Thực trạng nhà tiêu của hộ gia đình và một số yếu tố liên quan tại xã an phú, huyện mỹ đức, hà nội, năm 2019

TăV NăS căkh eămôiătr ngălƠăv năđ quanătr ngăvƠăc ngălƠătháchăth căl nănh tă đ iăv iăm cătiêuăphátătri năb năv ngăc aănhơnălo i.ăMôiătr ngăs ngăg năbóăh uă c ăv iăcu căs ngăconăng i,ăch

B ăGIỄOăD CăVÀă ÀOăT O

MAIăTH ăTỂM

TH CăTR NGăNHĨăTIểU

C AăH ăGIAă ỊNHăVĨăM TăS ăY UăT ă

LU NăV NăTH CăS ăYăT ăCỌNGăC NG

HĨăN Iă- 2019

B ăGIỄOăD CăVÀă ÀOăT O

KHOA:ăKHOAăH CăS CăKH E

LU NăV NăTH CăS ăYăT ăCỌNGăC NG

H NGăD NăKHOAăH C:ăTSăNGUY Nă CăS N

HĨăN I - 2019

Tôiă xină chơnă thƠnhă c mă nă TS.ă Nguy nă că S n đưă nhi tă tìnhă ch ă b o,ă

h ngăd n,ăgiúpăđ ăvƠăt oăm iăđi uăki năđ ătôiăhoƠnăthƠnhălu năv nănƠy

TôiăxinăchơnăthƠnhăc mă năcácăth y,ăcôătrongăH iăđ ngăb oăv ăđ ăc ngălu nă

v năđưăcóănhi uăỦăki năquỦăbáuăđ ătôiăhoƠnăthi năđ ăc ngăvƠăti năhƠnhănghiênăc uă

đ ătƠiănƠy.ăXinăc mă năTr măYăt ăxã An Phú vƠăTrungătơmăYăt ăhuy năM ă c đưă

t oăđi uăki năt tănh tăchoătôiătrongăsu tăquáătrìnhăthuăth păs ăli u,ăthôngătinăc aăđ ă tƠi.ăC mă năch ăh ăvƠăthƠnhăviênăc aă408ăh ăgiaăđìnhăc aăxưăAnăPhú,ăhuy năM ă c,ăTPăHƠăN i m cădùăb năr nănhi uăcôngăvi cănh ngăđưădƠnhăth iăgianănhi tătìnhă thamăgiaătr ăl iăph ngăv năđ ătôiăcóăđ căb ăs ăli uăc aăđ ătƠiănƠy

Xinătrơnătr ngăc mă nălưnhăđ oăvƠăcácăđ ngănghi păt iăTrungătơmăYăt ăhuy nă

M ă căđưăt oăđi uăki năchoătôiăđ căh căt p,ănghiênăc uătrongăsu tăth iăgianăkhóaă

h c

M cădùăđưăr tăc ăg ngănh ngăđ ătƠiăkhôngăth ătránhăđ cănh ngăthi uăsótăvƠă

h năch ,ăr tămongănh năđ căs ăthamăgiaăgópăỦăc aăquỦăth yăcô,ăđ ngănghi păvƠăb nă

đ c

Xinătrơnătr ngăc mă n!

L IăCAMă OAN

Tôi xin camăđoanăcôngătrìnhănghiênăc uănƠyălƠăc aăgiêngătôi.ăCácăs ăli u,ă

k tăqu ănghiênăc uătrongălu năv nălƠătrungăth căvƠăch aăt ngăđ căaiăcôngăb ătrongăb tăk ăcôngătrìnhănƠoăkhác

Hà N i, tháng 10 n m 2019

H căviên

MaiăTh ăTơm

M CăL C

L IăC Mă N i

L IăCAMă OAN ii

M CăL C iii

DANHăM CăCỄCăCH ăVI TăT T v

DANH M C CÁC B NG BI U vi

TăV Nă 1

CH NGă1:ăT NGăQUANăTÀIăLI U 3

1.1.ăNhƠătiêuăh păv ăsinh 3

1.1.1.ăCácăkháiăni măvƠătiêuăchu năNhƠătiêuăh păv ăsinh 3

1.1.2.ăT măquanătr ngăc aăvi căx ălỦăphơnăng iăđ iăv iămôiătr ngăvƠă s căkh eăc ngăđ ng 8

1.2.ăTh cătr ngănhƠătiêuăh păv ăsinh hi nănay 9

1.2.1.ăTrênăth ăgi i 9

1.2.2.ăT iăVi tăNam 12

1.2.3 Gi iăthi uăđ aăbƠnănghiênăc u 17

1.3.ăKhungălỦăthuy t 18

CH NGă2:ă IăT NGăVÀăPH NGăPHỄPăNGHIểNăC U 20

2.1.ă iăt ng,ăđ aăđi măvƠăth iăgianănghiênăc u 20

2.1.1.ă iăt ngănghiênăc u 20

2.1.2.ă aăđi mănghiênăc u 20

2.1.3.ăTh iăgianănghiênăc u 20

2.2.ăPh ngăphápănghiênăc u 20

2.2.1.ăThi tăk ănghiênăc u 20

2.2.2.ăC ăm uăvƠăcáchăch năm u 21

2.3.ăCácăbi năs ,ăch ăs ănghiênăc uăvƠătiêuăchíăđánhăgiá 22

2.3.1.ăCácăbi năs ăvƠăch ăs ănghiênăc u 22

2.3.2.ăTiêuăchíăđánhăgiá 27

2.4.ăPh ngăphápăthuăth păthôngătin 24

2.4.1.ăCôngăc thuăth păthôngătin 24

2.4.2.ăK ăthu tăthuăth păthôngătin 24

2.4.3.ăQuiătrìnhăthuăth păthôngătinăvƠăs ăđ ănghiênăc u 24

2.5.ăPhơnătíchăvƠăx ălỦăs ăli u 26

2.6.ăSaiăs ăvƠăbi năphápăkh ngăch ăsaiăs 26

2.6.1.ăSaiăs 26

2.6.2.ăBi năphápăkh căph c 26

2.7.ăV năđ ăđ oăđ cănghiênăc u 26

2.8.ăH năch ăc aăđ ătƠi 27

CH NGă3:ăK TăQU NGHIểNăC U 28

3.1.ăThôngătinăchungăc aăđ iăt ngănghiên c u 28

3.2.ăTh cătr ngăs ăd ngănhƠătiêuăc aăcácăh ăgiaăđình 36

3.3.ăM tăs ăy uăt ăliênăquanăđ năs ăd ngănhƠătiêuăh păv ăsinh c aăcácăh ă giaăđình 38

CH NGă4: BÀNăLU N 43

K TăLU N 51

KHUY NăNGH 53

TÀIăLI UăTHAMăKH O 55

PH ăL C 59

DANHăM CăCÁCăCH ăVI TăT T

BLTQ PM B nhălơyătruy năquaăđ ngăphơnă- mi ng

XD, SD, BQ Xơyăd ng,ăs ăd ng,ăb oăqu n

B ngă3.3.ăT ăl ăđ iăt ngănh năbi tăbi tăv ăcácălo iănhƠătiêuă(n=408) 29

B ngă3.4.ăT ăl ăđ iăt ngăbi tăcácălo iănhƠătiêuăHVSă(n=408) 30

B ngă3.5.ăT ăl ăđ iăt ngăbi tăcácăb nhălơyăquaăđ ngăphơnămi ngă(n=408) 30

B ngă3.6.ăTháiăđ ăc aăđ iăt ngănghiênăc uăv ătácăd ngăc aăvi căs ăd ngănhƠătiêu HVS (n=408) 31

B ngă3.7.ăTháiăđ ăc aăđ iăt ngănghiênăc uăv ătácăh iăc aăvi căkhôngăs ă

d ngănhƠătiêuăHVSă(n=408) 31

B ngă3.8.ăTháiăđ ăc aăđ iăt ngănghiênăc uăv ăvi căSDănhƠătiêuăHVSă

(n=408) 32

B ngă3.9.ăăNi mătinăc aăng iădơnăv ăvi căs ăd ngăNTHVSăcóăth ăphòngă

ng aăb nhăt tă(n=408) 32

B ngă3.10.ăPhơnăb ăđ iăt ngătheoăkh ăn ngămuaăđ căv tăli uăđ ăxơyăd ngănhà tiêu (n=408) 32

B ngă3.11.ăChiăphíăxơyăd ngănhƠătiêuăv iăđi uăki năkinhăt ă(n=408) 33

B ngă3.12.ăPhơnăb ăcácăkênhăthôngătinăv ăNTHVSămƠăng iădơnăđưăt ngă

đ căti păc nă(n=408) 33

B ngă3.13.ăTháiăđ ăc aăđ iăt ngănghiênăc uăv ăcác kênhăthôngătinăhi uăqu ă

đ ătuyênătruy năv ăv năđ ăNTHVSă(n=408) 34

B ngă3.14.ăTh cătr ngăth ngăxuyênănóiăchuy năv ăs ăd ngănhƠătiêuăHVSă

c aăcácăđ iăt ngănghiênăc uăv iănh ngăng iăxungăquanh (n=408) 34

B ngă3.15.ăThóiăquenăs ăd ngănhƠătiêuăc aăng iădơnătrongăvùngă(n=408) 35

B ngă3.16.ăTháiăđ ăc aăc ngăđ ngăđ iăv iăng iădơnăphóngău ăb aăbưiă

(n=408) 35

B ngă3.17.ă ăxu tăcácăgi iăphápăc iăthi nătìnhătr ngăNTHVSăc aăđ iăt ngănghiênăc uă(n=408) 35

B ngă3.18.ăTh cătr ngănhƠătiêuăc aăcácăh ăgiaăđìnhă(n=408) 36

B ngă3.19.ăN iăth ngăđiăv ăsinhăkhiăkhôngăcóănhƠătiêuă(n=26) 36

B ngă3.20.ă ánhăgiáăki năth căxơyăd ngăcácălo iănhƠătiêuăh păv ăsinhă(n=259) 37

B ngă3.21.ăQuanăsátătìnhătr ngănhƠătiêuăc aăcácăH ăgiaăđìnhă(n=408) 37

B ngă3.22.ă ánhăgiáăth cătr ngănhƠătiêuăh păv ăsinhă(n=408) 38

B ngă3.23.ăM iăliênăquanăgi aăcácăy uăt ănhơnăkh uăh căv iăth cătr ngănhƠătiêuăh păv ăsinhă(n=408) 38

B ngă3.24.ăM iăliênăquanăgi aăki năth căđ tăv ătiêuăchu năxơyăd ngănhƠătiêuă

h păv ăsinhăvƠăth cătr ngănhƠătiêuăh păv ăsinhă(n = 259) 40

B ngă3.25.ăM iăliênăquanăgi aăbi tăl iăíchăc aăvi căs ăd ngănhƠătiêuăh păv ăsinhăv iăth cătr ngănhƠătiêuăh păv ăsinhă(n=408) 40

B ngă3.26.ăM iăliênăquanăgi aăni mătinăv iăth cătr ngănhà tiêu (n=408) 41

B ngă3.27.ăăM iăliênăquanăgi aăcácăy uăt ăt oăđi uăki năthu năl iăvƠăth că

tr ngănhƠătiêuăh păv ăsinhă(n=408) 42

DANHăM CăBI Uă

Bi uăđ ă2.1.ăT ătr ng dơnăs ăth căhƠnhăs ăd ngăNTăHVS,ă1990-2011 10 (ngu n:ăBáoăcáoăm cătiêuăthiênăniênăk ă2013) 10 Hìnhă1.ăS ăđ ănghiênăc u 25

