Đề cương ôn tập môn Mỹ học

Đây là đòng mỹ học cùa các nhà dân chù cách mạng Nga.Đối tượng nghiên cứu cùa-mỹ học tập trang ở binh diện cuộc sống, tập trung tới cái đẹp cùa cuộc sống, coi thẩm mỹ trong nghệ thuật bắ

ĐỀ CƯƠNG ÔN THI MÔN : MỸ HỌC ĐẠỊ CƯƠNG

Câu 1 : Đồi tương nghiên cứu của mỹ học ? ý nghĩa của việc nghiên cím và tìm hiểu mỹ học?

Gồm 3 nội dung chính :

Cơ sờ xác lập đổi tưcmg nghiên cứu Ọuả

trinh xác ỉập đôí tượng nhièn cứu Đổi tượng

nghiên CỦI! cùa mỹ học

Co' sò’ xác ỉập đối tuvng nghiên cứu :

CO’ sỏ‘ thục tiễn

• Đẹp - xấu :

Cái đẹp ỉà cải có kết cấu hài hòa, ỉà cái có ích cho con người,

mang !ạị cho con người sự dễ chịu, thích thú

Cái xấu là cái cỏ hại cho con người, khiến con người phài lên án,căm phẫn

• Nhu cầu thẩm mỹ : là 1 loại nhu cầu tinh thần đặc biệt của conngườỉ, là nhu cầu của con người về cái đẹp, cảm thụ đánh giá vảsáng tạo cái đẹp

1

sự hoàn thiện hoàn mỹ.

Cơ sỏ* iý luận :

Giữa con người với con vật giổng nhau ở I điểm : sàn xuất, nhưng ĩính chất sàn xuât lại khác nhau

-t- Sàn xuất của con người : đa dạng, phức tạp.con người có thể sànxuất ngay khi con người không cỏ nhu cầu, con người có thể sảnxuất theo kích thước của bất kỳ giống loài nào

-r Sàn xuẩt cùa con vật: chỉ có thề sản xuất theo nhu cầu thẻ xác chi phối cùa nó và giống nòi, mang tính phiến diện và bàn năng

Giữ con người với con vật khác nhau ờ I đíêm : con người ỉuôn iuôn hành động theo quy luật của cái đẹp

2

Cái đẹp có vài trò vô cùng quan trọng trong cuộc sổng cùa chúng ta,càng vươn tới cái đẹp bao nhiên thỉ con người càng xa đời bàn năng

của minh bấy nhiêu

1. Qúa trình xác lập đối tirọng nghiên cứu

Thòi cổ đại :

• Phương tây :

Gồm các đại biểu : Aristot (chù nghĩa duy vật thô sơ) Ông cho ràng : “ mỹ học là triết học nghiên cứu các quy luật sáng tạo ra nghệ

thuật”

3

t C 2' 7-^< Ĩ

ĐỀ CƯƠNG ÔN THI MÔN : MỸ HỌC ĐẠỊ CƯƠNG

Câu Ị ; Đôi tương nghiên cím của mỹ học ? ỷ nghĩa của việc nghiên CÚĨI và tìm hiêu mỹ học 'ỉ

Gôm 3 nội dung chính :

Ca sờ xác iập đối tượng nghiên cứu Ọuá ĩrình

xác iập đối tượng nhiên cứu Đôi tượng

nghiên cứu cùa mỹ học

1. Co' sỏ' xác ỉập đoi tu-ọ ng nghiên cứu :

CO' sỏ' thục tiễn

* Đẹp - xấu :

Cái đẹp là cái có kết cấu hài hòa, là cái có ích cho con ngưòi,

mang lại cho con người sự dễ chịu, thích thú

Cái xấu ià cái có hại cho con người, khiến con người phài lên án, căm phẫn « Nhu cầu thẩm mỹ : lả ỉ loại nhu cầu tinh thần đặc biệt cùa con người,

4

lồ nhu cầu cùa con người về cái đẹp, cảm thụ đánh giá và sáng tạocái đẹp.

+ Sản xuất cùa con vật: chi có thể sàn xuất theo nhu cầu íhẻ xác chi phẻỉ cúa nó và giốns nòi, mang tính phiến diện và bàn năng

5

Giữ con người với con vật khác nhau ờ 1 diêm : con người luôn luôn hành động theo quy luật cùa cái đẹp.

