Giáo viên - Giáo án, SGK. Tuy nhiên, chúng ta phải thuyết minh về những vấn đề trừu tượng, khó nhận biết và không dễ trình bày, chẳng hạn như tính cách một con người, phẩm chất một sự vậ[r]
Trang 1GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP CHÍN
- Một số biểu hiện của phong cách Hồ Chí Minh trong đời sống và sinh hoạt
- Ý nghĩa của phong cách Hồ Chí Minh trong việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc
- Đặc điểm của kiểu bài nghị luận xã hội qua một đoạn văn cụ thể
* Giới thiệu bài : “Tháp Mười đẹp nhất bông sen
Việt Nam đẹp nhất có tên Bác Hồ”
“Bác Hồ”– hai tiếng
ấy thật vô cùng gần gũi và thân
thương đối với mỗi người dân
Việt Nam Đối với chúng ta,
Chủ Tịch Hồ Chí Minh không
những là Nhà yêu nước, Nhà
cách mạng vĩ đại mà Người
còn là một danh nhân văn hóa
thế giới Vẻ đẹp văn hóa chính
là nét nổi bật trong phong cách
Hồ Chí Minh Phong cách đó
như thế nào? Chúng ta hãy
cùng tìm hiểu qua văn bản
“Phong cách Hồ Chí Minh”
của tác giả Lê Anh Trà.
Hoạt động 1 : Giới thiệu tác giả, tác phẩm.
H - Dựa vào hiểu biết của em, hãy giới thiệu đôi nét cơ bản
I/ Giới thiệu
1 Tác giả :
Trang 2GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP CHÍN
nhất về con người Hồ Chủ tịch ?
H - Dựa vào nội dung trong SGK, em hãy nêu xuất xứ của
văn bản này ?
H - Em hãy cho biết tác giả của văn bản này là ai?
- Lê Anh Trà – Viện Trưởng Viện Văn Hóa Việt Nam
Hoạt động 2 : Đọc-hiểu văn bản
H - Em hãy cho biết văn bản này viết theo phương thức
biểu đạt nào ?
- Tác phẩm : Thuộc văn bản nghị luận – nội dung đề cập
đến một vấn đề mang tính thời sự, xã hội -> văn bản nhật
dụng.
H - Em hãy kể tên một vài văn bản nhật dụng mà em đã
học ở lớp 8 ?
-Ôn dịch, thuốc lá :Thông tin về ngày trái đất năm 2000,
Giáo dục chìa khóa của tương lai.
GV nói thêm : Chương trình ngữ văn THCS có những văn
bản nhật dụng nói về các chủ đề : Quyền sống của con
người, Bảo vệ hòa bình chống chiến tranh, Vấn đề sinh
thái….Bài “Phong cách Hồ Chí Minh” thuộc chủ đề về sự
hội nhập với thế giới và bảo vệ văn hóa bản sắc dân tộc
Tuy nhiên, bài học này không chỉ mang ý nghĩa cập nhật
mà còn có ý thức lâu dài Bởi lẽ, việc học tập, rèn luyện
theo phong cách Hồ Chí Minh là việc làm thiết thực,
thường xuyên của các thế hệ người Việt Nam, nhất là đối
với lớp trẻ
* GV đọc mẫu một lần toàn bài, hướng dẫn cách đọc, yêu
cầu 2-3 HS luyện đọc, cho các HS khác nhận xét
* Lưu ý HS chú ý kỹ các chú thích 8,9,10,11,12
* GV yêu cầu HS phân đoạn, tìm ý mỗi đoạn
Hoạt động 3 : Phân tích
Tìm hiểu luận đểm 1 : Vốn hiểu biết uyên thâm của Bác ->
gọi 01 HS đọc lại đoạn 1
H - Qua nội dung văn bản, em thấy vẻ đẹp trong phong
cách Hồ Chí Minh được thể hiện qua những khía cạnh nào?
- Vốn tri thức văn hóa.
H -Vốn hiểu biết của Bác được thể hiện nhu th? nào ?
- Lối sống của Bác.
H - Vốn hiểu biết nhân loại của Hồ Chí Minh sâu rộng như
thế nào?
- Trong cuộc đời hoạt động đầy gian nan vất vả, CT Hồ
Chí Minh đã đi qua nhiều nơi, tiếp xúc với nhiều nền văn
hóa phương Đông tới Phương Tây Người hiểu biết sâu
rộng các nền văn hóa các nước: Châu Á, Châu Aâu, Châu
Phi, Châu Mỹ.
H - Người đã làm thế nào để có được vốn tri thức sâu rộng
như vậy?