TăV Nă

S căkh eămôiătr ngălƠăv năđ quanătr ngăvƠăc ngălƠătháchăth căl nănh tă

đ iăv iăm cătiêuăphátătri năb năv ngăc aănhơnălo i.ăMôiătr ngăs ngăg năbóăh uă

c ăv iăcu căs ngăconăng i,ăch uă nhăh ngătr căti păt ăquáătrìnhăho tăđ ngăs nă

xu t,ăsinhăho tăc aăconăng iăc ngănh ăs ăt năt iăvƠăphátătri năc aăxưăh i.ăS ăôănhi mămôiătr ngăs ngăt ălơuăđưăđ căxácăđ nhălƠănguyăc ătr căti păd năđ nănhi uăv năđ ăs căkh eănghiêmătr ng,ăđ căbi tălƠăcácăd chăb nhătruy nănhi m.ăDoăđó,ăv ăsinhămôiătr ngălƠăm tătrongănh ngăv năđ ăc nă chú tr ngăkhôngăch ă ă

ph măviăqu căgiaăkhuăv căth măchíăph măviătoƠnăc u[7]

M tă trongă cácă v nă đ ă s că kh eă môiă tr ngă n iă c mă t iă Vi tă Nam đang

đ căquanătơmălƠăhi nătr ngăs ăd ngănhƠătiêuăh păv ăsinh đ ăqu nălỦ,ăx ălỦăphơnă

ng i.ăKhôngăs ăd ngănhƠătiêuăh păv ăsinh lƠmăôănhi măngu năn c,ălƠm t ngănguyăc ălơyăb nhătheoăđ ngăphân - mi ngănh ăt ,ăl ,ăth ngăhƠn,ăkỦăsinhătrùngă

…ăChiăphíăkhámăch aăcácăb nhănƠyăg pănhi uăl năchiăphíăđ ăd ăphòngăv iăvi că

h ătr ăng iădơnăs ăd ngănhƠătiêuăh păv ăsinhă[7].ăDoăđó,ăngày 8/4/2014 Chính

ph ăVi tăNamăđưăkỦătuyênăb camăk tăv iăLiênăhi păqu căv ăV ăsinhăvƠăN căchoăm iăng i,ăch măd tătìnhătr ngăphóngău b aăbưiăvƠoăn mă2025

TheoăCh ngătrìnhăGiámăsátăchungăn mă2015,ăt ăl ăti păc nănhƠăv ăsinhăc iă

ti nă ănôngăthônălƠă67%,ăv iăt ăl ăphóngău ăb aăbưiăhi nă ăm că2%ătrênătoƠnă

qu căvƠăt ăl ăti păc năn căs chăc iăthi nălƠă94%.ăTuyănhiên,ăs ăchênhăl chăti pă

c năgi aăcácăvùngăcóănhi uăng iădơnăt căthi uăs ăvƠăph năcònăl iăc aăVi tăNamă

v n r tăl n cácăkhuăv căMi n núi phía B c - Tây Nguyên - NamăTrungăB ,ăkho ngă21%ădơnăs ănôngăthônăphóngău ăb aăbưi,ăvƠăt ăl ănƠyălênăt iă31%ăđ iăv iădơnăt căthi uăs ,ăvƠă39%ă(47%ăđ iăv iădơnăt căthi uăs ) có nhƠăv ăsinhăch aăh păv ăsinh[5]

V iăcácăm cătiêuăv ăc păn căvƠăv ăsinhăh ăgiaăđình đ năcu iă2015ăcòn có

s ăchênhăl chăgi ăcácăvùng,ăm tăs ăvùngămi năđ tăt ăl ăth pănh ăMi nănúiăphíaă

B că(c păn că81%ăvƠăv ăsinhă53%),ăB c Trung B (c păn că78%ăvƠăv ăsinhă

56%)ăvƠăTơyăNguyênă(c păn că82%ăvƠăv ăsinhă53%),ăđơyălƠănh ngăvùngăcóăt ă

l ăcaoăv ng iănghèo,ădơnăt căthi uăs

Cùngătrongătìnhătr ngăđó, xưăAnăPhú,ăhuy năM ă c,ăthƠnhăph ăHƠăN i có

t ăl ăh ăgiaăđìnhăs ăd ngănhƠătiêuăh păv ăsinh th p, v iăh nă80%ădơnăs lƠăng iădơnăt c,ăcácăy uăt ăphongăt c,ăt păquán,ăđi uăki năkinhăt ăxưăh iăph căt p,ăđưătr ăthành các rào c n đ iăv iăth căhƠnhăs ăd ngănhƠătiêuăh păv ăsinh

Theoăbáoăcáoăk tăqu ăch ngătrìnhăv ăsinhămôiătr ngăc aăTrungătơmăyăt ăhuy năM ă căn mă2018, xã An Phú s ăh ăcóănhƠătiêuăh păv ăsinh là 1.187 h ,ă

chi mă59,5%ăs ăh ăcóănhƠătiêuăh păv ăsinhăth pănh tătrongătoƠnăhuy nă[20]

N uăkhôngăcóăgi iăphápăk păth iănh măt ngăt ăl h ăgiaăđìnhăcóănhà tiêu

h păv ăsinh t iăđ aăbƠnăxưăcóăth ăs ăgơyăraănh ngă nhăh ngăđ nămôiătr ng, s că

kh eăc ngăđ ng và tìnhăhìnhăphátătri năkinhăt ăxưăh iăc aăđ aăph ng, đ căbi tănhăh ngăl năđ n cu căs ngăng iădơnăn iăđơyă[20]

V yăth cătr ngăs ăd ngănhà tiêuăh ăgiaăđìnhătrênăđ a bàn xã An Phú n mă

2019 nh ăth ănƠo?ăCácăy uăt ănƠoă nhăh ngăđ năth căhƠnhăc aăng iădơn?ă ă

tr ăl iănh ngăcơuăh iătrên,ăchúngătôiăti năhƠnhănghiênăc uăđ ătƠi:ă“Th c tr ng

nhà tiêu c a h gia đình và m t s y u t liên quan t i xã An Phú, huy n M

CH NGă1:ăT NGăQUANăTĨIăLI U 1.1 NhƠătiêuăh păv ăsinh

1.1.1 Các khái ni m và tiêu chu n Nhà tiêu h p v sinh

- NhƠătiêuăkhôălƠănhƠătiêuăkhôngădùngăn căđ ăd iăsauăm iăl năđiătiêu.ăPhơnă

đ căl uăgi ăvƠăx ălỦătrongăđi uăki n ăkhô

- NhƠătiêuăkhôăchìmălƠălo iănhƠătiêuăkhô,ăh ăch aăphơnăchìmăd iăđ t

- NhƠătiêuăkhôăn iălƠălo iănhƠătiêuăkhô,ăcóăxơyăb ăch aăphơnăn iătrênăm tă

đ t

- NhƠătiêuăkhôăn iăm tăng nălƠălo iănhƠătiêuăkhôăn iăch cóăm t ng năch aăvƠă ăphơn

- Nhà tiêu khô n iăcóăt ăhaiăng nătr ălênălƠănhƠătiêuăkhôăn iăcóăt ăhaiăng nă

tr ălênăđ ăluơnăphiênăs ăd ngăvƠă ăphơn,ătrongăđóăluônăcóăm tăng năđ ăs ăd ngăvƠăcácăng năkhácăđ ă

NhƠătiêuăd iăn călƠănhƠătiêuădùngăn căđ ăd iăsauăm iăl năs ăd ng.ă

NhƠătiêuăt ăho iălƠănhƠ tiêuăd iăn c,ăb ăch aăvƠăx ălỦăphơnăkín,ăn căth iăkhôngăth măraăbênăngoƠi,ăphơnăvƠăn căti uăđ căl uăgi ătrongăb ăch aăvƠăđ că

x ălỦătrongămôiătr ngăn c

NhƠătiêuăth măd iăn călƠănhƠătiêuăd iăn c,ăphơnăvƠăn cătrongăb ,ăh ă

ch aăđ căth măd năvƠoăđ t

Ch tăđ nălƠăcácăch tăs ăd ngăđ ăph ăl p,ăph iătr năv iăphơn,ăcóătácăd ngăhútăn c,ăhútămùi,ăt ngăđ ăx păvƠăt oăđi uăki năthu năl iăchoăquáătrìnhăphơnăh yăcácăch tăh uăc ,ătiêuădi tăm măb nhăcóătrongăphơn.ăCh tăđ năbaoăg măm tăho că

h năh păcácălo iăsau:ătroăb p,ăr măr ,ăv ătr u,ămùnăc a,ăv ăbƠo,ăláăcơy,ăv ătráiăcây

ngăthôngăh iălƠă ngăthoátăkhíăt ăb ăho căh ăch aăphơnăraămôiătr ngăbênăngoài [4]

b) M t s lo i nhà tiêu h p v sinh

Trongătiêuăchu năv ăsinh,ăngoƠiătiêuăchu năv ăxơyăd ngăcònăph iăđ măb oătiêuăchu năv ăs ăd ng,ăb oăqu n.ăM tănhà tiêu đ căđánhăgiáălƠăh păv ăsinh ph iă

đ tăđ căc ătiêuăchu năv ăxơyăd ngăvƠătiêuăchu năv ăs ăd ng,ăb oăqu n[4]

M tăs ălo i nhƠătiêuăh păv ăsinh nh :

Nhà tiêu khô h păv ăsinh : là nhà tiêu cóăhaiăng năkín,ă ăm tăth iăđi măch ă

s ăd ngăm tătrongă2ăng n,ăcóăc ăphơnăvƠătroătrongăng năs ăd ngă(n căti uătáchăriêng).ăKhiăm tătrongăhaiăng n đ yăs ăđ căđ yăkínăđ ă ,ăth iăgiană ăítănh tălƠă6ăthángătr căkhiăs ăd ngălƠmăphơnăbónăchoăcơyătr ng

Nhà tiêu t ăho i:ăLƠănhà tiêu đ măb oăt tănh tăquáătrìnhăthuăgomăphơn,ăcôă

l păvƠătáiăsinhăphơnăv iăcácăng năch a,ăng năl ngăvƠăng năl c.ăLo iănhà tiêu này

đ măb oăt tănh tăvƠăkhôngăgơyăôănhi mămôiătr ng

Nhà tiêu th măd iăn c:ăLƠănhà tiêu đ năgi năđ căs ăd ngăph ăbi nă ăvùng nông thôn nhà tiêu g măph nănhƠăxíăcóăt ngăbaoăquanh,ăb ăcóăh ,ă ngă

đ ăt oănútăn căvƠă ngăd năphơn B ăch aăcóă1ăng n,ăthƠnhăb ăcóăh ăđ ăn că

th măl căquaăl păđ tăxungăquanh Tuyănhiênălo iănhà tiêu nƠyăkhôngănênădùngă ăvùngătr ngăb iăd ăb ăth măng c

c) Tiêuăchu năv ăsinhăđ iăv iăcácălo iănhà tiêu

* Nhà tiêu khô

- Nhà tiêu khô chìm:

+ăYêuăc uăv ăv ăsinhătrongăxơyăd ng:

- Khôngăxơyăd ngă ăn iăth ngăb ăng p,ăúng;ă

- Cáchăngu năn că nău ng,ăsinhăho tăt ă10mătr ălên;ă

- Mi ngăh ăphơnăcaoăh năm tăđ tăxungăquanhăítănh tă20cm;ă

- Khôngăđ ăn căm aătrƠnăvƠoăh ăphơn;

- M tă sƠnănhƠătiêuăvƠă rưnhăthuăd năn că ti uănh n,ăkhôngăđ ngă n c,ăkhôngă

tr n,ăkhôngăb ăn t,ăv ,ăs tălún;ăn căti uăđ căd năraăd ngăc ăch a,ăkhôngăch yăvƠoăh ăphơn;

- Cóăn păđ yăkínăcácăl ătiêu;

- Cóămáiăl păng năđ căn căm a;ăc aăvƠăxungăquanhănhƠătiêuăđ căcheăch năkínăđáo,ăb oăđ măm ăquan;

- ngăthôngăh iăcóăđ ngăkínhătrongăítănh tă90mm,ăcaoăh nămáiănhƠătiêuăítănh tă400mmăvƠăcóăl iăch năcônătrùng,ăch păch năn căm a

+ăYêuăc uăv ăv ăsinhătrongăs ăd ngăvƠăb oăqu n:

- SƠnănhƠătiêuăkhô,ăs ch;

- Khôngăcóămùiăhôi,ăth i;ăkhôngăcóăru i,ănh ng,ăgiánătrongănhƠătiêu;

- Khôngăđ ăv tănuôiăđƠoăb iăphơnătrongănhƠătiêu;

- Khôngăcóăb ăg yătrongăd ngăc ăch aăn căvƠăd ngăc ăch aăn căti u;ă

- Bãi phân ph iăđ căph ăkínăch tăđ năsauăm iăl năđiătiêu;

- Gi yăv ăsinhăsauăkhiăs ăd ngăb ăvƠoăl ătiêuă(n uălƠăgi yăt ătiêu)ăho căb ăvƠoă

d ngăc ăch aăgi yăb năcóăn păđ y;

- iăv iănhƠătiêuăkhôngăth căhi năvi că ăphơnăt iăch ăthìăph iăb oăđ măv ăsinhătrong quá trình l y,ăv năchuy năvƠă ăphơnă bên ngoài nhà tiêu [4]

- NhƠătiêuăkhôăn iă

+ăYêuăc uăv ăv ăsinhătrongăxơyăd ng:

- Khôngăxơyăd ngă ăn iăth ngăb ăng p,ăúng;ă

- Cáchăngu năn că nău ng,ăsinhăho tăt ă10mătr ălên;

- Khôngăđ ăn căm aătrƠnăvƠoăb ăch aăphơn;

- T ngăvƠăđáyăng năch aăphơnăkín,ăkhôngăb ăr năn t,ăròăr ;

- C aăl yămùnăphơnăluônăđ cătrátăkín;

- M tăsƠnănhƠătiêuăvƠărưnhăthuăd năn căti uănh n,ăkhôngăđ ngăn c,ăkhôngătr nă

tr t,ăkhôngăb ăn t,ăv ,ăs tălún;ăn căti uăđ căd năraăd ngăc ăch a,ăkhôngăch yă

vƠoăb ăch aăphơn;

- Cóăn păđ yăkínăcácăl ătiêu;

- Cóămáiăl păng năđ căn căm a,ăc aăvƠăxungăquanhănhƠătiêuăđ căcheăch năkínăđáo,ăb oăđ măm ăquan;

- ngăthôngăh iăcóăđ ngăkínhătrongăítănh tă90mm,ăcaoăh nămáiănhƠătiêuăítănh tă400mmăvƠăcóăl iăch năcônătrùng,ăch păch năn căm a

+ăYêuăc uăv ăv ăsinhătrongăs ăd ngăvƠăb oăqu n:

- SƠnănhƠătiêuăkhô,ăs ch;ă

- Khôngăcóămùiăhôi,ăth i;ăkhôngăcóăru i,ănh ng,ăgiánătrongănhƠătiêu;

- Khôngăđ ăv tănuôiăđƠoăb iăphơnătrongănhƠătiêu;

- Khôngăcóăb ăg yătrongăd ngăc ăch aăn căvƠăd ngăc ăch aăn căti u;ă

- Bưiăphơnăph iăđ căph ăkínăch tăđ năsauăm iăl năđiătiêu;

- Gi yăv ăsinhăsauăkhiăs ăd ngăb ăvƠoăl ătiêuă(n uălƠăgi yăt ătiêu)ăho căb ăvƠoă

d ngăc ăch aăgi yăb năcóăn păđ y;

- iăv iănhƠătiêuăkhôăn iăcóăt ăhaiăng nătr ălên:ăL ătiêuăng năđangăs ăd ngăluônă

đ căđ yăkín,ăcácăng nă ăđ cătrátăkín;

- iăv iăcácălo iănhƠătiêuăkhôngăth căhi năvi că ăphơnăt iăch ăthìăph iăb oăđ mă

v ăsinhătrongăquáătrìnhăl y,ăv năchuy năvƠă ăphơnă ăbênăngoƠiănhƠ tiêu [4]

* NhƠătiêuăd iăn c

- Nhà ti êuăt ăho i:

+ăYêuăc uăv ăv ăsinhătrongăxơyăd ng:

- B ăch aăvƠăx ălỦăphơnăkhôngăb ălún,ăs t,ăr năn t,ăròăr ;

- N păb ăch aăvƠăb ăx ălỦăphơnăđ cătrátăkín,ăkhôngăb ăr năn t;ă

- M tăsƠnănhƠătiêuănh n,ăph ngăvƠăkhôngăđ ngăn c,ătr nătr t;

- B ăxíăcóănútăn căkín;

- Cóămáiăl păng năđ căn căm a;ăc aăvƠăxungăquanhănhƠătiêuăđ căcheăch năkínăđáo,ăb oăđ măm ăquan;

- ngăthôngăh iăcóăđ ngăkínhătrongăítănh tă20mm,ăcaoăh nămáiănhƠătiêuăítănh tă400mm;

- N căth iăt ăb ăx ălỦăc aănhƠătiêuăt ăho iăph iăđ căch yăvƠoăc ngăho căh ă

th m,ăkhôngăch yătrƠnăraăm tăđ t

+ăYêuăc uăv ăv ăsinhătrongăs ăd ngăvƠăb oăqu n:

- SƠnănhƠătiêu,ăb ăxíăs ch,ăkhôngădínhăđ ngăphơn,ăn căti u;

- Khôngăcóămùiăhôi,ăth i;ăkhôngăcóăru i,ănh ng,ăgiánătrongănhƠătiêu;

- Cóăđ ăn căd i;ăd ngăc ăch aăn căd iăkhôngăcóăb ăg y;

- Gi yăv ăsinhăsauăkhiăs ăd ngăb ăvƠoăl ătiêuă(n uălƠăgi yăt ătiêu)ăho căb ăvƠoă

d ngăc ăch aăgi yăb năcóăn păđ y;

- N căsátătrùngăkhôngăđ căđ ăvƠoăl ătiêu;

- Phơnă bùnă ph iă đ că l yă khiă đ y;ă b oă đ mă v ă sinhă trongă quáă trìnhă l y,ă v n chuy n phân bùn [4]

- NhƠătiêuăth măd iăn c:

+ăYêuăc uăv ăv ăsinhătrongăxơyăd ng:

- Khôngăxơyăd ngă ăn iăth ngăb ăng p,ăúng;ă

- Cáchăngu năn că nău ng,ăsinhăho tăt ă10mătr ălên;ă

- N păb ,ăh ăch aăphơnăđ cătrátăkín,ăkhôngăb ăr năn t;ă

- M tăsƠnănhƠătiêuănh n,ăph ng,ăkhôngăđ ngăn c,ătr nătr t;

- N căth iăt ăb ,ăh ăch aăphơnăkhôngăch yătrƠnăraăm tăđ t

+ăYêuăc uăv ăv ăsinhătrongăs ăd ngăvƠăb oăqu n:

- SƠnănhƠătiêu,ăb ăxíăs ch,ăkhôngădínhăđ ngăphơn,ăn căti u;

- Khôngăcóămùiăhôi,ăth i;ăkhôngăcóăru i,ănh ng,ăgiánătrongănhƠătiêu;

- Cóăđ ăn căd i;ăd ngăc ăch aăn căd iăkhôngăcóăb ăg y;

- Gi yăv ăsinhăsauăkhiăs ăd ngăb ăvƠoăl ătiêuă(n uălƠăgi yăt ătiêu)ăho căb ăvƠoă

d ngăc ăch aăgi yăb năcóăn păđ y;

- Phơnăbùnăph iăđ căl yăkhiăđ yăn uăti păt căs ăd ngănhƠătiêu,ăb oăđ măv ăsinhătrongăquáătrìnhăl y,ăv năchuy năphơnăbùn;ăn uăkhôngăs ăd ngăph iăl p kín [4]

1.1.2 T m quan tr ng c a vi c x lý phân ng i đ i v i môi tr ng và s c

kh e c ng đ ng

Ô nhi mămôiătr ngălƠăs ăbi năđ iăcácăthƠnhăph nămôiătr ngăkhôngăphùă

h păv iătiêuăchu nămôiătr ng,ăgơyă nhăh ngăx uăđ năconăng i,ăsinhăv t Trên

th ăgi i,ăôănhi mămôiătr ngăđ căhi uălƠăvi căchuy năđ năcácăch tăth iăho că

n ngă l ngă vƠoă môiă tr ngă đ nă m că cóă kh ă n ngă gơyă h iă đ nă s că kh eă conă

ng i,ăđ năs ăphátătri năsinhăv tăho călƠmăsuyăgi măch tăl ngămôi tr ng.ăCácătácănhơnăôănhi măbaoăg măcácăch tăth iă ăd ngăkhíă(khíăth i),ăl ngă(n căth i),ă

r nă(ch tăth iăr n)ăch aăhóaăch tăho cătácănhơnăv tălỦ,ăsinhăh căvƠăcácăd ngăn ngă

l ngănh ănhi tăđ ,ăb căx [10]

