Bài soạn Giao an Van 6 - ki 2

Hoạt động 3 * ý nghĩa của văn bản Thảo luận nhóm: - Cảnh thiên nhiên sông nớc cây cối rộng lớn, - Em cảm nhận đợc gì về cảnh thiên nhiên và con ngời qua bài?. - Hiểu ý nghĩa của các phép

Tiết 81, 82 bức tranh của em gái tôi

(Tạ Duy Anh)

i mục đích, yêu cầu:

- Nắm đợc những nét đặc sắc trong nghệ thuật kể chuyện và miêu tả tâm lý nhân vật trong tácphẩm

- Thấy đợc sự chiến thắng của tình cảm trong sáng, nhân hậu đối với lòng ghen ghét, đố kị

1 Kiến thức:

- Tình cảm của ngời em có tài năng đối với ngời anh

- Những nét đặc sắc trong nghệ thuật miêu tả tâm lý nhân vật và nghệ thuật kể chuyện

- Cách thức thể hiện vấn đề giáo dục nhân cách của câu chuyện: không khô khan, giáo huấn

mà tự nhiên, sâu sắc qua sự tự nhận thức của nhân vật chính

2 Kĩ năng:

- Đọc diễn cảm, giọng đọc phù hợp với tâm lý nhân vật

- Kể tóm tắt câu chuyện trong một đoạn văn ngắn

- Đọc – hiểu nội dung văn bản truyện hiện đại có yếu tố tự sự kết hợp với miêu tả tâm lýnhân vật

3 Thỏi độ:

- Trân trọng giá trị của nghệ thuật và những giá trị tốt đẹp của tình cảm con ngời

ii chuẩn bị:

GV: Nghiên cứu, soạn bài

Hs: Đọc, tóm tắt truyện - Trả lời câu hỏi Sgk.

iii tiến trình lên lớp:

1 Hoạt động khởi động:

- ổn định- kiểm tra bài cũ:

? Bài “Sông nớc Cà Mau” miêu tả theo trình tự nào? Nhận xét về nghệ thuật quan sát và miêutả của tác giả?

? Bài văn giúp em hiểu gì về thiên nhiên Cà Mau?

- Giới thiệu bài mới: Đã bao giờ em ân hận, ăn năn vì thái độ c xử của mình với ngời thântrong gia đình cha? Đã bao giờ em thấy mình tồi tệ, xấu xa, không xứng đáng với anh, chị emmình cha? Có những sự ân hận, hối lỗi làm cho tâm hồn ta trong trẻo, lắng dịu hơn Chúng ta

sẽ cùng tìm hiểu về chủ đề đó qua bài học hôm nay

2 Dạy học bài mới:

Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt

- Truyện ngắn Bức tranh của em gái tôi đoạt giải

Nhì trong cuộc thi viết “ Tơng lai vẫy gọi” của

báo Thiếu niên tiền phong.

2 Giải thích từ khó:

? Trong 2 anh em, ai là nhân vật chính?

? Truyện đợc kể theo ngôi kể nào? Việc

chọn ngôi kể này có tác dụng gì?

Thảo luận nhóm: ? Theo em, truyện

tập trung ca ngợi tài năng của ngời em

hay sự ăn năn hối hận của ngời anh?

? Thái độ ngời anh ra sao khi thấy em

cho em biệt danh “mèo”, bí mật theo dõi việclàm của em

? Thái độ của mọi ngời ra sao khi tài

- Bố, mẹ, chú Tiến Lê: Kinh ngạc, vui mừng,phấn khởi, hi vọng

? Trong lúc đó, tâm trạng của ngời anh

-> Nghệ thuật miêu tả tâm trạng nhân vật rất tinh

tế, chân thực, phù hợp với lứa tuổi trẻ em là con trai(ý thức tự khẳng định mình)

? Tâm trạng ngời anh tiếp tục phát triển

ra sao khi lén xem tranh của em? - Thở dài, cay đắng nhận ra em mình thực sự cótài năng hơn mình -> lạnh nhạt, gắt gỏng em vô

cớ -> miễn cỡng đi xem triển lãm tranh đợc giảicủa em

? Em có đồng tình với thái độ của ngời

Thảo luận nhóm:? Khi đứng trớc bức

chân dung của mình do em gái vẽ, thái

độ ngời anh ra sao?

- Giật sững ngời? -> Hãnh diện -> xấu hổ -> xúc

động

? Vì sao ngời anh có thái độ đó?

? Hãy miêu tả lại bức chân dung ngời

anh qua nét vẽ của ngời em? ( Học sinh

nêu theo Sgk)

=> Vì nhận ra mình quá hoàn hảo dới cái nhìn

đôn hậu của em - điều mà cậu không xứng đáng

đợc nh thế

? Theo em thứ ánh sáng trên mặt ngời

? Câu nói thầm trong trí óc ngời anh thể

? Nhân vật Kiều Phơng có những phẩm

chất gì đáng quý?

? Vì sao ngời anh nghiêm khắc và có

phần quá đáng nh vậy mà Kiều Phơng

vẫn đối xử tốt với anh?

? Qua câu chuyện em tự rút ra cho

? Em có nhận xét gì về nghệ thuật xây

3 Củng cố- Luyện tập:

? Nêu giá trị nội dung và nghệ thuật của văn bản?

- Viết một đoạn văn thuật lại tâm trạng của ngời anh khi đứng trớc bức tranh đạt giải nhất của

em gái

4 Hớng dẫn học ở nhà:

- Đọc kĩ truyện, nhớ những sự việc chính, kể tóm tắt đợc truyện

- Hiểu ý nghĩa của truyện

- Hình dung và tả lại thái độ của nhãng ngời xung quanh khi có một ai đó đạt thành tích xuấtsắc

- Làm bài tập 2 ở trang 35

- Miêu tả nhân vật ngời anh theo tởng tợng của em

- Soạn: Luyện nói về quan sát, tởng tợng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả

Ngày soạn 08/01/2011

nhận xét trong văn miêu tả

i mục đích, yêu cầu:

- Nắm chắc các kiến thức về văn miêu tả đợc sử dụng trong bài luyện nói

- Thực hành kĩ năng quan sát, tởng tợng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả

- Rèn kĩ năng lập dàn ý và luyện nói trớc tập thể lớp

1 Kiến thức:

- Những yêu cầu cần đạt đối với việc luyện nói

- Những kiến thức đã học về quan sát, tởng tợng, so sánh và nhận xét trong văm miêu tả

- Những bớc cơ bản để lựa chọn các chi tiết hay, đặc sắc khi miêu tả một đối tợng cụ thể

2 Kĩ năng:

- Sắp xếp các ý theo một trình tự hợp lý

- Đa các hình ảnh có pháp tu từ so sánh vào bài nói

- Nói trớc tập thể lớp thật rõ ràng, mạch lạc, biểu cảm, nói đúng nội dung, tác phong tự nhiên

1 Hoạt động khởi động:

- ổn định – bài cũ:

? Khi miêu tả ngời viết cần có khả năng gì? Vì sao?

- Giáo viên nêu yêu cầu của tiết tập nói, chia nhóm, động viên học sinh hào hứng, mạnh dạn

chuẩn bị nói

2 Dạy học bài mới:

Hoạt động nhóm:

lập dàn ý, dựa vào dàn ý trình bày ý kiến củamình trớc tập thể

Yêu cầu Hs miêu tả lại ngời anh, chị, em

của mình thông qua quan sát, so sánh, liên

+ Hình dáng: (Dựa vào tranh minh hoạ ở Sgk

và các chi tiết miêu tả trong truyện): gầy,thanh mảnh, lọ lem, mắt sáng

+ Tính cách: Nghịch ngợm, thơ ngây, hồnnhiên, trong sáng, độ lợng và tài năng

Hớng dẫn làm bài tập 2

Yêu cầu Hs miêu tả lại ngời anh, chị, em củamình thông qua quan sát, so sánh, liên tởng,nhận xét làm nổi bật những đặc điểm chính

- Giới thiệu tên, tuổi, học lớp…

- Miêu tả dáng ngời, tóc tai, mặt mũi…

- Điểm nổi bật về tính tình, năng khiếu, sởthích

- Sự quan tâm của anh, chị, em đối với mỗingời hoặc với bản thân mình

- Suy nghĩ tình cảm của mình đối với ngờithân (anh, chị, em) đó

? Dựa vào dàn ý trên, hãy phát triển thành

- Biển: trong veo, sáng rực.

- Mặt biển mênh mông nh một tấm lụa óng

ánh sắc hồng

- Bãi cát nhấp nhô (phẳng lỳ) mịn màng, mátrợi

- Lớp góp ý, bổ sung để hoàn thiện bài tập - Những con thuyền rẽ sóng ra khơi hăm hở

nh những con ngựa chiến

- Những con thuyền: mệt mỏi, uể oải, nằmghếch đầu lên bãi cát

Thấy đợc giá trị nội dung và nghệ thuật độc đáo trong Vợt thác.