- Để có được vốn tri thức văn hóa sâu rộng ấy Bác Hồ đã :
Nắm vững phương tiện giao tiếp là ngôn ngữ (nói và viết
thạo nhiều thứ tiếng nước ngoài như : Pháp, Anh, Hoa,
Nga….)
- Lê Anh Trà – Viện Trưởng Viện Văn HóaViệt Nam
2 Tác phẩm
- Văn bản này được trích trong “ Hồ Chí Minh
và văn hóa Việt Nam” của tác giả Lê Anh Trà,nhân kỉ niệm 100 năm ngày sinh của Bác Hồ
II/ Đọc-hiểu văn bản
1-Văn bản Nhật dụng
2 Phân đoạn : 2 phần
- Phần 1 (Đoạn 1) : Vốn hiểu biết của Bác
- Phần 2 (Đoạn 2,3,4) : Vẻ đẹp trong lối sốngcủa Hồ Chí Minh
III/ Phân tích
+ Nội dung1/ Sự hiểu biết của Bác
+ Năm 1911 rời bến Nhà Rồng+ Qua nhiều cảng trên thế giới+ Thăm và ở nhiều nước.Cách tiếp thu : nắmvững phương tiện giao tiếp và ngôn ngữ.Qua công việc lao động và học hỏi Độnglực : Ham hiểu biết, học hỏi, tìm hiểu.+ Nói và viết thạo nhiều thứ tiếng
+ Làm nhiều nghề
+ Đến đâu cũng học hỏi
- Hồ Chí Minh có vốn kiến thức :
Trang 3H - Những điều kỳ lạ và quan trọng trong sự tiếp thu tinh
hoa văn hóa nhân loại của Hồ Chí Minh là gì?
- Điều quan trọng là người đã tiếp thu một cách có chọn
lọc tinh hoa văn hóa nước ngoài :
- Không ảnh hưởng một cách thụ động.
-Tiếp thu mọi cái đẹp, cái hay đồng thời phê phán những
hạn chế, tiêu cực.
-Trên nền tảng văn hóa dân tộc mà tiếp thu những ảnh
hưởng quốc tế (tất cả những ảnh hưởng quốc tế đã nhào
nặn với cái gốc dân tộc không gì lay chuyển được).
H - Sự tiếp thu tinh hoa văn hóa thế giới trên nền tảng cái
gốc văn hóa dân tộc đã hình thành ở Bác một nhân cách,
một lối sống nhứ thế nào?
-Một nhân cách rất Việt Nam, một lối sống rất bình dị, rất
Việt Nam, rất Phương Đông nhưng cũng đồng thời rất mới,
rất hiện đại -> có sự kết hợp hài hòa, thống nhất giữa dân
tộc và nhân loại.
GV bình thêm : Sự hiểu biết của Bác sâu rộng, tiếp thu văn
hóa nước ngoài một cách chủ động, sáng tạo và có chọn
lọc Bác không chỉ hiểu biết mà còn hòa nhập với môi
trường văn hóa thế giới nhưng vẫn giữ được bản sắc văn
hóa dân tộc Đúng như nhà thơ Bằng Việt đã viết :
“Một con người gồm : Kim, cổ, Tây, Đông
Giàu quốc tế, đậm Việt Nam từng nét”
+ Rộng : Từ văn hóa phương Đông đếnphương Tây
+ Sâu : Uyên thâm Nhưng tiếp thu có chọnlọc Tiếp thu mọi cái hay cái đẹp nhưng phêphán những mặt tiêu cực
=> Sự hiểu biết sâu, rộng về các dân tộc vàvăn hóa thế giới nhào nặn nên cốt cách vănhóa dân tộc Hồ Chí Minh
=============================================================================
PHONG CÁCH HỒ CHÍ MINH ( Tiếp theo )
- Một số biểu hiện của phong cách Hồ Chí Minh trong đời sống và sinh hoạt
- Ý nghĩa của phong cách Hồ Chí Minh trong việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc
- Đặc điểm của kiểu bài nghị luận xã hội qua một đoạn văn cụ thể
Trang 42/ Kiểm tra bài cũ :
H - Sự hiểu biết của Hồ Chí Minh như thế nào ? (6 đ) Dẫn chứng? (4 đ)
- Trong cuộc đời hoạt động đầy gian nan vất vả, CT Hồ Chí Minh đã đi qua nhiều nơi, tiếp xúc vớinhiều nền văn hóa phương Đông tới Phương Tây Người hiểu biết sâu rộng các nền văn hóa các nước: Châu
Á, Châu Âu, Châu Phi, Châu Mỹ
=> Sự hiểu biết sâu, rộng về các dân tộc và văn hóa thế giới nhào nặn nên cốt cách văn hóa dân tộc
Hồ Chí Minh
3/ Bài mới
* Giới thiệu bài :
Bác Hồ, Vị Cha già kính yêu của dân tộc, Người đã đưa đất nước ta đến bến bờ vinh quang Hôm
nay, tiết học này chúng ta tiếp tục tìm hiểu thêm về cách sống giản dị, đạm bạc của Bác
Hoạt động 1 : Phân tích
Tìm hiểu luận điểm 2 :
Nét đẹp trong lối sống giản dị mà thanh cao của Bác
Gọi 01 HS đọc lại đoạn 2
H - Lối sống bình dị của Bác được thể hiện ở những
phương diện nào? (3 phương diện )
H - Nơi ở và nơi làm việc của Bác được giới thiệu nhu th?
