A3 BS vân tập HUẤN cập NHẬT hồi SINH TIM PHỔI

Nhận biết và kích hoạt ngayHệ thống ứng cứu khẩn cấp • 2015 Đã cập nhật: NVYT phải gọi sự giúp đỡ gần đó khi thấy nạn nhân không phản ứng nhưng thiết thực là tiếp tục đánh giá hơi thở v

CẬP NHẬT HỒI SINH TIM PHỔI CRP

- NGƯỜI LỚN -TRẺ EM

BS CK2 PHẠM THANH VÂN

BIÊN SOẠN TTYT EAH’LEO TẬP HUẤN NGÀY 17/9/2020

American Heart

Association ®

CPR& First Aid

Mở đầu

• NHỮNG CON SỐ BÁO ĐỘNG

• Theo Tổ chức Y tế thế giới, mỗi năm, toàn cầu có 17,5

triệu người chết về các bệnh tim mạch, nhiều hơn gấp 4 lần tổng số người tử vong của 3 bệnh lý HIV/AIDS, sốt rét

và lao phổi.

• Tại Việt Nam, hiện cả nước có tới > 25% dân số mắc bệnh

về tim mạch và tăng huyết áp (Theo GS.TS Nguyễn Lân Việt, Chủ tịch Hội tim mạch Việt Nam, trích Điểm tin y tế ngày 13/6/2019, Cổng thông tin điện tử Bộ Y tế) Ngừng tim đột ngột là một triệu chứng tim mạch phổ biến gây tử

vong cao Tỷ lệ bệnh nhân sống sót đến khoa cấp cứu là 4,48%.Tỉ lệ hồi sức sau ngừng tim chỉ từ 5% đến 10% trên toàn thế giới

Mở đầu

• ABC và CAB- Compression Breathing Airway

Ở nước ngoài, chứng chỉ CPR (hồi sức ngưng tim ngưng thở) là bắt buộc cho mọi nhân viên trong môi trường y tế – dù là vệ sinh hay quản lý, bác sĩ hay bảo vệ Chứng chỉ CPR được cung cấp rộng rãi sau các khóa học ngắn hạn nhưng chỉ có giá trị 2 năm

C.A.B Compression Breathing Airway

– Hết 2 năm, muốn được tiếp tục hành nghề, nhân viên y tế bắt buộc phải học lại để được cập nhật kiến thức

– Một trong những thay đổi lớn gần đây là sự thay đổi quy trình cấp cứu

– Nếu các bạn không tham dự các lớp CPR trong 2 năm gần đây, e là bạn đã bỏ sót sự thay đổi này

- A: Airway - Kiểm tra đường thở

- B: Breathing - Giúp thở

- C: Compression – Đè ép

ABC và CAB

• Trước đây, chu trình ABC được thiết lập dựa trên suy luận logic thiết lập đường thở thông suốt trước khi tái lập dòng máu và việc cung cấp oxygen Tuy nhiên, từ 18/10/2010, Hiệp hội tim của Mỹ (AHA) đã khuyến cáo thay đổi thành CAB với lý do là một người bình thường

có thể nhịn thở từ 1 đến 2 phút miễn là dòng máu lưu thông bình thường

• Với việc thực hiện ép tim sớm, bệnh nhân sẽ

có nhiều cơ may hồi phục hơn là chúng ta loai hoay với việc phục hồi hô hấp mà làm chậm việc xoa bóp tim

• Một ngoại lệ cấn ghi nhớ là ABC vẫn được giữ trong trường hợp trẻ sơ sinh

A-B-C is for babies; now it's C-A-B

1 Hồi sinh cơ bản Basic Life Support (BLS)

• Hành động sớm

- Đừng mất thời giờ hỏi han, nghe ngóng

Xác định tình huống CC từ cái nhìn đầu tiên.

