BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC THĂNG LONG NGÔ HỒNG THỦY – C01346 LIÊN QUAN GIỮA KIẾN THỨC, THÁI ĐỘ, THỰC HÀNH CỦA NGƯỜI CHĂM SÓC VỚI KẾT QUẢ CHĂM SÓC BỆNH NHI TIÊU CHẢY CẤP LU
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC THĂNG LONG
NGÔ HỒNG THỦY – C01346
LIÊN QUAN GIỮA KIẾN THỨC, THÁI ĐỘ, THỰC HÀNH CỦA NGƯỜI CHĂM SÓC VỚI KẾT QUẢ CHĂM SÓC
BỆNH NHI TIÊU CHẢY CẤP
LUẬN VĂN THẠC SĨ ĐIỀU DƯỠNG
HÀ NỘI – NĂM 2020
Trang 2TRƯỜNG ĐẠI HỌC THĂNG LONG
NGÔ HỒNG THỦY – C01346
LIÊN QUAN GIỮA KIẾN THỨC, THÁI ĐỘ, THỰC HÀNH CỦA NGƯỜI CHĂM SÓC VỚI KẾT QUẢ CHĂM SÓC
BỆNH NHI TIÊU CHẢY CẤP
Chuyên ngành : Điều dưỡng
Mã số : 8.72.03.01
LUẬN VĂN THẠC SĨ ĐIỀU DƯỠNG
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
TS BS Phạm Đức Minh
HÀ NỘI – NĂM 2020
Trang 3LỜI CẢM ƠN
Lời cảm ơn
Trong quá trình học tập, nghiên cứu đề tài “ Liên quan giữa kiến thức,
thái độ, thực hành của người chăm sóc với kết quả chăm sóc bệnh nhi tiêu chảy cấp” tôi đã nhận được sự giúp đỡ, chỉ bảo nhiệt tình của các thầy, cô
giáo trường Đại học Thăng Long để hoàn thành luận văn này
Với lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tôi xin chân thành cảm ơn đến
và phương pháp để tôi hoàn thành đề tài nghiên cứu khoa học này
Tôi xin chân thành cảm ơn Đảng ủy, Ban giám đốc Bệnh viện đa khoa Kiên Giang và tập thể cán bộ nhân viên phòng khám Bệnh viện đa khoa Kiên Giang đã tạo điều kiện và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện luận văn này
Tôi xin chân thành cảm ơn:
- Lãnh đạo, chuyên viên Phòng sau đại học
- Ban giám hiệu, các giáo viên dạy trường Đại học Thăng Long
- Gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã động viên, cổ vũ, khích lệ và giúp
đỡ tôi trong suốt thời gian qua
Mặc dù đã có nhiều cố gắng trong suốt quá trình thực hiện đề tài, song
có thể còn có những mặt hạn chế, thiếu sót Tôi rất mong nhận được ý kiến đóng góp và sự chỉ dẫn của các thầy cô giáo và các bạn đồng nghiệp để luận văn được hoàn thiện hơn
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Hà Nội, ngày 29 tháng 10 năm 2020
Tác giả luận văn
Ngô Hồng Thủy
Trang 4LỜI CAM ĐOAN
Lời cam đoan
Tôi là Ngô Hồng Thủy, học viên lớp Cao học Điều Dưỡng, khóa học
2018 - 2020 tại Trường Đại học Thăng Long xin cam đoan:
1 Đây là nghiên cứu của tôi, thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học
của TS BS Phạm Đức Minh
2 Các số liệu và thông tin trong nghiên cứu là hoàn toàn trung thực và khách quan, do tôi thu thập và thực hiện
3 Kết quả nghiên cứu của luận văn này chưa được đăng tải trên bất kỳ một tạp chí hay một công trình khoa học nào
Hà Nội, ngày 29 tháng 10 năm 2020
Tác giả luận văn