1 Kiến thức:

- Tình cảm của tác giả đối với cảnh vật quê hơng, với ngời lao động

- Một số phép tu từ đợc sử dụng trong văn bản nhằm miêu tả thiên nhiên và con ngời

2 Kĩ năng:

- Đọc diễn cảm: giọng đọc phải phù hợp với sự thay đổi trong cảnh sắc quê hơng

II chuẩn bị:

GV: Đọc kỹ văn bản, soạn bài.

HS: Đọc nhiều lần văn bản, trả lời câu hỏi Sgk.

III tổ chức hoạt động dạy học:

1 Hoạt động khởi động:

- ổn định – kiểm tra bài cũ:Phân tích diễn biến tâm trạng của ngời anh trong văn bản "Bứctranh của em gái tôi"

- Giới thiệu bài mới:

Võ Quảng sinh năm 1920, quê ở tỉnh Quảng Nam, là nhà văn chuyên viết cho thiếu

nhi Bài Vợt thác trích từ chơng XI của truyện Quê Nội Tên bài văn do ngời biên soạn đặt.

Quê Nội (1974) cùng với Tảng sáng (1976) là những tác phẩm thành công nhất của Võ

Quảng Truyện viết về cuộc sống ở một làng quê ven sông Thu Bồn tỉnh Quảng Nam, miềnTrung Trung Bộ vào những ngày sau CMT8 – 1945 và những năm đầu của cuộc kháng chiếnchống thực dân Pháp Nhân vật chính của truyện là hai em thiếu nhi: Cục và Cù Lao

2 Dạy học bài mới:

Hoạt động 1 I Đọc- Tìm hiểu chungHọc sinh đọc phần giới thiệu tác giả, tác

Nam, là nhà văn chuyên viết truyện cho thiếu nhi

Gv hớng dẫn đọc, đọc mẫu, tổ chức cho

Hs đọc và nắm chú thích Sgk

b Tác phẩm: Vợt thác trích trong chơng 11của tập truyện ngắn Quê Nội (1974)

? Em hãy chỉ ra bố cục và ý chính của

dòng sông và 2 bên bờ trớc khi vợt thác

Học sinh nêu

P3 Còn lại: Cảnh dòng sông và 2 bên bờ sôngsau cuộc vợt thác

những chi tiết nào nổi bật? * Cảnh dòng sông: Hình ảnh con thuyền, cánhbuồm nhỏ căng phồng rẽ sóng lớt băng băng,

chở nhiều sản vật chầm chậm trôi xuôi

? Tại sao tác giả tả sông chỉ bằng hoạt

động của con thuyền? * Con thuyền là sự sống của sông, miêu tảthuyền cũng chính là miêu tả sông

? Cảnh bờ bãi bên sông đợc miêu tả bằng

những hình ảnh cụ thể nào? * Cảnh 2 bên bờ: Bãi dâu trải ra bạt ngàn,những chòm cổ thụ dáng mãnh liệt đứng trầm

ngâm lặng nhìn xuống nớc, những dãy núi caosừng sững, những cây to mọc giữa những bụilúp xúp nom xa nh những cụ già vung tay hô

đám con cháu tiến về phía trớc

? Nhận xét về cách dùng từ và nghệ thuật

? Với nghệ thuật đó tác giả cho thấy cảnh

ở đây nh thế nào? =>Thiên nhiên vừa đa dạng, phong phú, giàu sức sống, vừa tơi trẻ, nguyên sơ, cổ

kính.

2 Cuộc vợt thác của dợng Hơng Th

GV: Nguyễn Thị Châm Giáo án Ngữ văn 6

nh thế nào? phóng xuống giữa hai vách đá dựng đứng,

thuyền vùng vằng cứ chực tụt xuống

sĩ của Trờng Sơn oai phong, hùng vĩ

? Nét nổi bật của nghệ thuật miêu tả đoạn

văn là gì? Các so sánh đó gợi tả dợng

H-ơng Th nh thế nào?

- Nghệ thuật so sánh

=> Rắn chắc, bền bỉ, quả cảm, có tinh thần vợtlên gian khó

? Các hình ảnh so sánh đó còn có ý nghĩa gì

bên việc phản ánh con ngời lao động và biểu

hiện tình cảm của tác giả?

- Đề cao sức mạnh của ngời lao động trênsông nớc

Hoạt động 3 * ý nghĩa của văn bản Thảo luận nhóm: - Cảnh thiên nhiên sông nớc cây cối rộng lớn,

- Em cảm nhận đợc gì về cảnh thiên nhiên và con ngời qua bài? Em học đợc điều gì về nghệ

thuật miêu tả? Giáo viên chốt nội dung đọc thêm

- Hớng dẫn Hs làm bài tập Sgk

4 Hớng dẫn học ở nhà:

- Đọc kí văn bản, nhớ những chi tiết miêu tả tiêu biểu

- Hiểu ý nghĩa của các phép tu từ đợc sử dụng trong bài khi miêu tả cảnh thiên nhiên

- Chỉ ra những nét đặc sắc của phong cảnh thiên nhiên đợc miêu tả trong Sông nớc Cà Mau và

Vợt thác.

Ngày soạn 16/01/2011

(Tiếp theo)

I mục đích, yêu cầu:

Biết vận dụng hiệu quả phép tu từ So sánh khi nói và viết.

1 Kiến thức :

Các kiểu so sánh cơ bản và tác dụng của So sánh trong nói, viết

2 Kĩ năng :

- Phát hiện sự giống nhau giữa các sự vật để tạo ra đợc những so sánh đúng, hay

- Đặt câu có sử dụng phép tu từ so sánh theo hai kiểu cơ bản

II chuẩn bị:

GV: Nghiên cứu, soạn bài, bảng phụ.

HS: Học bài cũ và đọc trớc bài mới.

III tổ chức hoạt động dạy học:

1 Hoạt động khởi động

- ổn định – kiểm tra bài cũ:

? Thế nào là phép so sánh? Nêu mô hình của so sánh? Cấu tạo của phép so sánh?

- Giới thiệu bài mới;

So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tơng đồng để làmtăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt Vậy, có mấy kiểu so sánh và so sánh nh vậy có tácdụng gì? Chúng ta đi vào tiết 2 của bài So sánh

2 Dạy học bài mới:

? Từ ví dụ trên, theo em rút ra có mấy

kiểu so sánh Đó là những kiểu nào? * Ghi nhớ: Có 2 kiểu so sánh:- So sánh ngang bằng: A là B

- So sánh không ngang bằng: A chẳng bằng B

? Tìm thêm những từ ngữ chỉ ý so sánh

Hoạt động 2: Treo bảng phụ. II Tác dụng của phép so sánh

Thảo luận nhóm:

Nhóm 1: ? Đối với việc miêu tả sự vật? - Đối với việc miêu tả sự vật: tạo ra nhữnghình ảnh cụ thể sinh động, giúp ngời đọc,

ng-ời nghe dễ hình dung về sự vật đó, sự việc

đ-ợc miêu tả

Nhóm 2: ? Đối với việc thể hiện miêu tả

bắt t tởng, tình cảm của ngời viết

* Ghi nhớ: (Sgk)

Hoạt động 3 III Luyện tập

Hoạt động nhóm:

Chơi trò chơi tiếp sức

? Trong các câu sau, câu nào là so sánh

ngang bằng, câu nào là so sánh không

ngang bằng?

1 Tốt gỗ hơn tốt nớc sơnXấu ngời đẹp nết còn hơn đẹp ngời

2 Bao nhiêu tất đất, tất vàng bấy nhiêu

3 Càng cao nhất núi, chẳng gì bằng thông

4 Đôi ta nh lửa mới nhen

Nh trăng mới mọc, nh đèn mới khêu

6 Đôi ta đợc gặp nhau đâyKhác gì chim phợng, gặp cây ngô đồng

7 Một mặt ngời bằng mời mặt của

8 áo rách khéo vá, hơn lành vụng may

9 Mất tiền là mất nhỏ, mất danh dự là mấtlớn, mất can đảm là mất hết

10 Biết xấu hổ khi mình thua kém ngời khác

Chính tả: Nghe - viết (theo yêu cầu Sgk)

3 Củng cố – Luyện tập:

- HS nhắc lại nội dung ghi nhớ

- Xác định phép so sánh trong các văn bản đã học

GV: Nguyễn Thị Châm Giáo án Ngữ văn 6

4 Híng dÉn häc ë nhµ:

- Häc thuéc ghi nhí, viÕt mét ®o¹n v¨n miªu t¶ cã sö dông so s¸nh

Ngày soạn: 16/01/2011

đặc điểm tiếng địa phơng thanh hóa

i mục đích, yêu cầu:

- Giúp học sinh: Sửa một số lỗi chính tả do ảnh hởng của cách phát âm tiếng địa phơng

- Có ý thức khắc phục các lỗi chính tả do ảnh hởng của các cách phát âm địa phơng

ii chuẩn bị:

GV: Điều ta các lỗi mà các em hay phát âm sai: ch- tr, r-d, x-s; dấu ? dấu ~

HS: Chuẩn bị vở ghi - nghe cách đọc, viết đúng.