- Nhịp độ: 30 lần xoa bóp tim :

2 lần hà hơi thổi ngạt (hoặc bóp bóng)

Ấn mạnh hơn Các HD trước đây yêu

cầu ấn ngực sâu 3,5cm Yêu cầu hiện này

là ít nhất 5cm.

- Ấn nhanh hơn Các hướng dẫn

trước đây yêu cầu khoảng 100 lần bóp/ p

Yêu cầu hiện nay là ít nhất 100 lần/ phút.Với nhịp 30/2, 30 lần xoa bóp tim kéo dài khoảng 18 giây.

CÁC TỪ ViẾT TẮT

Tiếng Anh Tiếng Việt

- Cardiopulmonary Resuscitation Hồi sinh Tim phổi (CRP)

- Basic Life Support Hồi sinh cơ bản (BLS)

- Advanced Life Support Hồi sinh nâng cao(ALS)

- Emergency Medical Service Dịch vụ cấp cứu y tế(EMD)

- Rapid Response Team Đội phản ứng nhanh(RRT)

- Medical Emergency Team Đội cấp cứu nội khoa(MET)

- Compression Breathing Airway C.B.A :ép tim , Giúp thở,KS đường thở.

- Airway Breathing Compression Drug A.B.C D

- Automated external defibrillator Máy khử rung ngoài tự động (AED)

Hậu quả ngưng tim- ngưng thở

• Hậu quả ngưng tim- ngưng thở

Não sẽ bị tổn thương khi ngừng thở

ngừng tim trên 4 phút và nếu

trên 10 phút thường tử vong, nếu

sống sẽ để lại di chứng não nặng nề

Một số cập nhật theo ILCOR 2015

• Ủy ban Liên lạc Quốc tế về Hồi sinh ILCOR(International Liaison Committee on Resuscitation )Được thành lập năm 1993

- Hồi sinh cơ bản ở người lớn (adult basic life support -ABLS)

- Hồi sinh nâng cao ở người lớn (advanced life support - ALS)

- Sơ cứu (first aid)

MỘT SỐ ĐIỂM NỔI BẬT CỦA GUIDELINES 2015

• Xử trí cấp cứu tách biệt:

- Ngừng tim trong BV với ngoài bệnh viện

- Đội phản ứng nhanh (RRT) hoặc đội cấp cứu nội khoa (MET) giúp giảm tỷ lệ xảy ra ngừng tim, đặc biệt là trong khu chăm sóc tổng hợp

- Nên sử dụng các hệ thống dấu hiệu cảnh báo sớm cho cả người lớn và trẻ em

Nhận biết và kích hoạt ngay

Hệ thống ứng cứu khẩn cấp

• 2015 (Đã cập nhật): NVYT phải gọi sự giúp đỡ

gần đó khi thấy nạn nhân không phản ứng nhưng thiết thực là tiếp tục đánh giá hơi thở và mạch đồng thời - trước khi kích hoạt hệ thống cấp cứu:

Cần kiểm tra phản ứng trong khi quan sát

bệnh nhân để xác định có thở hay không Nhằm

giảm thiểu độ trễ và khuyến khích đồng thời việc đánh giá và phản ứng nhanh chóng, hiệu quả thay

vì cách tiếp cận từng bước chậm chạp

Dây chuyền xử trí bệnh nhân

1.Nhanh chóng phát hiện nạn nhân ngưng hô hấp tuần hoàn: không trả lời và không còn thở bình thường (thở ngáp cá) Gọi ngay trung tâm cấp cứu.

2 Lập tức tiến hành xoa bóp tim ngoài lồng ngực

3 Khử rung sớm nhất có thể

4 Hồi sức nâng cao hiệu quả

5 Chăm sóc sau hồi sức

CPR TRONG VÀ NGOÀI BỆNH VIỆN

Hồi sinh cơ bản(tt)

nhịp thở của nạn nhân sau khi đã khai thông đường thở.