I/ Giới thiệu II/ Đọc-hiểu văn bản III/ Phân tích
+ Nội dung 1/ Sự hiểu biết của Bác
2/ Nét đẹp trong lối sống của Bác : a/ Lối sống giản dị : biểu hiện ở ba khía
Trang 5GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP CHÍN
nào ?
- Mặc dầu ở cương vị lãnh đạo cao nhất của Đảng và Nhà
Nước nhưng Chủ Tịch Hồ Chí Minh vẫn sống một lối sống
vô cùng giản dị :
- Chiếc nhà sàn nhỏ bằng gỗ bên cạnh chiếc ao như cảnh
làng quê thân thuộc Chiếc nhà sàn cũng chỉ vỏn vẹn có
vài phòng tiếp khách, là nơi họp Bộ Chính trị, nơi làm
việc……
H - Trang phục của Bác theo cảm nhận của tác gi? nhu th?
nào ? Biểu hiện cụ thể?
- Bộ quần áo bà ba nâu, chiếc áo trấn thủ, đôi dép lốp thô
sơ……
H - Việc ăn uống của Bác diễn ra như thế nào? Cảm nhận
của em về bửa ăn với những món đó?
- Cá kho, rau luộc, dưa ghém, cà muối, cháo hoa.
Có thể nói lối sống của Bác cũng là một lối sống rất Việt
Nam, rất phương Đông
GV liên hệ : Nét đẹp của lối sống rất dân tộc, rất Việt Nam
trong phong cách Hồ Chí Minh : cách sống của Bác gợi ta
nhớ đến cách sống của các vị hiền triết trong lịch sử như :
Nguyễn Trãi, Nguyễn Bỉnh Khiêm…… (cho HS nhắc lại
lối sống của Nguyễn Trãi khi về Côn Sơn trong bài “Côn
Sơn Ca” và hai câu thơ Nôm của Nguyễn Bỉnh Khiêm dẫn
trong văn bản này để thấy được vẻ đẹp của cuộc sống gắn
với thú quê đạm bạc mà thanh cao)
H - Qua phần tìm hiểu trên em cảm nhận được điều gì về
lối sống của Chủ tịch Hồ Chí Minh ?
- Lối sống giản dị.
GV khẳng định:
* Đây không phải là lối sống khắc khổ của những con
người tự vui trong cảnh nghèo khó hay theo lối nhà tu
hành.
* Đây cũng không phải là cách tự thần thánh hóa, tự làm
cho khác đời, hơn người.
* Đây là một cách sống có văn hóa đã trở thành một quan
niệm có thẩm mỹ : cái đẹp là sự giản dị, tự nhiên.
* GV cho HS nhận xét nghệ thuật bài văn
H - Để làm nổi bật vẻ đẹp trong phong cách Hồ Chí Minh,
tác giả đã dùng những biện pháp nghệ thuật nào?
- Kết hợp giữa kể và bình luận Đan xen những lời kể là
lời bình luận một cách tự nhiên : “Có thể nói ít có vị lãnh
tụ nào lại am hiểu nhiều về các dân tộc…… sâu sắc như
Hồ Chí Minh”, “Quả như một câu chuyện thần thoại, như
câu chuyện về một vị tiên, một con người nào đó trong cổ
*Trang phục giản dị : Bộ quần áo bà ba
nâu, áo trấn thủ, đôi dép lốp thô sơ
* An uống đạm bạc : Cá kho, rau luộc,
dưa ghém, cà muối, cháo hoa…
b/ Lối sống thanh cao:
- So sánh : Bác với Nguyễn Trãi, NguyễnBỉnh Khiêm, dùng biện pháp đối lập : Vĩ nhân
mà rất giản dị
=> Phong cách Hồ Chí Minh là sự giản dịtrong lối sống, sinh hoạt hàng ngày, là cách didưỡng tinh thần, thể hiện một quan niệm thẩm
mĩ cao đẹp
+ Nghệ thuật
- Sử dụng ngôn ngữ trang trọng
- Vận dụng kết hợp các phương thức biểuđạt tự sự, biểu cảm, lập luận
- Vận dụng các hình thức so sánh, cácbiện pháp nghệ thuật đối lập
Trang 6GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP CHÍN
Minh, mỗi HS chúng ta cần học tập rèn luyện như thế nào?
