Mô tả thực trạng và một số yếu tố liên quan đến quản lý chất thải rắn y tế tại một số bệnh viện đa khoa tỉnh quảng ninh, năm 2013

Tác giả xin chân thành cảm ơn sự quan tâm, giúp đỡ quý báu của ban lãnh đạo bệnh viện cùng các y bác sĩ, nhân viên của 3 bệnh viện: Bệnh viện Việt Nam – Thụy Điển Uông Bí, bệnh viện Đa k

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRUNG TÂM NGHIÊN CỨU TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG

-

NGUYỄN THÀNH CÔNG

M¤ T¶ THùC TR¹NG Vµ MéT Sè YÕU Tè LI£N QUAN §ÕN QU¶N Lý CHÊT TH¶I r¾n Y TÕ T¹I MéT Sè BÖNH VIÖN §A KHOA TØNH QU¶NG

NINH, N¡M 2013

LUËN V¡N TH¹C SÜ KHOA HäC M¤I TR¦êNG

Hà Nội – Năm 2014

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRUNG TÂM NGHIÊN CỨU TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG

-

NGUYỄN THÀNH CÔNG

M¤ T¶ THùC TR¹NG Vµ MéT Sè YÕU Tè LI£N QUAN §ÕN QU¶N Lý CHÊT TH¶I r¾n Y TÕ T¹I MéT Sè BÖNH VIÖN §A KHOA TØNH QU¶NG

NINH, N¡M 2013

Chuyên ngành: Môi trường trong phát triển bền vững

(Chương trình đào tạo thí điểm)

LUËN V¡N TH¹C SÜ KHOA HäC M¤I TR¦êNG

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS NGUYỄN THANH HÀ

Hà Nội – Năm 2014

LỜI CẢM ƠN

Đề tài “Mô tả thực trạng và một số yếu tố liên quan đến quản lý chất thải rắn

y tế tại một số Bệnh viện Đa khoa tỉnh Quảng Ninh, năm 2013”do tác giả Nguyễn

Thành Công thực hiện từ tháng 04/2013 – 8/2013 dưới sự hướng dẫn của TS

Nguyễn Thanh Hà

Trong quá trình thực hiện, đề tài đã nhận được sự giúp đỡ tận tình, sự chỉ bảo sát sao của TS Nguyễn Thanh Hà để hoàn thành mục tiêu và nhiệm vụ đề ra Tác giả xin gửi lời cảm ơn sâu sắc đến TS Nguyễn Thanh Hà đã rất nhiệt tình hướng dẫn trong quá trình thực hiện luận văn

Tác giả xin chân thành cảm ơn sự quan tâm, giúp đỡ quý báu của ban lãnh đạo bệnh viện cùng các y bác sĩ, nhân viên của 3 bệnh viện: Bệnh viện Việt Nam – Thụy Điển Uông Bí, bệnh viện Đa khoa tỉnh Quảng Ninh, bệnh viện Đa khoa thị xã Quảng Yên, tập thể lớp cao học môi trường K8 tại Quảng Ninh đã tạo mọi điều kiện thuận lợi, hỗ trợ để đề tài được triển khai và hoàn thành đúng thời hạn

Tác giả xin trân trọng cảm ơn những tình cảm và sự giúp đỡ quý báu của các thầy cô, các anh chị đồng nghiệp trong Trung tâm Nghiên cứu Tài nguyên và Môi trường, Đại học Quốc Gia Hà Nội

Xin cảm ơn sự hợp tác và giúp đỡ quý báu về tài liệu của Sở Tài nguyên & Môi trường Quảng Ninh, bệnh viện Việt Nam – Thụy Điển Uông Bí, bệnh viện Đa khoa tỉnh Quảng Ninh, bệnh viện Đa khoa thị xã Quảng Yên

Do thời gian và trình độ còn hạn chế nên luận văn sẽ không tránh khỏi những thiếu sót, rất mong nhận được sự đóng góp tích cực của quý thầy cô và các bạn để luận văn được hoàn thiện hơn

Xin chân thành cảm ơn!