• Khuyến cáo mới: bỏ qua ba bước này Tiến hành xoa bóp tim ngoài lồng ngực ngay Sau khi xoa bóp tim 30 lần liên tục thì tiến hành thông khí 2 lần

• Thứ tự CPR thay đổi từ A.B.C thành C.A.B: với ưu tiên xoa bóp tim ngoài lồng ngực trước thông khí

Hồi sinh cơ bản(tt) A.B.C ….> C.A.B

• Compression - Airways - Breathing

• Quá trình hồi sức cơ bản (Basic Life Support) thường chậm trễ khi thực hiện trình tự A.B.C, đặc biệt là thông khí miệng qua miệng.

• Khi đổi sang trình tự C.A.B, nạn nhân được xoa bóp tim ngoài lồng ngực sớm hơn (mục tiêu đạt được 30 lần nhồi tim trong 18 giây đầu), thông khí chỉ cần tối thiểu

• C.A.B cũng khuyến khích dân chúng phản xạ nhanh hơn khi thấy nạn nhân ngưng tim ngưng thở

• Lưu ý :Tuy nhiên đối với trẻ sơ sinh, nguyên nhân tắc nghẽn hô

hấp vẫn giữ vị trí hàng đầu, do đó trình tự hồi sức vẫn giữ là A.B.C

Hồi sinh cơ bản(tt) Những thay đổi trong khuyến cáo AHA 2010

• Tốc độ xoa bóp tim ngoài lồng ngực ít nhất là 100

lần/ phút(khuyến cáo cũ: khoảng 100 lần/phút)

• Nhấn tim ở độ sâu ít nhất 5 cm(khuyến cáo cũ: 3,5 cm)

lần nhấn tim

• Sự gián đoạn xoa bóp tim ngoài lồng ngực phải được giảm xuống mức tối thiểu không quá 10 giây

• Tránh thông khí quá mức

C.A.B

KIỂM TRA MẠCH

circulation (tuần hoàn)

< 1 TUỔI 1 - 8 tuổi > 8 tuổi

Dễ nhớ: vị trí đặt tay 1 / dưới xương ức

Hồi sinh cơ bản(tt)

Kỹ thuật thông đường thở

a Ngửa vừa phảiThù thuật ngửa đâu - nâng căm

b Ngửa tôi đa (trẻ lớn)

c Nâng hàmNgửa đầu nâng cằm, nếu nghi chấn

thương cột sống cổ thì dùng phương pháp nâng

hàmvà cố định cổ để tránh di lệch cột sống cổ.

- Hút đờm.lấy dị vật nếu có:

- Thủ thuật vỗ lưng ấn ngực: sơ sinh, nhũ nhi.

Thủ thuật Hemlich: trẻ lớn.

Không dùng tay móc mù dị vật vì có thể đẩy

dị vật vào sâu hơn và làm tổn thương niêm mạc miệng

Hồi sinh cơ bản(tt) THỦ THUẬT VỖ LƯNG ẤN NGỰC

• Đặt trẻ nằm sấp đầu thấp trên

• cánh tay người cấp

• cứu, bàn tay giữ chặt đầu và cổ trẻ.

• Dùng gót bàn tay còn lại vỗ 5 cái

thật mạnh lên lưng trẻ ở

giữa 2 xương bả vai.

• Kiểm tra: Nếu dị vật vẫn không bật ra

thì lật ngửa trẻ lại, dùng 2 ngón tay

(trỏ và giữa) ấn ngực 5 cái

tại vị trí ép tim (trên xương ức

dưới đường liên vú 1 khoát ngón tay).

• Có thể lập lại vỗ lưng ấn ngực 6 lần

Hồi sinh cơ bản(tt) Hemlich trẻ tỉnh

* Đứng sau trẻ, vòng 2 tay qua người trẻ,

- Đặt một bàn tay (nắm đấm) dưới mũi ức

Đặt bàn tay kia lên nắm đấmĐột ngột ấn

mạnh và nhanhtheo hướng trước sau

và dưới lên trên 5 lần.

