Ngu van 7 Tuan 10 3 cot

Hoïc sinh: Ñoïc thuoäc dieãn caûm baøi thô vaø tìm hieåu noäi dung vaên baûn soaïn baøi ôû nhaø theo caâu hoûi sgk.. III.[r]

CẢM NGHĨ TRONG ĐÊM THANH TĨNH

(Tĩnh dạ tứ)

CẢM NGHĨ TRONG ĐÊM THANH TĨNH

(Tĩnh dạ tứ)

Bài 8:

Lí Bạch

I MỤC TIÊU BÀI HỌC:

1 Kiến thức : Hiểu và nắm được cái hay của bài thơ Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh của Lý

Bạch là ở tính ngắn gọn, hình ảnh gần gũi, ngôn ngữ tự nhiên, bình dị mà nói được đầy đủ về tình cảm quê hương sâu nặng của nhà thơ

2 Kỹ năng: Bước đầu nhận biết bố cục thường gặp 2/2 trong bài thơ tuyệt cú, thủ pháp đối

và tác dụng

3 Thái đơ: Cảm nhận được tình cảm sâu nặng đối với quê hươngtrân trọng tình cảm giao

hoà và học tập được cái hay qua hình ảnh gần gũi, ngôn ngữ tự nhiên, bình dị của nhà thơ

II CHUẨN BỊ:

Giáo viên:

 Tham khảo sgv, vận dụng sgk soạn bài theo nội dung câu hỏi bài học

 Vẽ tranh minh hoạ về đêm trăng ở làng quê (phóng to tô màu)

 Bảng phụ hệ thống nội dung cơ bản bài học

Học sinh: Đọc thuộc diễn cảm bài thơ và tìm hiểu nội dung văn bản soạn bài ở nhà theo

câu hỏi sgk

III CÁC BƯỚC LÊN LỚP:

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung

1 Ổn định lớp:

2 Kiểm tra bài cũ:

+Đọc thuộc lòng diễn cảm bài

thơ Xa ngắm thác núi Lư và

nêu cảm nhận của em về bài

thơ

3 Tiến trình bài dạy:

Nếu trong bài “Xa ngắm thác

núi Lư” tình cảm được gởi

gắm một cách kín đáo, thì bài

“Cảm nghĩ trong đêm thanh

Định hướng:

HS đọc nội dung dịch thơ, dịch nghĩa và dịch thơ của văn bản

HS tự bộc lộ cảm xúc của mình dựa vào nội dung chính,

GV không nên áp đặt ý kiến chủ quan mà tự các em nêu cảm xúc

Hoaùt ủoọng cuỷa giaựo vieõn Hoaùt ủoọng cuỷa hoùc sinh Noọi dung

túnh” tỡnh caỷm ủửụùc boọc loọ

moọt caựch trửùc tieỏp Vaọy ủoự laứ

tỡnh caỷm gỡ? Chuựng ta cuứng

tỡm hieồu cuù theồ noọi dung baứi

hoùc hoõm nay

Hoaùt ủoọng 1:

Bửụực 1:

+ Học sinh đọc phần chú thích

sgk

? Nêu những hiểu biết của em

về tác giả Lí Bạch và tác phẩm?

?Thông qua bài thơ này tác giả

thể hiện điều gì?

+GV ủoùc maóu vaứ hửụựng daón

HS ủoùc theo yeõu caàu

(Gioùng ủoùc dieón caỷm theồ hieọn

noói buoàn meõnh mang 2 baỷn

phieõn aõm vaứ dũch thụ) GV gụùi

daón caõu hoỷi

H Xeựt veà theồ thụ, em haừy tỡm

ra ủieồm gioỏng vaứ khaực nhau

cuỷa vaờn baỷn Phoứ giaự veà kinh.

GV keỏt luaọn : Theồ thụ cuừng

nhử caựch gieo vaàn ụỷ baỷn dũch

thụ laứ hoaứn toaứn gioỏng vụựi theồ

thụ vaứ caựch gieo vaàn cuỷa vaờn

baỷn Phoứ giaự veà kinh.