III tổ chức hoạt động dạy học:

1 Hoạt động khởi động:

- ổn định, kiểm tra bài cũ: - Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh

- Giới thiệu bài:

Thanh Hóa là một địa phơng mà có nhiều từ ngữ địa phơng khác với từ ngữ toàn dân, do đókhi nói, viết các HS Thanh Hoá hay nhầm lẫn dẫn đến sai lỗi chính tả Để có thể nói viết

đúng chuẩn chính tả, chúng ta phải biết sử dụng cho đúng lúc, đúng chỗ

2 Dạy học bài mới:

Hoạt động 1:

HS: Đọc VD 1-a; 1-b

GV: Xếp các cặp từ trên vào hai cột tơng

ứng về nghĩa, nói rõ nhóm từ nào hay dùng

ở địa phơng Thanh Hoá

? Những nhóm từ nào thờng dùng ở địa

mải-đẹp mải; ngọn lửa-lầnlửa; nớc lã-lã

ng-ời; kĩ luật-kĩ thuật

? Em có nhận xét gì về cách dùng dấu hỏi

(?), và dấu ngã ( ~) của các bạn trong lớp và

ngời dân quê em?

? Hãy đọc và viết đúng các từ sau:

Chim chắng, ông chăng, củ xắn, xẵn xàng,

ra diết, dộn dàng

Nhãn nồng, ná xanh, nàm ruộng, lói chuyện,

có đi có nại, na hét, quả la mở mắt

? Nhận xét về cách dùng phụ âm đầu ở địa

phơng?

? Liệt kê các tiếng có cách phát âm riêng

I Thế nào là tiếng địa phơng:

Từ địa phơng (1) Từ thay thế (2) Choa

Mô Tao, ta, mình, tớ Đâu,

- Nhóm từ (1)

- Nhóm từ (2)

- Từ địa phơng là từ ngữ thờng chỉ dùng ởmột số địa phơng nhất định, về căn bản đóchỉ là chi nhánh của ngôn ngữ toàn dân

- Tiếng TH là một bộ phận của tiếng địa

ph-ơng Bắc Trung bộ, có những đặc điểm riêng

so với ngôn ngữ toàn dân và các tiếng ở địaphơng khác

II Đặc điểm của tiếng địa phơng Thanh Hoá.

1 Về thanh điệu:

Ngỡng cửa, đẹp mãi, lả ngời, kỉ luật,

- Hay nhầm lẫn giữa dấu hỏi và dấu ngã

2 Về phụ âm đầu:

Chim trắng, ông trăng, củ sắn, sẵn sàng, dadiết, rộn ràng

Nhãn lồng, lá xanh, làm ruộng, nói chuyện,

có đi có lại, la hét, quả na mở mắt

ời Thanh Hoá.

* Sử dụng từ ngữ địa phơng đúng lúc, đúng chỗ sẽ góp phần tạo ra giá trị biểu đạt cho lời nói Tuy nhiên, không nên lạm dụng tiếng địa phơng.

3 Củng cố- Luyện tập:

- Hớng dẫn sửa lỗi để học sinh đối chéo, kiểm tra

- Nhận xét cách viết của các em Nhấn mạnh những lỗi các em thờng mắc

4 Hớng dẫn học ở nhà: - Rèn luyện thêm ở nhà về chính tả

Ngày soạn: 16/01/2011

i mục đích, yêu cầu:

- Hiểu đợc phơng pháp làm bài văn tả cảnh

- Rèn kĩ năng tìm ý, lập dàn ý cho bài văn tả cảnh

- Biết viết đoạn văn, bài văn tả cảnh

1 Kiến thức :

- Yêu cầu của bài văn tả cảnh

- Bố cục, thứ tự miêu tả, cách xây dựng đoạn văn và lời văn trong bài văn tả cảnh

2 Kĩ năng :

- Quan sát cảnh vật

- Trình bày những điều đã quan sát về cảnh vật theo một trình tự hợp lý

ii chuẩn bị:

GV: Nghiên cứu, soạn bài.

HS: Xem trớc bài mới.

iii tổ chức hoạt động dạy học:

2 Dạy học bài mới:

Hoạt động 1 I Phơng pháp làm bài văn miêu tả

Cho học sinh đọc 3 đoạn : a, b, c (Sgk)

? ở văn bản a, tại sao có thể nói: Qua hình

? Đoạn văn b tả cảnh gì? Ngời viết đã

- Theo trình tự:

+ Từ dới sông nhìn lên

+ Từ gần đến xa

? Đoạn văn c có 3 phần, hãy chỉ ra và tóm

- Thân bài: Tiếp -> không rõ: lần lợt miêu tả

cụ thể 3 vòng luỹ

- Kết bài: Còn lại phát biểu cảm nghĩ và nhậnxét trình tự miêu tả

? Nhận xét về thứ tự miêu tả của tác giả

Vậy khi làm bài văn miêu tả ta phải làm

- Quan sát, lựa chọn đợc những hình ảnh tiêu biểu

- Trình bày theo điều quan sát đợc theo trìnhtự

? Bố cục của một văn bản tả cảnh thờng

+ Thân bài: Tập trung tả cảnh theo một trìnhGV: Nguyễn Thị Châm Giáo án Ngữ văn 6

+ Kết bài: Thờng phát biểu cảm nghĩ về cảnh

đó

Hoạt động nhóm:

N1: Bài tập 1, N2: Bài tập 2, N3: Bài 3

Giáo viên hớng dẫn học sinh làm bài tập 1 * Đề: Tả quang cảnh lớp học trong giờ viết

tập văn văn?

? Theo em, chọn những hình ảnh tiêu biểu

thế, thái độ, công việc chuẩn bị viết bài, cảnhviết bài, cảnh ngoài sân trờng, tiếng trống

- Nắm kỹ nội dung bài (phơng pháp tả cảnh)

- Về nhà viết bài cẩn thận: Viết bài tập làm văn số 5: Tả cảnh Thứ hai nộp chogiáo viên

- Chuẩn bị Buổi học cuối cùng

Ngày soạn: 20/01/2011

(Chuyện của một em bé ngời An Dát) An-phông-xơ Đô-Đê (Pháp)

i mục đích, yêu cầu:

- Hiểu đợc nội dung, ý nghĩa của truyện : phải biết giữ gìn và yêu quí tiếng mẹ đẻ, đó là mộtphơng diện của lòng yêu nớc

- Hiểu đợc cách thể hiện t tởng tình cảm của tác giả trong tác phẩm

1 Kiến thức :

- Cốt truyện, tình huống truyện, nhân vật, ngời kể chuyện, lời đối thoại và lời độc thoại trongtác phẩm

- ý nghĩa, giá trị của tiếng nói dân tộc

- Tác dụng của một số biện pháp nghệ thuật đợc sử dụng trong truyện

GV: Nghiên cứu, soạn bài.

HS: Đọc - tìm hiểu bài theo câu hỏi Sgk.

III tổ chức hoạt động dạy học

1 Hoạt động khởi động:

- ổn định – kiểm tra bài cũ:

? Bài "Vợt thác" giúp em hiểu đợc gì về thiên nhiên và con ngời lao động vùngTrung - Trung Bộ

? Hình ảnh dợng Hơng Th trong cuộc vợt thác để lại cho em ấn tợng gì sâu sắc?

- Giới thiệu bài mới:

Từ đầu kỳ II, các em đã đợc học một số truyện ngắn của nhà văn Việt Nam hiện

đại Hôm nay, chúng ta chuyển qua nớc Pháp, làm quen với một tác giả nổi tiếng ở thế kỷ

XIX – An Phông Xơ Đô Đê qua truyện ngắn đặc sắc: Buổi học cuối cùng.

2 Dạy học bài mới:

Hoạt động 1 I Đọc – Tìm hiểu chung

1 Đọc:

2 Chú thích:

Giáo viên tổ chức cho học sinh nắm chú

ngắn nổi tiếng

Giáo viên lu ý nhấn mạnh chú thích * (giới

thiệu về tác giả, tác phẩm

? Tìm bố cục của truyện và nêu ý chính

của mỗi truyện?

? Trong truyện có những nhân vật nào? Ai

- Truyện viết về buổi học cuối cùng bằngtiếng Pháp ở một trờng làng thuộc vùng AnDát

3 Bố cục: 3 đoạn:

1 Từ đầu -> " vắng mặt con": quang cảnh

buổi sáng, tâm trạng Phrăng trên đờng đếnlớp

2 "Tôi bớc qua cuối cùng này": Diễn biến

buổi học cuối cùng

3 Phần còn lại: Giờ học kết thúc và hành

động đột ngột của thầy Ha men

GV: Nguyễn Thị Châm Giáo án Ngữ văn 6

nhân vật chính: Phrăng và thầy giáo).

Hoạt động 2: II Đọc - hiểu văn bản:

? Em hiểu thế nào về ý nghĩa tên truyện?

? Câu chuyện diễn ra trong hoàn cảnh, thời

gian, địa điểm nào?