LỜI CAM ĐOAN

Cam đoan công trình nghiên cứu là của riêng cá nhân tác giả; các số liệu là trung thực, không sử dụng số liệu của các tác giả khác; các kết quả nghiên cứu của tác giả chưa từng được công bố

Quảng Ninh, Ngày tháng năm 2014

Tác giả

1

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN

LỜI CAM ĐOAN

DANH MỤC CÁC KÍ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG I TỔNG QUAN VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 4

1.1 Cơ sở lý luận 4

1.1.1 Cơ sở pháp lý xác định chất thải y tế 4

1.1.2 Phân loại chất thải y tế 5

1.2 Nguồn phát sinh chất thải y tế từ các hoạt động trong bệnh viện 8

1.3 Tác động đến môi trường 13

1.4 Tác động đối với sức khoẻ con người 16

1.5 Các biện pháp quản lý chất thải y tế 27

1.5.1 Tổng quan công tác quản lý chất thải y tế trên thế giới 27

1.5.2 Thực trạng công tác quản lý, xử lý chất thải y tế tại Việt Nam 28

1.5.3 Thực trạng công tác quản lý chất thải y tế tại Quảng Ninh 30

1.6 Một số yếu tố liên quan đến quản lý chất thải y tế 36

1.6.1 Tác hại và nguy cơ của chất thải y tế đối với môi trường và sức khỏe cộng đồng trên thế giới 36

1.6.2 Hiểu biết của cán bộ, nhân viên y tế về quản lý chất thải y tế 37

1.6.3 Nguồn lực cho công tác quản lý chất thải 37

CHƯƠNG II:ĐỐI TƯỢNG, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 40

2.1 Đối tượng nghiên cứu 40

2.2 Địa điểm nghiên cứu 40

2.3 Thời gian nghiên cứu 40

2.4 Nội dung nghiên cứu 40

2.5 Phương pháp nghiên cứu: 40

2.5.1 Phương pháp chọn mẫu 40

2.5.2 Phương pháp thu thập số liệu 41

2.5.3 Phương pháp phân tích số liệu 42

2.6 Các nội dung tiêu chí đánh giá 42

2.7 Mức độ quan trọng của các tiêu chí 45

2.8 Xác định mức độ tuân thủ của từng hoạt động 47

2.9 Công thức tính toán tổng hợp về công tác quản lý môi trường theo từng hoạt động của tiêu chí 47

2.10 Một số yếu tố liên quan đến quản lý chất thải y tế 47

2.11 Thiết kế thông tin yêu cầu của phiếu điều tra khảo sát 48

CHƯƠNG III: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 49

3.1 Đặc điểm chung về các bệnh viện nghiên cứu 49

3.1.1 Bệnh viện Việt Nam - Thuỵ Điển Uông Bí 49

3.1.2 Bệnh viện đa khoa Tỉnh Quảng Ninh 49

3.1.3 Bệnh viện đa khoa thị xã Quảng Yên 50

3.2 Đánh giá về công tác phân loại 51

3.3 Đánh giá về công tác vận chuyển chất thải 57

3.4 Đánh giá về công tác xử lý chất thải 61

3.5 Đánh giá về công tác lưu giữ chất thải 65

3.6 Đánh giá qua các kết quả điều tra phỏng vấn ngoài hiện trường về sự nắm bắt các quy định quản lý chất thải y tế 68

3.7 Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao công tác quản lý và xử lý chất thải rắn y tế đối với các bệnh viện 77

3.7.1 Bệnh viện Việt Nam – Thụy Điển Uông Bí 77

3.7.2 Bệnh viện Đa khoa tỉnh Quảng Ninh 77

3.7.3 Bệnh viện Đa khoa tỉnh Thị xã Quảng Yên 78

3.8 Một số yếu tố liên quan đến quản lý chất thải y tế 78

3.8.1 Về nhân lực trực tiếp quản lý chất thải y tế 78

3.8.2 Về trang thiết bị phục vụ thu gom rác thải 81

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 83

KIẾN NGHỊ 84

TÀI LIỆU THAM KHẢO 85

PHỤ LỤC 88

DANH MỤC CÁC KÍ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT

C, H, O, N Cacbon, Hidro, Oxi, Nitơ

CTRYT Chất thải rắn y tế

CTYTNH Chất thải y tế nguy hại

QLCTNH Quản lý chất thải nguy hại

EATOF Diễn đàn Du lịch liên khu vực

AIPA-31 Đại hội đồng Liên nghị viện các nước Đông Nam Á lần thứ 31 ĐTM Báo cáo đánh giá tác động môi trường

DANH MỤC CÁC BẢNG, HÌNH BẢNG:

Bảng 1.1 Lượng chất thải y tế phát sinh tại Việt Nam 9 Bảng 1.2 Một số ví dụ về sự nhiễm khuẩn gây ra do tiếp xúc với các loại chất

thải y tế, các loại vi sinh vật gây bệnh và phương tiện lây truyền 19 Bảng 1.3 Các thuốc độc hại tế bào gây nguy hiểm cho mắt và da 21 Bảng 1.4: Thống kê lượng chất thải phát sinh tại các đơn vị y tế trên địa bàn

tỉnh Quảng Ninh 35 Bảng 2.1: Một ví dụ về tiêu chí đánh giá việc phân loại chất thải rắn bệnh viện 44 Bảng 2.2: Ví dụ về xác định mức độ quan trọng của tiêu chí 46 Bảng 3.1 Đánh giá công tác phân loại chất thải của bệnh viện Việt Nam - Thụy

Điển 51 Bảng 3.2 Đánh giá công tác phân loại chất thải của bệnh viện đa khoa Tỉnh 52 Bảng 3.3 Đánh giá công tác phân loại chất thải của bệnh viện đa khoa thị xã

Quảng Yên 54 Bảng 3.4 Đánh giá về công tác vận chuyển chất thải tại bệnh viện Việt Nam –

Thụy Điển 57 Bảng 3.5 Đánh giá về công tác vận chuyển chất thải tại bệnh viện đa khoa tỉnh

Quảng Ninh 58 Bảng 3.6: Đánh giá về công tác vận chuyển chất thải tại bệnh viện đa khoa thị

xã Quảng Yên 59 Bảng 3.7 Đánh giá công tác xử lý chất thải rắn của bệnh viện Việt Nam Thụy Điển 62 Bảng 3.8 Đánh giá công tác xử lý chất thải rắn của bệnh viện tỉnh Quảng Ninh 62 Bảng 3.9 Đánh giá công tác xử lý chất thải rắn của bệnh viện đa khoa thị xã

Quảng Yên 63 Bảng 3.10 Đánh giá công tác lưu giữ chất thải của bệnh viện Việt Nam- Thụy Điển 65 Bảng 3.11 Đánh giá công tác lưu giữ chất thải của bệnh viện đa khoa tỉnh 66 Bảng 3.12 Đánh giá công tác lưu giữ chất thải của bệnh viện đa khoa thị xã

Quảng Yên 67 Bảng 3.13 Kết quả phỏng vấn trực tiếp cán bộ làm việc tại bệnh viện về nắm bắt

các kiến thức quản lý chất thải 69 Bảng 3.14 Kết quả điều tra về cơ cấu tổ chức dành cho công tác quản lý chất

thải 70

HÌNH:

Hình 1.1 Sơ đồ tổng quan về nguồn phát sinh chất thải bệnh viện và tác động

của chúng đến môi trường và sức khoẻ con người 11

Hình 1.2 Nguồn phát sinh chất thải bệnh viện theo bộ phận chức năng 12

Hình 3.1 Biểu đồ so sánh công tác phân loại chất thải của 3 bệnh viện 56

Hình 3.2 Biểu đồ so sánh công tác vận chuyển chất thải của 3 bệnh viện 61

Hình 3.3 Biểu đồ so sánh công tác xử lý chất thải của 3 bệnh viện 64

Hình 3.4 Biểu đồ so sánh công tác lưu giữ chất thải của 3 bệnh viện 68

1

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết

Chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe nhân dân là nhiệm vụ quan trọng của ngành Y tế Hiện nay, để đáp ứng được nhu cầu khám chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe ngày càng tăng của nhân dân, hệ thống các cơ sở y tế không ngừng được tăng cường, mở rộng và hoàn thiện Tuy nhiên, trong quá trình hoạt động, hệ thống y tế đặc biệt là các bệnh viện đã thải ra môi trường một lượng lớn các chất thải nguy hại Tại Việt Nam chất thải y tế đang trở thành một trong những vấn đề môi trường trọng tâm cần xử lý Theo thống kê của Bộ Y tế, hiện cả nước có 13.511 cơ

sở y tế trong đó có 1.361 cở sở khám chữa bệnh Tổng lượng chất thải rắn phát sinh