*Baứi naứy tuy laứ nguừ ngoõn,

nhửng khoõng phaỷi laứ ẹửụứng

luaọt ( kim theồ) maứ laứ coồ theồ

Thụ coồ theồ khoõng coự luaọt leọ

nhaỏt ủũnh coứn thụ ẹửụứng luaọt

thỡ nieõm luaọt raỏt gaột gao vaứ roừ

raứng

Bửụực 2:

GV hửụựng daón HS ủoùc phaàn

dũnh nghúa:

Học sinh chú ý lắng nghe

-Nghe GV ủoùc baứi thụ

-HS ủoùc vaờn baỷn theo yeõu caàu

GV hửụựng daón ủoùc

Lụựp nhaọn xeựt caựch ủoùc

Thaỷo luaọn 1’tỡm ra sửù gioỏng

vaứ khaực giửừa 2 vaờn baỷn Caỷm

nghú trong ủeõm thanh túnh vaứ Phoứ giaự veà kinh

-HS traỷ lụứi:

 Caỷ 2 ủeàu laứ Nguừ ngoõn tửự tuyeọt, song baỷn dũch thụ, caõu ủaàu khoõng gieo vaàn

HS ủoùc phaàn dũch nghúa

I Đọc - tiờ́p xúc văn bản

1 Tác giả:

+ Lí Bạch (701-762) là nhà thơ nổi tiếng của Trung Quốc thời nhà Đơng

2.Tác phẩm

+ Hoàn cảnh ra đời bài thơ: sống tha phơng trong cơn li loạn, nhìn ánh trăng tác giả nhớ về quê

+ Bài thơ thể hiện tình cảm sâu lắng của ngời sống xa quê hơng trong đêm thanh tĩnh

Caỏu truực:

-Theồ thụ:

Nguừ ngoõn tửự tuyeọt nhửng khoõng phaỷi ẹửụứng luaọt

 coồ theồ neõn khoõng coự luaọt ủũnh

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung

GV chốt ý: Trong 4 bài thơ

tuyệt cú ở cụm thơ Đường,

đây là bài đơn giản, dễ hiểu

nhất song đơn giản, dễ hiểu

không có nghĩa là thô kệch,

nông cạn ngôn ngữ thơ ca bao

giờ cũng phải tinh luyện

Hiểu được nghĩa gốc là điều

kiện xuất phát để khám phá ra

tài năng tinh luyện ngôn ngữ

của tác giả

Bước 3:

Hoạt động 2:

+Hướng dẫn HS tìm hiểu nội

dung văn bản:

H Nội dung chính của bài thơ

“Tĩnh dạ tứ” là gì?

H Theo em, hiểu thế nào là

“đêm thanh tĩnh”

-Gọi HS đọc 2 câu đầu và

hướng dẫn HS giải thích các

yếu tố Hán Việt

H.Tìm chủ thể trong 2 câu

này?

H Nếu thay chữ “sàng”

(giường) bằng chữ “án,”

“trắc” (bàn) thì ý nghĩa các

câu thơ như thế nào?

H Nếu thay chữ “ sàng” bằng

chữ “ đình” (sân) thì ý nghĩa

của câu thơ có thay đổi

không?

H Ở câu đầu, ánh trăng nặng

trĩu nỗi niềm suy tư của tác

giả Còn 2 câu cuối thì sao?

+Mối suy tư niềm cảm xúc của bài thơ trong đêm thanh tĩnh

+Là đêm bầu trời trong xanh, mát mẻ, không có tiếng động, cảnh vật vắng lặng êm ái, thơ mộng trữ tình

-Đọc 2 câu đầu của bài thơ

Hai câu không phải tả cảnhø thuần tuý, mà ở đây chủ thể vẫn là con người

-HS đọc lại chú thích nêu ý +Người đọc có thể nghĩ là tác giả đang ngồi đọc sách

Thảo luận nhóm 1’ trả lời câu hỏi

-Nhóm khác bổ sung nội dung

III.Nội dung văn bản:

Mối suy tư, niềm cảm xúc của bài thơ trong đêm thanh tĩnh

Sàng tiền minh nguyệt quang.,.

