơn Tình yêu con của

mẹ lần này khác gì so với lần trớc

? Tình yêu con ớc mơ của mẹ đợc phát triển

nh thế nào qua ba khúc hát ru

Chia nhốm thảo luận

N1: Tình yêu con của mẹ gắn liền tình yêu

th-ơng bộ đội, dân làng đất nớc Tình yêu tăng

dần theo sự vất vả công việc, tăng theo

tìnhyêu con

Mơ ớc : hạt gạo trắng, vung chày lún sân đến

hạt bắp lên đều, phát mời Ka li đến đợc thấy

Bác Hồ làm ngời tự do Ước mơ từ bình dị đến

cao cả từ vật chất thờng ngày đến cái phi vật

chất

N2 bổ sung:

Qua ba khúc ru tình cảm khát vọng của mẹ

ngày càng lớn rộng, ngày càng hoà cùng công

cuộc kháng chiến gian khổ của quê hơng đất

nớc

Hình ảnh tấm lòng của ngời mẹ Tà Ôi đợc tác

giả thể hiện bằng tình yêu nớc ý chí quyết tâm

chiéen đấu chiến thắng của nhân dân ta trong

kháng chiến

? Từng lời ru trực tiếp của ngời mẹ đợc ngắt

đều đặn ở mỗidòng thơ Cách lặp đi lặp lại

cách ngắt nhiọp nh thế có tác dụng tạo nhịp

điệu nh thế nào cho lời ru, có liên quan gì đến

nội dung bài thơ

-Tạo âm điệu dìu dặt vấn vơng của lời ru.

Giọng điệu tâm tình thể hiện một cách đặc

sác tình cảm thiết tha trìu mến của ngời mẹ

đối với con yêu

HS đọc ghi nhớ SGK

HS làm bài tập

Yừu tố tự sự: Kể ra các việc của ngời mẹ của

ngời dân Tà Ôi

-Giã gạo nuôi quân

Sản xuất :Mẹ đang tỉa bắp

-chiến đấu: Giặc Mĩ ….l trận cuối

yếu tố tự sự này giúp ngời đọc hiểu thêm cuộc

sống gian khổ thiếu thốn, tinh thần bền bỉ dẻo

dai, ý chí quyết tâm của nhân dân ta ở chiến

khu Trị Thiên thời chống Mĩ

4 Hoạt động 4: Củng cố:

Tình cảm của ngời mẹ đối với con và với đất

nớc đợc biểu hiện qua cách nói độc đáo nào

5 Hoạt động 5: Dặn dò:

Về học bài

Soạn: ánh trăng

vào thắng lợi

-Tình yêu con gắn liền với tình yêu đất nớc

-Mẹ mơ có đợc độc lập tự do

3 Tổng kết -Nghệ thuật -nội dung

4 Luyện tập Tìm yếu tố tự sự của bài thơ.

í nghĩa của yếu tố đó đối với việc thể hiện cuộc sống ngời dân ở chiến khu thời chống Mĩ

Ngày soạn: 01/11/10 Số tiết:1/3 tiết 57+ 58

Trang 9

Ngày dạy: Tiết số: 1

Văn bản:

ánh trăng

Nguyễn Duy

-I- Mục tiêu:

- Học sinh hiểu đợc ý nghĩa của hình ảnh vầng trăng, từ đó thấm thía cảm xúc ân tình với quá khứ gian lao, tình nghĩa của Nguyễn Duy và biết rút ra bài học về cách sống cho mình

- Cảm nhận đợc sự kết hợp hài hoà giữa yếu tố tự sự và yếu tố trữ tình trong bố cục, giữa tính cụ thể và tính khái quát trong hình ảnh của bài thơ

- Rèn kỹ năng đọc và cảm nhận thơ trữ tình

II- Chuẩn bị

1 Thầy: - Đọc bài, soạn giáo án

- Chuẩn bị đồ dùng, thiết bị

2 Trò: Đọc bài thơ và trả lời câu hỏi phần hớng dẫn đọc hiểu văn bản

III- Hoạt động lên lớp

A A ổ n định tổ chức: Giới thiệu ngời dự giờ

B Kiểm tra bài cũ:

Câu hỏi:

Phân tích sự phát triển của tình cảm, ớc vọng của ngời mẹ qua 3 khúc hát ru, từ đó thấy

đợc ớc mong, ý chí của nhân dân ta trong cuộc kháng chiến chống Mĩ?

Đáp án:

ở khúc hát ru thứ nhất và khúc hát ru thứ hai, tình thơng con của ngời mẹ gắn với tình thơng bộ đội, tình thơng buôn làng, quê hơng gian khổ Bởi vậy, mẹ ớc mong có nhiều hạt gạo trắng ngần, hạt bắp lên đều, ớc mong con mau chóng khôn lớn trở thành chàng trai khoẻ mạnh

ở khúc hát ru thứ ba tình thơng con của mẹ gắn với tình yêu đất nớc đang anh dũng kháng chiến Bởi vậy mẹ ớc mong con trở thành ngời lính chiến đấu, mong con đợc làm ngời dân một nớc hoà bình Qua ba khúc hát ru, tình cảm, khát vọng của mẹ ngày càng phát triển.

Từ hình ảnh, tấm lòng ngời mẹ Tà- ôi, nhà thơ thể hiện tình yêu quê hơng, đất nớc thiết tha, ý chí chiến đấu cho độc lập tự do thống nhất đất nớc.