Ọănhi mămôiătr ngădoăphơnăng i nói riêng và ch tăth iătrongăquáătrìnhă

s ngăc aăconăng iănóiăchungăđangălƠăv năđ ăđ căc ăc ngăđ ngăth ăgi iăquanătơm.ăTSăNguy năHuyăNgaănh năđ nh:ăắV năđ ăkhôngăđ măb oăn căs ch,ăv ăsinhăcáănhơn,ăv ăsinhămôiătr ngăy uăkémăcóă nhăh ngăr tăl năt iăs căkh eă

ng iădơn, đ căbi tălƠăs ăphátătri năvƠăt ngălaiăc aătr ăem.ă nhăh ngăs căkh eădoăthi uăđi uăki năv ăsinhăd năđ năm tălo tăchiăphí,ăbaoăg măchiăphíăY t ătr că

ti păc aăng iădơn,ăgi măthuănh păcáănhơnăvƠănh ngăt năkémăc aănhƠăn căchiăchoăcácăd chăv ăY t ”ă[12] Tìnhătr ngăqu nălỦăphơnăng iăkhôngăt tăv iăvi căs ă

d ngăcácălo iăNTăkhôngăHVSăđưăd năđ năôănhi mămôiătr ngăđ t,ăn c,ăkhôngăkhíăvƠălƠmăphátăsinh,ălơyălanănhi uălo iăb nhăt tătrongăc ngăđ ng.ă ngăđ uălƠăcácăb nhăđ ngătiêuăhóa:ătiêuăch y,ăki tăl ,ăn ngănh tălƠăt ăvƠăth ngăhƠnăcóăth ă

gơyăt ăvongădoăm tăn c,ănhi măđ căviăkhu n;ă80-90%ătr ăemăm căcácăb nhăgiunăsán,ăgơyăthi uămáu,ăsuyădinhăd ng,ăt căru tă…;ăcácăb nhăngoƠiădaănh ă

gh ,ăch căl ,ăm nănh t;ăcácăb nhăv ăm tănh ăđauăm tăđ ,ăm tăh tăv năbùngăphátă

hàngăn m;ă60-70%ăph ăn ănôngăthônăm căcácăb nhăph ăkhoaăliênăquanăđ năv ăsinhămôiătr ng.ăB nhăt tăliênăquanăđ năphơnăng iăđưăt oăm tăgánhăn ngăkhôngă

nh ăchoăkinhăt ăc ngănh ăs ăphátătri năb năv ngăc aăc ngăđ ng.ăT ăn mă1990,ă

T ăch căYăt ăth ăgi iăthôngăbáo 80%ăb nhăt tăc aăconăng iăcóăliênăquanăđ năv ăsinhămôiătr ng,ătrongăđ ă50%ăs ăb nhănhơnătrênăth ăgi iănh păvi năvƠă25.000ă

ng iăt ăvongăhƠngăngƠyădoăcácăb nhănƠy[17]

1.2.ăTh cătr ngănhƠătiêuăh păv ăsinh hi nănay

1.2.1 Trên th gi i

TheoăCh ng trìnhăMôiătr ngăLiênăHi păQu c,ăcóăt iă2,4ăt ăng iătrênătoƠnăth ăgi iăkhôngăcóănhƠătiêu.ăChínhăvìăth ăngu năgơyăôănhi măn căch ăy uă ăcácă n că đangă phátă tri nă lƠă phơnă ng i.ă Tìnhă tr ngă nƠyă t oă đi uă ki nă choă viăkhu n,ăkỦăsinhătrùngăvƠăvirusăthơmănh păvƠoăn cău ngăvƠăgơyăb nh.ă ăcácăconăsôngăl năt iăchơuăỄ,ăl ngăviăkhu nănguyăhi măcóăngu năg căt ăphơnăng iăcaoă

g pă50ăl năm căchoăphépăc aăWHO.ăDoăthi uănhƠătiêu s chăs ,ătr ăemăt iăcácăvùngănôngăthônă ăcácăn căđangăphátătri năr tăd ăb ăm căcácăb nhăđ ng tiêu hóaăvƠătruy nănhi m

Theoăbáoăcáoăđánhăgiáăt ăl ăbaoăph ănhƠătiêuăHVSăc aăWHOăn mă2000,ă

t ăl ăbaoăph ănhƠătiêuăHVSă ăm tăs ăqu căgiaă ăChơuăPhi r tăth p,ăđ căbi tălƠă ăkhuăv cănôngă thônăc aă cácă n că ch mă phátă tri nănh ă Ethiopiaă (6%), Nigeria (5%), Rwanda (8%), Namibia (17%), Togo (17%), Trung Phi (23%), Mozambique (26%), Madagasca (30%), Gambia (35%) ă Chơuă Ễ,ă nh ngă n că cóă t ă l ă NTăHVSă ă nôngă thônă th pă nh tă lƠă Afghanistană (8%),ă Campuchiaă (10%),ă nă ă(14%),ăTrungăQu că(24%),ăLƠoă(34%)[39]

T ăn mă1990ăđ nă2011,ăđưăcóăthêmă1,9ăt ăng iăđ căti păc năv iăNTăHVS.ă ăđ tăđ căm cătiêuăthiênăniênăk ăv ăv ăsinhămôiătr ng,ăchoăđ năn mă

2019 c năđ măb oăconăs ănƠyăt ngăthêmă1ăt ăng i.ăN mă1990,ăch ăd iăm tă

n aă(49ă%)ădơnăs ătoƠnăc uăđưăs ăd ngăNTăHVS.ă ăbaoăph ăc năph iăm ăr ngă

đ nă75ă%ăđ ăđápă ngăcácăm cătiêu,ătrongăkhiăt ăl ănƠyăn mă2011ălƠă64ă%.ăM că

t ngăl nănh tăđưăđ căth căhi nă ăkhuăv că ôngăỄ,ăt ngăt ă27ă%ăn mă1990ălênă

đ nă67ă%ătrongăn mă2011ănƠyăcóăngh aălƠăcóăthêmă626ătri uăng iăđ căti păc nă

v iăNTăHVSătrongă21ăn măqua.ăT iăkhuăv că ôngăNamăỄ,ăt ăl ănƠyăt ngăt ă47%ălênă71%.ăT ăl ăng iădơnăs ăd ngăNTăHVSăth pănh tăt iăkhuăv căChơuăPhiă

c năSaharaă(30%)ăvƠăChơuă iăD ngă(36%)ăv năcònăxaăsoăv iăm cătiêu đ ăra

T ăn mă1990ăđ năn mă2011,ăh nă240.000ăng iătrungăbìnhăm iăngƠyăđ căti pă

c năv iăNTăHVS.ăNhi uăng iăđưăđ căsinhăraătrongăm tăgiaăđìnhăđưăcóăNTăHVS,ă nh ngă ng iă khácă đ că s ă d ngă h ă th ngă thoátă n că HVSă ho că nh nă

đ cănh ngăh ătr ăđ ăxơyăd ngăvƠăs ăd ngăNTăHVS.ăM cădùăcóănh ng nh ngăthƠnhăt u,ăv năc n nh ngăhƠnhăđ ngăm nhăh năđ ăđápă ngăm cătiêuăthiênăniênă

k cóăngh aălƠăt ngăđ ăbaoăph ăc aăch ngătrìnhăv ăsinhăv iăm cătrungăbìnhăc aă660.000ăng iăm iăngƠyăđ căti păc năd chăv ăv ăsinhăm iăngƠy,ăt ăn mă2011ă

đ nă2019

Bi u đ 2.1 T tr ng dân s th c hành s d ng NT HVS, 1990-2011

(ngu n: Báo cáo m c tiêu thiên niên k 2013)

ăph măviătoƠnăc u,ăt ăl ădơnăs ăđiătiêuăb aăbưiăgi măt ă24ă%ăn mă1990ă

xu ngă15ă%ătrongăn mă2011.ăTuyănhiên,ăcóăt iăh nă m tăt ăng iăthi uăcông trìnhăv ăsinhăvƠăduyătrìăhƠnhăviăđó,ăđ tăraăv năđ ăs căkh eănghiêmătr ngăvƠăr iăroămôiătr ngăchoăchínhămìnhăvƠătoƠnăb ăc ngăđ ng.ă

Chínhăsáchăv ăsinhăm iăđ căthôngăquaătrongănh ngăn măg năđơyătrênă

kh păcácăn căđangăphátătri năđưăđemăl iăthƠnhăcôngăđáng k ăvƠăd năđ năm că

t ngă ch aă t ngă cóă t ă l ă ng iă dơnă ti pă c nă d chă v ă v ă sinhă môiă tr ng.ă CácăchínhăsáchănƠyăt pătrungăv ăvi căch măd tăhƠnhăviăđiătiêuăb aăbưiăthôngăquaătruy năthông,ăv năđ ngăt iăc ngăđ ngăs ăd ngă nhăh ng,ăs căépăxưăh iăđ ăch ăraă choă m iă thƠnhă viênă r ngă vi că điă tiêuă b aă bưiă khôngă cònă đ că ch pă nh n.ăTrongăg nă100ăqu căgiaătrênăth ăgi i,ăph ngăphápăti păc năm iăđ ăv ăsinhămôiă

tr ngăđưăđ căthayăđ iătri tăđ ăvƠăs ăl ngăcácătuyênăb ă"lƠngăkhôngăcóăng iăđiătiêuăb aăbưi"ăđưăgiaăt ng.ă

Các chuyênăgiaăv ăc păn căvƠăv ăsinhăxácăđ nhăbaă uătiênăchoănh ngă

n măti pătheo:ăkhôngăaiănênăđiătiêuăl ăthiên;ăt tăc ăm iăng iănênăcóăph ngăti nă

c păn căvƠăv ăsinhăanătoƠnă ănhƠăvƠăth căhƠnhăv ăsinhăt t;ăt tăc ăcácătr ngăh căvƠătr măyăt ăc năph iăcóăn căvƠăv ăsinhăđ căgi ăgìnăv ăsinhăth tăt t.ăTrongă

n mă2010,ă iăh iăđ ngăLiênăh păqu căcôngănh năquy năconăng iăv ăs ăd ngă

n căs chăvƠăv ăsinhămôiătr ngăvƠăth aănh năquy năđóăr tăc năthi tătrongăt tăc ăcácănhơnăquy nă[28]

S thi u th n các công trình v sinhăc ăb n,ăc ngănh ăỦăth c v hành vi

v sinh h n ch đưăgơyăm t lo tăcácătácăđ ng tiêu c căđ n cu c s ng c a c ng

đ ng Th nh t,ăđơyălƠănguyăc ăchínhăd năđ n các b nh t tăliênăquanăđ năđ ng phân-mi ng,ăđ c bi t là b nh tiêu ch y c p Theo s li u th ng kê toàn c u,ăđ c

ti p c n các công trình v sinhăc ăb n, các d ch v n c s ch và c i thi n v sinh

cá nhân là có kh n ngăng năng a ít nh t 9,1% gánh n ng b nh t t hay 6,3% c a

t t c các ca t vong Tr em nh ngăn căđangăphátătri n b nhăh ng m t

ph n c aăcácătácăđ ng này, t ng s các ca t vong hay s n măs ngăđ căđi u

ch nh theo m căđ b nh t tădoăn c u ng không an toàn, v sinhăkhôngăđ yăđ hay thi uăđi u ki n v sinhăcáănhơnălƠăh nă20%ătrongăs tr emăd i 15 tu i.[22]

1.2.2 T i Vi t Nam

Theo k t qu th c hi năCh ngătrìnhăm c tiêu Qu căgiaăN c s ch và v sinhămôiătr ngănôngăthônăgiaiăđo n 1999 - 2005 (NTP 1), s h giaăđìnhăcóănhà tiêu h p v sinh đ t kho ng 6,4 tri u h vào cu iăn mă2005,ăt ngăh nă3,7ătri u

h so v i khi b tăđ u th c hi n ch ngătrình So v i t ng s h giaăđìnhănôngăthôn là 12.797.500 h thìăđ n h t 2005 trên ph m vi toàn qu c có 50% s h gia đìnhănôngăthônăcóăcó nhà tiêu h p v sinh T l h có có nhà tiêu h p v sinh phân b khôngăđ ngăđ u gi aăcácăvùng.ăCóăvùngăđ t t l trênă50%ălƠ:ă ng

b ng sông H ng (65%),ă ôngăNamăB (62%), B c Trung B (56%), Duyên h i

mi nătrungă50%.ăTrongăkhiăđóăcóăvùngăđ t t l th păh nănh :ă ng b ng sông

C u Long (35%), Mi n núi phía B c (38%), Tây Nguyên (39%) [2]