Nghị thị địa thượng sương.

 ánh trăng rực sáng là đối tượng cảm nghĩ của chủ thể trong một đêm trằn trọc không ngủ được

Cử đầu vọng minh nguyệt,

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung

Cho HS đọc 2 câu cuối

H tìm cụm từ tả cảnh trực

tiếp?

H những từ còn lại có nghĩa

gì? (tả cái gì)

-Hãy chỉ ra những từ ngữ, hình

ảnh đối nhau

Giảng thêm ý:

* Hai câu thơ đối nhau rất

chỉnh, giữa 2 tư thế: cử đầu

-đê đầu, 2 hoạt động: vọng –2

hình ảnh:

minh nguyệt-cố hương, vừa

khắc rất rõ hình ảnh nhân vật

trữ tình – nhà thơ thể hiện

mạnh mẽ nỗi nhớ quê hương

da diết

H Dựa vào 4 động từ:

nghi (ngỡ là) cử (ngẩng ) đê

(cúi) và tư (nhớ)

-Em chỉ ra sự thống nhất, liên

mạch suy tư, cảm xúc trong

bài thơ

Hoạt động 3:

Bước 1:

+GV hướng dẫn HS luyện tập

sgk tr/125

Gọi HS đọc nội dung yêu cầu:

-Nhận xét về 2 câu thơ dịch

-GV có thể nhận xét như sau:

Hai câu thơ dịch đã nêu được

tương đối đủ ý, tính chất bài

thơ Song cũng có điểm khác :

Lý Bạch không dùng phép so

sánh “ sương” chỉ xuất hiện

trong cảm nghĩ của nhà thơ

-HS 2 câu cuối  giải thích bằng nghĩa từ Hán Việt

+Từ cố hương (ù quê hương cũ)

 tả cảnh, tả người: Vọng minh nguyệt, cử đầu, đê đầu

cử đầu > < đê đầu

vọng minh nguyệt >< tư cố hương

Số lượng chữ tham gia đối bằng nhau 2 >< 2, 3 >< 3

-HS lắng nghe

Thảo luận nhóm  trả lời:

+Tất cả các chủ ngữ đều lượt bỏ Dù có bị lượt bỏ, vẫn có thể trữ tình; điều đó tạo nên tình huống thống nhất liền mạch của cảm xúc trong bài thơ thể hiện 1 bố cục rất chặt chẽ

-Đọc yêu cầu GV định hướng

 HS thảo luận và nêu nhận xét

-HS lắng nghe

Đê đầu tư cố hương.

+Phép đối:

cử đầu > < đê đầu

vọng minh nguyệt >< tư cố hương

Nhớ quê da diết thể hiện trong cảm nghĩ của nhà thơ

II.Tổng kết:

Với những từ ngữ giản dị mà tinh luyện, bài thơ đã thể hiện một cách nhẹ nhàng mà thấm thía tình quê hương của một người sống xa nhà trong đêm thanh tĩnh

III.Luyện tập:

+Hai câu thơ

Đêm thu trăng sáng như sương,

Lý bạch ngắm cảnh nhớ thương quê nhà.

+Nêu tương đối đủ ý thể hiện tình cảm bài thơ, song có điểm khác: đó là Lý Bạch không dùng phép so sánh

“sương” chỉ xuất hiện

trong cảm nghĩ của nhà thơBài thơ ẩn chủ ngữ không nói rõ là tác giả

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung

Bài thơ ẩn chủ ngữ, không nói

rõ là tác giả

Bước 2: Củng cố kiến thức bài

-Gọi HS nhắc lại nội dung

toàn bài thơ nắm được nội

dung chủ đề của bài thơ trên

+Chủ đề của bài thơ là gì? Bài

thơ viết theo hình thức nào?