- Sau chiến tranh Pháp-Phổ (1870-1871),Pháp thua trận, phải cắt vùng An-dát và Loren cho Phổ (Đức)

=> Đây là buổi học cuối cùng bằng tiếng Pháp

? Truyện đợc kể theo lời nhân vật nào?

nhân vật)

1 Buổi học tiếng Pháp cuối cùng của Phrăng

? Hãy phát hiện những nét chủ yếu trên

? Phrăng nhận ra có gì khác lạ khi đặt

chân đến khuôn viên trờng và lớp học? - Quang cảnh ở trờng, ở lớp vắng lặng, trangnghiêm Thầy Ha men mặc trang phục trang

trọng, không trách phạt Phrăng mà nói rất dịudàng

- Có cả dân làng đến học, ai nấy đều buồn rầu

lành.

Thảo luận nhóm:

? Phân tích diễn biến tâm trạng của Phrăng

khi nghe những lời mở đầu của thầy giáo

Ha men Vì sao cậu có tâm trạng ấy?

- Phrăng cảm thấy choáng váng (khi hiểu ra

đây là buổi học cuối cùng bằng tiếng Pháp),tiếc nuối (vì nhận ra sự quý giá của tiếng mẹ

đẻ, ân hận (vì đã lời nhác, trốn học, bỏ phíthời gian, không thuộc bài.)

- Cậu nhận ra thầy vô cùng cùng lớn lao, đángquý và buổi học cuối cùng thật thiêng liêng,quý giá

Hoạt động 2 2 Buổi học tiếng Pháp cuối cùng của thầy Ha

men

? Nhân vật thầy Ha men đợc miêu tả

trên nhiều phơng diện (trang phục, lời

nói, thái độ, hành động) Hãy tìm và

phân tích từng phơng diện?

- Trang phục: trang trọng

- Lời nói: tha thiết

- Thái độ: dịu dàng

- Hành động: Quay về phía bảng dằn mạnh

hết sức cố viết thật to: Nớc Pháp muôn năm.

? Em hiểu gì về lời nói : "Khi một dân

tộc rời vào vòng nô lệ lao tù".

Gv liên hệ thực tế của Việt Nam

- Lời nói của thầy về tiếng Pháp, cử chỉ viết chữcủa thầy

=> Đề cao tiếng nói dân tộc, khẳng định sức mạnh của tiếng nói dân tộc.

? Qua phân tích, em thấy thầy Ha men

? Em cảm nhận đợc từ truyện "Buổi học

cuối cùng" những ý nghĩa sâu sắc nào?

? Văn bản cho thấy tác giả là ngời nh

- Đề cao sức mạnh của tiếng nói dân tộc

- VB cho thấy tác giả là một ngời yêu nớc, yêu

độc lập tự do, am hiểu sâu sắc về tiếng mẹ đẻ

? Nhận xét nghệ thuật kể chuyện của tác

cử chỉ, tâm trạng

- Ngôn ngữ tự nhiên, sử dụng câu văn biểu cảm,

từ cảm thán và các hình ảnh so sánh

- Kể tóm tắt lại truyện "Buổi học cuối cùng"

- Đọc thêm: "Tiếng mẹ đẻ" - Trang 56

3 Củng cố:

- Giáo viên chốt lại nội dung bài học

4 Hớng dẫn học ở nhà:

- Đọc kĩ truyện, nhớ những sự việc chính, kể tóm tắt đợc truyện

- Su tầm những bài văn, bài thơ bàn về vai trò của tiếng nói dân tộc

- Làm bài số 2 (Trang 56)

- Soạn Nhân hóa

Ngày soạn: 20/01/2011

i mục đích, yêu cầu:

- Nắm đợc khái niệm nhân hoá, các kiểu nhân hoá

- Hiểu đợc tác dụng của nhân hoá

- Biết vận dụng kiến thức về nhân hoá vào việc đọc – hiểu văn bản và viết bài văn miêu tả

1 Kiến thức:

- Khái niệm nhân hoá, các kiểu nhân hoá

- Tác dụng của phép nhân hoá

2 Kĩ năng:

- Nhận biết và bớc đầu phân tích đợc giá trị của phép tu từ nhân hoá

- Sử dụng phép nhân hoá trong nói và viết

- So sánh là gì? Có những kiểu so sánh nào? Cho ví dụ?

- Nêu tác dụng của phép so sánh?

- Bài mới:

Bên cạnh phép so sánh, một phép tu từ mà chúng ta thờng hay sử dụng khi nói, khi viếtvăn Đó là phép nhân hoá Hôm nay, chúng ta tìm hiểu khái niệm, các kiểu nhân hoá

2 Dạy học bài mới:

- Gọi trời bằng ông -> Làm cho trở nên gầnGV: Nguyễn Thị Châm Giáo án Ngữ văn 6

? Giáo viên giới thiệu so sánh -> rút ra nhận

? Trong các câu ở ví dụ a, b, c (Trang 57)

những sự vật nào đợc nhân hoá?

a Miệng, tai, mắt, chân, tay

-> Lão miệng, bác Tai, cô Mắt, cậu Chân,cậu Tay

? Em có nhận xét gì về cách nhân hoá ở ví

b Gậy tre, chông tre chống lại Tre xungphong Tre giữ làng, giữ nớc

? ở ví dụ b, c cách nhân hoá có điểm gì

c Trâu ơi

=> Trò chuyện xng hô với vật nh ngời

? Từ các ví dụ đã phân tích ở trên, em hãy

Gọi 2 học sinh đọc ghi nhớ

Học sinh hoạt động độc lập

mẹ, tàu con, xe anh, xe em tíu tít nhận hàng;tất cả: bận rộn

=> Tác dụng: quang cảnh bến cảng đợcmiêu tả sinh động hơn, dễ hình dung đợc sựnhộn nhịp của các phơng tiện có trên cảng

Cách 1: Có dùng nhân hóa: chổi rơm là cô

bé chổi rơm

Cách 2: Không dùng phép nhân hoá -> Vănbản thuyết minh

Bài tập 4:

Gv: Dãi bày tâm trạng mong thấy ngời

Đoạn văn sinh động, hóm hĩnh

Hình ảnh mới lạ, gợi suy nghĩ b Dùng từ ngữ vốn chỉ hoạt động của ngờiđể chỉ vật (dùng từ gọi ngời để gọi vật)

c Chòm cổ thụ: Từ chỉ hành động của ngời

- Viết đoạn văn ngắn có dùng phép nhân hoá

- Bài tập thêm: Xác định và phân tích tác dụng của phép nhân hoá trong các câutrong đoạn thơ sau:

Yêu biết mấy, những con đờng ca hát

Giữa đôi bờ dào dạt lúa ngô non

Ngày soạn: 20/01/2011

Tiết 92 phơng pháp tả ngời

i mục đích, yêu cầu:

- Hiểu đợc phơng pháp làm bài văn tả ngời

- Rèn kĩ năng làm bài văn tả ngời theo thứ tự

1 Kiến thức:

Cách làm bài văn tả cảnh, bố cục, thứ tự miêu tả; cách xây dựng lời văn, đoạn văn trong bàivăn tả ngời

2 Kĩ năng:

- Quan sát và lựa chọn các tiết cần thiết cho bài văn miêu tả

- Trình bày những điều quan sát, lựa chọn theo một trình tự hợp lý

- Viết một đoạn văn, bài văn tả ngời

- Bớc đầu có thể trình bày miệng một đoạn hoặc một bài văn tả ngời trớc tập thể lớp

ii chuẩn bị:

GV: Nghiên cứu, soạn bài.

HS: Tìm hiểu trớc bài, trả lời câu hỏi Sgk.

iii tiến trình lên lớp:

1 Hoạt động khởi động:

- ổn định tổ chức - Bài cũ:

? Khi miêu tả cảnh, cần tiến hành những thao tác nào?

? Bài văn tả cảnh gồm mấy phần? Nhiệm vụ từng phần?

- Bài mới:

Bên cạnh các bài tả cảnh thiên nhiên, loài vật, các em còn gặp không ít đoạn, bàivăn tả ngời Nhng làm thế nào để tả ngời cho đúng? Cần luyện những kỹ năng gì?

2 Dạy học bài mới:

Hoạt động 1 I Phơng pháp viết đoạn văn, bài văn.