- Cần phải hòa nhập với khu vực và quốc tế nhưng cũng
cần phải bảo vệ và phát huy bản sắc dân tộc.
* GV giáo dục tư tưởng cho HS, giúp các em nhận thức
được thế nào là lối sống có văn hóa trong cách: ăn mặc, nói
GV đi đến khẳng định: Qua những điều đã phân tích, chúng
ta thấy vẻ đẹp trong phong cách của Bác là sự kết hợp hài
hòa giữa truyền thống văn hóa dân tộc và tinh hoa văn hóa
nhân loại, giữa vĩ đại và giản dị
- Gọi 01 HS đọc phần ghi nhớ ở SGK trang 8
Hoạt động 2 : Tổng kết.
H - Dựa vào những gì đã tìm hiểu, em hãy nêu những nét
tổng kết cho bài này ?
IV/ Tổng kết
- Bằng lập luận chặt chẽ, chứng cứ xác thực,tác giả Lê Anh Trà đã cho thấy cốt cách vănhóa Hồ Chí Minh trong nhận thức và tronghành động Từ đó đặt ra một vấn đề của thời
kì hội nhập: tiếp thu tinh hoa văn hóa nhânloại, đồng thời phải giữ gìn, phát huy bản sắcvăn hóa dân tộc
4/ Củng cố:
- Cho HS thảo luận nhóm : Em học tập được điều gì từ Bác cho lối sống của em hôm nay ?
+ ( không đua đòi, chưng diện mà tích cực học tập để nâng cao kiến thức… )5/ Dặn dò:
- Học bài , tìm đọc một số mẫu chuyện về cuộc đời hoạt động của Bác
- Chuẩn bị: Các phương châm hội thọai
D.RÚT KINH NGHIỆM :
=============================================================================
CÁC PHƯƠNG CHÂM HỘI THOẠI
Trang 7GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP CHÍN
- Xem trước bài
C.TIẾN TRÌNH LÊN LỚP :
1/ Ổn định lớp
2/ Kiểm tra việc chuẩn bị bài của học sinh
Giáo viên giới thiệu chương trình và nêu yêu cầu của bộ môn3/ Bài mới :
* Giới thiệu bài:
- Ở lớp 8 các em đã được học một số nội dung liên quan đến hội thoại như hành động nói, vai tronggiao tiếp, lượt lời trong hội thoại Tuy nhiên, trong giao tiếp có những quy định tuy không được nói rathành lời nhưng những người tham gia vào giao tiếp cần phải tuân thủ, nếu không thì dù câu nói khôngmắc lỗi gì về ngữ âm, từ vựng và ngữ pháp, giao tiếp cũng sẽ không thành công Những quy định đóđược thể hiện qua các phương châm hội thoại
Hoạt động 1 : Phương châm về lượng
* GV cho HS đọc ví dụ a phần 1
H - Khi An hỏi “học bơi ở đâu” mà Ba trả lời “ở dưới
nước” thì câu trả lời có đáp ứng điều mà An muốn biết
không ?
(Không, vì bơi thì tất nhiên phải ở dưới nước Điều An
muốn hỏi là một địa điểm cụ thể mà An đã học bơi )
H - Cần trả lời như thế nào ?
( Trả lời cụ thể địa điểm An đã học bơi Ví dụ :
- Mình học bơi ở hồ bơi Sông Phố )
H - Từ đó có thể rút ra bài học gì về giao tiếp ?
( Trong hội thoại, cần nói đúng với yêu cầu giao tiếp)
* GV tiếp tục cho HS đọc ví dụ b phần 1
H - Vì sao truyện lại gây cười ?
( Vì cả hai nhân vật đều nói thừa nội dung trong giao tiếp
)
H - Lẽ ra anh có “lợn cưới” và anh có “áo mới” phải hỏi và
trả lời thế nào để người nghe đủ biết được điều cần hỏi và
cần trả lời ?
( Cả hai anh phải bỏ đi những chỗ muốn khoe của Cụ
thể anh hỏi bỏ đi chữ “cưới”, anh trả lời bỏ đi cụm từ “từ
lúc tôi mặc cái áo mới này” )
H - Như vậy, cần phải tuân thủ yêu cầu gì khi giao tiếp?