- Có thể lập lại ấn bụng 6 lần

* Hemlich trẻ hôn mê

- Quỳ chân đối diện với trẻ,

- Đặt gót bàn tay thứ nhất lên bụng trẻ

(vị trí trên rốn, dưới mũi ức),Bàn tay còn lại

đặt lên tay thứ nhất Ấn mạnhtheo hướng lên

trên và ra sau 5 lần khi dị vật bật được ra

Thu thuật Hemlich

Hồi sinh cơ bản(tt)

Hà hơi thổi ngạt

• Sau 30 nhịp nhồi ngực (30:2) ngửa đầu nạn nhân ra sau có thể dùng khăn che miệng lại bóp mũi nn khi thổi vàoQuan sát xem lồng ngực nn có hạ xuống chất lượng thổi

Thổi ngạt 2 cái có hiệu quả:

- Thổi có hiệu quả khi thấy lồng ngực nhô lên khi thổi.Tiếp tục thổi ngạt và ấn tim 2 phút Sau đó

CPR “chất lượng cao”của American Heart

Association(A.H.A)

•YÊU CẦU

•Nhân mạnh: CPR “chất lượng cao” Tần số 100 -120l/ph

•Để ngực nở tự nhiên - Không tì lên ngực sau mỗi nhịp nhồi

•Hạn chế tối đa gián đoạn khi nhồi (<10s mỗi lần)

•Tránh thông khí quá mức.

•Độ sâu của ngực trẻ nhỏ #4cm, 1/3 độ sâu của thành ngực, trẻ lớn #5cm.

* TUY NHIEN :NẾU BẠN KHÔNG SẴN SÀNG HAY CHƯA ĐƯỢC HUẤN LUYỆN KỸ : HÃY

NHỒI NGỰC

•VÌ : Nếu không sẵn sàng hà hơi cho nạn nhân, Hand-only CPR có cùng tỉ lệ sống sót cao ở các ca ngưng tim do bệnh tim mạch (ACC/AHA 2010)

Hồi sinh cơ bản(tt)

+ Hồi sức 1 người: xoa bóp tim / thông khí 30:2

+ Hồi sức 2 người: xoa bóp tim 100-120 lần/ph thông khí 8-10 lần / phút, không cần đồng bộ (±NKQ)

Thay phiên xoa bóp tim Bắt đầu HSTP với nhấn ngực hơn là với giúp thở (giữ nguyên trình tự CAB)

Hồi sinh cơ bản(tt)

CHÚ TRỌNG ÉP TIM

• Trên người bệnh ngưng tim ngưng thở, nhu cầu cung cấp O2 và thải CO2 cũng giảm Vì thế, chỉ cần thông khí với tần số thưa hơn Tránh thông khí quá mức vì không có lợi: gây căng dạ dày, trào ngược DD-TQ, viêm phổi hít, làm tăng

áp lực trong lồng ngực gây giảm lượng máu tĩnh mạch hồi lưu và giảm cung lượng tim

• (Bóng 2 lít: 600ml = 1/3 bóng)

• GIẢM THIỂU GIÁN ĐOẠN KHI ÉP TIM

• Mục tiêu: để tối đa hóa tưới máu mạch vành và lưu lượng máu trong CPR

• □ Tránh tăng oxy mô - tránh giảm oxy mô Thông khí bằng oxy 100% cho đến khi đo được SpO hoặc PaO2

CHÚ TRỌNG ÉP TIM (tt)

• Những việc nên làm và không nên làm trong CPR

• Người cứu hộ nên Người cứu hộ không nên

- Thực hiện nhấn ngực ở tóc độ 100-120 lán/p hút - Nhấn ngực ở tốc độ chậm hơn 100 lán/phút hoặc nhanh hơn 120 lán/phút

- Nhẵn ngực tới biên độ ít nhát là 2 inch (5 cm) - Nhẫn ngựctới biên độ chưa đén 2 inch (5 cm)

hoặc lớn hơn 2,4 inch (6 cm)