Giáo viên giao nhiệm vụ cho 3 nhóm tìm

hiểu 3 đoạn văn, học sinh thảo luận, cử

đại diện trình bày kết quả

2 Nhận xét:

a Tả ngời chèo thuyền vợt thác: Bắp thịt cuồncuộn, nh pho tợng (tả ngời)

? Mỗi đoạn tả ai? Ngời đó có đặc điểm gì

nổi bật? Đặc điểm đó thể hiện ở những từ

ngữ nào?

b Tả Cai Tứ: Ngời đàn ông gian hùng: mặtvuông, má hóp, đôi mắt gian hùng, mồm toetoét (chân dung)

? Đoạn nào tả chân dung nhân vật? Yêu

cầu lựa chọn chi tiết và hình ảnh ở mỗi

đoạn có khác nhau không?

c Tả hai ngời trong keo vật lăn xả, đánh ráoriết, thế đánh lắt léo, hóc hiểm, thoăn thoắtbiến hoá (tả ngời)

(Tả chân dung thờng gắn với hình ảnh

? Vậy, muốn tả ngời cần tiến hành các

- Quan sát lựa chọn chi tiết

Gọi 2 học sinh đọc ghi nhớ

Các nhóm thảo luận, thống nhất ý kiến và

Lớp nhận xét, bổ sung Giáo viên đánh

giá, cho điểm

GV: Nguyễn Thị Châm Giáo án Ngữ văn 6

i mục đích, yêu cầu:

- Cảm nhận đợc tình yêu thơng lớn lao của Bác Hồ dành cho bộ đội, dân công và tình cảmcủa ngời chiến sĩ đối với ngời trong bài thơ

- Hiểu đợc những nét đặc sắc trong nghệ thuật miêu tả và kể chuyện của bài thơ

- Kính yêu Bác Hồ, biết ơn thế hệ cha anh

1 Kiến thức:

- Hình ảnh của Bác Hồ trong cảm nhận của ngời chiến sĩ

- Sự kết hợp giữa yếu tố tự sự, miêu tả và yếu tố biểu cảm và các biện pháp nghệ thuật khác

đ-ợc sử dụng trong bài thơ

2 Kĩ năng:

- Kể tóm tắt diễn biến câu chuyện bằng một đoạn văn ngắn

- Bớc đầu biết cách đọc thơ tự sự đợc viết theo thể thơ 5 chữ có kết hợp các yếu tố miêu tả vàbiểu cảm thể hiện đợc tâm trạng lo lắng không yên của Bác Hồ; tâm trạng ngạc nhiên, xúc

động, lo lắng và niềm sung sớng, hạnh phúc của ngời chiến sĩ

- Tìm hiểu sự kết hợp giữa các yếu tố tự sự, miêu tả, biểu cảm trong bài thơ

- Trình bày suy nghĩ của bản thân sau khi học xong bài thơ

- Trắc nghiệm (Câu 4, 5, 6, 7, 8) - Sách bài tập TN- Tr 118-119

III Bài mới:

1 Đặt vấn đề: Trái tim Bác Hồ – Trái tim không ngủ yên Bởi vì, đó là trái tim

mênh mông “Ôm cả non sông mọi kiếp ngời” (Tố Hữu) Cách đây hơn nữa thế kỷ, đã có một

đêm ma rừng khiến Bác Hồ không sao ngủ đợc Để hiểu rõ hơn về Bác, chúng ta cùng nhautìm hiểu bài thơ: “Đêm nay Bác không ngủ”

2 Triển khai bài:

làm một bài thơ kết hợp kể chuyện với

miêu tả và biểu cảm Hãy cho biết bài

thơ kể chuyện gì? Trong truyện xuất

Đọc 2 khổ thơ đầu.

? Hình ảnh Bác hiện lên trong một

khung cảnh nh thế nào?

- Rừng khuya trong một đêm chiến dịch

- Ma lâm thâm, mái lều tranh xơ xác

? Khung cảnh đó giúp ta hiểu gì về

chiến dịch và về Bác?

- Chiến dịch nhiều gian khổ Bác luôn chỉ

đạo sát sao, đồng cam cộng khổ với bộ

? Hai câu thơ : " Từng ngời nhẹ

nhàng" lột tả tình cảm gì của Bác? - Từng ngời, từng ngời một.- Bác nhón chân nhẹ nhàng

? Qua những chi tiết trên, em hiểu gì

về tâm hồn, tình cảm của Bác? => Bác vừa lớn lao vĩ đại, vừa gần gũi thiếttha Bác dành cả tình thơng bao la cho dân

công bộ đội

Giáo viên liên hệ một số bài thơ, bài

hát, bình về tình thơng bao la của Bác

Thảo luận nhóm: - Miêu tả Bác theo trình tự: không gian,

thời gian, cử chỉ, lời nói, tâm trạng

? Nhận xét của em về cách tác giả

miêu tả Bác trong văn bản này? - Dùng thể thơ 5 chữ có vần điệu.- Dùng nhiều từ láy gợi hình, làm cho hình

ảnh Bác Hồ hiện lên cụ thể, sinh động,chân thực

=> Dễ đọc, dễ nhớ, nhớ lâu

Ngày dạy: / /

(Minh Huệ)

a mục đích, yêu cầu:

- Giúp học sinh cảm nhận đợc vẻ đẹp hình tợng Bác trong bài thơ với tấm lòng yêu

th-ơng mênh mông, sự chăm sóc ân cần đối với các chiến sĩ đồng bào Thấy đợc tình yêu mến,kính trọng của ngời chiến sĩ đối với Bác

- Nắm đợc những đặc sắc nghệ thuật của bài thơ: Kết hợp miêu tả, biểu cảm với kểchuyện, thể thơ 5 chữ phù hợp với lối kể chuyện

- Giáo dục, bồi dỡng lòng kính yêu Bác

III Bài mới:

1 Đặt vấn đề: Trái tim Bác Hồ – Trái tim không ngủ yên Bởi vì, đó là trái tim

mênh mông “Ôm cả non sông mọi kiếp ngời” (Tố Hữu) Cách đây hơn nữa thế kỷ, đã có một

đêm ma rừng khiến Bác Hồ không sao ngủ đợc Để hiểu rõ hơn về Bác, chúng ta cùng nhautìm hiểu bài thơ: “Đêm nay Bác không ngủ”

2 Triển khai bài:

Hoạt động 2 2 Tâm t của ngời Đội viên - Chiến sĩ

? Trong lần thức dậy thứ nhất, tâm t

của anh Đội viên đợc thể hiện qua

những câu thơ nào?

- Anh Đội viên nhìn Bác

Đốt lửa cho anh nằm

Anh Đội viên mơ màng

ấm hơn ngọn lửa hồng

Anh nằm lo Bác ốm

? Biện pháp nghệ thuật nào đợc sử

dụng trong 2 câu "Bóng Bác ngọn lửa

hồng"? Tác dụng?

Vì Bác vẫn thức hoài

-> So sánh -> gợi tả hình ảnh vừa vĩ đại,vừa gần gũi của Bác

? Các chi tiết thơ miêu tả tâm t của anh

đội viên khi thức dậy lần đầu đã toát

lên tình cảm nào của ngời chiến sĩ đối

với Bác?

=> Thể hiện tình cảm thân thiết, ngỡng

mộ, thơng yêu, cảm phục trớc sự quan tâm,chăm sóc của Bác dành cho bộ đội

? Tâm t của anh đội viên trong lần thức

thứ ba đợc diễn tả bằng các chi tiết thơ

? Nhận xét gì về cấu tạo lời thơ và tác

=> Diễn tả tăng dần mức độ bồn chồn, lolắng cho sức khoẻ Bác của ngời đội viên

Thảo luận nhóm:

? Em cảm nhận đợc gì từ lời thơ:

(Giáo viên bình về sức mạnh cảm hoá -> Niềm vui đợc thức luôn cùng Bác trong

của tấm lòng Hồ Chí Minh) đêm Bác không ngủ, ở bên Bác ngời chiến

sĩ nh đợc tiếp thêm niềm vui, sức sống

? Thông qua các chi tiết đã phân tích,

- Tình cảm yêu quý, cảm phục của ngờichiến sĩ đối với Bác

? Nhận xét về mặt nghệ thuật của bài

thơ?

- Kết hợp kể chuyện, miêu tả với biểu cảm

- Lời thơ giản dị, chân thành dùng nhiều từláy gợi hình, gợi cảm

Ngày dạy: / /

a mục đích, yêu cầu: Giúp học sinh nắm đợc:

- Khái niệm ẩn dụ

- Các kiểu ẩn dụ

- Phát hiện và phân tích đợc giá trị biểu cảm của ẩn dụ

- Biết vận dụng ẩn dụ trong nói, viết

- Nhân hoá là gì? Tác dụng của phép nhân hoá?

- Có những kiểu nhân hoá nào thờng gặp? Cho một ví dụ cụ thể?

III Bài mới:

1 Đặt vấn đề: Giáo viên đa câu ca dao:

Thuyền ơi có nhớ bến chăng?

Bến thì một dạ khăng khăng đợi thuyền

Thuyền chỉ ai, bến chỉ ai? Câu ca dao có phải dùng phép so sánh hay nhân hoá? Hay là biệnpháp tu từ nào nữa? Bài học hôm nay sẽ giải đáp điều đó

2 Triển khai bài:

a "Ngời cha mái tóc bạc

Đốt lửa cho anh nằm"

b "Bác Hồ nh ngời cha

Đốt lửa cho anh nằm"

? Cụm từ ngời cha ở ví dụ a dùng để chỉ ai? Vì sao có thể

ví nh vậy?

? Cách nói này có gì khác với phép so sánh ở ví dụ b?