( Không nên nói nhiều hơn những gì cần nói )
H Từ hai ví dụ trên, ta thấy cần tuân thủ yêu cầu gì khi
giao tiếp ?
Hoạt động 2 : Phương châm về chất
* GV cho HS đọc truyện cười “ Quả bí khổng lồ” /tr.9
H - Truyện cười này phê phán điều gì ?
( Phê phán thói nói khoác, sai sự thật )
H - Nếu như không biết chắc vì sao bạn nghỉ học thì em có
nên trả lời với thầy cô là bạn bị ốm không ? Từ đó, em rút
ra điều gì cần tránh trong giao tiếp ?
( Tránh nói điều sai sự thật, hoặc chỉ biết mơ hồ )
H Vậy em hiểu thế nào là phương châm về chất ?
2 Phương châm về chất
Khi giao tiếp, đừng nói những điều mình
không tin là đúng hoặc không có bằng chứngxác thực Đó là phương châm về chất
II/ BÀI TẬP :
Trang 8GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP CHÍN
* GV nêu định hướng và yêu cầu của mỗi bài tập Sau đó
cho HS tiến hành làm bài, các HS khác nhận xét GV đúc
kết , cho điểm.
1 Vận dụng phương châm về lượng để phân tích lỗi trong
những câu sau :
a Trâu là một loài gia súc nuôi ở nhà
b Én là một loài chim có hai cánh
e Nói khoác lác, làm ra vẻ tài giỏi hoặc nói những
chuyện bông đùa, khoác lác cho vui là /…/
( Nói trạng ; nói nhăng nói cuội ; nói có sách, mách có
chứng ; nói dối ; nói mò )
3 Đọc truyện cười “Có nuôi được không?”và cho
biếtphương châm hội thoại nào đã không được tuân thủ
4 Vận dụng những phương châm hội thoại đã học để giải
thích vì sao con người nói đôi khi phải dùng những cách
diễn đạt như :
a như tôi được biết, tôi tin rằng, nếu tôi không lầm thì, tôi
nghe nói, theo tôi nghĩ, hình như là,…
b như tôi đã trình bày, như mọi người đều biết
5 Giải thích nghĩa của các thành ngữ sau và cho biết
những thành ngữ này có liên quan đến phương châm hội
thoại nào : ăn đơm nói đặt, ăn ốc nói mò, ăn không nói có,
cãi chày cãi cối, khua môi múa mép, nói dơi nói chuột, hứa
hươu hứa vượn
1 Phân tích lỗi :
a Thừa cụm từ “nuôi ở nhà”, vì nghĩa của từ
“gia súc” đã bao hàm ý “ vật nuôi ở nhà”
b Thừa cụm từ “có hai cánh”, vì đã là “chim”thì bản chất là “ có hai cánhø”
2 Điền từ thích hợp : a.nói có sách, mách có chứng
b.nói dối c.nói mò
d nói nhăng nói cuội e.nói trạng
3 Phát hiện lỗi phương châm hội thoại trongcâu chuyện “Có nuôi được không ?”:
Phương châm về lượng đã không được
tuân thủ Câu hỏi “Rồi có nuôi được không ?” là một câu hỏi thừa vì nếu không
nuôi được “bố tôi” thì ngày nay làm sao có
“tôi”
4 Giải thích :
a Trường hợp a nhằm thông báo điều ngườinói đưa ra là chưa chắc chắn, chỉ là ý kiếnchủ quan của cá nhân người nói (Để tránh viphạm phương châm về chất)
b Trường hợp b khi người nói muốn chongười nghe biết việc mình lặp lại điều đã cũ,
đã biết là có dụng ý ( Để tránh vi phạmphương châm về lượng)
5 Giải nghĩa thành ngữ :
- Ăn đơm nói đặt : vu khống, đặt điều
- Ăn ốc nói mò : nói không có căn cứ
- Ăn không nói có : vu khống, đặt điều
- Cãi chày cãi cối : tranh luận không theo lý
- Khua môi múa mép : nói năng phô trương
- Nói dơi nói chuột : nói năng linh tinh,nhảm nhí
- Hứa hươu hứa vượn : hứa mà không thựchiện
Tất cả những thành ngữ trên đều chỉ nhữngcách nói vi phạm phương châm về chất
=============================================================================Tuần : 01 Ngày soạn : 21.8.2010
Trang 9- Hiểu vai trò của một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh.