Ngô Hồng Thủy
Trang 5MỤC LỤC
Lời cảm ơn i
Lời cam đoan ii
Mục lục iii
Danh mục các chữ viết tắt trong luận văn v
Danh mục bảng vi
Danh mục biểu viii
ĐẶT VẤN ĐỀ 1
Chương 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 3
1.1 Đại cương về bệnh tiêu chảy 3
1.1.1 Định nghĩa bệnh tiêu chảy 3
1.1.2 Phân loại bệnh tiêu chảy 3
1.1.3 Dịch tễ học 3
1.1.5 Một số giải pháp phòng bệnh tiêu chảy ở trẻ em 6
1.2 Triệu chứng lâm sàng và cận lâm sàng 7
1.2.1 Triệu chứng tiêu hoá 7
1.2.2 Triệu chứng mất nước 7
1.2.3 Các triệu chứng khác trên lâm sàng 8
1.2.4 Các xét nghiệm cận lâm sàng 9
1.2.5 Đánh giá các mức độ mất nước theo chương trình CDD 9
1.2.6 Đánh giá mức độ mất nước theo chương trình chiến lược xử trí lồng ghép bệnh trẻ em 10
1.3 Chương trình CDD 11
1.3.1 Trên thế giới 11
1.3.2 Ở Việt Nam 12
1.4 Kiến thức, thái độ, thực hành của người chăm sóc về bệnh tiêu chảy và một số yếu tố liên quan 14
1.4.1 Vai trò của người chăm sóc 14
Trang 61.4.2 Kiến thức, thái độ, thực hành của người chăm sóc trong phòng và
điều trị bệnh tiêu chảy ở trẻ em 15
1.5 Tình hình bệnh tiêu chảy và một số nghiên cứu trong nước và ngoài nước 17 1.5.1 Tình hình bệnh tiêu chảy trên thế giới 17
1.5.2 Tình hình bệnh tiêu chảy ở Việt Nam 17
Chương 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 24
2.1 Đối tượng nghiên cứu 24
2.2 Thời gian và địa điểm nghiên cứu 24
2.7 Các biến số nghiên cứu 26
2.7.1 Tỷ lệ mắc bệnh tiêu chảy cấp ở trẻ em 26
2.7.2 Kiến thức, thái độ, thực hành của người chăm sóc về bệnh tiêu chảy 27
2.8 Phương pháp phân tích số liệu 30
2.9 Vấn đề đạo đức của nghiên cứu 30
2.10 Hạn chế của nghiên cứu, sai số và biện pháp khắc phục sai số 31
Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 32
3.1 Kết quả chăm sóc bệnh nhi tiêu chảy cấp 32
3.1.1 Đặc điểm đối tượng nghiên cứu 32
3.1.2 Kiến thức, thái độ, thực hành của người chăm sóc bệnh nhi tiêu chảy cấp 36
3.1.3 Kết quả chăm sóc bệnh nhi tiêu chảy cấp 46
3.2 Liên quan giữa kiến thức, thái độ, thực hành của người chăm sóc với kết quả chăm sóc 50
Chương 4: BÀN LUẬN 53
4.1 Kết quả chăm sóc bệnh nhi tiêu chảy cấp 53
4.2 Liên quan giữa kiến thức, thái độ, thực hành của người chăm sóc với kết quả chăm sóc 62
KẾT LUẬN 64
KHUYẾN NGHỊ 65
TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC
Trang 7DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN
Kiểm soát và dự phòng bệnh)
chỉnh)
(Chiến lược xử trí lồng ghép bệnh trẻ em)
Trang 8DANH MỤC BẢNG
Bảng 1.1 Phân loại mức độ mất nước 9 Bảng 1.2 Đánh giá và phân loại lâm sàng tiêu chảy mất nước cho trẻ từ 2
tháng đến 5 tuổi (*) 10 Bảng 1.3 Đánh giá và phân loại lâm sàng tiêu chảy mất nước cho trẻ từ 1