C Bài mới:

Vào bài: Hình ảnh vầng trăng không chỉ là biểu tợng của hoà bình, của cuộc sống đầm ấm, yên vui, hạh phúc; trăng không chỉ là ngời bạn muôn đời của thi sĩ, là nguồn cảm hứng bất tận của bao thi nhân Đông Tây, kim cổ Các nhà thơ ca ngợi trăng nh một vẻ đẹp vĩnh hằng, trăng

có một nhà thơ lại chọn một lối viết về trăng thật giản dị, dễ hiểu Đọc bài thơ này, những

ng-ời thích ngôn ngữ tân kỳ có thể cho là không có gì, những ngng-ời a loại văn chơng trau chuốt, tỉa tót đến tinh sảo cũng có thể thất vọng, những ngời quen với lối thơ ồn ào đại ngôn có thể ngỡ

ngàng Đó là nhà thơ Nguyễn Duy vói bài thơ ánh trăng

H/S theo dõi chú thích/ 156

? Dựa vào phần chú thích trong SGK, em hãy tóm

tắt những nét cơ bản về tác giả?

GV giới thiệu thêm:

- Nguyễn Duy tham gia quân đội từ 1966

- Tham gia công tác văn nghệ từ sau 1975

? Chú thích trong SGK cho em biết gì về văn bản

ánh trăng?

GV: Tập thơ ánh trăng của Nguyễn Duy đã dợc

I- Giới thiệu tác giả,tác phẩm

1 Tác giả:

- Nguyễn Duy tên khai sinh là Nguyễn Duy Nhuệ, sinh năm

1948 quê ở Thanh Hoá

- Đợc trao giải nhất cuộc thi thơ báo văn nghệ năm 1972-1973

2 Tác phẩm:

- Đợc sáng tác năm 1978 in trong tập thơ cùng tên (1984)

Trang 10

tặng giải A của Hội Nhà văn Việt Nam năm 1984

GV hớng dẫn đọc và đọc mẫu

Cho 2 học sinh luyện đọc

? Văn bản là 1 tác phẩm trữ tình Trong thơ trữ

tình thờng tồn tại 2 loại hình tợng: nhân vật trữ

tình trực tiếp bộc lộ cảm nghĩ và đối tợng trữ tình

là con ngời, sự vật đợc nhân vật trữ tình hớng tới.

Từ đó, em hãy xác định 2 loại hình tợng này?

H/s: – cái đói làm kiệt sức , h/a con ngựa gầy rạc cùng Nhân vật trữ tình: Con ng ời cảm nghĩ về

vầng trăng (tác giả)

- Đối tợng trữ tình: Vầng trăng

? Cảm nghĩ của con ngời về vầng trăng đợc nhà

thơ diễn đạt bằng thể thơ có gì mới mẻ so với các

bài thơ mà em vừa đợc học?

H/s: - Thể thơ 5 tiếng, có nhiều khổ, mỗi khổ có 4

dòng

- Vần chân gián cách

GV: Những chữ đầu dòng không viết hoa, ngời

biên soạn sách tôn trong ý của tác giả nhằm tạo sự

liền mạch về ý tởng và hình ảnh trong từng khổ

hoặc cả bài thơ

? Bài thơ đợc viết theo bố cục nh thế nào?

? Từ đó em hãy xác định những phơng thức biểu

đạt của bài thơ?

H/s: Phơng thức biểu cảm thông qua tự sự

GV: Trữ tình kết hợp với tự sự

H/s đọc các khổ thơ 1 và 2

? Trong dòng hồi ức của con ngời, vầng trăng gắn

với những thời điểm nào đáng nhớ?

H/s: Hồi nhỏ : - sống với đồng

- với sông, bể

Hồi chiến tranh ở rừng

? Khi đó con ngời coi mối quan hệ giữa mình và

vầng trăng là mối quan hệ nh thế nào?

H/s: Vầng trăng thành tri kỷ

? Em hiểu tri kỷ chỉ mối quan hệ nh thế nào?

H/s: Tri kỷ là hiểu nhau, thân nhau, yêu quý,

thông cảm, sẵn sàng sẻ chia, giúp đỡ

? Em thử lí giải vì sao khi đó vầng trăng lại trở

thành tri kỷ của con ngời?

H/s: - Vầng trăng gắn với những kỷ niệm thời thơ

ấu tại làng quê

- Vầng trăng gắn với những kỷ niệm trong cuộc

chiến tranh ác liệt của ngời lính nơi rừng sâu

? Từ đó, em hiểu trong tâm hồn nhân vật trữ tình

trăng có vị thế nh thế nào?

H/s trả lời, GV tổng hợp

II- Phân tích

* Bố cục của văn bản: 3 phần

- Hai khổ thơ đầu: cảm nghĩ về vầng trăng quá khứ

- Hai khổ thơ 3,4: Cảm nghĩ

tr-ớc vầng trăng hiện tại

- Hai khổ thơ cuối: Suy t và tâm trạng nhà thơ

1 Cảm nghĩ về vầng trăng quá khứ

- Vầng trăng gắn bó với tuổi thơ, với cuộc đời ngời lính, là vầng trăng tri kỷ, bạn bè thân

Định dạng
Số trang	19
Dung lượng	203 KB