2 Nhận xét:

Học sinh nêu, giáo viên bổ sung, giúp học sinh rút ra

- Khác với ví dụ b là chỉ có 1 vế,không có từ so sánh

(Ví dụ b (so sánh) có 2 vế, và từ sosánh nh)

? Qua tìm hiểu, em hiểu ẩn dụ là gì? Tác dụng của phép

Giáo viên cho học sinh quan sát ví dụ ở mục 1, 2 trang

Dẫn dắt HS phân tích từng ví dụ để rút ra nội dung kiến

Có hàng râm bụt thắp lên lửahồng

Hình thức: Dựa trên nét tơng đồng màu đỏ của hoa dâm

Cách thức: Hoa dâm bụt đang nh ngọn lửa cháy Ví dụ: Chao ôi, trông con sông,

vui nh thấy nắng giòn tan saukhi ma dầm

Thấy nắng giòn tan (chuyển đổi từ thính giác sang thị

- “Kẻ trồng cây” tơng đồng vềphẩm chất của ngời lao động,ngời gây dựng

phẩm chất với cái xấu

- Đèn, sáng: tơng đồng về phẩmchất với cái tốt, cái hay

Ngày dạy: / /

a mục đích, yêu cầu:

- Củng cố lý thuyết văn miêu tả bằng cách tập nói theo dàn bài đã chuẩn bị Biến kếtquả quan sát, lựa chọn thành bài nói

- Tập nói rõ ràng, mạch lạc, bớc đầu thể hiện cảm xúc

- Luyện thói quen diễn đạt lu loát, tự nhiên trớc tập thể

- Thế nào là văn miêu tả? Bố cục bài văn miêu tả?

III Bài mới:

1 Đặt vấn đề: Ngời học văn không chỉ biết viết mà khi nói cũng cần diễn đạt

tốt Để rèn luyện kỹ năng nói, diễn đạt tốt, chúng ta tiến hành giờ luyện nói văn miêu tả

2 Triển khai bài:

+ Chỉ ghi vắn tắt các ý và các chi tiết,tránh viết thành văn để đọc theo

Bài tập 2:

+ Nhóm 1, 2: Bài tập 1

- Dáng ngời, nét mặt, quần áo thầy mặc lênlớp trong buổi học cuối cùng

- Giọng nói, lới nói hành động?

- Cách ứng xử đặc biệt của thầy khi Phrăng đếnmuộn

Gọi Hs đại diện nhóm trình bày

Bài tập 3:

Nói về giây phút cảm động của thầy, cô

giáo cũ của em (dạy em cách đây 5 năm),khi thầy, cô gặp lại em nhân ngày Nhàgiáo Việt Nam Lu ý: Tả kĩ buổi thămthầy:

Hớng dẫn làm bài tập 3: Nói về giây

phút cảm động của thầy, cô giáo cũ

của em khi thầy cô gặp lại em nhân

ngày 20-11

- Đi cùng ai? Tâm trạng? Hình ảnh thầysau 5 năm gặp lại? Thầy đón trò nh thếnào? Khi nhận ra học sinh cũ, thầy có biểuhiện gì khác thờng? (Nét mặt - lời nói)

- Trong câu chuyện, điều nào làm em nhớnhất? Phút chia tay nh thế nào?

Đại diện các nhóm trình bày bài tập nói, lớp nhận xét, góp ý.

IV Củng cố:

- Giáo viên đánh giá chung về giờ luyện nói, khắc sâu những kỹ năng cần thiết

V Dặn dò:

- Dựa vào dàn ý, mỗi học sinh tập nói thêm ở nhà

- Ôn tập phần văn từ học kỳ II, chuẩn bị kiểm Tr 1 tiết

GV: Nguyễn Thị Châm Giáo án Ngữ văn 6

Ngày dạy: / /

a mục đích, yêu cầu:

- Kiểm tra những kiến thức cơ bản về các tác phẩm tự sự, văn xuôi, thơ hiện đại đã học

để nắm mức độ tiếp thu, vận dung kiến thức của học sinh

- Rèn kỹ năng làm bài tập trắc nghiệm và cảm thụ văn học qua bài tự luận

Đọc kỹ và trả lời câu hỏi sau bằng cách khoanh tròn chữ cái câu trả lời đúng nhất

Câu 1: Bài học đờng đời đầu tiên là sáng tác của nhà văn nào?

Câu 2: Qua trích đoạn Bài học đờng đời đầu tiên, em thấy nhân vật Dế Mèn không có nét

tính cách nào?

C Khệnh khạng, xem thờng mọi ngời D Hung hăng, xốc nổi

Câu 3: Trích đoạn Bài học đờng đời đầu tiên đợc kể bằng lời kể của nhân vật nào?

C Bằng tâm hồn trong sáng và lòng nhân hậu D Em gái vẽ sai về mình

Câu 6: Hãy so sánh "Nh một bức tợng đồng đúc", "Nh một hiệp sĩ của Trờng Sơn oai linh, hùng vĩ" về dợng Hơng Th trong "Vợt thác" cho thấy ông là ngời nh thế nào?

A Khoẻ mạnh, vững vàng, có kinh nghiệm vợt thác

C Kêu gọi mọi ngời đoàn kết chống kẻ thù

D Yêu thiết tha tiếng nói dân tộc

Câu 8: Bài thơ Đêm nay Bác không ngủ dùng phơng thức biểu đạt gì?

II Phần tự luận:

Đáp án

I Phần trắc nghiệm (4 điểm)

II Phần tự luận (4 điểm)

- Học sinh ghi đúng, chính xác, đầy đủ 5 khổ thơ (2 điểm)

- Học sinh phát biểu chân thành, sâu sắc cảm nghĩ của bản thân về hình ảnh Bác

+ Bác vừa lớn lao, vừa vĩ đại, vừa gần gũi, thân thiết

+ Tình thơng Bác dành cho quân dân ta hết sức lớn lao và cảm động

Ngày dạy: / /

a mục đích, yêu cầu:

- Thông qua tiết trả bài, giúp học sinh thấy rõ những u điểm, tồn tại cảu mình trongphân môn tập làm văn, kiểu bài tả cảnh

Thầy: Chấm bài, tập hợp lỗi sai.

Trò: Đọc lại bài phơng pháp tả cảnh + bài văn tả cảnh ở sách tham khảo.

d tiến trình lên lớp:

I ổn định tổ chức:

II Bài cũ:

III Bài mới:

Hoạt động 1: Giáo viên ghi đề lên bảng

Đề: Hãy miêu tả lại dòng sông quê em

Dẫn dắt học sinh xây dựng dàn ý chung

1 Mở bài: Giới thiệu ngắn gọn khái quát về con sông quê em

2 Thân bài: Miêu tả từ khái quát đến cụ thể vẻ đẹp của con sông

+ Cảnh bờ tre, bãi ngô, làng xóm 2 bên bờ sông

+ Cảnh sóng, nớc, thuyền đò đi lại trên sông

+ Cảnh sinh hoạt trên sông những sớm, những chiều, những buổi tra hè, những đêm trăng

+ Những kỷ niệm tuổi thơ của em cùng bạn bè đồng trang lứa trên con sông quê

3 Thân bài: Tình cảm, suy nghĩ của em về con sông quê

Hoạt động 2: Nhận xét chung về bài làm của học sinh

1 Ưu điểm: Đúng kiểu bài văn biểu cảm, ít mắc lỗi chính tả, viết hay

2 Nhợc điểm: Bài viết của một số học sinh còn lủng củng trong cách diễn đạt

Hoạt động 3: Hớng dẫn sửa một số lỗi sai tiêu biểu trong bài làm của học sinh

Hoạt động 4: Đọc bài điểm tốt để học sinh tham khảo

Hoạt động 5: Rút kinh nghiệm chung

IV Củng cố:

- Phát bài, vào điểm

- Giới thiệu cho học sinh đọc một số bài văn tham khảo

V Dặn dò:

- Về nhà tiếp tục sửa bài, chép lại vào vở Tập làm văn

- Chuẩn bị bài: "Lợm", "Ma"

Ngày soạn / /

a mục đích, yêu cầu:

- Giúp học sinh cảm nhận đợc vẻ đẹp hồn nhiên, vui tơi, trong sáng của Lợm - một chú

bé hăng hái tham gia vào công tác liên lạc và hy sinh anh dũng Hình ảnh cao đẹp của L ợmsống mãi trong lòng mọi ngời

- Giáo dục lòng yêu mến, khâm phục các em nhỏ đã hy sinh vì nghĩa lớn Tự hào vìtấm gơng anh dũng của tuổi trẻ Việt Nam

- Nắm đợc thể thơ 4 chữ, nghệ thuật và kể trong bài thơ có yếu tố tự sự

b phơng pháp: Đàm thoại, thảo luận.

c chuẩn bị:

Thầy: Nghiên cứu, soạn bài.

Trò: Đọc, chuẩn bị bài theo câu hỏi Sgk Vẽ tranh minh hoạ về Lợm.

d tiến trình lên lớp:

I ổn định tổ chức:

II Bài cũ: - Đọc thuộc lòng 5 khổ thơ đầu "Đêm nay Bác không ngủ" (Minh Huệ).

- Qua đoạn thơ, em hiểu gì về tình cảm của Bác đối với dân, với nớc?

III Bài mới:

1 Đặt vấn đề: Tố Hữu (1920-2002) - Thừa Thiên Huế, là nhà thơ lớn của thơ ca

cách mạng Việt Nam Bài thơ Lợm đợc sáng tác 1947- thời kỳ kháng chiến chống Pháp Bàithơ giúp ta hiểu gì về vẻ đẹp tâm hồn, lòng yêu nớc của tuổi trẻ Việt Nam? Chúng ta cùngtìm hiểu

2 Triển khai bài:

? Bài thơ kể và tả về Lợm qua sự việc

nào? Qua lời kể của ai? Dựa theo trình

tự lời kể, hãy tìm bố cục bài thơ?

A Bố cục:

1 Từ đầu -> " cháu đi xa lắm": Lợmtrong cuộc gặp gỡ tình cờ

? Tác giả gặp Lợm trong hoàn cảnh

nào? Giới thiệu hoàn cảnh đó nhằm

mục đích gì? (Chiến tranh ác liệt =>

Làm nổi bật hình ảnh Lợm)

2 Tiếp theo -> "hồn bay giữa đồng": Lợmvới nhiệm vụ "thợng khẩn"

3 Phần còn lại: Hình ảnh Lợm trong tâm ởng mọi ngời

? Tìm những chi tiết miêu tả hình ảnh

Lợm ở những khổ thơ đầu? - Vóc dáng: Loắt choắt, nhỏ, săn chắc.- Trang phục: Cái xắc xinh xinh, ca lô đội lệch

(Dáng vóc, trang phục, điệu bộ, cử chỉ,

lời nói ) -> Trang phục gọn nhẹ của chú bé liên lạc Điệubộ cử chỉ thoăn thoắt, nghênh nghênh huýt sáo

vang, cời híp mí, nh con chim chích

? Lợm đa th trong khung cảnh chiến

GV: Nguyễn Thị Châm Giáo án Ngữ văn 6

từ "vụt qua").

? Động cơ nào khiến Lợm anh dũng

nh thế? Qua việc làm của Lợm, em có

? Cái chết của Lợm đợc miêu tả qua

các chi tiết nào? Cách miêu tả có gì

đáng chú ý?

"Bỗng loè chớp đỏ ( )Hồn bay giữa đồng"

-> Hình ảnh vừa hiện thực, vừa lãng mạn:

cái chết nh một giấc ngủ bình yên của trẻthơ giữa đồng quê thơm hơng lúa

Giáo viên bình: Lợm hoá thân vào đất nớc

cõi vĩnh hằng nh một thiên thần nhỏ

Thảo luận nhóm:? Câu thơ "Thôi rồi

Lợm ơi!" thể hiện tình cảm gì của tác

giả?

-> Câu thơ ngắt đôi nh một tiếng nấc đứtquãng => Đau đớn, bàng hoàng, tiếc thơngvô hạn

3 Hình ảnh Lợm trong hai khổ thơ cuối

? Việc lặp lại 2 khổ thơ đầu vào phần

kết bài thơ có tác dụng gì trong việc

biểu hiện tình cảm của nhà thơ?

- Chú bé loắt choắt ( ), nhảy trên đờnglàng => Khắc sâu sự bất tử của chú bé quả

cảm, anh hùng trong lòng mọi ngời

? Em cảm nhận đợc ý nghĩa nội dung

sâu sắc nào của bài thơ?

- Khắc hoạ hình ảnh cao đẹp của một em

tác dụng gợi hình và biểu cảm

IV Củng cố: - Trong bài thơ, tác giả đã gọi Lợm bằng những từ ngữ nào? Sự thay đổi

cách xng hô đó có nghĩa ra sao? (Trìu mến, thân thiết ruột rà -> trân trọng)

V Dặn dò:

- Học thuộc lòng bài thơ Chuẩn bị bài "Ma" (Đăng Khoa)

Viết đoạn văn ngắn nói lên suy nghĩ, tình cảm của em sau khi học bài thơ "L ợm" (Tố Hữu)

a mục đích, yêu cầu:

- Giúp học sinh cảm nhận đợc sức sống, sự phong phú sinh động của bức tranh thiênnhiên và t thế của con ngời đợc miêu tả qua bài thơ

- Nắm đợc nét đặc sắc trong nghệ thuật miêu tả thiên nhiên của bài thơ, đặc biệt làphép nhân hoá

- Rèn kỹ năng cảm thụ thơ tự do

b phơng pháp:

- Hớng dẫn học sinh tự học

c chuẩn bị:

Thầy: Nghiên cứu, soạn bài.

Trò: Đọc, tìm hiểu bài theo câu hỏi Sgk.

d tiến trình lên lớp:

I ổn định tổ chức:

II Bài cũ:

- Đọc thuộc lòng, diễn cảm bài thơ Lợm

- Em yêu thích nhất ở Lợm điểm nào? Vì sao?

III Bài mới:

1 Đặt vấn đề: Trần Đăng Khoa là một cây bút thiếu nhi rất nổi tiếng Thơ tuổi

thơ của Trần Đăng Khoa thờng viết về những cảnh vật và con ngời bình dị, gần gũi ở làngquê, nơi góc sân, vờn nhà, nhng lại từ chỗ đó mà nhìn ra đợc đất nớc nằm trong mạch cảmhứng sáng tác ấy

2 Triển khai bài:

Hoạt động 1 I Giới thiệu vài nét về tác giả và hoàn

cảnh sáng tác

Làm thơ từ khi còn học tiểu học, có rấtnhiều bài nổi tiếng

- Bài thơ đợc viết khi tác giả mới 9 tuổi(1967)

Giáo viên đọc mẫu 1 đoạn

? Bài thơ tả cơn ma vào mùa nào? ở

? Nhận xét trình tự miêu tả cơn ma rào

và tìm bố cục của bài thơ?

- Miêu tả theo trình tự thời gian

? Tìm hiểu thể thơ, nhịp điệu của bài

với việc miêu tả cơn ma rào

GV: Nguyễn Thị Châm Giáo án Ngữ văn 6

Đăng Khoa đã quan sát và miêu tả tinh

tế nét độc đáo riêng của từng sự vật

tr-ớc và trong cơn ma?

- Ông trời: Mặc áo giáp đen ra trận

- Hàng nghìn cây mía múa gơm

? Biện pháp nghệ thuật chủ yếu mà tác

thể, sinh động, bất ngờ, lý thú

? Em có nhận xét gì về hình ảnh con

- Ngời cha đi cày về: mang dáng vẻ lớnlao, vững vàng giữa khung cảnh thiênnhiên dữ dội

? Hình ảnh đó đợc xây dựng theo lối

nào? Nhận xét ý nghĩa biểu tợng của

hình ảnh con ngời?

- Nghệ thuật: ẩn dụ, khoa trơng

- Là biểu tợng cho sức mạnh to lớn của

ng-ời lao động, có thể sánh với thiên nhiên, vũtrụ

? Nhận xét chung về nghệ thuật quan

sát, miêu tả của tác giả?

- Miêu tả chính xác, sinh động cảnh tợngcơn ma rào qua hoạt động, trạng thái củacảnh vật, con ngời

IV Củng cố:

- Hai học sinh đọc mục ghi nhớ (Sgk)

V Dặn dò:

- Tự học theo những vấn đề giáo viên đã hớng dẫn

- Đọc nhiều lần văn bản "Cô Tô" Tìm bố cục, chuẩn bị bài theo câu hỏi Sgk

Ngày soạn / /

a mục đích, yêu cầu:

- Giúp học sinh nắm đợc khái niệm hoán dụ, các kiểu hoán dụ

- Bớc đầu biết phân tích tác dụng của hoán dụ

- Có ý thức dùng nghệ thuật hoán dụ trong viết văn

- Thế nào là ẩn dụ? Có những kiểu ẩn dụ nào? Cho ví dụ?

III Bài mới:

1 Đặt vấn đề: Hoán dụ là một biện pháp nghệ thuật tu từ thờng đợc sử dụng

trong thơ văn Nếu biết sử dụng hoán dụ hợp lý sẽ tăng sứ gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt

2 Triển khai bài:

2 Nhận xét:

? Các từ "áo nâu, áo xanh" gợi cho em

? Giữa áo nâu với nông thôn, áo xanh

với thành thị có mối liên hệ gì? (Quan

hệ giữa vật chứa đựng, với vật đợc chứa

? Tác dụng? (Tăng sức gợi hình, gợi

1 Ví dụ: (Sgk)Cho học sinh tìm hiểu theo trình tự Sgk 2 Nhận xét:

- Có 4 kiểu:

+ Bàn tay bộ phận của con ngời dùng

+ Đổ máu: Dấu hiệu đặc trng của chiến

đựng

? Chỉ ra phép hoán dụ và cho biết mối

? Câu a?

Câu b?

b Quan hệ giữa cái cụ thể với cái trừu ợng (10 năm - thời gian trớc mắt; 100 năm

t thời gian lâu dài)

GV: Nguyễn Thị Châm Giáo án Ngữ văn 6

Câu d? chứa đựng (Trái đất - nhân loại, con ngời

- Giáo viên nhận xét bài tập, đánh giá cho điểm

- Học sinh nhắc lại kiến thức cơ bản về hoán dụ, các kiểu hoán dụ

Ngày soạn / /

Ngày dạy: / /

a mục đích, yêu cầu:

- Giúp học sinh bớc đầu nắm đợc thể thơ 4 chữ

- Nhận diện đợc thể thơ này khi học và đọc thơ ca

- Tập phân tích vần, luật của thể thơ 4 chữ

b phơng pháp:

- Hớng dẫn, thực hành

c chuẩn bị:

Thầy: Nghiên cứu, soạn bài.

Trò: Xem kỹ bài thơ "Lợm" Tập làm thơ 4 chữ ở nhà Chỉ ra đặc điểm, nội dung của

đoạn thơ mình làm

d tiến trình lên lớp:

I ổn định tổ chức:

II Bài cũ: Kiểm tra việc chuẩn bị bìa của học sinh.

III Bài mới:

1 Đặt vấn đề: Thơ 4 chữ xuất hiện nhiều trong tục ngữ, ca dao và đặc biệt là

vè Bài thơ có nhiêu dòng, mỗi dòng 4 chữ, thờng ngắt nhịp 2/2, thích hợp với lối kể và tả,thờng có cả vần lng và vần chân xen kẽ, giao vần liền, hay vần hỗn hợp

Hoạt động 1 I Kiểm tra việc chuẩn bị bài tập ở nhà của

Học sinh: quan sát bài thơ ở bảng

phụ -> gạch chân những chữ vần

với nhau

- Máu - cháu, về - bè, loắt choắt, xắc, thoănthoắt, nghênh nghênh, lệch, vang, vàng, mí,chí, quân, dần, à, cá, nhà

Gv: Giải nghĩa thế nào là vần

- Yêu cầu học sinh chỉ ra vần lng

và vân chân trong đoạn thơ bên

Ngàn cây nghiêm trang

Mơ màng theo bụi (Xuân Diệu).

? Chỉ ra vần liền và vần cách ở 2

đoạn thơ ở mục 3 (trang 85) - Vần cách: cháu - sáu, ra - nhà.- Vần liền: hẹ - mẹ, đàn - càn

Học sinh thực hành làm 1 đoạn

Hoạt động 2 II Giáo viên tổng hợp trình bày mấy đặc

điểm cơ bản của thể thơ 4 chữ

- Mỗi câu trong bài gồm 4 tiếng

- Thích hợp với kiểu vừa miêu tả, vừa kể chuyện

- §äc tríc bµi: "Thi lµm th¬ 5 ch÷".

Ngày soạn / /

Ngày dạy: / /

(Nguyễn Tuân)

a mục đích, yêu cầu:

- Giúp học sinh cảm nhận đợc vẻ đẹp sinh động, trong sáng của bức tranh thiên nhiên

và đời sống con ngời ở vùng đảo Cô Tô đợc miêu tả trong bài

- Thấy đợc nghệ thuật và tài năng sử dụng nghệ thuật ngôn ngữ điêu luyện

- Bồi dỡng cho học sinh tình yêu thiên nhiên, yêu mến cảnh quan đất nớc

b phơng pháp:

- Đàm thoại, thảo luận

c chuẩn bị:

Thầy: Nghiên cứu, soạn bài, tranh, phiếu học tập.

Trò: Đọc, tìm bố cục, trả lời câu hỏi Sgk.

d tiến trình lên lớp:

I ổn định tổ chức:

II Bài cũ:

- Đọc thuộc lòng bài thơ “Ma” của Trần Đăng Khoa? Nêu cảm nhận của em?

III Bài mới

1 Đặt vấn đề: Nguyễn Tuân là nhà văn có tài năng lớn và độc đáo, mà thể văn

học bộc lộ đầy đủ nhất tài năng và sở trờng của ông là tuỳ bút và kí Trong những tác phẩmtuỳ bút và kí, Nguyễn Tuân thờng bộc lộ một vốn hiểu biết phong phú nhiều mặt và kĩ càng

về đời sống, về thiên nhiên đất nớc Ông đợc xem là một bậc thầy về ngôn ngữ Những đặcsắc nổi bật nói trên phần nào đợc thể hiện trong bài: “Cô Tô”

2 Triển khai bài:

1 ĐọcGiáo viên hớng dẫn đọc, đọc mẫu, gọi

2 học sinh đọc -> Lớp nhận xét - Giọng điệu vui tơi, hồ hởi, chú ý nhấngiọng ở những động từ, tính từ miêu tả, các

so sánh, ẩn dụ

? Cảnh vùng đảo, vùng biển, bầu trời

Cô Tô sau cơn giông bão đợc miêu tả

thông qua tính từ nào?

? Tìm chi tiết cụ thể miêu tả vẻ đẹp

trong trẻo ấy?

- Trong sáng (trong trẻo và sáng sủa):

+ Cây cối xanh mợt

+ Nớc biển: lam biếc, đậm đà

+ Cát: vàng giòn

? Nhận xét cách chọn vị trí, quan sát,

nghệ thuật miêu tả và giá trị biểu đạt

nội dung qua cách miêu tả của tác giả?

-> Dùng hàng loạt từ chỉ màu sắc, ánhsáng Từ ngữ gợi tả, hình ảnh chọn lọc

=> Khung cảnh bao la, đẹp đẽ, tơi sáng

IV Củng cố:

- Giáo viên tổng hợp, khắc sâu kiến thức mục 1

- Học sinh đọc diễn cảm cả bài một lần

GV: Nguyễn Thị Châm Giáo án Ngữ văn 6

- Đọc - nắm nội dung phần đã phân tích.

- Tìm hiểu tiếp phần còn lại theo câu hỏi Sgk

Ngày soạn / /

(Nguyễn Tuân)

a mục đích, yêu cầu:

- Giúp học sinh cảm nhận đợc vẻ đẹp sinh động, trong sáng của bức tranh thiên nhiên

và đời sống con ngời ở vùng đảo Cô Tô đợc miêu tả trong bài

- Thấy đợc nghệ thuật và tài năng sử dụng nghệ thuật ngôn ngữ điêu luyện

- Bồi dỡng cho học sinh tình yêu thiên nhiên, yêu mến cảnh quan đất nớc

b phơng pháp: Đàm thoại, thảo luận.

c chuẩn bị:

Thầy: Nghiên cứu, soạn bài.

Trò: Tìm hiểu cảnh mặt trời mọc trên biển và cảnh sinh hoạt vào một buổi sớm trên

đảo Thanh Luân (theo câu hỏi Sgk)

d tiến trình lên lớp:

I ổn định tổ chức:

II Bài cũ: Kiểm tra việc chuẩn bị bài của học sinh.

III Bài mới:

1 Đặt vấn đề: Nguyễn Tuân là nhà văn có tài năng lớn và độc đáo, mà thể văn

học bộc lộ đầy đủ nhất tài năng và sở trờng của ông là tuỳ bút và kí Trong những tác phẩmtuỳ bút và kí, Nguyễn Tuân thờng bộc lộ một vốn hiểu biết phong phú nhiều mặt và kĩ càng

về đời sống, về thiên nhiên đất nớc Ông đợc xem là một bậc thầy về ngôn ngữ Những đặcsắc nổi bật nói trên phần nào đợc thể hiện trong bài: “Cô Tô”

2 Triển khai bài:

biển, sát mép nớc

? Tác giả chọn địa điểm nào để quan

? Quang cảnh mặt trời trên biển đợc tác

giả miêu tả tập trung ở những chi tiết

nào?

- Chân trời ngấn bể sạch nớc nh tấm kính

- Mặt trời tròn trĩnh phúc hậu nh lòng đỏmột quả trứng thiên nhiên đầy đặn

- Quả trứng hồng hào thăm thẳm đờng bệ

y nh một mâm lễ phẩm tiến ra từ trongbình minh

? Ngoài những chi tiết trên, cảnh mặt

trời mọc còn đợc bổ sung thêm bởi

những nét cảnh nào?

- Vài cánh nhạn chao đi chao lại

- Một cánh chim hải âu bay ngang là lànhịp cánh

? Nhận xét về nghệ thuật miêu tả của

tác giả và giá trị biểu đạt nội dung?

Thảo luận:

1 Cái cách đón nhận cảnh mặt trời của

tác giả diễn ra nh thế nào? Có gì độc

đáo trong cách đón nhận ấy?

- Dùng nhiều từ láy, nhiều động từ, tính từgợi cảm, hình ảnh so sánh độc đáo, mới lạ

=> Bức tranh thiên nhiên rực rỡ, tráng lệ,

Giáo viên chốt lại kiến thức, giới thiệu

chuyển tiếp qua mục 3 Hs đọc văn bản

? Tác giả chọn địa điểm nào để miêu tả

cảnh sinh hoạt, lao động của những

ng-ời dân đảo?

- Cái giếng nớc ngọt (sự sống sau mộtngày lao động ở đảo quần tụ quanh giếngnớc - là nơi sự sống diễn ra mang nét độc

đáo - rất riêng - nổi bật nhất ở đảo)

GV: Nguyễn Thị Châm Giáo án Ngữ văn 6