Quan điểm nhất nguyên luận, quan điểm nhị nguyên luận và quan điểm dao động giữa duy vật và duy tâm

Quan điểm nhất nguyên luận, quan điểm nhị nguyên luận và quan điểm dao động giữa duy vật và duy tâm Việc xác định chính xác tư tưởng triết học đóng vai trò quan trọng trong định hướng thế giới quan.

MỤC LỤC

Trang

Mở đầu……… 2

Nội dung……… 2

I/ Một số vấn đề về quan điểm nhất nguyên luận, quan điểm nhị nguyên luận và quan điểm dao động giữa duy vật và duy tâm……… 2

1 Khái quát chung về bản thể luận……… 2

1.1 Khái niệm bản thể luận……… 2

1.2 Vai trò của bản thể luận……… 3

2 Quan điểm nhất nguyên luận……… 5

2.1 Khái niệm……… 5

2.2 Một số nhân vật đại diện và quan điểm của họ……… 5

3 Quan điểm nhị nguyên luận……… ……… 8

3.1 Khái niệm……… 8

3.2 Một số nhân vật đại diện và quan điểm của họ……… 8

4 Quan điểm dao động giữa duy vật và duy tâm……… ……… 10

4.1 Khái niệm……… 10

4.2 Một số nhân vật đại diện và quan điểm của họ……… 10

II/ Sự khác nhau giữa quan điểm nhất nguyên luận, quan điểm nhị nguyên luận và quan điểm dao động giữa duy vật và duy tâm……… 13

Kết luận……… 14

Danh mục tài liệu tham khảo……… 15

MỞ ĐẦU

Triết học là một trong những hình thái ý thức xã hội, là một bộ phận của kiến trúc thượng tầng, xét đến cùng bị quy định bởi đời sống vật chất của xã hội

Do đó, sự phát triển của các tư tưởng triết học cũng bị quy định bởi sự phát triển của nền sản xuất vật chất, trong điều kiện kinh tế - xã hội, chính trị khác nhau mà

các nhà triết học có những quan điểm khác nhau trong việc giải quyết vấn đề cơ bản thứ nhất của triết học là vật chất và ý thức cái nào có trước cái nào và cái nào quyết định cái nào? Từ đó hình thành các hệ thống tư tưởng, quan điểm khác nhau, mà nổi bật là quan điểm nhất nguyên luận, nhị nguyên luận, dao động giữa duy vật và duy tâm để giải quyết vấn đề bản thể luận mà không phải bao giờ

cũng có thể phân chia một cách rạch ròi Do đó em xin lựa chọn đề tài: “Phân biệt các quan điểm nhất nguyên, nhị nguyên, dao động giữa duy vật, duy tâm Chỉ ra một số nhân vật đại diện cho các quan điểm đó”.

NỘI DUNG

I/ Một số vấn đề về quan điểm nhất nguyên luận, quan điểm nhị nguyên luận và quan điểm dao động giữa duy vật và duy tâm

Các quan điểm nhất nguyên luận, nhị nguyên luận và quan điểm dao động giữa duy vật và duy tâm đều thuộc thuyết bản thể luận Vì vậy, để có thể hiểu được một cách đúng đắn về các quan điểm này thì trước hết cần phải hiểu thế nào là bản thể luận

1 Khái quát chung về bản thể luận

1.1 Khái niệm bản thể luận

Thuật ngữ bản thể luận có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp, nó là sự kết hợp giữa hai từ on – “cái thực tồn”, cái đang tồn tại và logos – lời lẽ, học thuyết, tạo

thành “học thuyết về tồn tại” Theo đó, ta có khái niệm bản thể luận: “Bản thể luận là một học thuyết để chỉ những cái gì đang tồn tại trong toàn bộ thế giới khách quan”.

Thuật ngữ “bản thể luận” xuất hiện vào thế kỷ XVII trong Lexicon philosophicum (Bách khoa thư triết học) của triết gia R.Goclenius (1547-1628) được xuất bản tại Phrăngphuốc (Đức) vào năm 1613 Tuy nhiên, tư tưởng về bản

thể luận đã xuất hiện ngay từ thời cổ đại trong lịch sử triết học Trải qua các giai đoạn lịch sử cũng rất nhiều ý kiến bình luận của các triết học gia qua từng thời

kỳ, bản thể luận theo Quan điêm của Mác-Lênin được hiểu là: “bản thể luận chỉ một học thuyết chỉ những cái đang tồn tại và quy luật của sự tồn tại, sự vận động phát triển của sự tồn tại”.