T iăm tăs ăvùngămi nănúiăphíaăB c,ăkhôngănh ngăt ăl ăNT HVS còn th pă

h năsoăv iăc ăn cămƠăcònănhi uăh ăgiaăđìnhăkhôngăcóănhƠătiêu.ăT iă4ăxưăc aăhuy năVõăNhai,ăt nhăTháiăNguyênăt ăl ăh ăgiaăđìnhăkhôngăcóănhƠătiêuălƠă33%,ăt ă

l ăh ăgiaăđìnhăcóănhƠătiêuăHVSălƠă19%.ăT iăhaiăhuy năQu ngăB ăvƠăYênăMinhă

c aăt nhăHƠăGiangăt ăl h ăgiaăđìnhăkhôngăcóăNTălênăđ nă75,1%ă[2]

Nghiênăc uăc aăTr nhăH uăVách,ăV ngăTh ăHòa,ăNguy năH uăNhơnăt iăhuy năHƠmăYênă- TuyênăQuangăvƠăhuy nă ngăH ă- Thái Nguyên (2002) cho

th y:ăt ăl ăh ăgiaăđìnhăcóănhƠătiêuălƠă64,2%,ătrongăđóăch ăcóă22,4%ăNTHVSăvƠ 48,6%ăHG ăcó NTHVSăbi tăcáchăs ăd ngăvƠăb oăqu nănhƠătiêuăđúngăcách.ăH uă

h tăcácăh ăgiaăđìnhă(86,1%)ăcóăthóiăquenăs ăd ngăphơnăng iăđ ăbónăchoăcơyă

tr ngă ho că nuôiă cá.ă Trongă đó,ă t ă l ă h ă s ă d ngă phơnă ă d iă 3ă thángă lênă t iă31,8% [15]

Theoăbáoăcáoăc aăcu căđi uătraăm căs ngăh ăgiaăđìnhăn mă2004,ăcácăvùngă

s ă d ngă nhƠă tiêuă t ă ho iă ho că bánă t ă ho iă caoă nh tă lƠă vùngă ôngă Namă B ă

(54,91%),ă Duyênă h iă Namă Trungă B ă (45,94%),ă ngă b ngă sôngă H ngă(26,41%).ăLo iănhƠătiêuă2ăng năđ căs ăd ngăph ăbi nă ăkhuăv căphíaăB c,ăch ă

y uă lƠă B că Trungă B ă (42,58%),ă ôngă B că (41,39%),ă ngă b ngă sôngă H ngă(39,3%).ăDoăt păquánăsinhăho t,ăt ăl ăng iădơnăkhuăv că ngăb ngăsôngăC uăLongădùngăc uălênăt iă61,18%.ă[20]

LêăV năChínhănghiênăc uăth cătr ngăqu nălỦăphơnăng iăvƠăki năth căthái

đ ăth căhƠnhăc aăng iădơnăv ăv ăsinhămôiătr ngăt iă3ăhuy n:ă căTh ă(HƠă

T nh),ăPhùăNinhă(PhúăTh )ăvƠăBaăB ă(B căK n)ăchoăth y: T ăl ăHG ăs ăd ngănhƠătiêuăHVSăth pă(t ă4,26%ăđ nă10,68%).ăTuyăs ăHG ăcóănhƠătiêuălƠă91,11%ă

nh ngăph ăbi nălƠănhƠătiêuăkhôngăHVS.ăT ăl ănhƠătiêuăc u,ăthùngălƠă60,86%,ănhƠătiêuăm tăng nălƠă22,89%,ănhƠătiêuăhaiăng nă ăphơnăt iăch ălƠă8,45%,ănhƠătiêuăt ă

ho iălƠă3,77%,ănhƠătiêuăchìmăvƠănhƠătiêuăth măd iăn călƠă3,51%ăvƠă0,52%.ăCóă87,09%ăHG ăs ăd ngăphơnăng iătrongăs năxu tănông nghi pănh ngătrongăđóă

ch ăcóă17,53%ăHG ă ăphơnă>6ătháng [9]

Tácăgi ăNguy năHuyăNga,ă ƠoăHuyăKhuêătrongăcu căđi uătraă37.306ăh ăgiaăđình,ătrongăđóăcóă9.973ăh ădơnăt căthi uăs ăthu că20ăt nhătrongă8ăvùngăc aă

Vi tăNamăchoăbi t:ăCácădơnăt căTƠy,ăThái,ăNùng, M ngăcóănhi uănhƠătiêuăh nă

c ă(74,5%ăđ nă93,2%).ăCácădơnăt căthi uăs ăcònăl iăítăcóănhƠătiêuăh ăgiaăđình,ătrongă đóă ítă nh tă lƠă cácă dơnă t că Giaă Raiă (16,9%),ă Baă Naă (17,4%),ă Raă Glaiă(23,7%), Hmông (24,1%) Nhóm Kinh - Hoaăcaoănh tăv ăt ăl ăcóănhƠăh păv sinhă(38,5%),ăti păđ nădơnăt căTƠyăvƠăBaăNaăv iăh nă10%ăs ăh ăcóănhƠătiêuăh pă

v ăsinh,ăcácădơnăt căthi uăs ăcònăl iăch ăchi măd iă10%ăs ăh ăcóănhƠătiêuăh pă

v ăsinh,ăth măchíăhaiădơnăt căGiaăRaiăvƠăHmôngăkhôngăcóănhƠătiêuăh păv ăsinh [15]

B ăYăt ăvƠăUNICEF côngăb ăk tăqu ăđi uătraăv ăsinhămôiătr ngănôngăthônăVi tăNam n mă2007.ăNhìnăchung,ăcóăkho ngă30,1%ăs ăh ăgiaăđìnhă ănôngăthônăVi tăNamăs ăd ngăphơnătrongăs năxu tănôngănghi p,ăch ăy uăt pătrungă ăvùngăt ăB căTrungăB ătr ăra.ăPh năl năcácăh ăgiaăđìnhăcóăs ăd ngăphơnă ămi nă

B căđ uăth căhi năvi că ăphơnănh ngăkhôngăđ ăth iăgiană6ăthángătheoăquyăđ nh.ă

Nh ngăh ăgiaăđìnhăcóăs ăd ngăphơnă ă ngăb ngăsôngăC uăLongă(17,9%)ăvƠăôngăNamăB ă(3,2%),ăđaăs ălƠăc uătiêuăaoăcáănênăphơnăng iăđ căth iătr căti p vƠoăaoănuôiăcáămƠăkhôngăh ăquaăkhơuăx ălỦănƠo.ă ơyăchínhălƠănguyăc ăgơyăôănhi mămôiătr ng,ăôănhi măngu năn c,ăcácăm măb nhăkhôngăđ căx ălỦătrongăphơnăs ătheoăngu năn căb ăôănhi măgơyăb nhăchoăconăng i [6]

Nghiênăc uăc aăTr năTh ăThanhăHu ăt iăxưăBìnhăKi uăhuy năKhoáiăChơuă

t nhăH ngăYênăn mă2009ăchoăk tăqu : t ăl ăHG ăkhôngăcóănhƠătiêuăt iăđ aăbƠnă

đi uătraălƠă1,3%;ăt ăl ăh ăHG ăcóănhƠătiêuăthu călo iăhìnhăHVSălƠă23,7%.ăT ăl ă

HG ăcóănhƠătiêuăđ tătiêuăchu năHVSăv ăxơyăd ng,ăs ăd ngăb oăqu nătheoăQuy tă

đ nhă08/2005/Q -BYTălƠă15,1%ăv iăc ăc uăt ngălo iănhƠătiêuălƠă13,0%ăt ăho i,ă1,3%ăbiogas,ă0,3%ăth măd iăn c,ă0,5%ăhaiăng n.ăCóă69,8%ăh ăgiaăđìnhăs ăd ngăphơnăng iălƠmăphơnăbónătrongăs năxu tănôngănghi p,ătrongăđóăt ăl ădùngăphơnă

t iăkhôngă ăr tăcaoă(54,1%).ăTrongăs ăcácăh ăgiaăđìnhă ăphơn,ăg nă80%ă ăphơnăngayătrongănhƠătiêu,ăcònăl iălƠă ăphơnăngoƠiănhƠătiêu.ă53,7%ăs ăh ăcóă ăphơnăch ă ă

d iă6ătháng [12]

Cácănghiênăc uăv ăth cătr ngăqu nălỦăphơnăng iăt iăcácăđ aăph ngăchoă

th yăv năđ ănƠy ăn cătaăcònănhi uăb tăc p,ăt ăl ăs ăd ngănhƠătiêuăHVSăc aăcácă

HG ătu ătheoăt ngăđ aăph ng,ăt ngăgiaiăđo năcóăkhácănhauănh ngănhìnăchungăcònăth p,ăv năcònăm tăt ăl ăđángăk ăHG ăch aăcóănhƠătiêu

Theoăk tăqu ănghiênăc uăt iăhaiăxưăHoƠngăTơyăvƠăNh tăTơn, huy năKimă

B ng,ăt nhăHƠăNam n mă2011 t ăl ăm căm tătrongăcácăb nh:ănhi măgiunăsán,ătiêuăch y,ăb nhăph ăkhoa,ăb nhăngoƠiăda,ăng ăđ căth căph m vƠăb nhăđauăm tă

c aăcácăHG ăs ăd ngăngu năn că năvƠăNTăkhôngăHVSăcaoăh năt ngă ngă5ă

l nă (OR=5,0,95%; CI=1,4-17,6)ă vƠă 1,7ă l n (OR=1,7;95%; CI=1,1-2,7) soă v iăcácăHG ăs ăd ngăngu năn că năvƠăNTăHVS.ăKhôngăđ căti păc năn căs chăvƠăNTăHVSălƠmăgiaăt ngăt ăl ăb nhăt tă ănhómăng iădơnăth ngăcóăđi uăki năkinhăt ăkhóăkh năh năt oăvòngăxoáyăb nhăt t,ăắb yănghèo”ăkhó thoátăkh iă[23]

Th căhƠnhăs ăd ngăNTăHVSăch aăđ tăm cătiêuăđ tăra,ăth cătr ngănƠyăb tăngu năt ănhi uănguyênănhơn.ăCóănh ngăb ngăch ngăchoăth y,ăthi uăki năth căvƠăchínhăsách,ăho tăđ ngătuyênătruy năv năđ ngăch aăhi uăqu ăd năđ năth căhƠnhă

đ măb oăv ăsinhămôiătr ng,ăs ăd ngăNTăHVS.ăTheoăk tăqu ănghiênăc uăc aăHoƠngăTháiăS năt iăPh ăYênăn mă2009,ăchoăth yă45,5%ăng iădơnăcóăki năth căkém,ă51,1%ăcóăki năth cătrungăbìnhăv ăv ăsinhămôiătr ng,ă22,9%ăng iădơnăcóă

th că hƠnhă kém,ă 64,6%ă ng iă dơnă cóă th că hƠnhă trungă bình,ă đángă chúă Ủă trongă12,5%ă ng iă dơnă th că hƠnhă t t,ă cóă h nă 50%ă cóă ki nă th că y uă v iă b iă c nhăhuy năPh ăYênălƠăm tătrongănh ngăhuy năđ căcácăchínhăsáchăh ătr ăv ăch ngătrìnhăn căs chăv ăsinhămôiătr ng [16] Cóăth ăth y,ăcácăchínhăsáchăh ătr ăchú

tr ngăđ năxơyăd ngăc ăs ăh ăt ngămƠăch aăquanătơmănhi uăđ năho tăđ ngătuyênătruy năv năđ ng,ăcungăc păki năth căchoăng iădơnăch ăđ ngăth căhƠnhănơngăcaoăs căkh eăthôngăquaăgi ăgìnăv ăsinhămôiătr ng