tuần đến 2 tháng tuổi.* 11 Bảng 3.1 Thông tin chung về bệnh nhi tiêu chảy cấp 32 Bảng 3.2 Triệu chứng lâm sàng của bệnh nhi tiêu chảy cấp 33 Bảng 3.3 Phân bố bệnh nhi mắc tiêu chảy cấp theo mức độ mất nước, mắc
bệnh kèm theo 34 Bảng 3.4 Thông tin chung về người chăm sóc trẻ 35 Bảng 3.5 Kiến thức của người chăm sóc trẻ về cách chăm sóc trẻ 36 Bảng 3.6 Kiến thức của người chăm sóc trẻ về cách cho bú khi trẻ bị tiêu chảy 37 Bảng 3.7 Kiến thức của người chăm sóc trẻ về cách cho trẻ uống nước khi trẻ
bị tiêu chảy 37 Bảng 3.8 Kiến thức của người chăm sóc trẻ về cách cho trẻ ăn khi trẻ tiêu chảy 38 Bảng 3.9 Kiến thức của người chăm sóc trẻ cho trẻ ăn thêm khi trẻ khỏi bệnh 39 Bảng 3.10 Kiến thức của người chăm sóc trẻ về gói ORS 39 Bảng 3.11 Kiến thức của người chăm sóc trẻ về loại nước pha ORS 40 Bảng 3.12 Kiến thức của người chăm sóc trẻ về thời gian bảo quản dung
dịch ORS 40 Bảng 3.13 Kiến thức của người chăm sóc trẻ về hậu quả của bệnh tiêu chảy
đối với trẻ em 41 Bảng 3.14 Kiến thức của người chăm sóc trẻ về phòng bệnh tiêu chảy cho trẻ 41 Bảng 3.15 Thời gian bù dịch và loại dịch bù cho trẻ bị tiêu chảy cấp 42 Bảng 3.16 Thái độ, thực hành chăm sóc của người chăm sóc trẻ khi trẻ bị tiêu
chảy cấp theo từng tiêu chí 42
Trang 9Bảng 3.17 Thái độ, thực hành pha và cho trẻ uống dung dịch ORS khi trẻ bị
tiêu chảy 43
Bảng 3.18 Thái độ, thực hành chăm sóc của người chăm sóc trẻ khi trẻ bị tiêu chảy 44
Bảng 3.19 Kiến thức, thái độ, thực hành của người chăm sóc trẻ tiêu chảy cấp 44 Bảng 3.20 Thay đổi của triệu chứng tiêu hóa, dinh dưỡng 46
Bảng 3.21 Thay đổi của dấu hiệu mất nước 47
Bảng 3.22 Thay đổi của triệu chứng hô hấp, tuần hoàn 48
Bảng 3.23 Thay đổi thân nhiệt của bệnh nhi có sốt 49
Bảng 3.24 Liên quan giữa kết quả chăm sóc bệnh nhi tiêu chảy cấp với KAP của người chăm sóc về tiêu hóa, dinh dưỡng 50
Bảng 3.25 Liên quan giữa kết quả chăm sóc bệnh nhi tiêu chảy cấp với KAP của người chăm sóc về thân nhiệt 51
Bảng 3.26 Liên quan giữa kết quả chăm sóc bệnh nhi tiêu chảy cấp với KAP của người chăm sóc về dấu hiệu mất nước 51
Trang 10DANH MỤC BIỂU
Biểu 3.1 Tỷ lệ bệnh nhi mắc tiêu chảy cấp theo giới tính 33 Biểu 3.2 Triệu chứng bệnh nhi mắc tiêu chảy cấp 34 Biểu 3.3 Kiến thức của người chăm sóc trẻ về cách cho trẻ ăn khi trẻ tiêu chảy 38 Biểu 3.4 Kiến thức, thái độ, thực hành của người chăm sóc trẻ tiêu chảy cấp 45
DANH MỤC HÌNH
Hình 1.1 Sơ đồ lây truyền bệnh qua đường phân-miệng 20
Trang 11ĐẶT VẤN ĐỀ