Bản thể luận là một khái niệm căn bản của triết học, theo đó thuật ngữ bản thể luận bao hàm hai vấn đề chính là:

Cách nhìn nhận thực tế xã hội (là khách quan hay chủ quan?) và xã hội quy định hành vi cá nhân hay chính các hành vi của con người tạo thành sự tồn tại của xã hội (Cái nào quyết định cái nào?).

1.2 Vai trò của bản thể luận

Bản thể luận được biết đến là một học thuyết để chỉ toàn bộ những cái gì đang tồn tại trong thế giới khách quan, do đó đối tượng nghiên cứu của bản thể luận là những cơ sở sâu xa, những quy tắc, cấu trúc cơ bản của tồn tại Chức năng của bản thể luận chính là lý giải cấu trúc cơ bản của tồn tại và cung cấp cho chúng ta những hiểu biết về cấu trúc cơ bản của tất cả những cái thực tồn trong thế giới khách quan Vậy nên, vai trò của bản thể luận là hết sức quan trọng, đó

là bộ phận căn bản nhất, mang tính trừu tượng cao nhất giúp mô tả cấu trúc nền tảng của “tất cả những cái hiện thực và những cái không hiện thực”, tức là của tất cả những cái thực tồn

Trong triết học, tất cả các hiện tượng trong thế giới chỉ có thể hoặc là hiện tượng vật chất, tồn tại bên ngoài ý thức chúng ta, hoặc là hiện tượng tinh thần tồn tại trong ý thức chúng ta Mặc dù các học thuyết triết học đưa ra các quan niệm khác nhau về thế giới thì câu hỏi đặt ra cần trả lời là: Thế giới tồn tại bên ngoài đầu óc con người có quan hệ như thế nào với thế giới tinh thần tồn tại trong đầu óc con người? Tư duy của con người có khả năng hiểu biết tồn tại thức của thế giới hay không

Có thể nói, bất kỳ trường phái triết học nào cũng có cái chung là phải đề

cập đến và giải quyết mối quan hệ giữa vật chất và ý thức Khi nào việc nghiên cứu được thực hiện một cách khái quát trên bình diện vấn đề quan hệ giữa vật chất và ý thức thì lúc đó tư duy triết học được bắt đầu

Vấn đề quan hệ giữa vật chất và ý thức, giữa tồn tại và tư duy hay giữa tự nhiên và tinh thần là vấn đề cơ bản của triết học Đây là vấn đề cơ sở, nền tảng xuyên suốt mọi học thuyết triết học trong lịch sử, quyết định sự tồn tạ của triết học Kết quả và thái độ của việc giải quyết vấn đề cơ bản triết học quyết định sự hình thành thế giới quan và phương pháp luận của các triết gia, xác đinh bản chất của các trường phái triết học

Lịch sử triết học luôn diễn ra cuộc đấu tranh giữa chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa duy tâm (hai đảng phái chính) tạo nên động lực bên trong của sự phát triển

tư duy triết học, đồng thời biểu hiện cuộc đấu tranh hệ tư tưởng của các giai cấp đối địch trong xã hội Nếu như chủ nghĩa duy vật khẳng định vật chất có trước, ý thức có sau; thế giới vật chất tồn tại một cách khách quan, độc lập với ý thức con người và không do ai sáng tạo ra; ý thức là sự phản ánh thế giới khách quan và

bộ óc con người; không thể có tinh thần, ý thức nếu không có vật chất Thì đối lập với chủ nghĩa duy vật, chủ nghĩa duy tâm cho rằng ý thức, tinh thần có trước

và là cơ sở co sự tồn tại của giới tự nhiên, vật chất

Trên cơ sở đó, rất nhiều học thuyết triết học đã ra đời như: Nhất nguyên luận (duy vật hoặc duy tâm) thì cho rằng thế giới chỉ có một nguồn gốc duy nhất, một trong hai thức thể (vật chất hoặc ý thức) là cái có trước quyết định cái kia; Nhị nguyên luận thì cho rằng vật chất và ý thức là hai nguyên thể song song tồn