từ các cơ sở y tế khoảng 450 tấn/ ngày, trong đó có 47 tấn/ngày là chất thải rắn y tế nguy hại phải được xử lý bằng các biện pháp phù hợp Tỷ lệ bệnh viện phân loại và thu gom chất thải rắn y tế đạt yêu cầu là 50% Tuy nhiên tỷ lệ bệnh viện xử lý chất thải rắn y tế bằng lò đốt 2 buồng hoặc sử dụng công nghệ vi sóng/nhiệt ướt khử khuẩn chất thải rắn y tế nguy hại là 29,4%, số bệnh viện hợp đồng với công ty môi trường thuê xử lý là 39,8% và 30,8% bệnh viện xử lý bằng lò đốt 1 buồng, thiêu đốt thủ công hoặc tự chôn lấp trong khuôn viên của bệnh viện (chủ yếu ở bệnh viện tuyến huyện tại các tỉnh miền núi)

Quảng Ninh thuộc vùng đông bắc của đất nước, diện tích 6.110,8 km2 và dân số: 1.004,5 nghìn người; là một tỉnh biên giới hải đảo, nằm trong tam giác tăng trưởng kinh tế phía bắc: Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh Toàn Tỉnh có 2 Thành phố trực thuộc Tỉnh và 12 Huyện - Thị xã Ngoài ra, Tỉnh có 27 xã rẻo cao hẻo lánh thuộc diện miễn viện phí Mạng lưới y tế của tỉnh có 26 đơn vị y tế tuyến Huyện, thị, Bệnh viện chuyên khoa và 1 Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bệnh viện Đa khoa tỉnh là bệnh viện Đa khoa đầu ngành y tế Quảng Ninh

Quảng Ninh có hệ thống cơ sở vật chất của ngành y tế được đầu tư đáp ứng yêu cầu khám chữa bệnh của nhân dân và các du khách trong và ngoài nước Tính đến năm 2010, toàn tỉnh Quảng Ninh có 15 bệnh viện, 09 phòng khám đa khoa khu

85

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Nguyễn Việt Anh (2007),Trường đại học Xây dựng, Bể tự hoại và bể tự hoại

cải tiến, Nhà xuất bản Xây dựng, Hà Nội

2 Đỗ Thanh Bái (2007), "Quản lý chất thải y tế-vấn đề đáng quan tâm", Tạp chí

bảo vệ môi trường(9), Hà Nội, tr 28

3 Cù Huy Đấu - Trường Đại học kiến trúc Hà Nội (2004), "Thực tiễn quản lý

chất thải rắn y tế ở Việt Nam" Tuyển tập các báo cáo khoa học hội nghị môi

trường Việt Nam, Hà Nội, (tr61-74)

4 Đinh Hữu Dung, Nguyễn Thị Thu, Đào Ngọc Phong, Vũ Thị Vựng và CS

(2003), "Nghiên cứu thực trạng, tình hình quản lý chất thải y tế ở 6 bệnh viện

đa khoa tuyến tỉnh, đề xuất các giải pháp can thiệp", Tuyển tập các báo cáo

khoa học Hội nghị môi trường toàn quốc năm 2005, Hà Nội, Tr 1007 – 1019

5 Phạm Ngọc Đăng (2004) ,Quản lý môi trường đô thị và khu công nghiệp, Nhà

xuất bản Xây dựng, Hà Nội

6 Trần Đức Hạ (1998), "Xử lý nước thải bệnh viện trong điều kiện Việt Nam

"Tuyển tập các báo cáo khoa học tại Hội nghị môi trường toàn Quốc, Nhà xuất

bản Khoa học và Kỹ thuật, Hà Nội

7 Nguyễn Khắc Kinh và NNK (1998)"Bàn về một số chính sách quản lý chất thải

nguy hại ở Việt Nam", Tuyển tập các báo cáo khoa học tại Hội nghị môi

trường toàn Quốc, Nhà xuất bản Khoa học và Kỹ thuật, Hà Nội, Tr 577

8 Nguyễn Huy Nga (2004), "Tổng quan tình hình quản lý chất thải rắn y tế ở

Việt Nam", Bảo vệ môi trường trong các cơ sở y tế, Nhà xuất bản Y học, Hà

Nội, tr 67-85

9 Trần Hiếu Nhuệ, Ứng Quốc Dũng, Nguyễn Thị Kim Thái (2001), Quản lý chất

thải rắn, Nhà xuất bản Xây dựng, Hà Nội (tập1)

10 Đào Ngọc Phong, Nguyễn Thị Thái, Đỗ Văn Hợi (1998), "Đánh giá ô nhiễm môi trường và khả năng lây truyền bệnh do nước thải bệnh viện gây ra ở Hà

Nội" Kỷ yếu hội thảo Quản lý chất thải bệnh viện, Hà Nội, tr 18–34

86

11 Nguyễn Thị Kim Thái (1998),"Đề xuất các biện pháp quản lý chất thải tại Hà

Nội "(66-80), Kỷ yếu hội thảo Quản lý chất thải bệnh viện tại Hà Nội, Hà Nội

12 Trần Duy Tạo (2002),"Đánh giá thực trạng quản lý và ảnh hưởng của chất thải

y tế bệnh viện đa khoa tỉnh Phú Thọ lên môi trường xung quanh "Luận văn

thạc sỹ y học, Trường Đại học Y Hà Nôi

13 Trần Thị Minh Tâm (2005), “Thực trạng quản lý chất thải y tế tại các bệnh viện

huyện tỉnh Hải Dương”, Luận án tiến sỹ y học, Trường Đại học Y Hà Nội

14 Bộ Khoa học Công nghệ và Môi trường(2001), Báo cáo hiện trạng môi trường

Việt Nam, Hà Nội

15 Bộ Tài nguyên và Môitrường(2004),Chất thả irắn-Báo cáo diễn biến môi

trường Việt Nam, HàNội

16 Bộ Tài nguyên và Môitrường(2005), Tiêu chuẩn môi trường bắt buộc áp dụng,

Hà Nội

17 Bộ Tài nguyên và Môi trường (2009), Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về

tài nguyên và Môi trường, Nhà xuất bản Thanh Niên, Hà Nội

18 Bộ Tài nguyên và Môi trường(2009), Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về môi trường",

19 Bộ Xây dựng(2007), Bệnh viên đa khoa - Hướng dẫn thiết kế, Hà Nội

20 Bộ Y tế(1998), Quy chế bệnh viện, Nhà xuất bản Y học, Hà Nội

21 Bộ Y tế(2000), Tài liệu hướng dẫn thực hành quảnlý chất thải y tế, Nhà xuất

bản Y học, Hà Nội

22 Bộ Y tế (2002), Quy chế quản lý chất thải y tế, Nhà xuất bản Y học, Hà Nội

23 Bộ Y tế (2003), Tài liệu hướng dẫn quy trình chống nhiễm khuẩn bệnh viện, tập

1, Nhà xuất bản Y học, Hà Nội

24 Bộ Y tế(2006), Sức khỏe môi trường, Nhà xuất bản Y học, Hà Nội

25 Bộ Y tế (2006), Báo cáo y tế Việt Nam năm 2006, Nhà xuất bản Y học, Hà Nội,

tr 81-83

26 Bộ Y tế (2008), "Quy chế quản lý chất thải y tế "Quyết định số 43/2007/QĐ-

BYT/BYT-KCB ngày 10/10/2008, Bộ Y tế, Hà Nội

27 Bộ Y tế (2008), "Kiểm tra tình hình thực hiện Quy chế quản lý chất thải y

tế",Công văn số 6998/BYT-KCB ngày 10/10/2008, Bộ Y tế, Hà Nội

87

28 Bộ Y tế (2008), "Tăng cường triển khai thực hiện quản lý và xử lý chất thải y

tế", Công văn số 7164/BYT-KCB ngày 20/10/2008, Bộ Y tế, Hà Nội

29 Bộ Y tế (2008), Báo cáo Hội nghị "Tổng kết ngành y tế năm 2008 và triển khai công tác y tế năm 2009", Hà Nội

30 Bộ Y tế (2009), "Kế hoạch bảo vệ môi trường ngành y tế giai đoạn 2009-2015" Quyết định số 1783/QĐ-BYT ngày 28/5/2009, Bộ Y tế, Hà Nội

31 Bộ Y tế (2009), Vệ sinh môi trường Dịch tễ (tập I), Nhà xuất bản Y học,

HàNội

32 Cục thống kê tỉnh Quảng Ninh(2013), Niên giám thống kê tỉnh Quảng Ninh

2012, Nhà xuất bản thống kê, Hà Nội

33 PCDA (2010), “ Hướng dẫn vận hành và quản lý hệ thống xử lý nước thải

và lò đốt chất thải y tế cho bệnh viện quy mô cấp huyện”, Hà Nội

34 DEA(2004), Quản lý chất thải y tế cho tỉnh Nghệ An, Nghệ An