-Để ngực nảy lên hoàn toàn sau mỗi lán nhắn ngực - ĩỳ lên ngực giữa các lán nhấn ngực

- Giảm thiểu khoảng dừng giữa các lán nhấn ngục - Ép gián đoạn hơn 10 giây

- Thông khí đáy đủ (2 lán thử sau 30 lán nhan ngực,

mỗi lán thờ quá 1 giây, mói lán thờ lầm ngực phổng lên - Để thông khí quá nhiéu

(tức là quá nhiéu lán thở hoặc thở quá mạnh)

thả ép (“tâm trương”)

Ép tim (“tâm thu”)

Ig mạch

Động mạch chủ

Tại sao thả ép lại quan trọng ?

Hồi sinh cơ bản(tt) CÁC KỸ THUẬT THAY THẾ, PHỤTRỢ CPR

Thiết bị ép tim cơ học

• Các kỹ thuật ngoài cơ thể và tưới máu xâm lấn:

• THIẾT BỊ ÉP TIM CRP BẰNG MÁY

Hồi sinh cơ bản(tt) CPR Ở TRẺ EM

• CPR là viết tắt của từ tiếng Anh "cardiopulmonary resuscitation" có nghĩa là hồi sức lại cho tim và phổi

• Hướng dẫn thực hành CPR trên người lớn khác hoàn toàn với hướng dẫn thực hành CPR trên trẻ nhỏ và trẻ sơ sinh Bài viết này hướng dẫn cách thực hiện thủ thuật cấp cứu CPR trên đối tượng là trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ.

• "Trẻ nhỏ" có nghĩa là trẻ từ 1 tuổi trở lên và chưa bắt đầu quá trình dậy thì Thời điểm bắt đầu dậy thì ở bé gái thường là năm 10-11 tuổi và ở bé nam là từ 12-13 tuổi).

• "Trẻ nhũ nhi" có nghĩa là những em bé nhỏ hơn 1 tuổi (dưới 12 tháng tuổi ).

Hồi sinh cơ bản(tt) CPR Ở TRẺ EM (tt)

• A" là viết tắt của từ tiếng Anh "airway", nghĩa là kiểm tra đường thở của nạn nhân–

• B" là viết tắt của tiếng Anh “breathing", nghĩa là hỗ trợ HH cho nạn nhân hay còn gọi là “hà hơi thổi ngạt” – Hãy thổi liên tiếp 2 hơi bằng miệng của bạn qua miệng hoặc mũi của NN Nếu là trẻ sơ sinh, bạn sẽ dùng miệng ngậm cả mũi và miệng củaNN để thổi Nếu là trẻ lớn hơn, bạn dùng một tay bóp mũi và chỉ thổi hơi qua miệng

• C" là viết tắt của từ tiếng Anh "compressions", nghĩa là ép tim – Hãy ép tim 30 nhịp đầu tiên (sử dụng 1 trong các kĩ thuật đã nêu ở trên).

Hồi sinh cơ bản(tt) CPR Ở TRẺ EM(tt)

• Làm sao Bạn biết khi nào thì trẻ sơ sinh/trẻ nhỏ cần tới CPR? — Nếu bạn thấy một đứa trẻ bất tỉnh, hãy tới gần ngay và lay mạnh chúng, hỏi "Cháu ổn chứ?" Nếu đứa trẻ không trả lời hoặc không phản ứng lại khi bạn lay mạnh chúng, không thở hay thở một cách bất thường (thở hổn hển), gọi ngay 115 nhé

Hồi sinh cơ bản(tt) CPR Ở TRẺ EM (tt)

• Trong khi bạn tiến hành CPR cho trẻ thì hãy nhờ những người xung quanh đi tìm máy khử rung ngoài tự động ngay (AEDs) Khi bạn gọi xe cấp cứu, người bắt máy sẽ hướng dẫn bạn phải làm

gì trong trường hợp đó Họ sẽ hướng dẫn bạn làm CPR và khuyến cáo khi nào thì nên dùng tới AED Nếu bạn sử dụng điện thoại thông minh

