Phân tích cơ chế tự chứng nhận xuất xứ trong ASEAN. Chỉ ra những ưuđiểm và hạn chế của hình thức tự chứng nhận xuất xứ so với cấp chứng nhậnxuất xứ ASEAN.

Phân tích cơ chế tự chứng nhận xuất xứ trong ASEAN. Chỉ ra những ưuđiểm và hạn chế của hình thức tự chứng nhận xuất xứ so với cấp chứng nhậnxuất xứ ASEAN.

MỤC LỤC

Trang

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

ASEAN

ATIGA

AWSC

C/O

Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á Hiệp định Thương mại hàng hóa ASEAN

Cơ chế tự chứng nhận xuất xứ hàng hóa trong ASEAN theo quy định tại Nghị định thư thứ nhất sửa đổi Hiệp định Thương mại hàng hóa ASEAN (ATIGA) Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa

MỞ BÀI

Để được hưởng ưu đãi thuế quan theo Hiệp định thương mại hàng hóa ASEAN, hiện tại các nước ASEAN đang hướng tới việc áp dụng một cơ chế cho phép nhà xuất khẩu được tự chứng nhận xuất xứ mà không cần phải thông qua một cơ quan có thẩm quyền của nước xuất khẩu Để làm rõ những đặc điểm và những hạn chế còn tồn tại của cơ chế này, bài tiểu luận được thực hiện với chủ

đề “Phân tích cơ chế tự chứng nhận xuất xứ trong ASEAN Chỉ ra những ưu điểm và hạn chế của hình thức tự chứng nhận xuất xứ so với cấp chứng nhận xuất xứ ASEAN.” Do nhận thức còn chưa đầy đủ, bài làm còn thiếu sót, rất

mong nhận được sự đánh giá và góp ý của thầy cô để bài làm được hoàn thiện nhất Em xin chân thành cảm ơn!

NỘI DUNG

1 Khái quát về cơ chế tự chứng nhận xuất xứ trong ASEAN

Về bản chất, tự chứng nhận xuất xứ là cho phép nhà sản xuất, nhà xuất khẩu, nhà nhập khẩu được tự khai báo hàng hóa thuộc sở hữu của mình, hoặc được ủy quyền khai báo hàng hóa và tự chịu trách nhiệm về xuất xứ hàng hóa Theo cơ chế này, doanh nghiệp được chủ động khai nhận xuất xứ cho hàng hóa của mình nhưng cũng đồng thời phải chịu trách nhiệm về tính chính xác của việc khai nhận đó.1

Hiện đã có hai dự án thí điểm về Tự chứng nhận xuất xứ đang được các nước ASEAN thực hiện theo các Biên bản ghi nhớ giữa các quốc gia thành viên,

1 Vietnambiz.vn, Tự chứng nhận xuất xứ là gì, <

https://vietnambiz.vn/tu-chung-nhan-xuat-xu-la-gi-theo đó các nhà xuất khẩu đủ điều kiện sẽ được tự chứng nhận xuất xứ trên hóa đơn thương mại cho hàng xuất khẩu.2

2 Phân tích cơ chế tự chứng nhận xuất xứ trong ASEAN

2.1 Một số tiêu chí cần đáp ứng để thực hiện tự chứng nhận xuất xứ trong ASEAN

Để có thể đề nghị được tự chứng nhận xuất xứ hàng hóa, thương nhân cần đáp ứng một số điều kiện sau đây:

- Điều kiện 1: Là nhà xuất khẩu đồng thời là nhà sản xuất;

- Điều kiện 2: Không vi phạm quy định về xuất xứ hàng hóa trong 02 năm gần nhất tính đến thời điểm nộp hồ sơ đăng ký tự chứng nhận xuất xứ hàng hóa;

- Điều kiện 3: Có cán bộ được đào tạo về xuất xứ hàng hóa do đơn vị đào tạo đã được Bộ Công Thương hoặc được Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) chỉ định.3

Bên cạnh các quy định nêu trên, thương nhân đề nghị được tự chứng nhận xuất xứ hàng hóa theo cơ chế AWSC nếu đáp ứng các quy định sau:

- Đã được cấp C/O ưu đãi đối với hàng hóa cùng nhóm HS (4 số) trong 02 năm gần nhất tính đến thời điểm nộp hồ sơ đề nghị cấp Văn bản chấp thuận

- Trong trường hợp nhà xuất khẩu không phải là nhà sản xuất, nhà xuất khẩu phải được nhà sản xuất cam kết bằng văn bản về xuất xứ của hàng hóa xuất khẩu và sẵn sàng hợp tác trong trường hợp kiểm tra hồ sơ, chứng từ chứng nhận

2 Trướng Đại học Luật Hà Nội, Giáo trình Pháp luật cộng đồng ASEAN, Hà Nội, 2016, tr 204.

3 Khoản 4 Điều 3 Thông tư 19/2020/TT-BCT

xuất xứ hàng hóa và kiểm tra, xác minh tại cơ sở sản xuất.4

2.2 Thủ tục thực hiện việc tự chứng nhận xuất xứ trong ASEAN

a Cơ quan có thẩm quyền: Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương)

b Cách thức thực hiện:

Thương nhân đáp ứng điều kiện đề nghị cấp Văn bản chấp thuận và đính kèm hồ sơ qua Hệ thống eCoSys - Hệ thống Quản lý và cấp chứng nhận xuất xứ điện tử của Bộ Công Thương tại địa chỉ http://www.ecosys.gov.vn.5

Thương nhận không cần nộp hồ sơ qua đường bưu điện như trước đây

c Hồ sơ đề nghị cấp Văn bản chấp thuận bao gồm:

1- Đơn đề nghị cấp Văn bản chấp thuận;

2- Danh sách kèm theo mẫu chữ ký của người có thẩm quyền ký nội dung khai báo xuất xứ hàng hóa: 01 bản sao;

3- Báo cáo năng lực sản xuất, cơ sở sản xuất đối với từng mặt hàng đăng ký

tự chứng nhận xuất xứ hàng hóa: 01 bản sao

d Quy trình xử lý: được sửa đổi theo hướng tối ưu hóa thời gian và trình tự, thủ tục cho doanh nghiệp (quy định cụ thể trong Thông tư 19/2020/TT-BCT)6

3 Đánh giá ưu và nhược điểm của hình thức tự chứng nhận xuất xứ so với cấp chứng nhận xuất xứ ASEAN

3.1 Ưu điểm

4 Khoản 4 Điều 3 Thông tư 19/2020/TT-BCT

5 Khoản 5 Điều 3 Thông tư 19/2020/TT-BCT

Cơ chế tự chứng nhận xuất xứ trong ASEAN có nhiều ưu điểm

* Về phía doanh nghiệp:

Doanh nghiệp có thể tiết kiệm được thời gian chờ đợi cơ quan nhà nước xét duyệt theo cơ chế cấp Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) thông thường Nhà sản xuất có thể cung cấp chứng từ về xuất xứ hàng hóa ngay cho nhà nhập khẩu khi có thể Từ việc đơn giản hóa thủ tục, chi phí giao dịch cũng giảm đáng

kể Không chỉ vậy, cơ chế này cũng tăng khả năng hưởng ưu đãi về thuế, đảm bảo lợi ích của doanh nghiệp Ngoài ra, việc thực hiện với công nghệ và hệ thống quản lý trực tuyến còn có tác dụng tránh được những lỗi sai sót nhất định khi thực hiện thủ tục như lỗi chính tả hay những lỗi thực hiện sai so với biểu mẫu thông thường

* Về phía cơ quan quản lý Nhà nước:

Cơ quan nhà nước có thể tiết kiệm được đáng kể chi phí, thời gian và công sức vì đây là hệ thống chứng nhận đơn giản, tự tổ chức, đánh giá, xác định xuất

xứ hàng hóa 7 Đồng thời, việc thực hiện theo cơ chế này có thể đảm bảo sự minh bạch, rõ ràng và giúp ngăn chặn tối đa khả năng gian lận và chứng nhận xuất xứ không hợp lệ với mục đích hưởng ưu đãi thuế quan tại quốc gia thành viên.8 Khi phát hiện gian lận trong xuất xứ hàng hóa thì có thể truy cứu trách nhiệm hoặc rút giấy phép hoạt động của nhà xuất/nhập khẩu, truy thu để đảm bảo tuân thủ đúng quy định hiện hành

3.2 Nhược điểm

7 Ngọc Khanh, Hàng xuất khẩu có dễ “tự vượt rào” xuất xứ?!,

<https://thoibaonganhang.vn/hang-xuat-khau-co-de-tu-vuot-rao-xuat-xu-105237.html>, truy cập ngày 17/11/2020

8 Nguyễn Hòa, Tự chứng nhận xuất xứ hàng hóa: Những thách thức với Chính phủ và doanh nghiệp, Tạp

chí Pháp lý, Kỳ phát hành tháng 12, 2019, tr 42-43.