-Gọi 1HS đọc ghi nhớ sgk

tr/124

4 Cđng cè

-§äc diƠn c¶m l¹i bµi th¬

5.Hướng dẫn về nhà: -Học thuộc văn bản : Phiên âm, dịch nghĩa, dịch thơ của bài Tĩnh dạ tứ Nêu nội dung chính của bài thơ -Cảm nhận của em về bài thơ em đã học -Chuẩn bị bài Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê của Hạ Tri Chương *Yêu cầu cụ thể:+Đọc diễn cảm văn bản (3 nội dung: phiên âm, dịch nghĩa, dịch thơ) -Dựa vào nội dung ghi nhớ chốt ý cơ bản kiến thức bài học Chủ đề bài thơ là Vọng nguyệt hoài hương” (Trông trăng nhớ quê) Viết theo hình thức cổ thể * Khắc sâu nội dung bài: Suốt cuộc đời mấy mươi năm “chống kiếm bỏ quê hương, từ biệt cha mẹ viễn du” và khi qua đời ở tỉnh Gia Huy Hình ảnh của quê hương, nhất là những đêm trăng sáng, đối với tác giả đầy nỗi nhớ thương và tình cảm sâu lắng đó, Lý Bạch đã diễn tả tha thiết trong bài thơ này RÚT KINH NGHIỆM

Tuần 10 Ngày soạn: ……/… /……

Tiết 38 Ngày dạy: … /… /……

NGẪU NHIÊN VIẾT NHÂN BUỔI MỚI VỀ QUÊ

(Hồi hương ngẫu thư)

NGẪU NHIÊN VIẾT NHÂN BUỔI MỚI VỀ QUÊ

(Hồi hương ngẫu thư)

Hạ Tri Chương

I MỤC TIÊU BÀI HỌC:

1 Kiến thức:

- Bài thơ Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê hiểu và nắm được cách biểu cảm khác so với bài Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh của Lý Bạch về tình quê hương.

2 Kỹ năng

Hiểu được cái hay của bài thơ là tình quê hương sâu nặng được diễn tả một cách gián tiếp

qua lời kể, tả lại sự việc rất khách quan

3 Thái đơ: Cảm nhận được văn bản về tình quê hương thắm thiết của người trở về quê

hương sau bao năm xa cách mà thể hiện sự trân trọngï và hiểu rằng quê hương là nhu cầu tình cảm không thể thiếu được của mỗi con người chúng ta…

II CHUẨN BỊ:

Giáo viên:

+ Tham khảo sgv, vận dụng sgk soạn bài theo nội dung câu hỏi bài học

+Vẽ tranh minh hoạ về cảnh trở về làng quê trong SGK (phóng to tô màu)

+Bảng phụ hệ thống nội dung cơ bản bài học

Học sinh:

+ Đọc thuộc diễn cảm bài thơ và tìm hiểu nội dung văn bản soạn bài ở nhà theo câu hỏi sgk

III CÁC BƯỚC LÊN LỚP:

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung

1 Ổn định lớp:

2 Kiểm tra bài cũ:

H.Qua hai văn bản đã học Xa

ngắm thác núi Lư, Cảm nghĩ

trong đêm thanh tĩnh Em hiểu

gì về tâm hồn và tài năng của

nhà thơ Lý bạch theo nội dung

sau:

A Yêu thiên nhiên

B Nặng lòng với quê hương

C Hình thức cô đúc, lời ít ý

nhiều

D Cả 3 nội dung

-GV nhận xét phần kiểm tra

đánh giá chung

Định hướng trả lời:

-Cả 3 nội dung (D)

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung

3 Tiến trình bài dạy:

“Quê hương” hai tiếng thiêng

liêng tha thiết ấy luôn là nỗi

nhớ canh cánh trong lòng

người xa xứ Khác với Lý

Bạch, Hạ Tri Chương thể

hiện tình cảm quê hương ngay

khi mới bước chân về

quê.Tình cảm ấy chúng ta sẽ

được hiểu rõ hơn khi tiếp cận

bài thơ Hồi hương ngẫu thư

trong tiết học hôm nay…

Hoạt động 1:

-Gọi HS đọc phần chú thích

và gợi ý tìm hiểu nét cơ bản

H.Em nêu vài nét về tác giả

Hạ Tri Chương

H.Cho biết hoàn cảnh sáng tác

và phương thức biểu đạt của

bài thơ?