để gọi, hãy bật loa ngoài lên nhé vì khi đó bạn

có thể sử dụng cả 2 tay để cấp cứu cho trẻ

Hồi sinh cơ bản(tt) CPR Ở TRẺ EM (tt)

• Tự tôi có thể thực hiện CPR như thế nào? — Bạn có thể thực hiện CPR ngay cả khi bạn chưa từng làm bao giờ hoặc chưa từng được huấn luyện trước đó Tất cả những gì bạn phải làm chỉ là ấn mạnh và nhanh một cách liên tục lên vùng trung tâm ngực nạn nhân Bạn

có thể vẫn cần trợ giúp nếu như bạn không chắc về kĩ thuật CPR.

• Ấn lên vùng ngực trung tâm để thực hiện CPR được gọi với thuật ngữ là "ép tim ngoài lồng ngực" Ép tim nạn nhân để giúp máu lưu trở lại.

Hồi sinh cơ bản(tt) CPR Ở TRẺ EM (tt)

• Nếu nạn nhân là trẻ nhỏ, bạn có thể sử dụng một trong hai kĩ thuật ép tim dùng một tay hoặc hai tay Không cần biết bạn ép tim như thế nào, hãy luôn đảm bảo giữa 2 lần ép có một khoảng nghỉ khi ngực nạn nhân không chịu bất kì áp lực ấn nào để trở về trạng thái

tự nhiên

Hồi sinh cơ bản(tt) CPR Ở TRẺ EM (tt)

• Kĩ thuật dùng 2 tay: Đầu tiên, đảm bảo nạn nhân nằm trên một bề mặt cứng, phẳng Quỳ gối ngang người nạn nhân, xếp chồng 2 bàn tay lên nhau với lòng bàn tay hướng xuống, các ngón tay đan vào nhau Đảm bảo cánh tay luôn thẳng, dùng phần mô ngón cái ở lòng bàn tay bên dưới để ấn liên tục lên vùng trung tâm ngực nạn nhân (Xem hình1 ) Thay vì dùng sức mạnh ở tay, hãy dùng khối lượng cơ thể để tạo lực ấn lên ngực nạn nhân Cần chắc chắn rằng dưới sức nặng của bạn ngực nạn nhân phải lún xuống ít nhất 5cm trong mỗi nhịp ép.

Hồi sinh cơ bản(tt) CPR Ở TRẺ EM (tt)

• Kĩ thuật dùng 1 tay: Đầu tiên, đảm bảo nạn nhân nằm trên một bề mặt cứng, phẳng Quỳ gối ngang người nạn nhân, đặt phần mô ngón cái ở lòng bàn của 1 tay lên vùng trung tâm ngực nạn nhân Đảm bảo cánh tay luôn thẳng, dùng phần mô ngón cái ở lòng bàn tay bên dưới

để ấn liên tục lên vùng trung tâm ngực nạn nhân (Xem

hình2 ) Thay vì dùng sức mạnh ở tay, hãy dùng khối lượng cơ thể để tạo lực ấn lên ngực nạn nhân Cần chắc chắn rằng dưới sức nặng của bạn ngực nạn nhân phải lún xuống ít nhất 5cm trong mỗi nhịp ép.

Hồi sinh cơ bản(tt) CPR Ở TRẺ EM (tt)

• Nếu nạn nhân là trẻ nhũ nhi, bạn có thể ép tim bằng một trong 2 kĩ thuật sau:

• ●Kĩ thuật dùng 2 ngón tay: Đặt nạn nhân nằm trên một bề mặt cứng, phẳng Sau đó đặt đầu ngón tay của ngón chỏ và ngón giữa thuộc cùng 1 tay lên vùng trung tâm ngực của nạn nhân và bắt đầu ép tim (Xem hình3) Cần chắc chắn rằng ngực nạn nhân phải lún xuống ít nhất 3,8cm trong mỗi nhịp ép