Cái đẹp có vài trò vô cùng quan trọng trong cuộc song cùa chúng ta,càng vưon tới cái đẹp bao nhiên thi con người cànc xa dời bản năng

cùa mình bấy nhiêu

2. Qúạ trình xác lập đoi tượng nghiên cứu.

Thòi cổ đại:

e Phương tây :

Gom các đại biêu : Aristot (chủ nghĩa duy vật thô sơ) Ông cho rằng : u mỹ học ỉ à triết học nghiên cứu các quy luật sáng tạo ra nghệ

thuật”

6

Platong ( chủ nghĩa duy tâm khách quan ), cho rằng: “ cái đẹp là ý niệm, ý niệm này tổntại bất biến không tồn tại nơi trần thế

mà tồn tại trong thế giới tâm linh”

Heraclit: ông cho ràng : “ không ai tắm hai lần trên1dòng sông”, tức là không có cái đẹp tuyệt đối mà chỉ có cái đẹptưcmg đối

Xocrat : “ cái đẹp ỉà cái có ích, một vật nào đó làmtốt nhiệm vụ, chúc năng của mình Mọi cái đẹp đều có ích, nhưngchưa chắc cái cỏ ích ỉai là đẹp”

người, cái đẹp phải tự nhiên, không những không cẩn sáng tạo ra mà cũng không nên giải thích làm gì.

thòi trung cổ phục hung.

Các tư tường mỹ học nằm giải rác trong các công trình nghiên cứuíriểí học, than học, nghệ thuật học, chưa được tiếp cận sâu sắc và có

hệ thống

Các tác già tiêu biểu : Leona đờ Vanhxỉ, ông cho rằng : “ họa sỳthời nay không nên học tập những thày đi trước, mà phải học theongười thầy íự nhiên”

2.3. thòi khai sáng.

Là thời kỳ cùa lý trí và trí tuệBaumgacten : “ mỹ học là khoa học nghiên cứu sự thù cảm cùa cái đẹp, trước hết là cái đẹp tự nhiên gắn với sự thích thú của conngười”

Ông cho rằng : “ mỹ học là khoa học về cái đẹp”

Canto : “ mỹ học là khoa học nghiên cứu các năng lực phán đoản về các tình cảm chù quari cùa con

người được trải nghiệm trong moi quan hệ với thế giới khách quan”

Heghen cho rằng : “ mỹ học ỉà triết học về nghệ thuật, coi trọng trong nghệ thuật cao hcm cái đẹp trong cuộc sống”

Nửa sau thế kỷ 19.

Đây là đòng mỹ học cùa các nhà dân chù cách mạng Nga.

Đối tượng nghiên cứu cùa-mỹ học tập trang ở binh diện cuộc sống, tập trung tới cái đẹp cùa cuộc sống, coi thẩm mỹ trong nghệ

thuật bắt nguồn từ cái thẩm mỹ trong cuộc sống

2.5. thế kỷ 20.

Plaíong { chù nghĩa duy tâm khách quan ),

niệm này tồn tại bất biến không tổn tại nơi trẩn thế

mả tồn tại trong thế giới tâm linh”

Heraclit : ông cho rằng : “ không ai tắm hai ỉần trên

1 dòng sông”, tức là không có cáí đẹp tuyệt đoi mà chì có cáiđẹp tưcmg đối

Xocrat : “ cái đẹp là cái có ích, một vậí nào đó làmtốt nhiệm vụ, chúc năng cùa minh Mọi cái đẹp đều có ích, nhưngchưa chắc cái có ích lai là đẹp”

Lão tủ': là người đề ra học thuyết “vô vi” và “tuyệt hoc vô tbư” Cái đẹp là cái thuộc về giới tự nhiên, như “ gỗ chưa qua tay người’', nghĩa là 1 cái đẹp thoát ly khòi cuộc sông đâu tranh cùa con người, cáỉ đẹp phài tự nhiên, không những không cân sáng tạo ra mà cũng không nên giải thích làm gì

thòi trung cỗ phục hưng.

Các tư tưcmg mỹ học năm giài rác trong các công trình nghiên cứutriêt học, thân học, nghệ thuật học, chưa đtrợc tiếp cận sâu sắc và có

hệ thống

Các tác giả tiêu biểu : Lcona đờ Vanhxi, ông cho rang : “ họa sỷthời nay không nên học tập những thầy đi trước, mà phài học theonguời thầy tự nhiên’1

2.3. thòi khai sáng.

Là thời kỳ của iý trí và trí tuệBaumgacten : “ mỹ học là khoa học nghiên cứu sự thủ cảm của cái đẹp, trước hết là cái đẹp tự nhiên gắn với sự thích thú của conngười'”

’ông cho rằng: “ mỹ học là khoa học về cái đẹp”

Canto : “ mỹ học ỉà khoa học nghiên cứu các năng lực phán đoán về các tình càm chủ quan của con

người được trải nghiệm trong mối quan hệ với thế giới khách quan”

Heghen cho rằng : “ mỹ học là triết học về nghệ thuật, coi trọng trong nghệ thuật cao hcm cái đẹp trong cuộc sống”

Nửa sau thế kỷ 19.

Đây ỉà dòng mỹ học cùa các nhà dân chù cách mạng Nga

Đối tượng nghiên cứu cùa mỹ học íập trung ở bình diện cuộc sống,tập trung tới cái đẹp của cuộc sống, coi thẩm mỹ trong nghệ thuật bắtnguồn từ cái thẩm mỹ trong cuộc song

2.5. thế kỷ 20.

Các nhà mỹ học thời kỳ này có xu hướng điêu hỏa kêí hợp các

xu hướnu tư tường của các nhà mỹ học trong quá khứ, dựa treen nèntảng cùa : triết học, tâm lý học, xã hộị học nghệ thuật

3 đoi tưọng nghiên cứu cua my học ( theo quan điểm mỹ học Mác - Lenin ).

Nghiên cứu những quy luật cơ bản và pho biến nhất cùa đờisống thâm

ĐỜI SỐNG THẨM MỸ :

Có cấp độ tương đương VỚI cái loại đời sổng xã hội khác,như đời sông vật chất và đời sống tinh thần

Đời song thẩm mỹ là ỉ quá trình, có sự hình thành» phát triển

và tiêu vong Là quá trình con người đồng hóa thẩm mỹ với thế giới,soi rọi thế giới thâm mỹ vào cuộc sống cùa chúng ta

Đời sống thầm mỳ !à hệ thống tổng hòa các mổỉ quan hệ thẩm

mỹ giữa con người với con người, con người với nghệ thuật

Mối quan hệ giữa nghệ thuật và quan hệ thẩm mỹ trong cuộc sống hàng ngày :

Nghệ thuật là 1 bộ phận và này sinh rạ trong quan hệ thâm mỹírong cuộc s.ống cùa con người, tuy nhiên nghệ thuật lại ờ cấc độ caohơn, tập trung điên hình hơn so với cái đẹp trong cuộc sống hàngngày Đây là moi quan hệ giữa cái thông thường với cái đặc biệt, phobiến và đặc thù, chúng đong kiêu, đồng chẩt nhưng không đồng cấp

Ý NGHĨA CỦA VIỆC NGHIỀN cửu VÀ TÌM HIỂƯ MỸ HỌC:

Cán bộ văn hóa : bào tồn, lưu giữ, truyền bá những giá tri vănhóa của nhân loại, cần có những tri thức về thẩm mỹ để làm ốt hontrọng trách với công đồng

Cá nhân : con người luôn có nhu cầu thẩm mỹ và tiến hành cáchoạt động để thòa màn nhu cầu ẩy, tuy nhiên hiệu quả hoạt độngchưa cao, teang bị những kiến thức lý luận về dờỉ sống thâm mỹ.

Trong quá trình giao lưu vặn hóa đang diễn ra raí mạnh mẽ,phức tạp, đòi hòi mỗi cả nhân phải có thái độ sống phù hợp, đúng đắn

Câu 2 : điều kiện để hình thành quan hê thẩm mỹ?

Gôm 2 điểu kiện :

L khách thể thầm mỹ và chứ thể thẩm mỹ xuất hiện cùng một lúc + chủ thẻ ihâm mỹ:

* khái niệm : là một dạng cùa chù thể hoạt động thực tiễn, giớihạn trong lĩnh vực thẩm mỹ chù thể thẩm mỹ là con người xãhội có đù những năng lực cần thiết đề chủ động, tự giác tiếnhành các hoại động cảm thụ, đánh giá và cải biến thế giới vềphương diện thẩm mỹ

Các nhà mỹ học thời kỳ này cỏ xu hướng điều hòa kết hợp các

xu hướng tư tường của các nhà mỹ học trong quá khứ, dựa ìreen nèntàng của : triết học; tâm lý học xã hội học nghệ thuật

3. đối tuọng nghiên cứu ciia my học ( theo quan điểm mỹ học Mác - Lenin ).

Nghiên cứu những quy luật cơ bản và phổ biến nhất của đờisống thẩm

Đời sống thẩm mỹ ỉà ỉ quá trình, có sự hình thành, phát triển

và tiêu vong Là quá trinh COĨ1 người đồng hóa thầm mỹ với thếgiới, soi rọi thế giới thẩm mỹ vào cuộc sổng cùa chúng ta

Đời sống thầm mỹ iả hệ thống tổng hòa các mối quan hệ thẩm

mỹ giữa con người với con người, con người với nghệ thuật

Mối quan hệ giữa nghệ thuật và quan hệ thâm mỹ trong cuộc sống hàng ngày ;

Nghệ thuật là 1 bộ phận và này sinh ra trong quan hệ thẩm mỹtrong cuộc sống của con người, tuy nhiên nghệ thuật lại ờ cấc độ caohơn, tập trung điển hình hơn so với cái đẹp trong cuộc sống hàng

ngày Đây là mối quan hệ giữa cái thông thường với cái đặc biệt, phổbiến và đặc thù, chúng đồng kiểu, dona chất nhưng không đồng cấp.

Ý NGHĨA CỦA VỈỆC NGHỊẺN cửu VÀ TÌM HIẾU MỸ HỌC:Cán bộ văn hóa : bảo tồn, ỉưu giữ, truyền bá nhũng giá trị vănhóa cùa nhân loại, cần có nhfmiz tri thức về thẩm mỹ để iàm ốt hơntrọng trách với công đồng

Cá nhân : con người ỉuôn có nhu cầu thẩm mỹ-và tiến hành cáchoạt động để thôa màn nhu cầu ấy, tuy nhiên hiệu quà hoạt độngchưa cao, teang bị nhữna kiên thức Ịý luận ve đời sống thâm mỹ

Trong quá trinh giao ỉ ưu vãn hỏa đang diễn ra rất mạnh

mẽ, phức tạp, đòi hòi mỗi cá nhân phải có thái độ sống phù hợp,

đúng đan

Câu 2 : điều kiện đế hình thành quan hệ thẩm mỹ?

Gôm 2 điều kiện :

L khách thể tliấm mỹ và chú í hể thầm mỹ XHồi hiện cùng một lúc + chủ

thê thám mv :

* khái niệm : iả một đạng cùa chù thể hoạt dộng thực tiễn, giớihạn trong lĩnh vực thẩm mỹ chù thể thẩm mỹ là con người xãhội có đù những năng lực cần thiêt đê chủ động, tự giác tiên

hành các hoạt động cảm thụ, đánh giá và cãi biên thế giới vềphương diện thâm mỹ.

J

về phương điện thẩm mỹ sẽ được coi ỉà khách thể thẩm mỹ của

họ Chúng còn được gọi là những hiện tirợng thẩm mỹ, đây lànhững hiện tượng tồn tại; khách quan trong cuộc sống

* một số phạm trù cơ bàn cùa khách thể thẩm mỹ ; cái đẹp; cáicao cà, anh hùng; cái bi; cái hài

2 cả chủ thể ỉỉtầm ntỹ và khách thể thẩm mỹ phải được tiếp xúc với nhau.

Câu 3 Những tính chất CO' bân của quan hệ thẩm mỹ trình bày một trong những tính chất C0‘ bản đó.

4

3. trình bày tính chất xã hội.

QHTM là 1 loại quan hệ xã hội, vì chi này sình trong xã hội loàingười, do con người ỉàm ra và hưởng thụ

Con người luôn đứng trên lợi ích xã hội đê đánh giá, cái đẹp phải

là cái bền, chắc, cỏ ích, tốt vì mang tính xã hội cho nên ỌHTM cũngmang những thuộc tính của xã hội

Gồm :

* Tính dân tộc *

4

Dân tộc ỉà ] cộng đồng chính trị - xã hội bời chì đạo bời I nhànước, thiết lập ờ 1 lãnh thồ nhất định.

Dân tộc còn mang tính ị đồng nghĩa với cộng đồng tộc người.Biểu hiện : Trong cuộc sống : quan niệm về cái đẹp, trang phục, giaotiếp, hầnh động

Trong nghệ thuậtNote : * phân biệt giữa tínhịdân tộc và tính truyền thống Tínhdân tộc chỉ bão

lưu những yếu tố tích cực còn tính truyền thống thì bên cạnh nhữngyếu tố tích cực còn có những yếu tố tiêu cực

kiện cần thiết đề con người tiến hành càm thụ, đánh giá,cái biến

về phưcmg điện thẩm mỹ sẽ được coi ià khách thể thẩm mỹ của

họ Chúng còn được gọi là những hiện tượng thẩm mỹ, đây lànhững hiện tượng tồn tại khách quan trong cuộc sống

* một số phạm írù cơ bản cùa khách thê thẩm mỹ : cái đẹp; cáicao cà, anh hùng; cải bi; cái hài

2. cả chủ thể thầm mỹ vò khách thể thẩm mỹ phải được tỉểp xúc với nhau.

Câu 3 Những tính chất co* bản của quan hệ thẩm mỹ- trình bày một trong nhũng tính chất co* bản đó*

Tính xã hội Tính cụ thể, càm tính Tính tình cảm Tính đánh giá

3, trình bày tính chất xã hội.

QHTM là 1 loại quan hệ xã hội, vi chỉ này sinh trong xã hội loàingười, do con người làm ra và hường thụ

Con người luôn đứng trên lợi ích xã hội để đánh giá, cái đẹp phải

!à cái bền, chắc, cỏ ích, tốt vì mang tính xã hội cho nên QHTM cũngmang những thuộc tính của xã hội

Gồm:

* Tinh đần tộc:

Dân tộc là ỉ cộng đồng chính trị - xã hội bời chi đạo bời 1 nhànước, thiết lập ờ I lãnh thổ nhất định

Dân tộc còn mang tính đồng nghĩa với cộng đồng tộc người

Biểu hiện : Trong cuộc sống : quan niệm vể cái đẹp, trang phục, giao

tiếp, hành động.

Trong nghệ thuật

4

Note : - phân biệt giữa tính dần tộc và tính truyền thống Tínhdân tộc chi bào

ỉưu những yếu tố tích cực còn tính truyền

thống thi bén cạnh những yếu tô tích cực còn

có những yếu tố tiêu cực

4

Phân biệt tính dân tộc và tính nhân loại : tính dân tộc là thuộc tínhcùa bấí kỳ nền nghệ thuật nào Còn tính nhân loại ỉà phẩm chất mànền nghẹ thuật nào cùng muốn vươn tới.

Nguyên nhân : mỗi dân tộc có nhiều sự khác biệt, dẫn tới sự khácnhau về quan niệm thâm mỹ mặt khác, những người trong cùng 1dân tộc quan niệm thẩm mỹ cố.nhiêu nét tương đổng

* Tính giai cấp :

Theo Mác - Len in : “ giai cấp là những ập đoàn người to lớnkhác nhau về địa vị của họ trong ỉ hệ thống sàn xuất nhất định tronglịch sử, khác nhau trong quan hệ của họ về tư ỉiệu sàn xuẩt và phâncông ỉao động”

Biểu hiện r trong cuộc sổng hàng ngày : khác nhau ờ màu sắc.

Trong nghệ thuật thi tính giai cẩp thể hiện ở nội dung và hìnhthức

Giữa những giai cấp khác nhau thì quan niệm thẩm mỹ cũng có

sự ành hường lẫn nhau, hơn nữa giống nhau trước những hiện tượngkhông liên quan đến quyền lợi kinh tế

Trong nghệ thuât Việt Nam còn có tính Đàng, sừ dụr1g tác phâm cùamình để bào vệ quyền lợi giai cấp, là biêu hiện cụ thể cùa tính giaicấp, khi người nghệ sỹ ý thức được tính giai cấp của mình, sử dụngnhững íác phẩm nghệ thuật làm phương tiện cùng cổ, bảo vệ quyền

iợi giai cấp cùa mỉnh Nguyên nhân :

Vì mỗi giai cấp lại có sự khác biệt ve điều kiện kinh tế, trình độvãn hóa, địa vị chính trị khác nhau Mặt khác, những người trongcùng I giai cấp chịu ành hưởng của những yếu tố chung nên quanniêm thẩm mỹ cùa họ thường có những điểm tương đồng với nhau

* Tinh thời đại:

Là một khái niệm khoa học dung để phân kỳ lịch sử xã hội» phânbiệt những nấc thang phát triển cùa xã hội ioài người

1 Tính thời đại :

Là một khái niệm khoa học dung để phân kỳ lịch sừ xã hội, phân biệt những nấc thang phát triền của xã hội loài người.

Biểu hiện : mỗi 1 thời đại khác nhau, quan niệm thẩm mỹ cung có sự thay đổi tùy thuộc vào hoàn cành điều kiện kinh tế - kỹ thuật thể hiện trong nhiều ỉĩnh vực của cuộc song trong đó “ mốt 5 ’ chính là biểu hiện sinh động về thời đại.

Nguyên nhân : lịch sừ !à đòng chày liên tục cùa các thời đại khác nhau, mỗi một thời đại có sự khác biệt về trình độ kinh tế, khoa học tôn giáo, tín ngương, dẫn đến sự khác biệt trong QHTM.

Biểu hiện t mỗi ] thời đại khác nhau, quan nỉệm thẩm mỹ cũng.có

sự thay đồi tùy thuộc vào hoàn cành điều kiện kinh te - kỹ thuật thểhiện trong nhiều lĩnh vực cùa cuộc sống trong đó “ mốt” chính ìàbiểu hiện sinh động về thời dại

Nguyên nhân : lịch sử !à dòng chày liên tục của các thời đại khácnhau, mỗi một thời đại có sự khác biệí về trình độ kinh tế, khoa họctôn giáo, tín ngưỡng, dẫn đến sự khác biệt trong QHTM

Nguyên nhân : moi dàn tộc có nhiều sụ khác biệt, dẫn tới sự khácnhau về quan niệm thâm mỹ mặt khác, những người trong cùng idân tộc quan niệm thâm mỹ có nhiều nét tương đồng.

Biêu hiện : trong cuộc sống hàng ngày : khác nhau ờ màu sắc.

Trong nghệ thuật thì tính giai cấp thể hiện ở nội dung và hìnhthức

Giữa những giai cấp khác nhau thì quan niệm thẩm mỹ cũng có

sự ảnh hường lẫn nhau, hơn nữa giống nhau trước những hiện tượngkhông liên quan đến quyền lợi kinh tế

Trong nghệ thuât Việt Nam còn có tính Đảng, sừ dụng íảc plìắm cùaminh để bào vệ quyền lợi giai cấp, là biểu hiện cụ thể cùa tính giaicấp, khi người nghệ sỹ ý thức được tính giai cấp của mình, sử đụng

nhũng tác phẩm nghệ íhuậí ỉàm phương tiện cùng cổ, bào vệ quyền

lợi giai cấp cùa minh Nguyên nhân :

Vì Iììỗi giai cấp lại có sự khác biệt ve điều kiện kinh tể, trình độvăn hóa, địa vị chính trị khác nhau Mặí khác, nhừng người trongcùng 1 giai cấp chịu ãnh hường cùa những yếu tố chung nên quanniêm thẩm mỹ cùa họ thường có những điểm tương đong với nhau.Macximgokỉ từng nói : “ bâm sinh con người đã là nghệ sỹ, đù ờđâu, bất cứ khi nào, con người cũng luôn mong muốn có cái đẹp vàotrong cuộc sống cùa mình”

Câu 4 : nhũng đặc trtmg CO' bản của giá trị thẩm mỹ?

Gồm có ỉ so đặc trưng tiêu biểu :

/ Gia trị thầm mỹ là loại giá trị tinh thần : có khà năng đáp

ứng các nhu cầu tinh thần cùa con người Gia trị thâm mỹ của bứctranh tĩnh vật không phài ờ khía cạnh vật chất cùa các hoa quả dược

vẽ trong đó mả là ý nghĩa tinh thẩn của nó Ý nghĩa ấy được phơi bàythông qua tổng thề hài hòa các thuộc tính vật chất hoặc các sàn phẩmtinh thẩn cũng như từ các mối quan hệ bên írong và bên ngoài cùa

khách thể thẩm mỹ iTrong khi đó các loại giá trị xã hội khác tuycũng mang tính tinh thần (chính trị, đạo đức, khoa học) nhưng lạiđược bộc lộ từ một hoặc một vài thuộc tính, phẩm chất nhất định củađối tượng- Hcm thế, đấy đều là giá trị tinh thần - lý tính, còn giả trịthầm mỹ ià gỉá trị tinh thần - câm tính.

2 Gỉa irị thẳm mỹ là loại giá trị mang tỉnh tong hợp nhất trong các loại giá trị : nó có thể bao chứa các loại giá trị khác

( chính trị, đạo đức )> ngược lại các loại giá trị kia vẫn tồn tại màkhông hàm chứa giá trị thẩm mỹ Điểu này bắt nguồn từ tinh nguyênhọp, toàn vẹn đặc trưng cùa hoạt động thẩm mỹ, từ khách thê tới chủthê, từ phương thức quan hệ đên kêt quà đánh giá

Câu 5 : quan điếm của mỹ học Mác - Xít về bản chất của cái đẹp.

Đẹp và xâu là 2 hiện tượng chù yêu cùa thâm mỹ khách quan.Quan niệm rằng : một sự vật hay hiện tượng nào đó muốn trờthành cái đẹp cần thỏa mãn những điều kiện cần và đủ sau :

Nó phải tồn tại khách quan cụ thế càm tính mà con người có thềcảm nhận được bằng các giác quan thẩm mỹ

Nó phải mang giá trị thầm mỹ tích cực, nghĩa ỉà gắn với ỉợỉ íchcùa con người và cuộc sổng, phù hợp với sự phái triển và tiến bộ của

sự phát triển tiến bộ của xã hội và có khầ năng đem lại cho con nưỏ'i 1 sự say mê thích thú-

Câu 6 : vì sao nói cáỉ đẹp gịừ vị trí trung tâm trong các phạm trù

của mỹ học?

Vì: ị

Macximgoki từng nói: “ bẩm sinh con người đã ià nghệ sỳ> dù ỏđâu, bât cứ khi nào, con người cũng luôn mong muổn có cái đẹp vàotrong cuộc sống cùa minh”.

Câu 4 : những đặc trung CO’ bản của giá trị thẩm mỹ?

Gồm có 1 số đặc.trưng tiêu biểu :

1. Gia trị thẩm mỹ ỉà loại giá trị tỉnh thần : có khà năng đáp

ứng các nhu cầu tinh thần cửa con người Gía trị thẩm mỹ cùabức tranh tĩnh vật không phài ở khía cạnh vật chất của các hoaquả được vẽ trong đó mà là ý ngbĩa tinh thần cùa nó Ý nghĩa ấyđược phơi bày thông qua tồng thề hài hòa các thuộc tính vật chấthoặc các sản phẩm tình thần cũng như từ các mối quan hệ bêntrong và bên ngoài cùa khách thê thẩm mỹ Trong khi đó cácỉoại giá trị xã hội khác tuy cũng mang tính tinh thần (chính trị,đạo đức, khoa học) nhưng lại được bộc lộ từ một hoặc một vàithuộc tính, phẩm chất nhất định của đối tượng Hơn thế, đấy đều

là giá trị tinh thần - lý tính, còn giá trị thẩm mỹ ỉà giá trị tinhthần - căm tính

2. Gia trị thầm mỹ là loại giá trị mang tính tổng hợp nhất trong các loại giá trị : nó có thê bao chứa các loại giá trị

khác ( chính trị, đạo đức ), ngược lại các loại giá trị kia vẫn tồntại mà không hàm chứa giá trị thẩm mỹ Điều này bẳt nguồn từtính nguyên hợp, toàn vẹn đặc trưng cùa hoạt động thâm mỹ, từ

khách thê tồi chủ thê, từ phưcmg thức quan hệ đến kêt quả đánh

giá

Câu 5 : quan điểm của mỹ hoc Mác - Xít về bản chất của cái đẹp.

Đẹp và xẩu là 2 hiện tượng chũ yếu của thâm mỹ khách quan.Quan niệm răng : một sự vật hay hiện tượng nào đó muôn trờthành cái đẹp cần thỏa mãn những điều kiện cần và đù sau :

Nó phải tồn tại khách quan cụ thể càm tính mà con người có thêcảm nhận được bằng các giác quan thẩm mỹ

Nó phải mang giá trị thâm mỹ tích cực, nghĩa là gắn với lợi íchcủa con người và cuộc sống, phù hợp với sự phát triên và tiến bộ cùa

xã hội

Nó phải mang tính hoàn thiện vê : nội dung, hình thức, trong môitương hợp giữa nội dung và hình thửc.

Nó phài có khả năng đem ỉại cho con người 1 sự say mê thíchthú, ! sự khóa cảm trong sáng lành mạnh

Khái niệm cái đẹp : cáỉ đẹp là 1 phạm trù mỹ học, đùng đê chi' các sự vật, hiện tirợng cụ thể, cảm tính, mang tính hoàn thiện, gắn vó'i lọi ích cua con người và cuộc sống, phù họp VÓ!

sự phát triển tiến bộ của xã hội và có khả năng đem lại cho con nưòi 1 sự say mê thích thú.

Câu 6 : vì sao nói cái đẹp giũ- vị trí írting fâm trong các phạm trù của mỹ học?

Vì:

Xéí vê mức độ phổ biến trong hiện thực, thì cái đẹp là hiện tượngthẩm mỹ mang tính phô biến, rộng rãi nhất, nó có mặt ờ khắp nơi,còn phạm vi biêu hiện của các hiện tượng thẩm mỹ khác hạn hẹp hơnrat nhiều

Cái đẹp được coi là chuân mực để đátih giá và bình giá các hiệntượng thẩm mỹ khách quan còn ỉạì Các hiện tượng thẩm mỹ khốcchính là sự biến tướng của cái đẹp Từ cái đẹp chúng ta có thể suy racác hiện tượng thẩm mỹ khác :

Cái xẩu là cái đối cực với cái dẹp

Cái cao cả và cái anh hùng ỉà cái ổẹp vượt độ

Cái bi là cái đẹp bị thất bại tạm thời

Cái hài ỉ à cái xấu mạo danh cái đẹp

Câu 7 : Bàn chất cũa cái cao cã và cái anh hùng.

cái cao cả và cái anh hùng cũng là những hiện tượng thẩm mỹ

khách quan tích cực, cùng tuyến với cái đẹp, nhưng khác cái đẹp ờ

chỗ : chúng vượt len mức độ bình thường, khiến người ta phải ngơngàng, choáng ngợp, thán phục

nói l cách khái quát, cái cao cà và cái anh hùng là những cái đẹp “vượt độ”, sự vượt độ ờ đây được thể hiện ờ tầm vóc to iớn, hùng vĩhoạc cỏ ý nghĩa xã hội nổi trội khiển chúng ta phải khâm phục

1. cái cao cả :

Cái cao cà hay còn được gọi ià cái cao thượng, tuyệt vời.

Có 3 lĩnh vực biêu hiện cùa cái cao cà :

Phạm trù này dùng để chi những hiện tượng tự nhiên tươi đẹp,nhưng hùng vĩ khiến chủng ta phải ngỡ ngàng, choáng ngợp

Phạm trù này cũng được dùng đê chì những công trinh lao động

vĩ đại, nơi kết tinh tài năng và sức mạnh vô tận cùa con người

Nó còn được dùng để chì những hành động đũng c âm cùa

con người mà trong đó chứa đựng những giá trị nhân vãn sâu

Naười thực thi những hành độnc: anh hùng luôn mang trongmình 1 lỷ tướng xã hội cao đẹp vầ tinh thẩn xà thân vì nghĩa lớn cáianh hùng mang lại cho chúng ta sự khâm phục, ne trọng va iònc biét

Xét vê mức độ phô biến trong hiện thực, thì cái đẹp ỉà hiện tượngthẩm mỹ mang tính phô biên, rộng rãi nhât, nó cỏ mặt ở khắp nơi,còn phạm vi biểu hiện của các hiện tượng íhẩm mỹ khác hạn hẹphem rat nhiều

Cái đẹp được coi là chuân mực đê đáqiì giá và bình giá các hiệntượng thẩm mỹ khách quan còn ỉại Các hiện tượng thầm mỹ khác

chính là sự biến tướng của cái đẹp Từ cái đẹp chúng ta có thể suy racác hiện tượng thẩm mỹ khác :

Cái xâu là cái đối cực với cái đẹp

Cái cao cà và cái anh hùng ìà cái đẹp vượt độ

Cái bi ỉà cái đẹp bị thất bại tạm thời

Cái hài ỉ à cái xấu mạo danh cái đẹp

Câu 7 ; Bản chất cùa cái cao cả và cái anh hùng

cái cao cà và cái anh hùng cũng ỉà những hiện tượng thâm mỹííhách quan tích cực, cùng tuyến với cái đẹp, nhưng khác cái đẹp ờchỗ : chứng vượt len mức độ binh thường, khiến người ta phải ngỡngàng, choáng ngợp, thán phục

nói 1 cách khái quát, cái cao cả và cái anh hùng ià những cái đẹp “vượt độ'\ sự vượt độ ờ đây được the hiện ờ tàm vóc to ỉớn, hùng vĩhoạc có ý nghĩa xã hội nôi trội khiến chúng ta phải khâm phục

ỉ cái cao cã :

Cái cao cả hay còn được gọi là cái cao thượng, tuyệt vời

Có 3 lĩnh vực biêu hiện cùa cái cao cà :

Phạm trù này dùng để chi những hiện tượng tự nhiên tươi đẹp,nhưng hùng vĩ khiển chúng ta phải ngỡ ngàng, choáng ngợp.

Phạm trù này cung được dùng để chì những công trình lao động

vĩ đại, nơi kết tinh tài năng và sức mạnh vô tận của con người

Nỏ còn được dùng để chi những hành động düng c ảm cùa

cơn người mà trong đó chứa đựng những giá trị nhân vãn sâu

sắc

2. cái anh hùng :

Cái anh hùng ỉà phạm trùđùng đê chi những chiên côngxuât

nhân hay cùa ỉtập thê xã hội nào đó, mà

những chiến công ấy dã gópphần thúc

đây to lớn lịch sừ xã hội phái triên

Naười thực thi nhừng hành độniĩ anh hùng ỉuôn mang trongmình 1 lý tươníỉ xã hội cao đẹp và tinh thân xà thân vì nghĩa lớn cáianh hùng mang lại cho chúng ta sự khâm phục, nể trọng va ỉòng biết

ơn sâu sac

Câu 8 : cái bi ià gì?

Bi kich là gì?

CẢI BI ;

Cái bi thường gắn nền với sự that bại, nỗi đauđớn, niềm bâí hạnh, thậm chí là i cái chết cùacon người hay của 1 hiện tirợng xã hội nào đó

mà xét vể

mặt bản chất nó thuộc về cái đẹp, cái cao cà, cái anh hùng Nói !cách khái quát, cái bi lả cái đẹp bị thất bại tạm thời, là cái đẹp nửachừng đứt gánh Mặc dầu bị thất bại, nhưng cái bi không gợi lên cho

ta cảm giác bi quan, bi ỉụy mà ngược lại nó vẫn mang âm hường lạcquan, bời lẽ sự thất bại của cái bi chi là sự íhat bại có tính chất ngẫunhiên, tạm thời, sư thất bại để gieo mẩm chiến thắng Trước cái bi,người ta thường bộc ỉộ sự đồng cảm và tiếc thương sâu sắc

Có 3 nguyên nhân cơ bận làm nảy sinh cái bi :

Cái bi nảy sinh do nhữrig hiện tượng tự nhiên quái ác bất ngờ gây

ra và đê lại những hậu quả nghiêm trọng cho những người lươngthiện, như : động đất, lũ lụt ■

Cái bi này sinh từ cuộ;c đấu tranh giai cấp trong xã hội, ‘khinhững lực iượng tiến bộ, cách mạng đứng lên nhằm ỉậí đô các thể lựcphàn động, lạc hậu nhưng vì lực bất tòng tâm không những khôngchiến thang mà còn chịu những thất bại nặng nề

Cái bi ỉà hậu quà cùa sự ngu đốt của con người, vì ngu đốt màngười ta có nhfeig việc lả trái với tự nhiên, trái với quy luật để nhận

3 9

iấy phần thất bại vì ngu dôt nia người ta đẻ ra những hù tục lạc hậu

đê trói buộc mình mà gây ra những hậu quả thương tầm

Câu 9 : cái hài là gà? Nghệ thuật phảnánh cái hài nhu 1 thế

nào? Có những ỉoại hình nào phản ánh về cái hài?

Cái hài là cái xấu không cam chịu phận xấu Đe che đậy bàn chấtxấu xa, đồi bại cùa nó, cai hài đã tự khoác lên mình một bộ áo giả tạobên ngoài, là hiện thân cùa cái đẹp, để đánh lừa sư iuận xã hội, đêkéo dài sự tồn ỉại vốn đã nỗi thời của nó Tuy nhiên, dù cế tình che

4 0