- Tạo lập được văn bản thuyết minh có sử dụng một số biện pháp nghệ thuật
1/ Kiến thức
- Văn bản thuyết minh và các phương pháp thuyết minh thường dùng
- Vai trò của các biện pháp nghệ thuật trong bài thuyế minh
2/ Kĩ năng
- Nhận ra các biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong các văn bản thuyết minh
- Vận dụng các biện pháp nghệ thuật khi viết vă thuyết minh
* Trọng tâm : Chỉ ra được yếu tố nghệ thuật trong bài văn thuyết minh qua phần bài tập
2/ Kiểm tra việc chuẩn bị bài của học sinh
Giáo viên giới thiệu chương trình và nêu yêu cầu của bộ môn3/ Bài mới :
* Giới thiệu bài : Trong chương trình lớp 8, các em đã được học tập, vận dụng kiểu văn bản thuyết
minh để giới thiệu, thuyết minh một sự vật, sự việc cụ thể Tuy nhiên, chúng ta phải thuyết minh về nhữngvấn đề trừu tượng, khó nhận biết và không dễ trình bày, chẳng hạn như tính cách một con người, phẩm chấtmột sự vật, nội dung, một học thuyết….Đối với các hiện tượng như thế việc thuyết minh vẫn tuân theo yêucầu của kiểu văn bản là thuyết minh cái gì, như thế nào, có tác dụng gì….bằng các biện pháp thuyết minh đãhọc như định nghĩa, mô tả, liệt kê, nêu vấn đề, so sánh….Nhưng để làm cho đối tượng được sáng tỏ, bài viếtđòi hỏi phải kết hợp sử dụng các thao tác nghị luận như chứng minh, giải thích, phân tích….Và đó chính lànội dung mà ta cần tìm hiểu qua bài học hôm nay
Hoạt động 1 : Tìm hiểu một số biện pháp nghệ thuật
trong văn bản thuyết minh
* GV yêu cầu một vài HS nhắc lại một số kiến thức liên
quan đến văn bản thuyết minh đã học ở lớp 8
H - Văn bản thuyết minh là gì ?
H
-Đặc điểm chủ yếu của văn bản thuyết minh là gì ?
H - Cho biết các phương pháp thuyết minh thường dùng?
* GV yêu cầu HS đọc văn bản “Hạ Long – Đá và Nước
I/ Tìm hiểu chung
-Các biện pháp nghệ thuật trong văn bảnthuyết minh gồm có kể chuyện, tự thuật, đốithoại theo lối ẩn dụ, nhân hóa …
-Tác dụng: góp phần làm rõ những đặc điểmcủa đối tượng được thuyết minh một cách sinhđộng nhằm gây hứng thú cho người đọc
Lưu ý: Khi sử dụng các biện pháp nghệ thuật
Trang 10GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP CHÍN
H - Bài văn thuyết minh về đối tượng nào ?
( Đá và Nước ở Hạ Long )
H - Cụ thể nó thuyết minh về đặc điểm gì của đối tượng ?
( Sự kỳ lạ của Đá và Nước ở Hạ Long )
H - Nếu chỉ dùng phương pháp liệt kê như “ Hạ Long có
nhiều nước, nhiều đảo, nhiều hang động kỳ lạ” thì đã nêu
được sự kỳ lạ của Hạ Long chưa ?
( Không thể, nếu chỉ đơn giản dùng các phương pháp đã
học ở lớp 8 )
H - Vậy thì, tác giả đã phối hợp những biện pháp gì trong
bài để vấn đề thuyết minh được sáng tỏ và hấp dẫn ?
( Tác giả đã thuyết minh kết hợp với lập luận và nhân hóa
khi miêu tả những biến đổi của Đá, biến chúng từ những
vật vô tri thành vật sống động, có hồn )
H Như vậy, khi thuyết minh, người ta cần phối hợp
những biện pháp nghệ thuật gì để bài văn thêm sinh động
và hấp dẫn ?
Hoạt động 2 : Bài tập
* GV nêu định hướng và yêu cầu của mỗi bài tập Sau đó
cho HS tiến hành làm bài, các HS khác nhận xét GV đúc
kết , cho điểm
1 Đọc văn bản “Ngọc hoàng xử tội ruồi xanh “ (SGK tr.14)
và thực hiện các yêu cầu sau :
a Văn bản có tính chất thuyết minh không ? Tính chất ấy
thể hiện ở những điểm nào ? Những phương pháp thuyết
minh nào đã được sử dụng ?
b Bài thuyết minh này có nét gì đặc biệt ? Tác giả đã sử
dụng biện pháp nghệ thuật nào ?
c Các biện pháp nghệ thuật ở đây có tác dụng gì ? Chúng
có gây hứng thú và làm nổi bật nội dung cần thuyết minh
hay không ?
2 Đọc đoạn văn sau và nêu nhận xét về biện pháp nghệ
thuật được sử dụng để thuyết minh
Bà tôi thường kể cho tôi nghe rằng chim cú kêu là
có ma tới Tôi hỏi vì sao thì bà giải thích :”Thế cháu không
nghe tiếng cú kêu thường vọng từ bãi tha ma đến hay
sao ?” Sau này học môn Sinh học tôi mới biết là không
phải như vậy Chim cú là loài chim ăn thịt, thường ăn thịt lũ
chuột đồng, kẻ phá hoại mùa màng Chim cú là giống vật
có lợi, là bạn của nhà nông Sở dĩ chim cú thường lui tới bãi
tha ma là vì ở đó có lũ chuột đồng đào hang Bây giờ mỗi
lần nghe tiếng chim cú, tôi chẳng những không sợ mà còn
vui vì biết rằng người bạn của nhà nông đang hoạt động.
tạo lập văn bản thuyết minh cần phải:
+Bảo đảm tính chất của văn bàn
+Thực hiện được mục đích thuyết minh +Thể hiện các phương pháp thuyết minh
II/ Luyện tập
1 Văn bản Ngọc Hoàng xử tội Ruồi xanh :
a Văn bản này có tính chất thuyết minh Tính chất ấy thể hiện chính xác trong các lờicủa Ruồi, trong bản cáo trạng, trong lời luật
sư bào chữa và trong lời của Ngọc Hoàngphán với loài người
Những phương pháp thuyết minh đã được
sử dụng : định nghĩa, phân loại, số liệu, liệtkê
b Bài thuyết minh này có nét đặc biệt là hìnhthức giống như một văn bản tự sự Tác giả đãdùng biện pháp nghệ thuật nhân hóa, đối đáp,
kể chuyện
c Các biện pháp nghệ thuật có tác dụng gâyhứng thú và làm nổi bật nội dung cần thuyếtminh
2 Biện pháp nghệ thuật trong bài thuyết minh: Đối sánh một vấn đề trong hai thời điểm :quá khứ và hiện tại Lấy một điều ngộ nhậntrong quá khứ để rồi lý giải xác đáng nó tronghiện tại
* Nhận xét : Biện pháp nghệ thuật này tạo sựsinh động cho bài viết, gây hứng thú chongười đọc
Trang 11GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP CHÍN
D.RÚT KINH NGHIỆM :
=============================================================================
LUYỆN TẬP SỬ DỤNG MỘT SỐ BIỆN PHÁP NGHỆ THUẬT TRONG VĂN BẢN
- Cách làm bài thuyết minh về một thứ đồ dùng (cái quạt, cái bút, cái kéo …).
- Tác dụng của một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh
2/ Kĩ năng
- Xác địng yêu cầu của đề bài thuyết minh về một đồ dùng cụ thể
- Lập dàn ý chi tiết phần mờ bài cho bài văn thuyết minh (có sử dụng một số biện pháp nghệ thuật)
Kiểm vở bài soạn theo yêu cầu của gv ở tiết học trước
2/ Kiểm tra việc chuẩn bị bài của học sinh
3/ Bài mới :
* Giới thiệu bài: Ở tiết trước, chúng ta đã tìm hiểu về một văn bản thuyết minh trong đó phương pháp
thuyết minh kết hợp với lập luận Trong tiết học này, chúng ta sẽ thực hành luyện tập thuyết minh với giảithích - một trong các phép lập luận thường dùng
H- Hãy kể một số biện pháp nghệ thuật trong văn thuyết
minh mà em đã học ở tiết trước? Tác dụng của nó?
Hoạt động 2 : Luyện tập
* GV ra một đề văn thuyết minh
- Đề bài: Hãy thuyết minh về cái quạt
* GV cho HS xác định
+ Yêu cầu của đề bài
+ L?p dàn ý chung
+ Lập dàn ý chi tiết phần mở bài
+ Trình bày trươc lớp về dàn ý mở bài của mình
I/ Củng cố kiến thức
-Bài văn thuyết minh về một thứ đồ dùng có mục đích giới thiệu công dụng, cấu tạo, chủngloại, lịch sử của đồ dùng đó
-Một số biện pháp nghệ thuật trong văn thuyếtminh như kể chuyện, tự thuật, đối thoại theolối ẩn dụ, nhân hóa …có tác dụng làm cho bàiviết hấp dẫn, sinh động
II/ Luyện tập
- Đề bài: Hãy thuyết minh về cái quạt
Dàn ý :
Mở bài : Giới thiệu về đồ vật.
Trang 12GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP CHÍN
+ Tìm biện pháp nghệ thuật để viết phần mở bài trong
dàn ý trên
* GV cho HS khác bổ sung rồi đúc kết, nhận xét, cho điểm
người trình bày , gọi HS khác trình bày phần mở bài của
mình ( Hoạt động này là trọng tâm )
Hoạt động 3 : Nhận xét, đúc kết
* GV nêu nhận xét, đánh giá của mình về tình hình làm bài,
thảo luận và trình bày của học sinh Chú ý đánh giá theo
hướng khích lệ để kích thích tinh thần học tập cho những
=============================================================================
ĐẤU TRANH CHO MỘT THẾ GIỚI HÒA BÌNH
- Một số hiểu biết về tình hình thế giới những năm 1980 liên quan đến văn bản
- Hệ thống luận điểm, luận cứ và cách lập luận trong văn bản
2 Kiểm tra bài cũ:
H - Phong cách Hồ Chí Minh thể hiện ở những nét đẹp nào ? Từ đó đặt ra vấn đề gì hiện nay? (7 đ)
Trang 13GIÁO ÁN NGỮ VĂN LỚP CHÍN
-Phong cách Hồ Chí Minh là sự
giản dị trong lối sống, sinh hoạt hàng
ngày, là cách di dưỡng tinh thần, thể hiện
một quan niệm thẩm mĩ cao đẹp
- Bằng lập luận chặt chẽ, chứng cứ
xác thực, tác giả Lê Anh Trà đã cho thấy
cốt cách văn hóa Hồ Chí Minh trong nhận
thức và trong hành động Từ đó đặt ra một
vấn đề của thời kì hội nhập: tiếp thu tinh
hoa văn hóa nhân loại, đồng thời phải giữ
gìn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc
H - Đọc hai câu ca dao ca
ngợi Bác Hồ ? (3 đ ) ( HS tự đọc những
câu đã biết )
3 Bàimới
*Giới thiệu bài :
Lịch sử phát triển của loài người ghi nhận sự tiến bộ không ngừng của tri thức con người, nhất là sựtiến bộ vượt bậc của khoa học từ vài thế kỷ nay, nhưng trong lĩnh vực đạo đức, con người dường như giẫmchân một chỗ, tiến về “trí” mà không tiến về “tâm” Vì vậy, những đoàn thể yêu chuộng hòa bình, những tổchức Quốc tế đấu tranh bảo vệ con người, những nhà tư tưởng đã kêu gọi lương tâm của con người, nhất làcác trung tâm quyền lực hãy cố gắng ngăn chặn sự phát triển khoa học vào hướng xấu Garien Gao-xi-a- Mackét (nhà văn Colombia) đã kêu gọi nhân loại “Đấu tranh cho một thế giới hòa bình”
Hoạt động 1 : Tìm hiểu tác giả, tác phẩm
H - Dựa vào chú thích trong SGK, em hãy nêu những nét
cơ bản về tác giả Mác-két và văn bản Đấu tranh cho một
thế giới hòa bình ?
Hoạt động 2 : Đọc-hiểu văn bản
- G/v hướng dẫn học sinh: Văn bản đề cập đến nhiều lĩnh
vực quân sự, chính trị, KH địa chất, với nhiều thuật ngữ,
tên gọi các loại vũ khí … nên khi đọc cần chú ý đọc chính
xác, rõ ràng với giọng dứt khoát, đanh thép Chú ý các từ
phiên âm,các từ viết tắt, các con số, các thuật ngữ làm rõ
từng luận cứ của tác giả
* GV đọc mẫu một lần toàn bài, hướng dẫn cách đọc, yêu
cầu 2-3 HS luyện đọc, cho các HS khác nhận xét
Cô Ông có nhiều đóng góp cho nền hòa bìnhnhân loại thông qua những hoạt động xã hội
và sáng tác văn học
2 Tác phẩm
- Văn bản trích từ bản tham luận “Thanhgươm Đa-mô-clet” của nhà văn đọc tại cuộchọp sáu nước Ấn Độ, Mê hi cô, Thụy Điển,
Ác hen ti na, Hi Lạp, Tan da ni a ở Mê-hi-côvào tháng 8 năm 1986
II/ Đọc-hiểu văn bản
- Phần 3 (Đoạn 8, 9) : Chiến tranh hạt nhân đingược lại lý trí nhân loại và tự nhiên
- Phần 4 (Đoạn10, 11) : Nhiệm vụ đấu tranhcho một thế giới hòa bình
2-Thể loại : văn bản nhật dụng
3- P/t biểu đạt : Nghị luận