Theoăbáoăcáoăc aăB ăYăt ,ăB ăNôngănghi păphátătri năNôngăthônăđ năh tă

n mă2010ă(k tăthúcăgiaiăđo năNTPătoƠnăqu căm iăch ăđ tăcóă55%ăs ăd ngănhƠătiêuăHVS,ăkhôngăđ tăm cătiêuăc aăCh ngătrìnhă(th păh nă15%);ăđ năthángă12/2013,ăt ă

l ănƠyăc ngăm iăch ăđ tăx păx ă60%

Trongăth iăgianăqua,ăcùngăv iăho tăđ ngăc aăngƠnhăyăt ,ăcácăt ăch căqu că

t ăvƠătrongăn căđưăn ăl căcóănh ngăho tăđ ngăcanăthi pănh măc iăthi nătìnhă

tr ngăv ăsinhămôiătr ngănôngăthônăt iăVi tăNamănóiăchungăvƠătìnhătr ngănhƠătiêuăHG ănóiăriêng

D ă ánă ắH tr ph n nghèo làm nhà v sinh và r a tay xà phòng t i

đ ng b ng sông C u Long” doăt ăch că ôngăTơyăH iăNg ătƠiătr ă aăbƠnăth că

hi năd ăánăđ căch năt iă3ăt nh:ăLongăAn,ăTi năGiangăvƠă ngăThápăv iăm căđíchăc aăd ăánălƠănh mănơngăcaoăch tăl ngăcu căs ngăvƠăđi uăki năv ăsinhămôiă

tr ngăchoăph ăn ănghèoăthôngăquaăvi cătácăđ ng,ăh ătr ăh ălƠmănhƠăv ăsinhăvƠăthayăđ iăhƠnhăviăv ăsinhătheoăh ngătíchăc c,ăgiúpăc ngăđ ngăgi iăquy tăvi căđiă

tiêuăb aăbưiăvƠăthuăgomărácăth i.ăH ngăti păc năc aăd ăánătheoăcáchăti păc nă

d aătrênăk tăqu ăđ uăra.ăM iăh ăs ăđ căh ătr ă470.000ăđ ngăsauăkhiăhoƠnăthƠnhăxơyăd ngănhƠăv ăsinhăđ măb oăcácăyêuăc uăk ăthu tăt iăthi uăc aăd ăán K tăqu ăđưăcóă4.200ăh ăgiaăđìnhăph ăn ănghèoăxơyăvƠăs ăd ngănhƠătiêuăt ăho i,ăl păđ tăvòiăr aătayăg nănhƠăv ăsinh,ăđ tă100%ăm cătiêuăd ăán,ăcamăk tăth căhi năhƠnhăviă

v ăsinhăr aătayăv iăxƠăphòng,ăđ măb oăs căkh eăgiaăđìnhăvƠăc ngăđ ng [18] D ăánăđưăcóăs călanăt a,ăt oăthƠnhăphongătrƠoăxơyăh ăxíăh păv ăsinhătrênăđ aăbƠn d ăán,ăđ ngăth iăc ng đưăt oăđ căngu năcungăc păd chăv ăthôngăquaăvi căxơyăd ng

đ căđ iăng ăth ăxơyăcungă ngăk ăthu t,ălaoăđ ngăt iăđ aăph ng,ătr căti păh ă

tr ăcácăgiaăđìnhăkhiăcóănhuăc uătrênăđ aăbƠn.ăHi nănay,ăt ăch că ôngăTơyăH iă

Ng ăc ngăđưăm ăr ngăph măviăraăcácăt nhăH iăD ng,ăTi năGiang,ăThanh Hóa, TháiăNguyên,ăBìnhă nh,v.v…ă

Tínhăđ năh tăn mă2015,ăc ăb năcácăm cătiêuăc aăCh ngătrìnhătrongăgiaiă

đo nă2011-2015ăđưăđ tăđ c.ăS ădơnănôngăthônăđ căs ăd ngăn căh păv ăsinhă

đ tăkho ngă86%;ăkho ngă93%ătr ngăh căm mănon,ăph ăthôngăvƠă96%ătr măyăt ăxưăcóăcôngătrìnhăn căs chăvƠăv ăsinh; kho ngă65%ăs ăh ăgiaăđìnhănôngăthônăcóănhà tiêu h păv sinhăth păh nă10% soăv iăm cătiêuăc aăch ngătrình

Tuyănhiên,ăbênăc nhănh ngăthƠnhăcôngămƠăCh ngătrìnhătiêuăm căqu căgiaăN căs chăvƠăV ăsinhămôiătr ngănôngăthônăgiaiăđo n 2011 ậ 2015ăđưăđ t

đ căv năcònăg pănh ngăkhóăkh n,ăv ngăm cănh :ănh năth căc aăng iădơnăv ăxơyăd ng,ăs ăd ng,ăb oăqu nănhƠătiêuăHVSăh năch ;ăcácăgi iăphápăv ătƠiăchính,ă

k ăthu tănhƠătiêuăđ năgi n,ăgiáăthƠnhăh ăđ ăthúcăđ yăv ăsinhăh giaăđìnhăch aă

đ căthúcăđ yăm nhăm ,ănh tălƠăđ iăv iănhómăđ iăt ngănghèo,ăc nănghèo,ăvùngăsơuăvùngăxa,ăvùngădơnăt c;ăs ăquanătơmăc aăcácăc păchínhăquy năđ năcôngătácăv ăsinhăch aăth căs ăcaoănênăcácăchínhăquy năđ aăph ngăch aăch ăđ ngăcơnăđ iăngu năl căt ăngơnăsáchăđ aăph ngăchoăth căhi năcácăm cătiêuăv ăv ăsinhănôngăthôn; côngătácătruy năthôngăđ năt ngăđ iăt ngăth ăh ngăcònăch aăhi uăqu ,ă

ch aăcóăgi iăphápăđ ngăb ăg năli năv iăđ căđi măđ aălỦ,ăv năhóaăc aăt ngăvùngă

mi n

1.2.3 Gi i thi u đ a bàn nghiên c u

- Huy năM ă căn măphíaăTây NamăHƠăN i,ăphíaăđôngăgiápăhuy nă ngăHòa ranhăgi iălƠăconăsôngă áy,ăphíaăb căgiápăhuy năCh ngăM ,ăphíaătơyăgiápăcácăhuy năc aăt nhăHòaăBìnhăvƠăphíaăđôngăgiápăhuy năKimăB ngăt nhăHƠăNam.ăLƠăvùngăbánăs năđ a, phía tây cóădưyănúiăđáăvôiăhangăđ ng,ăcóăkhuăth ngăc nhăchùaăH ng.ăHuy năcònăcóăh ăn căl n là h ăQuanăS n,ăphíaăđôngăcó dòng sông áyăch yătheoăh ngăt ăb căxu ngănam.ăDi nătích t ănhiênăc aăhuy nălƠ 230,04

km2,ădơnăs ă201.214ăng i,ăs ăh ă43.935ăh ,ăcáchăthƠnhăph ăHƠăN i 30ăkmăv ăphía tây, lao đ ngătrongănôngănghi pălƠăch ăy u.ăTheoăs ăli uăbáoăcáoăc aăTTYTăhuy năM ă căđ năthángă12ăn mă2018 t ăl ăHG ăcóănhƠătiêuăHVSălƠă94,4% (41.472/43.935ăh ),ătrongăn mă2018 s ăHG ăxơyăm i nhà tiêu là 570ăh

- An Phú lƠăm tăxưămi nănúi duyănh t c aăhuy năM ă c v iăbaăph năt ălưnhăth ălƠăđ iănúiăcònăl iăm tăph năt ălƠăvùngăđ ngăb ngăsơuătr ng,ăcóădi nătích 22,97 km2 cóădơnăs ălƠă8.862 ng i,ăs ăh 1.996 h ăch ăy uălƠădơnăt căM ngănênă t pă quánă thóiă quenă xơyă d ng,ă s ă d ngă vƠă b oă qu n, nhà tiêu HVS ch aăđúng.ă Doă đi uă ki nă kinhă t ă cònă th pă (h ă nghèoă chi mă 25,5%,ă h ă c nă nghèoăchi mă29,6%) vƠăcácăbanănghƠnhăđoƠnăth ăc aăđ aăph ngăch aăth căs ăquanătơmătrongăvi căXD,ăSDăvƠăBQănhƠătiêuăHVSănênăt ăl ăh ăgiaăđìnhăcóănhƠătiêuăkhông HVS cao

Theo báo cáoăk tăqu ăch ngătrìnhăv ăsinhămôiătr ngăc aăTr măYăt ăxưăAnăPhúăn mă2018 t ngăs ăh ăcóăNTHVS:ă1.187 h ,ăchi mă59,5%ăs ăh ăcóăNT [27].ăLƠăxưăcóăt ăl ănhƠătiêuăHVSăth pănh tătrong huy n M ă c

đ xây

d ng s

d ng nhà tiêu HVS

Giá thành và chính sách h tr

t i đ a ph ng

- Giá thành xây

d ng nhà v sinh phù h p v i m c thu nh p c a h gia đình

đ ng

- Các kênh truy n thông, hình th c

và n i dung truy n thông có phù h p

Phong t c

t p quán và quan đi m

b o qu n nhà tiêu HVS

- Ki n th c v nh ng

b nh t t nguy c s c

kh e liên quan đ n v sinh môi tr ng và nhà tiêu

- Ki n th c v l i ích

c a vi c s d ng nhà tiêu HVS

Thái đ ni m tin

- Ni m tin có th phòng ng a b nh

t t khi s d ng nhà tiêu HVS

- Quan đi m v

t m quan tr ng

c a vi c s d ng nhà tiêu HVS

Nghiênăc uăxơyăd ngăkhungălỦăthuy tăd aătrênămôăhìnhăcácăy uăt ă nhă

h ngă đ nă hƠnhă viă s că kh eă c aă Greenă vƠă Kreuteră (precede/proceedă modelă - 1999).ăTheoămôăhình,ăcácănhómăy uăt ăt oăraăvƠătácăđ ngătr căti păđ năhƠnhăviă

c aăđ iăt ngăg m:ă

- Nh ngăy u t ăti năđ :ăhìnhăthƠnhătrênăc ăs ăki năth c,ătháiăđ ,ăni mătinăvƠăgiáătr ăchu năm căc aăm iăcáănhơn.ăTrênăth căt ăm tăs ăng iătr ănênăquanătơmăvƠăh ngăt iăthayăđ iăhƠnhăviăkhiănh năđ căcácăthôngătinăv ănguyăc ăs că

kh e.ăNg căl iăm tăs ăkhácăcóăth ăph nh nănguyăc ăc aăh ăvƠăkhôngăh ngă

ch ăđiăsơuăvƠoăm tăs ăy uăt ănguyăc ănh tăđ nhătrongă2ănhómălƠănhómăy uăt ăti nă

đ ,ănhómăy uăt ăt oăđi uăki năthu năl i.ă

2.1.ă iăt ng,ăđ aăđi măvƠăth iăgianănghiênăc u

2.1.1 i t ng nghiên c u

- Ng iăđ iădi năgiaăđìnhăvƠănhƠătiêuăc aăcácăh ăgiaăđìnhătrênăđ a bàn xã AnăPhú,ăhuy năM ă c, thƠnhăph ăHƠăN i,ăl aăch nătrênăkhungăm uălƠăs ăqu nălỦănhơnăkh uăc a TYT

- Tiêuăchu năl aăch năđ iăt ng:ăđ iădi nătrongăh ăgiaăđình,ăcóăkh ăn ngănghe,ăhi u,ătr ăl iăcácăcơuăh iăvƠătìnhănguy năthamăgiaănghiênăc u

- Tiêuăchu nălo iătr ăđ iăt ng: đ iădi năgiaăđình ho căthƠnhăviên không có

kh ăn ngănghe,ăhi u,ătr ăl iăcácăcơuăh iăvƠăkhôngătìnhănguy năthamăgiaănghiênă

- Nghiênăc uămôăt ăc tăngang có phân tích

- Nghiênăc uănƠyăđ căti păc năquaăph ngăphápăđi uătraătrênăcácăđ iă

t ngălƠăđ iădi năh ăgiaăđìnhăvƠăkh oăsátănhƠătiêuăc aăcácăh ăgiaăđìnhătrênăđ aăbàn xưăAnăPhú,ăhuy năM ă c, thƠnhăph HƠăN i.ă iăv iăđ iădi năh ăgiaăđìnhă

s ă d ngă b ă cơuă h iă ph ngă v nă đ ă tìmă hi uă ki nă th c,ă tháiă đ ,ă th că hƠnhă c aă

ng iă dơnă v ă xơyă d ng,ă b oă qu n,ă s ă d ngă NTă HVS.ă iă v iă nhƠă tiêuă dùngă

ph ngăphápăquanăsátăth căt ătìnhătr ngănhƠătiêuăđangăs ăd ngăt iăh ăgia đìnhă

d aătrênăb ngăki măcácătiêuăchu năđánhăgiáăNTăHVSăđ ăđánhăgiáătìnhătr ngănhƠătiêu

a) C m u

Côngăth căch năm uăxácăđ nhă1ăt ăl ăđ căs ăd ngăđ ăxácăđ nhăt ăl ăs ă

d ngăNTăHVSăc aăHG ăt iăđ aăbƠnăxưăAnăPhú,ăhuy năM ă c

2

2 ) 2 / 1

d

p p

Trong đó:

n: Là c m u t i thi u c năđi u tra

Z: Giá tr t ngă ng c a h s tin c y : Z = 1,96 ( =ă0,05;ăđ tin c y 95%) p: căđoánăt l h giaăđìnhăcóăNT HVS

(Ch n p = 0,595 T l HG ăcóăs d ng NTHVS c a xã An Phú, huy n M

c, thành ph Hà N i là 59,5% theo Báo cáo k t qu th c hi năch ngătrìnhă

N c s ch và v sinhămôiătr ngănôngăthônăn mă2018) [20]

d: Sai s cho phép 5% (0,05)

Sau khi tính toán, có k t qu n= 371 m uăvƠă c tính 10% t l khôngăđápă ng nghiên c u,ănh ăv y t ng s m u c n thu th p là 408/1996 HG

b) Ph ng pháp ch n m u

Ti năhƠnhăch năm uăphơnăt ng, m u ng uănhiênăh ăth ng

B că1:ăPhơnăt ngăt ăl :ăTínhăs ăm uăđ căl aăch năt iăcácăthônăthu căxưăAnăPhú theoăt ătr ngăs ăh ăgiaăđình ≈ 20%

12 B ăMôi 103 21

B că2:ă

- L păkhungăm uăt iăTYTăxưăt ăs ăqu nălỦănhơnăkh u

- Tínhăkho ngăcáchăkă=ăt ngăs ăh ăgiaăđìnhăt iăxư/s ăm uăđ căch năt iăxưăđó = 1996/408

- Ch nă1ăs ăng uănhiênăn1ăt ăb ngăng uănhiênăv iăđi uăki nă0<n1<kăt ngă ngă

v iăh ăđ uătiênăđ căch nătrênăkhungăm u

- Ch năcácăh ăti pătheoătrênăkhungăm uăb ngăcáchăc ngăkho ngăcáchăkăchoăđ năkhiăl yăđ ăs ăm uăc năch năthìăd ng Trongătr ngăh păh ăgiaăđìnhătrong danh sáchăkhôngăđ ătiêuăchu n thamăgiaănghiênăc uăthìăquyăđ nhălƠăh ăli năk ăti pătheoăs ăđ căch năthayăth

2.3 ăCácăbi năs , ch ăs nghiênăc u vƠătiêuăchíăđánhăgiá

2.3.1 Các bi n s và ch s nghiên c u

thuăth p

Thông tin nhân kh u h c c a ch h

Tu iă Tínhă theoă n mă d ngă l chă

t ăngƠyăsinhăđ năngƠyăđi uă

tra

R iăr c T ă l ă %ă đ iă

t ngă phơnă theoătu i

B ă cơuă h iă

ph ngăv n

chính ch ă h ă choă thuă nh pă caoă

nh t

t ngă phơnătheoă ngh ănghi p

Các thành viên trong gia

đìnhă ưăt ngăm căcácă bênhăsauătrongăvòngă4ătu nă

NTHVS

B ngăki m

qu n đìnhăs ăd ng chu nă SDă

BQ NTHVS

Nh ngăBLQ PM CácăBLQ PMăth ngăg p nhădanh T ăl ă%ăch ă

h ăbi tăăCácă BLQ PMă

D chăv ăs năcó ánhă giáă c aă ch ă h ă v ă

tínhă s nă cóă c aă d chă v ă cungăc păcácăv tăd ngăc nă thi tă đ ă xơyă d ngă vƠă s ă

d ngăNTăHVS

Nh ăphơn T ă l ă %ă đ iă

t ngă theokh ă

Phùă h pă c aă chiă

phíă xơyă d ngă vƠă

thuănh p

ánhăgiáăc aăch ăh ăv ăs ăă Phùă h pă c aă chiă phíă xơyă

d ngăvƠăthuănh p

Nh ăphơn T ăl ă%ăXD

NT v iă đi uă

ki năkinhăt

B ă cơuă h iă

ph ngăv n

trìnhăh ătr - M tăph năkinhăphí

ch ngătrìnhă

h ătr

ph ngăv n

Truy n thông, tuyên truy n, v n đ ng

Kênh thông tin Cácăkênhăthôngătinăv ăch ă

đ ănƠyăđ căcácăch ăh ăgiaă đìnhătr ăl i

nhădanh T ă l ă %đ iă

t ngă theoă

kênh thông tin

Phong t c t p quán và quan đi m c a c ng đ ng

T p quán v sinh Ch h đ aăraăquanăđi m

v t p quán v sinh trong vùng

nhădanh T ăl ă% thói

d ng nhà tiêu

M iăliênăquanăgi aăcácăy uăt ă

nhơnăkh uăh căv iăth cătr ngă

nhƠătiêuăh păv ăsinh

Ph ngă

v n

M iăliênăquanăgi aăki năth că

đ tă v ă tiêuă chu n xơyă d ngă

nhƠă tiêuă h pă v ă sinhă vƠă th că

tr ngă nhƠă tiêuă h pă v ă sinhă

(NT HVS)

p, 2, OR (CI 95%),ăgi a th că

tr ngă nhƠă tiêuă h pă v ă sinhă v iă

ki nă th că đ tă v ă tiêuă chu nă xơyă

d ngănhƠătiêuăh păv ăsinh

Bi n đ că

l păvƠăph ăthu c

M iăliênăquanăgi aăbi tăl iăíchă

c aăvi căs ăd ngănhƠătiêuăh pă

v ăsinhăv iăth cătr ngănhƠătiêuă

h păv ăsinh:

p, 2 OR (CI 95%), gi a th că

tr ngă nhƠă tiêuă h pă v ă sinhă v iă

bi tăl iăíchăc aăvi căs ăd ngănhƠă

tiêuăh păv ăsinh

Bi năđ că

l păvƠăph ăthu c

M iă liênă quană gi aă ni mă tină

v iăth cătr ngănhƠătiêuăh păv ă

M iăliênăquanăgi aăcácăy uăt ă

t oăđi uăki năthu năl iăvƠăth că

tr ngănhƠătiêuăh păv ăsinh:

p, 2OR,ă gi a th că tr ngă nhƠă tiêuă h pă v ă v iă cácă y uă t ă t oă

đi uăki năthu năl i

Bi năđ că

l păvƠăph ăthu c

2.3.2 Tiêu chí đánh giá

- NhƠătiêuăh păv ăsinh:ăNhƠătiêuăđ căcoiălƠăh păv ăsinhăkhiăđ tăđ yăđ ăcácă tiêuă chu nă Xơyă d ng,ă b oă qu nă vƠă s ă d ngă nhƠă tiêuă theoă QCVNă01:2011/BYTăbanăhƠnhăb iăThôngăt ă27/2011/TT-BYT [4]

- tăv ăki năth căxơyăd ng:ăTi năhƠnhăđánhăgiáăki năth căxơyăd ngălo iănhƠătiêuăh păv ăsinhăh ăgiaăđìnhăđangăs ăd ngăv iăcácăđ iăt ngănghiênăc u.ă

i măki năth căđ căquyăđ iăt ăcácătiêuăchíăxơyăd ngăt ngălo iănhƠătiêuăh păv ăsinhă tiêuătheoă QCVNă 01:2011/BYTă bană hƠnhă b iă Thôngă t ă27/2011/TT-BYT [4] M iătiêuăchíălƠă1ăđi m,ăt ngăđi măquyăđ iălƠă8ăđi m.ăăKi năth căđ căcoiălƠă

đ tăkhiăđi măki năth căđ tăt ă5/8ăđi mătr ălên (Ph l că3)

- tăv ăki năth căv ăb nhălơyătruy năquaăđ ngăphơnămi ngăvƠăl iăíchă

c aăvi căs ăd ngănhƠătiêuăh păv ăsinh:ă i măki năth căđ căquyăđ iăt ăcácătiêuăchíăki năth c M iătiêuăchíălƠă1ăđi m,ăt ngăđi măquyăđ iălƠă8ăđi m.ăKi năth că

đ căcoiălƠăđ tăkhiăđi măki năth căđ tăt ă5/8ăđi mătr ălên (Ph ăl că3)

- tăv ătháiăđ ,ăni mătinăc aăvi căs ăd ngănhƠătiêuăh păv ăsinh:ă i măthái

đ ,ăni nătin đ căquyăđ iăt ăcácătiêuăchíătháiăđ ,ăni mătin.ăM iătiêuăchíălƠă1ăđi m,ă

t ngăđi măquyăđ iălƠă8ăđi m.ăTháiăđ ,ăni mătin đ căcoiălƠăđ tăkhiăđi m đ tăt ă5/8ăđi mătr ălên.ă(Ph ăl că3)

- H ă nghèo,ă h ă c nă nghèoă vƠă khôngă nghèoă tínhă theoă QUY Tă NH 59/2015/Q -TTg ngày 19 thángă11ăn mă2015 banăhƠnhăchu nănghèoăti păc năđaăchi uăápăd ngăchoăăgiaiăđo nă2016ăậ 2020 [25]

Chu nănghèo:ă700.000ăđ ng/ng i/tháng ăkhuăv cănôngăthônăvƠă900.000ă

đ ng/ng i/thángă ă khuă v că thƠnhă th ;ă Chu nă c nă nghèo:ă 1.000.000ă

đ ng/ng i/thángă ă khuă v cănôngă thônăvƠă 1.300.000ă đ ng/ng i/thángă ă khuă

v căthƠnhăth

2.4.1 Công c thu th p thông tin

B ngăh iăb ăcơuăh iăliênăquanăđ năch ăđ ănghiênăc uăđưăđ căxơyăd ngăs năv iă

nh ngăđ căthùăchoănghiênăc uăvƠăthamăkh oăcácănghiênăc uătr căđó.ă

B ăcôngăc ăcóă01ăb ngăcơuăh iăđ ăph ngăv năđ iădi năHG ăvƠă01ăb ngăki măđ ăquanăsátăđánhăgiáăNTăHVS (ph ăl c)

Côngăc ănghiênăc uăg măcóă3ăph ăl c

- Ph ăl că1: B ăcơuăh iăph ngăv năđ iădi năHG

Ph năA:ăThôngătinăchungăv ăđ iăt ngănghiênăc u

Ph năB:ăKi năth c,ătháiăđ ăc aăđ iăt ngănghiênăc uăv ăNTHVS

Ph năC: Y uăt ăt oăđi uăki năthu năl i

- Ph ăl că2: B ngăki măquanăsátătìnhătr ngănhƠătiêuăc aăh ăgiaăđình

- Ph ăl că3:ăTiêuăchíăch măđi măki nă th c,ătháiăđ c aăđ iăt ngănghiênă

c u

2.4.2 K thu t thu th p thông tin

Hìnhăth căthuăth păthôngătin: Ph ngăv năh ăgiaăđìnhăv iăb ăcơuăh iăc uătrúc,

quanăsátăth cătr ngăxơyăd ng,ăb oăqu n,ăs ăd ng NTHVSăv iăb ngăki m đánhăgiá tiêu chí NTHVS Th iăgianăph ngăv năđ iădi năh ăgiaăđìnhăvƠăquanăsátăth că

tr ngănhƠătiêuătrongăkho ngă45ăphút.ăB ăcơuăh iăph ngăv năvƠăb ngăki mădoăh căviên vƠăgiáoăviênăh ngăd n đ ătƠiăthi tăk (ph ăl c)

2.4.3 Qui trình thu th p thông tin và s đ nghiên c u

- i uătraăviên:ă cătuy năt ăyăt ăthônătrênăđ aăbƠnăxưăAnăPhú,ăhuy nă

M ă c,ăm iăthônă01ăcánăb ăVi cătuy năđi uătraăviênădoăch ănhi măđ ătƠiăth că

hi năv iăs ăh ătr ăc aăcánăb ăph ătráchăch ngătrìnhăMTQGăN căs chăvƠăv ăsinhămôiătr ngăc aătr măyăt ăxưăAnăPhú,ăTrungătơmăyăt ăhuy năM ă c.ăCácă

đi uătraăviênăsauăkhiăđ căl aăch năs ăđ căt păhu năt iătr măyăt ăxưăAnăPhú,ăhuy năM ă c

- Ti pă c nă đ iă t ngă ph ngă v n:ă Ch ă nhi mă đ ă tƠiă s ă thôngă quaă Tr mă

tr ngăTr măYăt ăxưătrìnhăbƠyăn iădungăho tăđ ngătri năkhaiăc ăth ăv iălưnhăđ oă

l chăph ngăv năđ iădi năh ăgiaăđìnhăvƠăquanăsát,ăđánhăgiáăhi nătr ngăNTăc aăh ăgiaăđìnhăđưăđ căl aăch năd aătrênăkhungăm uălƠăs ăqu nălỦănhơnăkh uăc aăđ a

ph ngă(yêuăc uăTr mătr ngăkhôngătraoăđ iătr căv iăcácăđ iădi năh ăgiaăđìnhăđưăđ căl aăch năv ăv năđ ăph ngăv năđ ăk tăqu ăph ngăv năthuăđ căkháchăquan,ătrungăth c),ăgiámăsátăquáătrìnhăthuăth păthôngătinănh măđ măb oăti năđ ă

c ngănh ăch tăl ngăcácăthôngătinăthuăth p

- L uăỦ:ăB ăcơuăh iăph ngăv n,ăb ngăki măquanăsátătr căkhiăph ngăv năvƠăquanăsátăđánhăgiáăph iăđ căth nghi m (20ăh trênăđ aăbƠn), rútăkinhănghi măvƠăc ngăc ăl iăchoăphùăh p

tr ngănhƠătiêuăc aăh ăgiaăđình

sinh

Phơnătíchăy uăt ăliênă quanăđ năth cătr ng

tr ngănhƠătiêuăc aăh ă giaăđình

- Tr căkhiănh păs ăli uăc năki mătraăl iăcácăphi uăph ngăv năđ iădi năh ăgiaăđìnhăvƠăb ngăki măquanăsátănhƠătiêuănh măh năch ăb ăsótăcácăthôngătinăc năthuăth p

- S ăli uăđ nhăl ngăđ cănh păb ngăph năm măEpiăData,ălƠmăs chăs ăli uă

và phơnătíchăb ngăph năm măSPSSă16.0.ăKho ngătinăc yăđ căl aăch nălƠă95%

S ăphi uăc năđ cănh păl iă15%ănh măki mătraăsaiăs ătrongăquáătrìnhănh păs ă

li u.ăN uă10%ătrongă15%ăs ăphi uăcóăsaiăsótăthìăh yăk tăqu ănh păli uăvƠăti năhƠnhănh păli uăl iătoƠnăb ăs phi u

- S ă d ngă cácă thu tă toánă th ngă kêă môă t ă đ ă môă t ă th că tr ngă s ă d ngăNTHVSăc aăh ăgiaăđình theo nhómăy uăt ăv ăthôngătinăch ăh Ki măđ nhăkhiăbìnhă ph ngă đ că dùngă đ ă xemă xétă m iă liênă quană gi aă cácă nhómă y uă t ă v ăthôngătinăch ăh ,ăki năth c,ătháiăđ ăc aăch ăh , v iătìnhătr ngăs ăd ngăNTăHVS

2.6.ăSaiăs ăvƠăbi năphápăkh ngăch ăsaiăs

2.6.1 Sai s

Thôngătinăthuăth păcácăthôngătinăh iăc u,ăr tăd ăm căsaiăs ănh ăl i.ă i uătraăviênăkh căph căb ngăcáchăgi iăthíchărõăchoăđ iăt ngănghiênăc uăm căđíchănghiên c u,ăthi tăk ăb ăcơuăh iăph ngăv năt p trungăvƠoăthôngătinăc năthuăth p,ăb ăcơuăh iăs ăd ngăngônăng ăphùăh păv iăngônăng ăđ aăph ng,ăcóăh ngăd nătr ăl iăchiăti t.ă

2.6.2 Bi n pháp kh c ph c

ăkh căph căsaiăs ătrongăquáătrìnhăph ngăv năv iăcácăthôngătinăc năthuă

th p.ăH căviênăti năhƠnhăt păhu năchoăđi uătraăviên,ăth ănghi măvƠăch nhăs aăb ăcôngăc ătr căkhiăti năhƠnhăthuăth păs ăli uăth căđ aăchínhăth c

2.7 ăV năđ ăđ oăđ cănghiênăc u

- Nghiênăc uănƠyăđưăđ căs ăđ ngăỦ,ă ngăh ăc aăchínhăquy n đ aăph ng, lưnhăđ oăPhòngăYăt , Tr măyăt xã An Phú, TrungătơmăYăt huy năM ă c

- Nghiênăc uăđ c H iăđ ngăthôngăquaăđ ăc ngăc a Tr ngă iăh că

Th ngăLong phêăduy t

h ngăđ nătơmălỦăvƠăs căkho ăc aăđ iăt ngănghiên c u.ăTr căkhiătr ăl iăđ iă

t ngănghiênăc uăđưăđ căgi iăthíchărõăv ăm căđíchănghiênăc uăvƠăcóăs ăch păthu năthamăgia,ătr ngăh păn uăth yăkhôngăthíchăh p,ăđ iăt ngănghiênăc uăcóă

th ăt ăch iăkhôngăthamăgia

- Cácăs ăli uănƠyăch ănh măm căđíchănghiênăc u, k tăqu ănghiênăc uăđ că

đ ăxu tănh mănơngăcaoăs căkho ănhơnădơnăkhôngăph căv ăchoăm căđíchăkhác.ă

K tăqu ănghiênăc uălƠăc ăs ăđ aăraăcácăkhuy năngh ăcóătínhăkh ăthiătrongăcôngătácăphòngăch ngăb nhătruy nănhi mănóiăchungăvƠăđ căbi tălƠăkhuy năngh ăchoăcông tácăv ăsinhămôiătr ngăt iăđ aăbƠnăxưăAnăPhú,ăhuy năM ă c

2.8.ăH năch ăc aăđ ătƠi

- Nghiênăc uăcóănh ngăh năch ăc aăm tănghiênăc uămôăt ăc tăngangălƠăsaiăs ă

nh ăl i

- Nghiênăc uăch ăti năhƠnhătrênăch ăh ănênănh ngăkhíaăc nhăliênăquanăđ năcácăthành viên trongăgiaăđình đu căcácăch ăh ătr ăl iătheoăh ngăch ăquanătheoăsuyăngh ăc aăđ iătu ng,ătácăgi ăkhôngăki mătraăchéoăthôngătinănƠyăv iăcácăthƠnhăviênăătrongăgiaăđình

- Quyămôănghiênăc uănh ăsoăv iădơnăs ăh c,ăch aăđánhăgiáăk ăcácăđ căđi măriêngăv ăv năhóaă- xã h iăt iăđ aăbƠnănghiênăc u.ăC nănghiênăc uăđ nhătínhăđ ălƠmărõăcácăđ căđi mănƠy

- N uăcóăđi u ki n ngu n l c và th i gian c n k t h p nghiên c uăđ nh tính, ti n hành ph ng v n sâu thêm h th ng chính quy n,ăcácăbanăngƠnhăđoƠnăth các

c p, cán b Y t trong h th ng s có nh ngăđánhăgiáăkháchăquanăh năvƠăđánhăgiáăđ căđƠyăđ các y u t d năđ n th c tr ng nhà tiêu h p v sinhătrênăđ a bàn

- Th iăgianăvƠăngu năl căh năch ,ăvìăv yăch ăti năhƠnhănghiênăc uătrênăđ aăbƠnăxưăAnăPhú.ăK tăqu ănghiênăc uăch ămangătínhăđ iădi năchoăđ aăbƠnănghiênăc u,ă

ch ălƠăs ăli uăthamăkh o,ăkhôngăchoăphépăsuyăr ngăraăchoăđ aăphu ngăkhác