Định hướng HS dựa vào chú

thích sgk tr/127 nêu sơ lược

H.Ở đây, tác giả đã từ hai sự

việc mà cảm thấy tình quê

hương đó là:

+Từ cuộc đời của chính mình

+Từ bọn trẻ trong làng

-Em phân định hai nội dung

trong văn bản?

-GV chốt ý HS nắm cơ bản

Hoạt động 2:

+Hướng dẫn đọc-hiểu văn

bản

Dẫn dắt nội dung câu hỏi định

hướng tìm hiểu nội dung

-HS đọc chú thích*sgk tr/127

+Về tác giả Hạ Tri Chương

+Hoàn cảnh sáng tác bài thơ:

-HS nêu được ý sau:

-Bài thơ ghi lại sự việc và tâm trạng của tác giả vào lúc đặt chân về làng sau bao năm làm việc xa quê

Thảo luận nhóm 1’

 trình bày 2 nội dung nhóm thống nhất

-HS lắng nghe

-HS đọc lại phần chú thích * +Nhân chuyện về làng mà bày tỏ tình quê hương

-Lớp trao đổi và phân biệt 2

I Đọc - tiếp xúc văn bản

+ Tác giả: HạTri Chương

( Xem chú thích tr/127)

+ Tác phẩm:

-Năm 744 lúc 86 tuổi Hạ Tri Chương xin từ quan về quê Và bài thơ ra đời vào lúc ấy

(lúc về quê chưa đầy 1 năm, nhà thơ đã qua đời)

+Phương thức:

Biểu cảm thông qua tự sự

+Nội dung:

-Hai câu đầu:

Khi đi trẻ, lúc về già…

-Hai câu cuối:

Trẻ con nhìn lạ không chào…

II.Đọc-hiểu nội dung:

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung

H.Qua tựa đề, em thấy sự biểu

hiện tình yêu quê hương trong

bài thơ này có gì đáng lưu ý?

-GV gợi ý về 2 bài thơ thảo

luận phân biệt

H Ở bài Tĩnh dạï tư ù tác giả

nhớ quê hương vào thời điểm

nào?

H.Còn ở bài thơ Ngẫu nhiên

viết nhân buổi mới về quê, thì

biểu hiện tình yêu quê hương

có gì giống?

H.Nếu là tình cảm bộc lộ một

cách “ngẫu nhiên”, tình cờ thì

sao đáng quý trọng?

-GV chốt ý: từ “ngẫu” ở đề

bài chẳng những không làm

giảm ý nghĩa của bài thơ, mà

còn nâng cao lên ý nghĩa gấp

bội

GV định hướng HS đọc 2 câu

đầu và giải thích từ khó

H Nhận xét về nghệ thuật đối

trong câu 1 các vế đối nhau

như thế nào?

-Phân tích phép đối trong câu

thơ thứ 2 như thế nào?

H Câu 2 thuộc kiểu câu nào?

H Như vậy nhờ phép đối tác

giả có dụïng ý gì?

H Từ nhận thức về sự kết hợp

này em thấy được phương thức

biểu đạt 2 câu trên là gì?

Định hướng 1HS đọc 2 câu 3.4

nội dung bài thơ

Lúc xa quê hương, mỗi người đều có một nỗi sầu xa xứ Lý Bạch cũng có nỗi buồn đó khi nh×n trăng và ông luôn nhớ về cố hương

Tác giả bộc lộ tình cảm quê hương sâu nặng khi trở về quê hương khi về đến làng của mình

Thảo luận nhóm nêu ý

+“Ngẫu nhiên viết” vì tác giả

không chủ định làm thơ ngay lúc mới đặt chân tới quê nhà

-HS lắng nghe

-HS đọc 2 câu đầu và giải thích từ khó trong chú thích đã nêu

-Nhận xét:

+Câu đầu dùng phép đối trong câu (gọi là tiểâu đối, tự đối)

+ Câu 2 là câu tả

Gián tiếp  bộc lộ tình cảm

-Trao đổi nhóm trả lời

Nêu được ý:

+Câu 1 tự sự, biểu cảm tự sự phương thức biểu đạt, ở câu 2 miêu tả

-Yêu cầu HS đọc 2 câu tiếp

-Tác giả bộc lộ tình cảm quê hương sâu nặng đối với quê hương khi về đến làng của mình

Thiếu tiểu li gia, lão đại hồi Hương âm vô cải, mấn mao tồi.