Tuy nhiên, cơ chế này cũng vẫn còn tồn tại nhiều điểm hạn chế so với cơ chế cấp giấy chứng nhận xuất xứ ASEAN

Thứ nhất, doanh nghiệp sản xuất là chủ thể nắm rõ nhất quy trình sản xuất

về hàng hóa nhưng lại thiếu những kiến thức cần thiết về các quy tắc xuất xứ hàng hóa và kinh nghiệm tự chứng nhận xuất xứ hàng hóa, dẫn tới tỉ lệ vận dụng

cơ chế tự chứng nhận xuất xứ khi thực hiện chương trình thí điểm là rất thấp, chỉ

có hai doanh nghiệp được phép tự chứng nhận sau 3 năm thực hiện

Thứ hai, trong trường hợp không hiểu rõ các quy định về tự chứng nhận

xuất xứ dẫn đến việc thực hiện không hợp lệ có thể khiến cho doanh nghiệp phải nộp phạt hoặc chịu những hình phạt nặng từ quốc gia nhập khẩu nếu không chứng minh được hành hóa của mình có xuất xứ đúng với việc tự chứng nhận

Ngoài ra, những rủi ro phát sinh khả năng gian lận thương mại về xuất xứ

đối với hàng hóa vẫn còn tồn tại Do đó, uy tín doanh nghiệp và ngành hàng có nguy cơ bị ảnh hưởng, gây rủi ro mất thị trường xuất khẩu và thậm chí doanh nghiệp còn bị truy cứu trách nhiệm tùy theo mức độ của hành vi.9

KẾT LUẬN

Hiện tại, cơ chế tự chứng nhận xuất xứ đã khẳng định được ưu thế của mình

so với cơ chế cấp chứng nhận xuất xứ ASEAN và được các quốc gia áp dụng Tuy nhiên, vẫn còn nhiều bất cập và hạn chế khi thực hiện và vì vậy, cần phải được các quốc gia thành viên thảo luận và đưa ra giải pháp để khắc phục những nhược điểm để cơ chế này phát huy hiệu quả trong thời gian tới./

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Thông tư số 28/2015/TT-BCT ngày 20/8/2015 quy định việc thực hiện thí điểm tự chứng nhận xuất xứ hàng hóa theo Hiệp định thương mại hàng hóa ASEAN;

2 Thông tư 19/2020/TT-BCT ngày 14/8/2020 sửa đổi, bổ sung các Thông

tư quy định thực hiện Quy tắc xuất xứ hàng hóa trong Hiệp định Thương mại hàng hóa ASEAN (ATIGA);

3 Trường Đại học Luật Hà Nội, Giáo trình Pháp luật cộng đồng ASEAN,

Hà Nội, 2016;

4 Nguyễn Hòa, Tự chứng nhận xuất xứ hàng hóa: Những thách thức với

Chính phủ và doanh nghiệp, Tạp chí Pháp lý, Kỳ phát hành tháng 12, 2019;

5 Ngọc Khanh, Hàng xuất khẩu có dễ “tự vượt rào” xuất xứ?!,

<https://thoibaonganhang.vn/hang-xuat-khau-co-de-tu-vuot-rao-xuat-xu-105237.html>;

6 Vietnambiz.vn, Tự chứng nhận xuất xứ là gì, <

https://vietnambiz.vn/tu-chung-nhan-xuat-xu-la-gi-20201008151551001.htm#:~:text=Tự%20chứng

%20nhận%20xuất%20xứ%20là%20cơ%20chế%20cho%20phép,cấp%20chứng

%20nhận%20xuất%20xứ>