Tiêu chảy có tỷ lệ mắc cũng như tử vong cao, đặc biệt ở các nước đang phát triển như Việt Nam [1], [2] Theo thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới, cùng với nhiễm khuẩn hô hấp cấp tính, tiêu chảy là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây bệnh và tử vong trẻ em trên toàn thế giới [3] Hàng năm ước tính vẫn còn 1,3 tỷ lượt trẻ em bị tiêu chảy, và khoảng 3,5 triệu trẻ tử vong vì tiêu chảy Trung bình mỗi trẻ dưới 5 tuổi mắc từ 3,3 – 9 đợt tiêu chảy trong một năm [4]
Ở Việt Nam, tình hình tiêu chảy cũng tương tự như ở các nước đang phát triển, tiêu chảy vẫn còn phổ biến, tỷ lệ mắc cao [5] và là gánh nặng bệnh tật trong hệ thống y tế [6] Điều trị và dự phòng tiêu chảy không phải là nhiệm
vụ riêng của ngành Y tế mà cần có sự hợp tác chặt chẽ của các cơ quan chức năng, Đoàn thể và đặc biệt là toàn thể xã hội Khi trẻ bị tiêu chảy, việc điều trị liên quan tới nhiều yếu tố trong đó quan trọng nhất là người chăm sóc trẻ vì đây là người trực tiếp chăm sóc cho con mình Công tác bồi dưỡng kiến thức, thái độ và hướng dẫn thực hành về phòng chống bệnh tiêu chảy vô cùng cần thiết đối với những đối tượng này [7], [8] Kiến thức, thái độ và thực hành đúng để phòng ngừa tiêu chảy cấp trẻ em là yếu tố quan trọng nhất để giảm tỷ
lệ tiêu chảy trẻ em và giảm thiểu mức độ tử vong trẻ em do tiêu chảy, ngay cả khi trẻ đang được điều trị tại cơ sở y tế [9], [10]
Kiên Giang là một tỉnh nằm ở phía Tây - Bắc vùng Đồng bằng Sông Cửu Long và về phía Tây Nam của Tổ quốc Bệnh viện Đa khoa tỉnh Kiên Giang hàng năm tiếp nhận khoảng 37.000 lượt bệnh nhi đến khám và điều trị, trong đó gần 10% mắc tiêu chảy, chính vì số bệnh nhi cao như vậy nên việc theo dõi và chăm sóc ban đầu của người chăm sóc trẻ là hết sức quan trọng góp phần lớn vào hiệu quả điều trị bệnh Người chăm sóc trẻ là người đầu tiên
Trang 12và trực tiếp chăm sóc trẻ khi trẻ bắt đầu bị tiêu chảy tại nhà cũng như tại bệnh viện do đó kiến thức và thực hành chăm sóc trẻ bị tiêu chảy của người chăm sóc trẻ là rất quan trọng Giáo dục sức khỏe cho người mẹ về chăm sóc trẻ bị tiêu chảy là rất cần thiết, không chỉ tăng cường hiệu quả cho quá trình điều trị
mà còn giúp cho chăm sóc trẻ tại nhà tốt hơn [11] Đồng thời người chăm sóc trẻ cũng có thể chủ động, tự chăm sóc và theo dõi trẻ khi chưa cần đưa trẻ đến
cơ sở y tế, góp phần giảm chi phí cho gia đình, xã hội và giảm tải cho bệnh
viện [12], [13] Từ thực tiễn trên tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Liên quan giữa kiến thức, thái độ, thực hành của người chăm sóc với kết quả chăm sóc bệnh nhi tiêu chảy cấp”
MỤC TIÊU Mục tiêu nghiên cứu:
1 Đánh giá kết quả chăm sóc bệnh nhi tiêu chảy cấp điều trị nội trú tại khoa Nhi bệnh viện đa khoa Kiên Giang
2 Phân tích mối liên quan giữa kiến thức, thái độ, thực hành của người chăm sóc với kết quả chăm sóc