Vế đối trong câu 1

thiếu > < lão.

tiểu > < đại.

li gia >< hồi

Vế đối trong câu 2

hương âm > < mấn mao vô cải > < tồi.

=> phép đối, lời kể, câu tả chân thực sâu sắc  quãng đời xa quê làm quan đã làm thay đổi về vóc người tuổi tác, tóc

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung

gợi dẫn câu hỏi

H Hai câu đầu bộc lộ tình yêu

quê hương của nhà thơ

-Còn 2 câu cuối, tình yêu quê

hương có gì giống ?

H.Chỉ ra mối quan hệ chặt chẽ

giữa 2 câu trên và 2 câu dưới?

H Vì sao về đến nhà mà

chẳng ai nhận ra ông nữa?

H.Sự thực ấy đã tạo nên một

nghịch lý và tạo nên nhãn tựï

của câu thơ đó là từ nào?

-Giọng điệu của bài thơ ra

sao?

H.Từ đó em hãy phân tích

xem sự xuất hiện của nhi đồng

và tiếng cười

-Câu hỏi nhiệt tình của các em

có làm cho tác giả vui lên

không ?

Hoạt động 3:

H.Hai bài thơ Tĩnh dạï tứ và

Hồi hương ngẫu thư đều nói

về tình yêu quê hương, nhưng

hoàn cảnh bộc lộ không giống

nhau

-Ngoài ra giọng điệu 2 bài thơ

này có gì giống trong cách

biểu hiện?

theo và giải thích yếu tố Hán Việt

Thảo luận nhóm 1’ phát biểu

Lớp bổ sung hoàn chỉnh

+Vì tác giả quá nhiều thay đổi (vóc người, tuổi tác, mái tóc) nên khi về quê chẳng còn ai nhận ra ông nữa

 Trở về nơi chôn nhau cắt

rốn mà lại “bị” xem như

“khách”

 “khách” là nhãn tự của bài thơ

-HS tự thể hiện

Thảo luận  nêu ý

+Nhi đồng niềm nở vui cười tiếp đón

 Các em hớn hớn bao nhiêu thì nổi lòng tác giả càng tan nát bấy nhiêu

HS trả lời nhận xét theo ý cá nhân

Lớp trao đổi bổ sung

rụng nhưng giọng nói quê nhà không thay đổi

Nhi đồng tương kiến, bất tương thức,

Tiếu vấn khách tòng hà xứ lai?

“ Khách”  nhãn tự.

=>Giọng điệu bi hài, hóm hỉnh

 sự ngỡ ngàng xót xa khi bị coi như khách lạ

II Tổng kết:

-Vẻ đẹp tâm hồn thuỷ chung với quê hương -Hai bài thơ đều diễn tả tình cảm quê hương thắm

thiết của coan người: Tĩnh

dạ tứ giọng điệu nhẹ

nhàng thấm thía Hồi

hương ngẫu thư giọng điệu

thật sâu sắc hóm hỉnh

=> Bồi dắp, làm giàu thêm tình cảm của mỗi con người chúng ta…

* Ghi nhớ sgk tr/128

III.Luyện tập:

TỪ TRÁI NGHĨA

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung

4 Củng cố

-§äc diƠn c¶m l¹i bµi th¬ trªn

5.Hướng dẫn về nhà:

-Học thuộc bài thơ (3 phần

của văn bản) và nắm vững nội

dung ghi nhớ sgk tr/126)

-Chuẩn bị nội dung Từ trái

nghĩa ( soạn bài ở nhà theo

yêu cầu câu hỏi sgk

tr/128,129)

RÚT KINH NGHIỆM

Tuần 10 Ngày soạn: ……/… /……

Tiết 39 Ngày dạy: … /… /……

I MỤC TIÊU BÀI HỌC: