Câu 6.Dựa vào đoạn thơ trên, em hãy viết một đoạn văn dài khoảng 10-12 câu theo cách lập luận Tổng hợp- phân tích- tổng hợp, trong đó có chứa phép nối và câu có thành phần tình thái với[r]
Trang 1ĐỀ BÀI MÙA XUÂN NHO NHỎ
ĐỀ SỐ 1: Hình ảnh mùa xuân được khắc họa thật đẹp trong đoạn thơ sau:
“Mọc giữa dòng sông xanh
Một bông hoa tím biếc
Ơi con chim chiền chiện
Hót chi mà vang trời
Từng giọt long lanh rơi
Tôi đưa tay tôi hứng”
Câu 1 Đoạn thơ trên thuộc bài thơ nào? Của ai? Nêu hoàn cảnh ra đời tác phẩm ấy?
Câu 2 Hai dòng thơ đầu tác giả sử dụng nghệ thuật gì? Phân tích tác dụng của nghệ thuật ấy và lấy 1 ví dụ
khác trong 1 bài thơ đã học có sử dụng nghệ thuật tương tự như câu thơ?
Câu 3 Cùng với thán từ Ơi, từ hót chi tạo nên nghệ thuật gì cho câu thơ? Em hiểu như thế nào về giọt long lanh và động từ hứng, tìm từ đồng nghĩa với từ hứng và cho biết chúng có thể thay thế cho từ hứng được
không ? Vì sao?
Câu 4 Có thể thay thế từ tôi trong đoạn thơ trên bằng từ ta được không? Vì sao?
Câu 5 Nếu căn cứ vào hoàn cảnh sáng tác bài thơ thì khổ thơ cảm nhận vẻ đẹp của bức tranh xuân này nên
hiểu là mùa xuân trong quá khứ hay hiện tại? Lí giải về mỗi cách hiểu đó Từ đó em hiểu gì về thái độ của nhà thơ đối với thiên nhiên, đất trời?
Câu 6.Dựa vào đoạn thơ trên, em hãy viết một đoạn văn dài khoảng 10-12 câu theo cách lập luận Tổng hợp-
phân tích- tổng hợp, trong đó có chứa phép nối và câu có thành phần tình thái với chủ đề: vẻ đẹp mùa xuân trong thiên nhiên và cảm xúc của nhà thơ trước vẻ đẹp ấy
Câu 7 Em hãy đọc câu thơ sau: " Một tiếng chim kêu sáng cả rừng".Trong thực tế tiếng chim chỉ là âm
thanh không thể đem lại ánh sáng cho cả cánh rừng, thế nhưng câu thơ vẫn được coi là đặc sắc Vì sao vậy?
Từ đó em có thể nhận xét gì về cái hay của những câu thơ trong bài "Mùa xuân nho nhỏ"
"Ơi con chim chiền chiện
Hót chi mà vang trời
Từng giọt long lanh rơi
Tôi đưa tay tôi hứng"
Câu 8 Trong bài Mùa xuân nho nhỏ, Thanh Hải viết :
"Ta làm con chim hót
Ta làm một cành hoa."
Kết thúc bài Viếng lăng Bác, Viễn Phương có viết :
"Mai về miền Nam thương trào nước mắt Muốn làm con chim hót quanh lăng Bác."
a Hai bài thơ của hai tác giả viết về đề tài khác nhau nhưng có chung chủ đề Hãy chỉ ra tư tưởng chung đó
b Viết 1 đoạn văn khoảng 5 câu phát biểu cảm nghĩ về 1 trong hai đoạn thơ trên
ĐỀ SỐ 2
Câu 1 Chép lại chính xác khổ thơ thứ hai và cho biết nội dung và nghệ thuật đặc sắc của khổ thơ
Câu 2: Người cầm súng và người ra đồng là ai? Tác giả sử dụng nghệ thuật gì khi nhắc đến họ?
Câu 3: Từ lộc được hiểu theo nghĩa nào? Vì sao người cầm súng được miêu tả Lộc giắt đầy trên lưng? Câu 4 Từ "lao xao " có thể thay thế cho từ “xôn xao” trong đoạn thơ được không? Vì sao?
Câu 5: Phân tích giá trị nghệ thuật của các biện pháp tu từ và các từ láy trong đoạn văn?
Câu 6 Dựa vào khổ thơ đã chép, hãy viết một đoạn văn (khoảng 10-12 câu) theo cách diễn dịch Trong đó có
sử dụng phép nối và một câu có thành phần cảm thán để làm rõ cảm xúc của tác giả trước vẻ đẹp của mùa
xuân đất nước(Gạch dưới thành phần cảm thán và từ ngữ dùng làm phép nối)
ĐỀ SỐ 3:Cho khổ thơ: “Đất nước bốn ngàn năm
Vất vả và gian lao
Đất nước như vì sao
Cứ đi lên phía trước
Câu 1: Khổ thơ trên trích trong bài thơ nào? của ai? Nêu chủ đề bài thơ?
Câu 2 Trong khổ thơ nhà thơ đã sử dụng các phép tu từ nghệ thuật nảo? Trình bày ấn tượng về đất nước qua việc phân tích các biện pháp tu từ ấy
Câu 3 Khi so sánh đất nước tại sao tác giả không dùng hình ảnh mặt trời hay mặt trăng mà lại dùng hình ảnh
“Đất nước như vì sao” ?
Câu 4: Dựa vào khổ thơ trên hãy viết một đoạn văn (khoảng 12 câu) theo cách tổng phân hợp Trong đó có
sử dụng phép thế và một câu có thành phần cảm thán và câu bị động để làm rõ cảm xúc của tác giả trước sức
sống của mùa xuân đất nước(Gạch dưới thành phần cảm thán và từ ngữ dùng làm phép thế, câu bị động )
ĐỀ SỐ 4: Trong bài thơ "Mùa xuân nho nhỏ" của Thanh Hải có câu:"Ta làm con chim hót"
Trang 2Cõu 1: Chộp chớnh xỏc 7 cõu thơ tiếp theo.
Cõu 2: Nờu hoàn cảnh sỏng tỏc của bài thơ Hoàn cảnh đú cú ý nghĩa như thế nào trong việc bày tỏ cảm xỳc
của nhà thơ?
Cõu 3: Chỉ ra hàm ý của cõu thơ Một mựa xuõn nho nhỏ
Cõu 4: Trong đoạn thơ trên, tác giả đã sử dụng phép tu từ chủ yếu nào? Nêu rõ hiệu quả nghệ thuật của biện
pháp tu từ đó
Cõu 5: Những hình ảnh nào trong khổ thơ đầu đã đợc lặp lại trong đoạn thơ trên? Nêu ý nghĩa của sự lặp lại
đó
Cõu 6: Ở phần đầu của bài thơ, tỏc giả dựng đại từ "tụi", nhưng ở đoạn thơ vừa chộp lại sử dụng đại từ
"ta".Vỡ sao vậy?
Cõu 7: Mở đầu đoạn văn phõn tớch 8 cõu thơ trờn, 1 học sinh viết:
" Từ xỳc cảm trước mựa xuận của thiờn nhiờn đất nước, Thanh Hải đó bày tỏ khỏt vọng mónh liệt muốn dõng hiến cho cuộc đời."
Coi đõy là cõu mở đoạn, hóy viết tiếp khoảng 12 – 15 cõu để được đoạn văn diễn dịch trong đú cú lời dẫn trực tiếp, phộp lặp để liờn kết và cõu nghi vấn bộc lộ cảm xỳc
Cõu 8: Hai khổ thơ trờn khiến cho ta liờn tưởng tới những nhõn vật trong 1 văn bản khỏc của lớp 9 Hóy cho
biết đú là những nhõn vật nào? trong tỏc phẩm nào của ai Chỉ rừ tại sao ta lại cú sự liờn tưởng đú?
ĐỀ SỐ 5
1 Một bạn học sinh đã giới thiệu Thanh Hải và bài thơ Mùa xuân nho nhỏ bằng đoạn văn sau Hãy nhận xét
và sửa lại các lỗi kiến thức, từ và câu mà bạn mắc phải (chú ý giữ nguyên ý và hạn chế thêm bớt từ)
Thanh Hải (1930 - 1980) tên khai sinh là Phan Bá Ngoan Ông quê ở huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên Huế, Thanh Hải hoạt động văn nghệ từ thời kháng chiến chống Pháp Trong thời kỳ chống Mỹ cứu n
-ớc là một trong những cây bút có công, xây dựng nền văn học Cách mạng ở miền Nam từ những ngày đầu Bài thơ Mùa xuân nho nhỏ đợc viết tháng 11 năm 1978 trớc khi nhà thơ qua đời Tác phẩm đã thể hiện niềm yêu tha thiết cuộc sống và ớc nguyện chân thành đợc cống hiến cho đất nớc của nhà văn.
2 Nhà thơ Thanh Hải đặt tên cho bài thơ của mình là Mùa xuân nho nhỏ Nhan đề đó có gì đặc biệt và gợi
cho em suy nghĩ gì ?
3 a) Hãy chép lại đoạn thơ có 8 câu thể hiện rõ ý nghĩa hình ảnh mùa xuân nho nhỏ trong bài thơ cùng tên
của Thanh Hải
b) Viết đoạn văn khoảng 10 câu theo cách lập luận tổng hợp - phân tích - tổng hợp để làm rõ lẽ sống cao
đẹp của con ngời trong các câu thơ đã chép ở mục a
ĐỀ SỐ 6 Hỡnh ảnh mựa xuõn được khắc họa thật đẹp trong khổ thơ 1 : Cõu 1: Dựa vào đoạn thơ trờn, em hóy viết một đoạn văn khoảng 1012 cõu theo cỏch lập luận tổng phõn
-hợp, trong đú cú sử dụng phộp nối và một cõu chứa thành phần tỡnh thỏi với chủ đề: Vẻ đẹp của mựa xuõn, thiờn nhiờn và cảm xỳc của nhà thơ trước vẻ đẹp ấy (gạch dưới thành phần tỡnh thỏi và những từ ngữ dựng làm phộp nối)
Cõu 2: Cũng trong bài thơ trờn cú cõu:
"Mựa xuõn người cầm sỳng
Lộc giắt đầy trờn lưng"
Trong cõu thơ trờn, từ "lộc" được hiểu như thế nào? Theo em, vỡ sao hỡnh ảnh "người cầm sỳng" lại được tỏc giả miờu tả "Lộc giắt đầy trờn lưng"?
ĐỀ SỐ 7
Phần I: (6 điểm): Trong bài thơ Mựa xuõn nho nhỏ, Thanh Hải nguyện làm một con chim, một cành hoa và một nốt nhạc trầm để kết thành:
“Một mựa xuõn nho nhỏ Lặng lẽ dõng cho đời
Dự là tuổi hai mươi
Dự là khi túc bạc.”
1 Nhan đề Mựa xuõn nho nhỏ được cấu tạo bởi những từ loại nào? Việc kết hợp cỏc từ loại ấy cú tỏc dụng gỡ?
2 Nốt nhạc trầm trong bài thơ cú nột riờng gỡ? Điều đú gúp phần thể hiện ước nguyện nào của tỏc giả?
3 Dựa vào khổ thơ trờn, hóy viết một đoạn văn nghị luận khoảng 12 cõu theo cỏch lập luận tổng hợp - phõn tớch - tổng hợp làm rừ tõm niệm của nhà thơ, lẽ sống cao đẹp của con người Trong đú cú sử dụng cõu bị động và phộp thế (gạch dưới cõu bị động và những từ ngữ dựng làm phộp thế)
4 Dựa vào khổ thơ và hiểu biết của em về nội dung của bài thơ hóy phỏt biểu cảm nghĩ của em về lẽ sống của người cỏch mạng
ĐỀ BÀI MÙA XUÂN NHO NHỎ
ĐỀ SỐ 1
Hỡnh ảnh mựa xuõn được khắc họa thật đẹp trong đoạn thơ sau:
“Mọc giữa dũng sụng xanh
Trang 3Một bụng hoa tớm biếc
Ơi con chim chiền chiện
Hút chi mà vang trời
Từng giọt long lanh rơi
Tụi đưa tay tụi hứng”
Cõu 1 Đoạn thơ trờn thuộc bài thơ nào? Của ai? Nờu hoàn cảnh ra đời tỏc phẩm ấy?
- Bài thơ Mựa xuõn nho nhỏ - Thanh Hải
- Hoàn cảnh sáng tác: Bài thơ đợc viết vào tháng 11/1980, không bao lâu trớc khi nhà thơ qua đời, thể hiện niềm yêu mến cuộc sống đất nớc thiết tha và ớc nguyện của tác giả
Cõu 2 Hai dũng thơ đầu tỏc giả sử dụng nghệ thuật gỡ? Phõn tớch tỏc dụng của nghệ thuật ấy và lấy
1 vớ dụ khỏc trong 1 bài thơ đó học cú sử dụng nghệ thuật tương tự như cõu thơ?
Gợi ý :
- Cỏch đặt cõu đặc biệt theo cấu trỳc đảo ngữ : từ ômọc ằ được đặt ở đầu cõu
> Tỏc dụng : gợi ấn tượng về sự xuất hiện của bụng hoa tớm -> diễn tả sức sống mónh liệt của mựa xuõn Diễn tả cảm xỳc ngạc nhiờn, thỳ vị của nhà thơ trước một hỡnh ảnh của mựa xuõn
- Bài sang thu “Bỗng nhận ra hương ổi”
Cõu 3 Cựng với thỏn từ Ơi, từ hút chi tạo nờn nghệ thuật gỡ cho cõu thơ? Em hiểu như thế nào về
giọt long lanh và động từ hứng, tỡm từ đồng nghĩa với từ hứng và cho biết chỳng cú thể thay thế
cho từ hứng được khụng ? Vỡ sao?
- Những lời bộc lộ trực tiếp nh lời trò chuyện với thiên nhiên
- Có thể hiểu câu thơ theo nhiều cách khác nhau Trớc hết, “giọt long lanh” là những giọt m a mùa xuân, giọt s ơng mùa xuân, trong sáng, rơi xuống từng nhành cây, kẽ lá nh những hạt ngọc
>ở đây, giọt long lanh cũng có thể đợc hiểu theo nghĩa ẩn dụng chuyển đổi cảm giác Tiếng chim
từ chỗ là âm thanh (cảm nhận bằng thính giác) chuyển thành từng giọt (hình và khối, cảm nhận bằng thị giác), từng giọt ấy lại long lanh ánh sáng và màu sắc, có thể cảm nhận bằng xúc giác “Tôi đ a tay tôi hứng” Dù hiểu theo cách nào thì hai câu thơ vẫn thể hiện cảm xúc say sa, ngây ngất của tác giả trớc cảnh đất trời xứ Huế vào xuân, thể hiện mong muốn hoá vào thiên nhiên đất trời trong tâm t ởng giữa mùa đông giá lạnh khiến ta vô cùng khâm phục
C2- Nếu hiểu là “giọt mưa xuõn” cũng cú chỗ hợp lớ: nột quen thuộc của khung cảnh mựa xuõn và
dễ gợi cảm xỳc xụn xao trong lũng người Nhưng cú chỗ chưa thật hợp lớ: mưa xuõn thường nhẹ và
ấm …(Bữa ấy mưa xuõn phơi phới bay - Nguyễn Bớnh), chứ khụng thể tạo thành giọt
-> Cỏch hiểu thứ hai hợp lớ hơn:
+ Liền mạch với cõu thơ trước
+ NT ẩn dụ chuyển đổi cảm giỏc : Nhà thơ đưa tay hứng từng giọt õm thanh tiếng chim (chuyển đổi cảm giỏc) Tiếng chim từ chỗ là õm thanh, chuyển thành từng giọt, từng giọt ấy lại long lanh ỏnh sỏng và màu sắc, cú thể cảm nhận bằng xỳc giỏc -> Diễn tả niềm say sưa, ngõy ngất của nhà thơ trước vẻ đẹp của thiờn nhiờn, trời đất lỳc vào xuõn
Cõu 4 Cú thể thay thế từ tụi trong đoạn thơ trờn bằng từ ta được khụng? Vỡ sao?
- Tôi và ta đều là đại từ nhân x ng ở ngôi thứ nhất
- Giữa hai phần của bài thơ có sự chuyển đổi đại từ nhân xng của chủ thể trữ tình từ “tôi” sang
“ta” Điều này không phải hoàn toàn là ngẫu nhiên mà đã đợc tác giả sử dụng nh một dụng ý nghệ thuật thích hợp với sự chuyển biến của cảm xúc và t t ởng trong bài thơ Chữ “tôi” trong câu “tôi đa tay tôi hứng” ở khổ thơ đầu vừa thể hiện một cái “tôi” cụ thể rất riêng của nhà thơ, vừa thể hiện đ ợc
sự nâng niu, trân trọng với vẻ đẹp và sự sống của mùa xuân Nếu thay bằng chữ “ta” thì hoàn toàn không thích hợp với nội dung cảm xúc ấy mà chỉ vẽ ra một t thế có vẻ phô trơng
- Còn trong phần sau, khi bày tỏ điều tâm niệm tha thiết nh một khát vọng đ ợc dâng hiến giá trị tinh tuý của đời mình cho đời chung thì đại từ “ta” lại tạo đ ợc sắc thái quan trọng, thiêng liêng của một lời nguyện ớc
Trang 4- Hơn nữa, điều tâm nguyện ấy không chỉ của riêng nhà thơ, mà của biết bao thế hệ ng ời Việt
Nam đang sống và cống hiến cho sự nghiệp chung, cái “tôi” của tác giả đã thay cho nhiều cái “tôi” khác, nó nhất thiết phải hoá thân thành cái “ta” Nhng “ta” mà không hề chung chung vô hình, mà vẫn nhận ra đợc một giọng nhỏ nhẹ, khiêm nhờng, đằm thắm của cái “tôi” Thanh Hải.
Cõu 5 Nếu căn cứ vào hoàn cảnh sỏng tỏc bài thơ thỡ khổ thơ cảm nhận vẻ đẹp của bức tranh xuõn
này nờn hiểu là mựa xuõn trong quỏ khứ hay hiện tại? Lớ giải về mỗi cỏch hiểu đú Từ đú em hiểu gỡ
về thỏi độ của nhà thơ đối với thiờn nhiờn, đất trời?
- Bài thơ đợc viết vào giữa màu đụng giỏ rột 11/1980, viết một tháng tr ớc khi nhà thơ trở về với cát bụi Vậy thỡ mựa xuõn ở đõy là mựa xuõn trong tõm tưởng – mựa xuõn trong lũng tỏc giả Từ đú
cú thể thấy tỏc giả không gợi chút băn khoăn về bệnh tật, những suy nghĩ riêng t cho bản thân mà chỉ “lặng lẽ cháy bỏng một khát khao đợc dâng hiến”.Cú thể núi , “mựa xuõn nho nhỏ” là tiếng lũng tha thiết yờu mến và gắn bú với đất nước, với cuộc đời; thể hiện ước nguyện chõn thành của nhà thơ được cống hiến cho đất nước, gúp một “mựa xuõn nho nhỏ” của mỡnh vào mựa xuõn lớn của dõn tộc > Bài thơ đem đến cho chỳng ta bao cảm xỳc đẹp về mựa xuõn, gợi cho ta suy nghĩ về một lẽ sống cao đẹp của một tõm hồn trong sỏng khiến ta cảm phục và tin yờu
Cõu 6.Dựa vào đoạn thơ trờn, em hóy viết một đoạn văn dài khoảng 10-12 cõu theo cỏch lập luận
Tổng hợp- phõn tớch- tổng hợp, trong đú cú chứa phộp nối và cõu cú thành phần tỡnh thỏi với chủ đề:
vẻ đẹp mựa xuõn trong thiờn nhiờn và cảm xỳc của nhà thơ trước vẻ đẹp ấy
Cảm hứng xuõn phơi phới của Thanh Hải đó dệt nờn một bức tranh xuõn rất đẹp, đầy sức sống
và tràn ngập niềm vui rạo rực
- Bức tranh ấy được chấm phỏ bằng rất ớt chi tiết: một dũng sụng xanh, một bụng hoa tớm biếc, một tiếng chim chiền chiện Những nột chấm phỏ ấy đó vẽ ra được một khụng gian cao rộng, màu sắc tươi thắm của mựa xuõn và cả õm thanh vang vọng, tươi vui của chim chiền chiện
+Ngay hai cõu mở đầu đó gặp một cỏch viết khỏc lạ Khụng viết như bỡnh thường : một bụng hoa tớm biếc mọc giữa dũng sụng xanh” mà đảo lại: “Mọc giữa dũng sụng xanh Một bụng hoa tớm biếc” Động từ “mọc” đặt ở đầu khổ thơ của bài thơ là một dụng ý NT của tỏc giả => khắc sõu ấn tượng về sức sống trỗi dậy và vươn lờn của mựa xuõn.Tưởng như bụng hoa tớm biếc kia đang từ từ, lồ lộ mọc lờn, vươn lờn, xoố nở trờn mặt nước xanh của dũng sụng xuõn
+ Tại sao màu nước sụng lại xanh mà khụng là “dũng nước trong mỏt” (bài “Vàm cỏ đụng” của Hoài Vũ), hay khụng là “dũng sụng đỏ nặng phự sa” trong thơ Nguyễn Đỡnh Thi – bài Đất nước)?
Cú phải đấu là màu nước của Hương Giang, hay chớnh là tớn hiệu bỏo mựa xuõn đang về? Mựa xuõn trang trải ờm trụi một dũng xanh dịu mỏt Màu xanh lam của dũng sụng hương hoà cựng màu tớm biếc của hoa, một màu tớm giản dị, thuỷ chung, mộng mơ và quyến rũ Đú là mầu sắc đặc trưng của
xứ Huế
+ Tiếng chim chiền chiện tạo nờn một nột đẹp nữa của mựa xuõn: “Ơi con chim chiền chiện Hút chi
mà vang trời”=> nhạc điệu của cõu thơ như giai điệu của mựa xuõn tươi vui và rạo rực Cỏc từ than gọi “ơi, chi, mang chất giọng ngọt ngào đỏng yờu của người xứ Huế (thõn thương, gần gũi) Cõu thơ
cứ như cõu núi tự nhiờn khụng trau chuốt từ ngữ nhưng vẫn mang õm hưởng thi ca Cõu hỏi tu từ
“hút chi” thể hiện tõm trạng đựa vui, ngỡ ngàng, thớch thỳ của tỏc giả trước giai điệu của mựa xuõn
- Quả thật, thiờn nhiờn nhất là mựa xuõn vốn hào phúng, sẵn sàng trao tặng con người mọi vẻ đẹp nếu con người biết mở rộng tấm lũng Thanh Hải đó thực sự đún nhận mựa xuõn với tất cả sự tài hoa của ngũi bỳt, sự thăng hoa của tõm hồn Nhà thơ lặng ngắm, lặng nghe bằng cả trỏi tim xao động, bằng trớ tưởng tượng, liờn tưởng độc đỏo:
“Từng giọt long lanh rơi.
Tụi đưa tay tụi hứng”
Về hai cõu thơ trờn, cú hai cỏch hiểu: từng giọt ở đõy là giọt mưa xuõn long lanh trong ỏnh sỏng của trời xuõn; nhưng cũng cũn cú thể hiểu hai cõu này gắn với hai cõu trước: Tiếng chim đang vang xa bỗng gần lại, rừ ràng, trũn trịa như kết thành những giọt sương úng ỏnh sắc màu, rơi rơi, rơi mói tưởng chừng khụng dứt và nhà thơ đưa tay hứng từng giọt õm thanh ấy Như vậy từ một hỡnh tượng, một sự vật được cảm nhận bằng õm thanh ( thớnh giỏc), tỏc giả đó chuyển đổi biến nú thành
Trang 5một sự vật cú thể nhỡn được bằng mắt ( thị giỏc) bởi nú cú hỡnh khối, màu sắc rồi lại được như cảm nhận nú bằng da thịt, bằng sự tiếp xỳc ( xỳc giỏc).Nghệ thuật vớ ngầm, chuyển đổi cảm giỏc quả đó đạt tới mức tinh tế đỏng khõm phục Hai cõu thơ đó biểu hiện niềm say sưa, ngõy ngất, xốn xang, rạo rực của nhà thơ trước vẻ đẹp của thiờn nhiờn, đất trời lỳc vào xuõn Chắc hẳn trong lũng thi sĩ đang dạt dào tỡnh yờu quờ hương, đất nước, tỡnh yờu cuộc đời
Gợi ý 2:
- Viết đoạn văn quy nạp tức là cõu chủ đề phải đưa xuống cuối đoạn văn (chỳ ý cú từ liờn kết : Quả thật, cú thể núi….)
- Để làm rừ cõu chủ đề trờn, cần phõn tớch khổ thơ đầu tiờn của bài thơ: Mựa xuõn của thiờn nhiờn, đất trời
(tham khảo phần phõn tớch)
Gợi ý : Bức tranh thiên nhiên mở đầu bằng không gian thoáng đãng, yên ả, thơ mộng Đó là không
gian của một dòng sông xanh Dòng sông ấy gợi nhắc đến sông Hơng thơ mộng của Xứ Huế và không gian của mùa xuân không ngừng đợc mở rộng với tiếng hót vang trời của con chim chiền chiện Chiền chiện vốn là loài chim báo tin xuân, hình ảnh của nó xuất hiện trong khổ thơ khiến ngời
đọc có cảm giác không gian nh đợc trải đầy một sắc xuân Thanh Hải lựa chọn màu sắc trẻ trung, tơi tắn và căng tràn sức sống cho bức tranh mùa xuân của mình Đó là màu xanh của dòng sống hoà lẫn màu xanh của bầu trời Là một màu tím biếc đến nao lòng của xứ Huế Nhng bức tranh này không chỉ có hình ảnh, màu sắc mà còn có cả âm thanh Chỉ có điều ở đây tiếng chim hót nh trở nên cụ thể, hữu hình, thành hình khối long lanh náo nức để có thể đa tay ra mà hứng lấy, mà nâng niu Quả thật, Thanh Hải với lòng yêu thiên nhiên say đắm đã thể hiện một bức tranh thiên nhiên tơi đẹp, tràn đầy sức sống
Câu 6b: Viết đoạn văn quy nạp từ 9 -> 15 câu với chủ đề: Bài thơ Mùa xuân nho nhỏ đã vẽ nên“ ”
một bức tranh thiên nhiên tơi đẹp và tràn đầy sức sống.
Gợi ý:
- Viết đoạn văn quy nạp tức là câu chủ đề phải đa xuống cuối đoạn văn (chú ý có từ liên kết: Quả thật, có thể nói…).)
- Để làm rõ câu chủ đề trên, cần phân tích khổ thơ đầu tiên của bài thơ: Mùa xuân của thiên nhiên, đất trời
+ Vài nét phác hoạ của tác giả về mùa xuân: dòng sông xanh, bông hoa tím biếc, tiếng chim chiền chiện hót vang trời
+ Không gian cao rộng (với dòng sông, với mặt đất, bầu trời bao la), cả sắc màu tơi thắm của mùa xuân (sông xanh, hoa tím biếc – màu tím đặc trng của xứ Huế), cả âm thanh vang vọng, tơi vui của chim chiền chiện hót vang trời
+ Cảm xúc say sa, ngây ngất của nhà thơ: đợc diễn tả ở chi tiết rất tạo hình: “Từng giọt long lanh rơi Tôi đa tay tôi hứng”
Gợi ý: Bức tranh thiên nhiên mở đầu bằng không gian tháng đãng, yên ả, thơ mộng Đó là không gian của một dòng sông xanh Dòng sông ấy gợi nhắc đến sông Hơng thơ mộng của Xứ Huế và không gian của mùa xuân không ngừng đợc mở rộng với tiếng hót vang trời của con chim chiền chiện Chiền chiện vốn là loài chim báo tin xuân, hình ảnh của nó xuất hiện trong khổ thơ khiến ngời đọc
có cảm giác không gian nh đợc trải đầy một sắc xuân Thanh Hải lựa chọn màu sắc trẻ trung, tơi tắn
và căng tràn sức sống cho bức tranh mùa xuân của mình Đó là màu xanh của dòng sông hoà lẫn màu xanh của bầu trời Là một màu tím biếc đến nao lòng của xứ Huế Nhng bức tranh này không chỉ có hình ảnh, màu sắc mà còn có cả âm thanh Chỉ có điều ở đây tiếng chim hót nh trở nên cụ thể, hữu hình, thành hình khối long lanh náo nức để có thể đa tay ra mà hứng, mà nâng niu Quả thật, Thanh Hải với lòng yêu thiên nhiên say đắm đã thể hiện mọi bức tranh thiên nhiên tơi đẹp, tràn đầy sức sống
Cõu 7 Em hóy đọc cõu thơ sau: " Một tiếng chim kờu sỏng cả rừng".Trong thực tế tiếng chim chỉ là
õm thanh khụng thể đem lại ỏnh sỏng cho cả cỏnh rừng, thế nhưng cõu thơ vẫn được coi là đặc sắc
Vỡ sao vậy? Từ đú em cú thể nhận xột gỡ về cỏi hay của những cõu thơ trong bài "Mựa xuõn nho nhỏ"
"Ơi con chim chiền chiện
Hút chi mà vang trời
Từng giọt long lanh rơi
Tụi đưa tay tụi hứng"
- Do cỏc tỏc giả sử dụng nghệ thuật ẩn dụ chuyển đổi cảm giỏc
Trang 6- NT ẩn dụ chuyển đổi cảm giác: Nhà thơ đa tay hứng từng giọt âm thanh tiếng chim (chuyển đổi cảm giác) Tiếng chim từ chỗ là âm thanh, chuyển thành từng giọt, từng giọt ấy lại long lanh ánh sáng và màu sắc, có thể cảm nhận bằng xúc giác -> Diễn tả niềm say sa, ngây ngất của nhà thơ trớc
vẻ đẹp của thiên nhiên, trời đất lúc vào xuân
Hiểu nh vậy thì câu thơ, không dừng lại ở tả thực mà là biểu hiện một sự chuyển đổi cảm giác: Tiếng hót lánh lót, vang vọng, trong trẻo của con chim chiền chiện đợc cảm nhận nh một dòng âm thanh tuôn chảy và trong ánh sáng tơi rạng rỡ của trời xuân, giọt âm thanh cũng long lanh và nhà thơ nâng niu, trân trọng đa tay đón lấy từng giọt
Cõu 8 ( 3 điểm)
Trong bài Mựa xuõn nho nhỏ, Thanh Hải viết :
"Ta làm con chim hút
Ta làm một cành hoa."
Kết thỳc bài Viếng lăng Bỏc, Viễn Phương cú viết :
"Mai về miền Nam thương trào nước mắt Muốn làm con chim hút quanh lăng Bỏc."
a Hai bài thơ của hai tỏc giả viết về đề tài khỏc nhau nhưng cú chung chủ đề Hóy chỉ ra tư tưởng chung đú
b Viết 1 đoạn văn khoảng 5 cõu phỏt biểu cảm nghĩ về 1 trong hai đoạn thơ trờn
GỢI í
a Khỏc nhau và giống nhau :
- Khỏc nhau :
+ Thanh Hải viết về đề tài thiờn nhiờn đất nước và khỏt vọng hoà nhập dõng hiến cho cuộc đời + Viễn Phương viết về đề tài lónh tụ, thể hiện niềm xỳc động thiờng liờng, tấm lũng tha thiết thành kớnh khi tỏc giả từ miền Nam vừa được giải phúng ra viếng Bỏc Hồ
- Giống nhau :
+ Cả hai đoạn thơ đều thể hiện ước nguyện chõn thành, tha thiết được hoà nhập, cống hiến cho cuộc đời, cho đất nước, nhõn dõn Ước nguyện khiờm nhường, bỡnh dị muốn được gúp phần dự nhỏ bộ vào cuộc đời chung
+ Cỏc nhà thơ đều dựng những hỡnh ảnh đẹp của thiờn nhiờn là biểu tượng thể hiện ước nguyện của mỡnh
b HS tự chọn đoạn thơ để viết nhằm nổi bật thể thơ, giọng điệu thơ và ý tưởng thể hiện trong đoạn thơ
Đoạn thơ của Thanh Hải sử dụng thể thơ 5 chữ gần với cỏc điệu dõn ca , đặc biệt là dõn ca miền Trung, cú õm hưởng nhẹ nhàng tha thiết Giọng điệu thể hiện đỳng tõm trạng và cảm xỳc của tỏc giả : trầm lắng, hơi trang nghiờm mà tha thiết khi bộc bạch những tõm niệm của mỡnh Đoạn thơ thể hiện niềm mong muốn được sống cú ớch, cống hiến cho đời một cỏch tự nhiờn như con chim mang đến tiếng hút Nột riờng trong những cõu thơ của Thanh Hải là đề cập đến một vấn đề lớn : ý nghĩa của đời sống cỏ nhõn trong quan hệ với cộng đồng
Đoạn thơ của Viễn Phương sử dụng thể thơ 8 chữ, nhịp thơ vừa phải với điệp từ muốn làm, giọng điệu phự hợp với nội dung tỡnh cảm, cảm xỳc Đú là giọng điệu vừa trang nghiờm, sõu lắng, vừa thiết tha thể hiện đỳng tõm trạng lưu luyến của nhà thơ khi phải xa Bỏc Tõm trạng lưu luyến của nhà thơ muốn mói ở bờn lăng Bỏc và chỉ biết gửi tấm lũng mỡnh bằng cỏch hoỏ thõn hoà nhập vào những cảnh vật bờn lăng : làm con chim cất tiếng hút
ĐỀ SỐ 2
Cõu 1 Chộp lại chớnh xỏc khổ thơ thứ hai và cho biết nội dung và nghệ thuật đặc sắc của khổ thơ
Cõu 2: Người cầm sỳng và người ra đồng là ai? Tỏc giả sử dụng nghệ thuật gỡ khi nhắc đến họ? Cõu 3: Từ lộc được hiểu theo nghĩa nào? Vỡ sao người cầm sỳng được miờu tả Lộc giắt đầy trờn lưng?
Cõu 4 Từ "lao xao " cú thể thay thế cho từ “xụn xao” trong đoạn thơ được khụng? Vỡ sao?
Cõu 5: Phõn tớch giỏ trị nghệ thuật của cỏc biện phỏp tu từ và cỏc từ lỏy trong đoạn văn?
Trang 7Cõu 6 Dựa vào khổ thơ đó chộp, hóy viết một đoạn văn (khoảng 10-12 cõu) theo cỏch diễn dịch Trong đú cú sử dụng phộp nối và một cõu cú thành phần cảm thỏn để làm rừ cảm xỳc của tỏc giả
trước vẻ đẹp của mựa xuõn đất nước(Gạch dưới thành phần cảm thỏn và từ ngữ dựng làm phộp nối)
Gợi ý 1 a Chộp chớnh xỏc khổ thơ
b Chỉ ra nội dung và nghệ thuật đặc sắc của khổ thơ
* Nội dung chính của đoạn thơ : Khung cảnh của mùa xuân của đất nớc
- Một mùa xuân của đất nớc đang dựng xây và chiến đấu
- Một đất nớc đang vững vàng đi lên
* Nghệ thuật của đoạn thơ:
- Hình ảnh thơ :
+ Gần gũi mà nên thơ, gợi cảm : Lộc; nơng mạ; ngời ra đồng
+ Hình ảnh cụ thể : ngời cầm súng, ngời ra đồng
- Nghệ thuật so sánh
- Từ láy : hối hả, xôn xao
2 Ngời cầm súng và ngời ra đồng là biểu tợng cho 2 lực lợng làm nên mùa xuân của đất nớc: Ngời cầm súng là hình ảnh của ngời chiến sỹ là biểu tợng cho lực lợng bảo vệ tổ quốc còn ngời ra đồng là h/a ngời nông dân biểu tợng cho lao động sản xuất xây dựng đất nớc
> Tác giả sử dụng hình ảnh Hoán dụ mang ý nghĩa ẩn dụ để ca ngợi 2 lực lợng chính làm nên mùa xuân cho đất nớc
3 Lộc ở đây hiểu theo nhiều cỏch
- Nghĩa đen là: Chồi non của cõy, lỏ non của cõy, đú chớnh là sức sống của thiờn nhiờn
- Nghĩa chuyển: Lộc là hỡnh ảnh của mựa xuõn, là hỡnh ảnh ẩn dụ chỉ sức sống, thành quả hạnh phỳc của con người, đất nước
> Người cầm sỳng giắt lộc trờn lưng: Cõu thơ vừa mang ý nghĩa tả thực vừa mang ý nghĩa ẩn dụ: Người cầm sỳng ngụy trang những cành lỏ trờn lưng như mang sức xuõn vào trận địa Cũn người ra đồng gieo mựa xuõn trờn từng nương mạ Họ là người mang mựa xuõn đến cho đất nước
4 Từ "lao xao " khụng thể thay thế cho từ ' xụn xao " vỡ tuy cả 2 từ đều là từ lỏy mụ phỏng õm thanh
Từ lao xao chỉ đơn giản là gợi õm thanh của thiờn nhiờn và con người Cũn “xụn xao " vừa gợi tả
được õm thanh rộn ràng của cuộc sống nhộn nhịp, lao động khẩn trương của đất nươcs sau độc lập
mà cũn là những cảm xỳc mónh liệt, phấn trấn của lũng người khi hũa nhịp cựng cảnh Nhịp điệu của hai cõu thơ là nhịp điệu của mựa xuõn, của con người ra trận, ra đồng và cũng là nhịp điệu nỏo nức, xụn xao sung sướng trong lũng của mọi người và của chớnh nhà thơ
5 – Biện phỏp tu từ điệp ngữ: Mựa xuõn, lộc, tất cả kết hợp với cỏc từ lỏy hối hả, xụn xao vừa tạo nhịp điệu cho khổ thơ vừa tạo thành một nốt nhấn trong bản nhạc mựa xuõn đất nước đó gúp phần gợi khụng khớ sụi nổi, tấp nập của bức tranh đất nước lao động chiến đấu
6 Viết một đoạn văn 10 câu để phân tích khổ thơ trên :
* Đây là những câu hỏi trọng điểm để kiểm tra khả năng nhiều mặt :
- Kiến thức cơ bản, cụ thể của tác phẩm, về một đoạn thơ đặc sắc
- Kỹ năng cảm thụ, diễn đạt và và dựng đoạn văn
- Kỹ năng vận dụng kiến thức ngữ pháp : * Các bớc tiến hành
- Xác định kiến thức cơ bản của câu hỏi yêu cầu cho nội dung phân tích khổ thơ trong 10 câu
* Nội dung khái quát của đoạn thơ : C m xỳc c a tỏc gi trảm xỳc của tỏc giả trước mựa xuõn cuả đất nước ủa tỏc giả trước mựa xuõn cuả đất nước ảm xỳc của tỏc giả trước mựa xuõn cuả đất nước ước mựa xuõn cuả đất nướcc mựa xuõn cu ảm xỳc của tỏc giả trước mựa xuõn cuả đất nước đất nước ước mựa xuõn cuả đất nướct n c
- Cảm xỳc được mở đầu bằng hai hỡnh ảnh tương ứng với hai nhiệm vụ
+ Người cầm sỳng, những người chiến sĩ đang ngày đờm chiến đấu bảo vệ Tổ quốc, mựa
xuõn như tiếp thờm sức mạnh cho họ, hiện lờn qua những cành lộc hỏi trờn mũ, giắt trờn lưng
Họ ra đi đem theo cả mựa xuõn ra trận hay họ đang chiến đấu để bảo vệ mựa xuõn của Tổ quốc
+ Người nụng dõn, những người lao động, sức xuõn như đang hiện diện trong tõm hồn, trong
cơ thể họ, tiếp thờm cho họ trong cụng cuộc xõy dựng đất nước
Mựa xuõn đến với họ qua những cõy mạ xanh tươi non như hứa hẹn một vụ mựa bội thu Họ như mang sự hồi sinh cho mảnh đất cũn khột khúi bom, khúi đạn, cũn xỏc những mảnh gang, mảnh thộp Họ chớnh là những con người đó mang đến mựa xuõn cho đất nước
> Tỏc giả sử dụng biện phỏp lặp cấu trỳc cõu, giỳp cõu thơ cú nhịp điệu sụi động của ngày hội mựa xuõn Từ "lộc" thể hiện trời, sức xuõn như bao phủ lờn đất nước
Trang 8- Hai câu thơ tiếp:
+ Biện pháp lặp cấu trúc câu "tất cả như", hai từ láy tượng hình, tượng thanh "xôn xao, hối
hả" tô đậm thêm không khí khẩn trương, bận rộn của cả nước trong những ngày đầu giành được độc lập, nhịp sống lao động diễn ra không ngừng nghỉ
ĐỀ SỐ 3: Cho khổ thơ: “Đất nước bốn ngàn năm
Vất vả và gian lao
Đất nước như vì sao
Cứ đi lên phía trước
Câu 1: Khổ thơ trên trích trong bài thơ nào? của ai? Nêu chủ đề bài thơ?
Câu 2 Trong khổ thơ nhà thơ đã sử dụng các phép tu từ nghệ thuật nảo? Trình bày ấn tượng về đất nước qua việc phân tích các biện pháp tu từ ấy
Câu 3 Khi so sánh đất nước tại sao tác giả không dùng hình ảnh mặt trời hay mặt trăng mà lại dùng
hình ảnh “Đất nước như vì sao” ?
Câu 4: Dựa vào khổ thơ trên hãy viết một đoạn văn (khoảng 12 câu) theo cách tổng phân hợp Trong
đó có sử dụng phép thế và một câu có thành phần cảm thán và câu bị động để làm rõ cảm xúc của
tác giả trước sức sống của mùa xuân đất nước(Gạch dưới thành phần cảm thán và từ ngữ dùng làm
phép thế, câu bị động )
ÁP ÁN
ĐÁP ÁN
Câu 1 : Nêu chủ đề bài thơ: bài thơ thể hiện tình yêu thiên nhiên, yêu đất nước, yêu cuộc sống tha
thiết của nhà thơ và ước nguyện chân thành góp mùa xuân nho nhỏ của đời mình vào cuộc đời chung, cho đất nước
Câu 2 :
- Trong đoạn thơ nhà thơ sử dụng phép tu từ nhân hoá và so sánh : Đất nước được nhân hóa mang
sự sống của con người Phải trai qua thời kì vất vả gian lao nhưng lại có sức sống bền bỉ, kiên định vững vàng đi lên không gì ngăn cản được
So sánh đất nước như vì sao tỏa sáng, đi lên phía trước phù hợp với quy luật tạo hóa, của lịch sử
- Tác dụng: thể hiện niềm tự hào trước vẻ đẹp tráng lệ và khẳng định sự trường tồn của đất nước.; thể hiện niềm tin vào sức sống và thế đi lên của đất nước trong thời đại mới
Câu 3: - Mặt trăng và mặt trời chỉ tồn tại trong 1 thời gian cụ thể rồi sẽ biến mất Còn ngôi sao
mang vẻ đẹp vĩnh hằng lung linh của thời gian ánh sáng của sao là ánh sáng vượt qua đêm tối, gian khó để tự tỏa sáng Sao vừa là hình ảnh nho nhỏ gợi liên tưởng đến ánh sáng và hi vọng, là biểu tượng ngời sáng của mùa xuân đất nước với sức sống tràn đầy Sao còn là hình ảnh tiên phong của cách mạng Việt Nam, của đất nước trong lịch sử thế giới Sử dụng h/a so sánh đất nước với vì sao tác giả muốn thể hiện sự tự hào về đất nước về dân tộc đang náo nức hối harxaay dựng mùa xuân
tươi đẹp
Câu 4 Nội dung: Các câu văn đúng ngữ pháp, không mắc lỗi diễn đạt thông thường (lỗi chính ta, viết tắt, dùng từ ), các câu văn liên kết chặt chẽ, đủ lí lẽ và dẫn chứng đểlàm rõ ý khái quát: cảm
xúc trước sức sống của mùa xuân đất nước của nhà thơ Thanh Hải
Gợi ý cụ thể :
- Bốn câu thơ: Từ những con người cụ thể, nhà thơ nghĩ về đất nước trong cảm nhận khái quát với bao tình cảm vừa thương vừa tự hào
+ Chặng đường của đất nước với 4000 năm trường tồn, lúc suy vong, lúc hưng thịnh với bao thử
thách vất vả và gian lao Trong thời gian đó, nhân dân ta từ thế hệ này qua thế hệ khác đã đem xương máu, mồ hôi, lòng quả cảm và tinh thần yêu nước để xây dựng và bảo vệ đất nước
+ “đất nước như vì sao " là một hình ảnh so sánh đẹp và đầy ý nghĩa: Sao là nguồn sáng lấp lánh,
là vẻ đẹp bầu trời, vĩnh hằng trong không gian thời gian So sánh đất nước với vì sao là biểu lộ niềm tự hào với đất nước Việt nam anh hùng, giàu đẹp, khẳng định sự trường tồn của dân tộc
+ "Cứ đi lên phía trước” là cách nói nhân hoá khẳng định hành trang đi tới tương lai của dân tộc ta
không một thế lực nào có thể ngăn cản được Ba tiếng "cứ đi lên " thể hiện chí khí, quyết tâm và
niềm tin sắt đá của dân tộc để xây dựng một đất nước giàu mạnh
4.VÒ khæ th¬ : “ §Êt níc bèn ngµn n¨m……Cø ®i lªn phÝa tríc”.
§o¹n th¬: “ §Êt níc bèn ngµn n¨m
VÊt v¶ vµ gian lao
Trang 9Đất nớc nh vì sao
Cứ đi lên phía trớc”
đã khắc hoạ một cách tinh tế niềm tin, niềm tự hào của nhà thơ Thanh Hải về đất nớc đoạn thơ mở
đầu bằng hình ảnh đất nớc với nền văn hiến “ bốn ngàn năm “lịch sử Là cây bút trởng thành qua hai cuộc kháng chiến, có lẽ hơn ai hết thanh hải hiểu và trân trọng nền văn hiến của dân tộc mình
Đất nớc VN ta vừa trải qua bao thăng trầm biến động giờ đây ở vào hoàn cảnh” vất vả và gian lao” Phép nhân hoá cho ta liên tởng đến đất nớc nh một bà mẹ vĩ đại đang tảo tần lam lũ, một nắng hai
s-ơng …ý thơ vì thế mà trở lên gợi cảm hơn Câu thơ tiếp, tác giả so sánh “ đất n ớc nh vì sao” Cách
so sánh thật hào hùng Đất nớc đặt ngang tầm với đất trời Sau giây phút gian lao vất vả là giây phút toả sáng huy hoàng đất nớc toả sáng tinh thần dân tộc, sự toả sáng ấy lấp lánh, lung linh nh vì sao.Đất nớc của những con ngời làm chủ cuộc sống và luôn hớng tới một tơng lai tốt đẹp Câu thơ
đã bộc lộ chan chúa nièm tự hào của nhà thơ về tơng lai đát nớc đoạn thơ khép lại bằng t thế tiên phong vững vàng” cứ đi lên phía trớc” của một thời đại mới Bằng những hình ảnh đặc sắc, ngôn ngữ hàm súc, giọng thơ tha thiết đoạn thơ nh truyền cho ta sức mạnh kì diệu của tình yêu quê hơng
đất nớc từ ngàn đời của dân tộc
ĐỀ SỐ 4
Trong bài thơ "Mựa xuõn nho nhỏ" của Thanh Hải cú cõu:"Ta làm con chim hút"
Cõu 1: Chộp chớnh xỏc 7 cõu thơ tiếp theo.
Cõu 2: Nờu hoàn cảnh sỏng tỏc của bài thơ Hoàn cảnh đú cú ý nghĩa như thế nào trong việc bày tỏ
cảm xỳc của nhà thơ?
Cõu 3: Chỉ ra hàm ý của cõu thơ Một mựa xuõn nho nhỏ
Cõu 4: Trong đoạn thơ trên, tác giả đã sử dụng phép tu từ chủ yếu nào? Nêu rõ hiệu quả nghệ thuật
của biện pháp tu từ đó
Cõu 5: Những hình ảnh nào trong khổ thơ đầu đã đợc lặp lại trong đoạn thơ trên? Nêu ý nghĩa của sự
lặp lại đó
Cõu 6: Ở phần đầu của bài thơ, tỏc giả dựng đại từ "tụi", nhưng ở đoạn thơ vừa chộp lại sử dụng đại
từ "ta".Vỡ sao vậy?
Cõu 7: Mở đầu đoạn văn phõn tớch 8 cõu thơ trờn, 1 học sinh viết:
" Từ xỳc cảm trước mựa xuận của thiờn nhiờn đất nước, Thanh Hải đó bày tỏ khỏt vọng mónh liệt muốn dõng hiến cho cuộc đời."
Coi đõy là cõu mở đoạn, hóy viết tiếp khoảng 12 – 15 cõu để được đoạn văn diễn dịch trong đú cú lời dẫn trực tiếp, phộp lặp để liờn kết và cõu nghi vấn bộc lộ cảm xỳc
Cõu 8: Hai khổ thơ trờn khiến cho ta liờn tưởng tới những nhõn vật trong 1 văn bản khỏc của lớp 9.
Hóy cho biết đú là những nhõn vật nào? trong tỏc phẩm nào của ai Chỉ rừ tại sao chỳng ta lại cú sự liờn tưởng đú?
đáp án Câu 1: Chép tiếp đợc 7 câu thơ để hoàn chỉnh hai khổ thơ
Câu 2: 1 điểm
- Nêu đợc hoàn cảnh sáng tác bài thơ: Bài thơ đợc viết tháng 11 năm 1980, trong những ngày nhà thơ vật lộn với bệnh tật trớc khi qua đời: 0,5 điểm
- Chỉ rõ đợc ý nghĩa của hoàn cảnh sáng tác bài thơ trong việc bộc lộ cảm xúc của tác giả: đó
là niềm tha thiết yêu cuộc sống, khát vọng đợc dâng hiến cho đời của tác giả: 0,5đ
Câu 3: 1điểm:
- ý nghĩa nhan đề: Nhà thơ nguyện làm một mựa xuõn, nghĩa là sống đẹp với tất cả sức sống tươi
đẹp của mỡnh rất khiờm nhường là một mựa xuõn nhỏ gúp vào mựa xuõn lớn của dõn tộc, của cuộc đời
à Là một nhan đề sỏng tạo độc đỏo của nhà thơ, gúp phần thể hiện cảm xỳc và chủ đề của cả bài thơ
Giải thích rõ: giữa hai phần của bài thơ có sự chuyển đổi đại từ nhân xng từ “ tôi” sang “ ta” của chủ thể trữ tình Điều này hoàn toàn không phải là ngẫu nhiên mà đã đợc tác giả sử dụng một dụng ý nghệ thuật, thích hợp với sự chuyển biến của cảm xúc và t tỏng trong bài thơ Chữ “ tôi” trong câu “ Tôi đa tay tôi hứng” ở khổ thơ đầu vừa thể hiện một cái “ tôi” cụ thể vừa thể hiện sự nâng niu, chân trọng với vẻ đẹp và sự sống của mùa xuân Còn trong phần sau, khi bầy tỏ điều tâm niệm tha thiết nh một khát vọng đợc dâng hiến những giá trị tinh tuý của đời mình cho cuộc đời chung thì đại
từ “ta” lại tạo đợc sắc thái trang trọng, thiêng liêng của một lời nguyện ớc Hơn nữa, điều tâm nguyện ấy không chỉ là của riêng nhà thơ, cái “tôi” của tác giả đã nói thay cho nhiều cái “tôi” khác,
nó nhất thiết phải hoá thân thành cái “ta”
Câu 4: 3 điểm
Trang 10* Yêu cầu chung: Đoạn văn quy nạp có độ dài khoảng 10- 15 câu, liên kết chặt chẽ, đủ lí lẽ và dẫn
chứng làm rõ nội dung khổ thơ; biết khai thác các tín hiệu nghệ thuật, có sử dụng khởi ngữ, phép thế; không mắc lỗi chính tả, ngữ pháp;
* Biểu điểm:
+ Điểm 3: Hoàn thành tốt các yêu cầu trên
+ Điểm 2: Đạt phần lớn các yêu cầu trên( lí lẽ dẫn chứng hoặc phân tích ch a thật đủ để làm sáng tỏ
ý khái quát, còn mắc một số ít lỗi diễn đạt)
+ Điểm 1: Cha nêu đầy đủ nội dung khái quát hoặc phân tích sơ sài, lan man chủ yếu diễn xuôi ý thơ, bố cục cha thật rõ ràng, vẫn còn một số lỗi diễn đạt
+ Điểm 0,5: Đoạn viết quá sơ sài, sai lạc về nội dung, còn nhiều lỗi diễn đạt
+ Điểm 0: Không làm bài hoặc lạc đề hoàn toàn
* Chú ý : - Không phải là đoạn văn T-P-H: trừ 0,5 điểm
- Không đặt câu hỏi tu từ ở cuối đoạn văn: trừ 0,25 điểm
- Không sử dụng lời dẫn trực tiếp: trừ 0,25 điểm
- Không sử dụng câu hỏi tu từ: trừ 0,25 điểm
ĐỀ SỐ 5
1 Một bạn học sinh đã giới thiệu Thanh Hải và bài thơ Mùa xuân nho nhỏ bằng đoạn văn sau Hãy
nhận xét và sửa lại các lỗi kiến thức, từ và câu mà bạn mắc phải (chú ý giữ nguyên ý và hạn chế thêm bớt từ)
Thanh Hải (1930 - 1980) tên khai sinh là Phan Bá Ngoan Ông quê ở huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên - Huế, Thanh Hải hoạt động văn nghệ từ thời kháng chiến chống Pháp Trong thời kỳ chống Mỹ cứu nớc là một trong những cây bút có công, xây dựng nền văn học Cách mạng ở miền Nam từ những ngày đầu Bài thơ Mùa xuân nho nhỏ đợc viết tháng 11 năm 1978 trớc khi nhà thơ qua đời Tác phẩm đã thể hiện niềm yêu tha thiết cuộc sống và ớc nguyện chân thành đợc cống hiến cho đất nớc của nhà văn.
2 Nhà thơ Thanh Hải đặt tên cho bài thơ của mình là Mùa xuân nho nhỏ Nhan đề đó có gì đặc biệt
và gợi cho em suy nghĩ gì ?
3 a) Hãy chép lại đoạn thơ có 8 câu thể hiện rõ ý nghĩa hình ảnh mùa xuân nho nhỏ trong bài thơ
cùng tên của Thanh Hải
b) Viết đoạn văn khoảng 10 câu theo cách lập luận tổng hợp - phân tích - tổng hợp để làm rõ lẽ
sống cao đẹp của con ngời trong các câu thơ đã chép ở mục a
ĐÁP ÁN
1 Đoạn văn sau khi đã chữa: Thanh Hải (1930 - 1980) tên khai sinh là Phạm Bá Ngoãn Ông
quê ở huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên – Huế Thanh Hải hoạt động văn nghệ từ thời kháng chiến chống Pháp Trong thời kì chống Mĩ cứu nớc, ông là một trong những cây bút có công xây dựng nền văn học cách mạng ở miền Nam từ những ngày đầu Bài thơ “Mùa xuân nho nhỏ” đợc viết tháng 11 năm 1980, trớc khi nhà thơ qua đời Tác phẩm đã thể hiện niềm yêu tha thiết cuộc sống và ớc nguyện chân thành đợc cống hiến cho đất nớc của nhà thơ.
2 Bài thơ Thanh Hải đặt tên cho bài thơ của mình là Mùa xuân nho nhỏ Nhan đề đó đặc biệt
ở chỗ: mùa xuân là một khái niệm trừu tợng, lại đợc đặt cạnh nho nhỏ là một tính từ.
Đây chính là sáng tạo của nhà thơ, dù trớc đó đã có những bài thơ mang tên mùa xuân nh: Mùa xuân chín, Mùa xuân xanh
Tên bai thơ thể hiện chủ đề tác phẩm, ớc nguyện làm một mùa xuân, sống đẹp, làm mùa xuân nho nhỏ góp phần vào mùa xuân lớn của đất nớc
3 a) Đoạn thơ 8 câu thể hiện ý nghĩa hình ảnh mùa xuân nho nhỏ trong bài thơ:
Ta làm con chim hót
Ta làm một mùa hoa
Ta nhập vào hoà ca Một nốt trầm xao xuyến.
Một mùa xuân nho nhỏ Lặng lẽ dâng cho đời
Dù là tuổi hai mơi
Dù là khi tóc bạc.
b) Viết đoạn văn:
* Về hình thức: yêu cầu trình bày nội dung theo cách tổng – phân – hợp Vì vậy, cần viết câu nêu ý khái quát trớc khi lập ý cho đoạn văn
* Về nội dung:
- Mở đoạn: Câu khái quát về lẽ sống cao đẹp của con ngời trong đoạn thơ
- Thân đoạn: có thể là các ý:
+ Khát vọng đợc hoà nhập vào cuộc sống của thiên nhiên đất nớc thân yêu, đợc cống hiến cho cuộc đời chung Đó là ớc nguyện vô cùng cao đẹp
+ Ước nguyện đó đợc diễn tả bằng những hình ảnh đẹp, sáng tạo
- Kết đoạn: Ước nguyện của nhà thơ cho ta hiểu mỗi ngời phải biết sống, cống hiến cho cuộc đời
Thế nhng, hoà nhập mà vẫn phải giữ đợc nét riêng của mỗi ngời