Giáo án văn học 8

- Khi nhìn con chim vỗ cánh bay lên và thèm thuồng, nhân vật Tôi mang tâm trạng buồn khi từ giã tuổi ấu thơ vô tư, hồn nhiên để bắt đầu “lớn lên” trong nhận thức của mình. Khi nghe t[r]

Tuần 01 - Tiết 1 - Bài 1 Ngày soạn: 15 /08/2013

TÔI ĐI HỌC

Thanh Tịnh

-II MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT:

- Cảm nhận được tâm trạng, cảm giác của nhân vật tôi trong buổi tựu trường đầu

tiên trong một đoạn trích truyện có sử dụng kết hợp các yếu tố miêu tả và biểu cảm

II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG:

1 Kiến thức:

- Cốt truyện, nhân vật, sự kiện trong đoạn trích Tôi đi học.

- Nghệ thuật miêu tả tâm lí trẻ nhỏ ở tuổi đến trường trong một văn bản tự sự qua ngòi bút Thanh Tịnh

2 Kĩ năng:

- Đọc hiểu đoạn trích tự sự có yếu tố miêu tả và biểu cảm.

- Trình bày những suy nghĩ, tình cảm về một sự việc trong cuộc sống bản thân.

3 Thái độ: Biết yêu thương, quý trọng thầy cô và gắn bó với bạn bè, trường lớp.

III CHUẨN BỊ: -GV: SGK,bài soạn,TLTK

-HS: SGK,soạn bài

IV CÁC PHƯƠNG PHÁP/KỸ THUẬT DẠY HỌC TÍCH CỰC:

- Động não, thảo luận nhóm, viết sáng tạo

V TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY HỌC:

1 Ổn định tổ chức:

2 Kiểm tra bài cũ:

Kiểm tra việc chuẩn bị sách vở, soạn bài của học sinh vào đầu năm học

3.Bài mới:

GV gọi học sinh đọc

-Hs đọc

GV nhận xét cách đọc, giọng đọc của học sinh

?Em hãy nêu những nét sơ lược về nhà văn Thanh

Tịnh?

Thanh Tịnh (1911-1988) là bút danh của Trần

Văn Ninh, quê ở tỉnh Thừa Thiên – Huế, có gần

50 năm cầm bút sáng tác Sự nghiệp văn học của

I T×m hiÓu chung:

1 Đọc

2 Chó thÝch:

a T¸c gi¶: SGK

ông đa dạng, phong phú Thơ văn ông đậm chất

trử tình đằm thắm, giàu cảm xúc êm dịu, trong

trẻo Nổi bật nhất có thể kể là tác phẩm Quê mẹ

(truyện ngắn, 1941), Ngậm ng¶i tìm trầm (truyện

ngắn, 1943), đi giữa mùa sen (truyện thơ 1973)

? Em hãy nêu những nét chung về truyện ngắn

Tôi đi học?

- Truyện mang đậm mµu sắc ký và mang tính chất

tự truyện Truyện được kết cấu theo dòng hổi

tưởng của nhân vật Tôi Đó là tâm trạng bì ngỡ

mà thiêng liêng, mới mẻ mà sâu sắc của nhân vật

Tôi trong ngày đầu tiên đi học.

?Truyện ngắn có bao nhiêu nhân vật? Ai là nhân

vât chính? Vì sao em cho là như vậy?

- Trong truyÖn cã nhiÒu n/v

GV cho hs đi tìm hiểu nghĩa các từ khó

- hs tìm hiểu

?Theo em bè côc gåm mÊy phÇn?

Đoạn 1: Từ đầu đến “ rộn rã”: Những biến

chuyển của đất trời cuối thu và hình ảnh mấy em

nhỏ rụt rè núp dưới nón mẹ lần đầu tiên tíi trường

gợi cho cho Tôi nhớ lại mình cùng những kỷ niệm

trong sáng

Đoạn 2: tiếp theo “ trên ngọn núi”: Cảm nhận

của Tôi trên con đường cùng mẹ tới trường.

Đoạn 3: tiếp theo “ được nghỉ cả ngày”: - Cảm

nhận của Tôi lúc ở sân trường.

Đoạn 4: phần còn lại: Cảm nhận của Tôi trong

lớp học

? Thời gian và không gian của ngày đầu tiên tới

trừơng được Tôi nhớ lại cụ thể như thế nào?

Hs tr¶ lêi

?Vì sao thời gian và không gian ấy lại trở thành

những kỷ niệm sâu sắc trong lòng tác giả?

đất trời cuối thu và hình ảnh mấy em nhỏ rụt rè núp dưới nón mẹ lần đầu tiên tíi trường gợi cho cho Tôi nhớ lại mình cùng những kỷ niệm trong sáng

Đoạn 2: tiếp theo “ trên

ngọn núi”: Cảm nhận của Tôi

trên con đường cùng mẹ tới trường

Đoạn 3: tiếp theo “ được

1 Cảm nhận của Tôi trên

con đường cùng mẹ tới trường.

- Thời gian buổi sáng cuối thu

- Không gian: trên con đường

HS suy nghĩ sáng tạo.

? Em hóy giải thớch vỡ sao nhõn vật Tụi lại cú cảm

giỏc thấy lạ trong buổi đầu tiờn đến trường mặc

dự trờn con đường ấy, Tụi quen đi lại lắm lần?

TL: Bởi vỡ tỡnh cảm và nhận thức của cậu bộ lần

đầu tiờn tới trường đó cú sự chuyển biến mạnh

mẽ Đấy là cảm giỏc tự thấy mỡnh như đó lớn lờn,

vỡ thế mà thấy con đờng làng khụng cũn dài và

rộng như trước và Tụi giờ đõy khụng lội qua

sụng thả diều và khụng ra đồng nụ đựa nữa Tụi

đó lớn

? Chi tiết nào thể hiện từ đõy, người học trũ nhỏ

sẽ cố gắng học hành quyết tõm và chăm chỉ?

HS suy nghĩ sáng tạo.

? Thụng qua những cảm nhận của bản thõn trờn

con đường làng đến trường nhõn vật Tụi đó tự

bộc lộ đức tớnh gỡ của mỡnh?

- Nhõn vật “tụi” đó thể hiện rừ lũng yờu mỏi

trường tuổi thơ, yờu bạn bố, cảnh vật quờ hương,

và đặc biệt là ý chớ học

? Trong cõu văn “í nghĩ thoỏng qua trong trớ tụi

nhẹ nhàng như một làn mõy lướt ngang ngọn

nỳi”, tỏc giả sử dụng nghệ thuật gỡ và phõn tớch ý

nghĩa đó?

Câu văn sử dụng phộp so sỏnh So sỏnh một hiện

tượng vụ hỡnh với một hiện tượng thiờn nhiờn hữu

hỡnh đẹp đẽ Chớnh hỡnh ảnh này đó cho ngời đọc

thấy kỷ niệm của Tụi ngày đầu tiờn đi học thật

cao đẹp và sõu sắc Và qua hỡnh ảnh này tỏc giả

đề cao sự học hành với con người

làng dài và hẹp

- Ghỡ thật chặt hai quyển vở mới trờn tay, muốn thử sức tự cầm bỳt, thước

VI CỦNG CỐ, DẶN Dề:

- Đọc lại văn bản; Xem lại những nội dung đó học.

- Chuẩn bị nội dung bài mới

Rỳt kinh nghiệm giờ dạy:

Tiết 2 Ngày soạn: 15/8/2013

TÔI ĐI HỌC

Thanh Tịnh

-II MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT:

Cảm nhận được tâm trạng, cảm giác của nhân vật tôi trong buổi tựu trường đầu

tiên trong một đoạn trích truyện có sử dụng kết hợp các yếu tố miêu tả và biểu cảm

II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG:

1 Kiến thức:

- Cốt truyện, nhân vật, sự kiện trong đoạn trích Tôi đi học.

- Nghệ thuật miêu tả tâm lí trẻ nhỏ ở tuổi đến trường trong một văn bản tự sự qua ngòi bút Thanh Tịnh

2 Kĩ năng:

- Đọc hiểu đoạn trích tự sự có yếu tố miêu tả và biểu cảm.

- Trình bày những suy nghĩ, tình cảm về một sự việc trong cuộc sống bản thân.

3 Thái độ: Biết yêu thương, quý trọng thầy cô và gắn bó với bạn bè, trường lớp.

III CHUẨN BỊ: -GV: SGK,bài soạn,TLTK

-HS: SGK,soạn bài

IV CÁC PHƯƠNG PHÁP/KỸ THUẬT DẠY HỌC TÍCH CỰC:

- Động não, thảo luận nhóm, viết sáng tạo

V TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY HỌC:

1 Ổn định tổ chức:

2 Kiểm tra bài cũ:

Kiểm tra việc chuẩn bị sách vở, soạn bài của học sinh vào đầu năm học

3.Bài mới:

? Vì sao khi vào lớp học, nhận gì khác khi trong

lòng Tôi lại cảm thấy nỗi xa mẹ thật lớn, và Tôi có

những cảm bước vào lớp?

- Cảm nhận nỗi xa mẹ thật lớn khi sắp hàng vào

lớp học thể hiện người học trò nhỏ bắt đầu thấy

được sự lớn lên của mình khi đi học

- Tôi đã nhận thấy một mùi hương lạ xông đến,

nhìn lên tường thấy lạ và hay hay, nhìn bàn ghế

chỗ ngồi như là của mình, nhìn bạn bè chưa quen

II.Tìm hiểu văn bản

3- Cảm nhận của Tôi trong

lớp học.

- Cảm nhận nỗi xa mẹ thật lớn khi sắp hàng vào lớp học thể hiện người học trò nhỏ bắt đầu thấy được sự lớn lên của mình khi đi học

- Cảm thấy lạ và hay hay.-Tự lạm nhận mọi vật là của

nhưng không cảm thấy xa lạ chút nào Nhân vật

Tôi cảm thấy lạ khi lần đầu được vào lớp học, một

ngôi trường sạch sẽ, ngăn nắp Song Tôi vẫn cảm

thấy không xa lạ với bàn ghế, bạn bè vì bắt đầu ý

thức được rằng rồi đây sẽ gắn bó với mình mãi

mãi Cảm giác ấy thể hiện tình cảm trong sáng hồn

nhiên nhưng cũng sâu sắc của cậu học học trò nhỏ

ngày nào

? Ngồi trong lớp học, vừa đưa mắt nhìn theo cánh

chim, nhưng nghe tiếng phấn thì Tôi chăm chú

nhìn thầy viết rồi lẩm nhẩm đọc theo Những chi

tiết ấy thể hiện điều gì trong tâm hồn của nhân vật

Tôi?

- Khi nhìn con chim vỗ cánh bay lên và thèm

thuồng, nhân vật Tôi mang tâm trạng buồn khi từ

giã tuổi ấu thơ vô tư, hồn nhiên để bắt đầu “lớn

lên” trong nhận thức của mình Khi nghe tiếng

phấn, Tôi trở về với cảnh thật vòng tay lên bàn lên

bàn và Tất cả chi tiết ấy thể hiện lòng yêu thiên

nhiên, cảnh vật, yêu tuổi thơ và ý thức về sự học

hành của người học trò nhỏ

?“Những cảm giác trong sáng” nảy nở của Tôi

trong ngày đầu tiên đi học đối với trường lớp, thầy

cô, bạn bè đã thể hiện điều gì trong tâm hồn Tôi?

Từ đó, chúng ta cảm thấy được điều gì trong tâm

vật Tôi mang tâm trạng buồn

khi từ giã tuổi ấu thơ vô tư, hồn nhiên để bắt đầu “lớn lên”

-Tất cả chi tiết ấy thể hiện lòng yêu thiên nhiên, cảnh vật, yêu tuổi thơ và ý thức về

sự học hành của người học trò nhỏ

-“Những cảm giác” đẹp đẽ của nhân vật tôi đã thể hiện

rõ sự trân trọng với sách vở bàn ghế, bạn bè, thầy cô, cảnh vật, tinh yêu quê hương,

bố mẹ, trường lớp và tuổi thơcủa mình

- Đồng thời thể hiện rõ tâm hồn giàu cảm xúc với tuổi thơ, tình tyêu đối với quê hương, trường lớp và quá khứcủa nhà văn Thanh Tịnh

4- Đặc săc nghệ thuật:

- Truyện ngắn được bố cục theo dòng hồi tưởng, cảm

nhận của nhân vật Tôi theo

- Bản thân tình huống truyện.

- Tình cảm ấm áp trìu mến của những người lớn

đối với các em nhỏ lần đầu tiên đến trường

- Hình ảnh thiên nhiên, ngôi trường và cách so

sánh giàu sức gợi cảm của tác giả

Toàn bộ truyện toát lên chất trữ tình thiết tha, êm

dịu

?Hãy nhắc lại nội dung, nghệ thuật truyện ngắn

- Hs trả lời

trình tự thời gian của buổi tựu trường

- Sự kết hợp hài hòa giữa kể, miêu tả, bộc lộ tâm trạng cảm xúc.Chính sự kết hợp trên tạo nên chất trử tình trong tác phẩm

III/- Tổng kết – Ghi nhớ:

- Ghi nhớ sgk

4 Củng cố, dặn dò:

- Đọc lại truyện và nắm bắt nội dung

-Tiếp tục tìm hiểu diễn biến tâm trạng của nhân vật “tôi” và những nét đặc sắc về nghệ thuật của truyện - Chuẩn bị bài Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ Rút kinh nghiệm giờ dạy: ………

………

………

Tiết 3 Ngày soạn :

18/08/2013

CẤP ĐỘ KHÁI QUÁT CỦA NGHĨA TỪ NGỮ

I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT:

- Phân biệt được các cấp độ khái quát về nghĩa của từ

- Biết vận dụng hiểu biết về cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ vaof đọc – hiểu và tạo lập văn bản

II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG:

Biết yêu quý và có ý thức trong việc giữ gìn và phát huy tiếng Việt

III CHUẨN BỊ: -GV: SGK,bài soạn,bảng phụ

2 Kiểm tra bài cũ:

Kiểm tra việc chuẩn bị sách vở, soạn bài của học sinh vào đầu năm học

3.Bài mới:

GV yêu cầu học sinh quan sát vào SGK.

- Hs quan sát

? Nghĩa của từ động vật rộng hơn hay hẹp hơn

nghĩa của các từ thú, chim,cá?

? Vì sao?

- Phạm vi nghĩa của từ động vật bao hàm nghĩa

của 3 từ thú, chim, cá.

? Nghĩa của từ thú rộng hơn hay hẹp hơn nghĩa

của các từ voi, hươu?

I Tõ ng÷ nghÜa réng vµ tõ ng÷ nghÜa hÑp:

1 Ví dụ.

- Rộng hơn

? Nghĩa của từ chim rộng hơn hay hẹp hơn nghĩa

của các từ tu hú, sáo? Vì sao?

? Nghĩa của từ cá rộng hơn hay hẹp hơn nghĩa

của các từ cá rô, cá thu?

? Vì sao?

? Nghĩa của các từ thú, chim, cá rộng hơn nghĩa

của những từ nào, đồng thời hẹp hơn nghĩa của

- Nghĩa của từ thú rộng hơn.

- Nghĩa của từ chim rộng hơn.

- Nghĩa của từ cá rộng hơn.

2 Ghi nhớ: (SGK T10)

II LUYỆN TẬP.

Bài 1:Làm theo mẫu:

Bài 2: a.Chất đốt b Nghệ thuật.

c Thức ăn.d Nhìn e Đánh

Bài 3: e mang: xách, khiêng,

a Củng cố: Nắm được cấp độ khái quát về nghĩa từ ngữ.

2 DÆn dß: - Học kĩ các nội dung đã học; Học thuộc nội dung phần ghi nhớ.

- Hoàn thiện các bài tập; Chuẩn bị nội dung bài: Tính thống nhất về chủ đề củavăn bản

Rút kinh nghiệm giờ dạy:

Ngày soạn: 22.08 2013

Tiết 4: TÍNH THỐNG NHẤT VỀ CHỦ ĐỀ VĂN BẢN

I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT:

- Thấy được tớnh thống nhất về chủ đề của văn bản và xỏc định được chủ đề của một văn bản cụ thể

- Biết viết một văn bản bảo đảm tớnh thống nhất về chủ đề

II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG:

1 Kiến thức:

- Chủ đề của văn bản.

- Những thể hiện của chủ đề trong một văn bản

2 Kĩ năng:

- Đọc - hiểu và cú khả năng bao quỏt toàn bộ văn bản

- Trỡnh bày một văn bản núi, viết thống nhất về chủ đề

3 Thỏi độ:

- Hs có thái độ học tập đúng đắn nội dung của bài học

III CHUẨN BỊ: -GV: SGK,bài soạn,bảng phụ

2 Kiểm tra bài cũ:

Kiểm tra việc chuẩn bị sỏch vở, soạn bài của học sinh vào đầu năm học

3 Bài mới:

HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRề NỘI DUNG CẦN ĐẠT

Hướng dẫn tỡm hiểu khỏi

niệm chủ đề của văn bản.

? Qua văn bản “Tụi đi học”, tỏc

giả nhớ lại những kỉ niệm sõu

sắc nào

trong thời thơ ấu của mỡnh?

- H/s trả lời

? Sự hồi tưởng ấy gợi những ấn

tượng gỡ trong lũng tỏc giả?

-h/s trả lời

? Văn bản cú đề cập đến vấn đề

I.Chủ đề của văn bản:

1.Tỡm hiểu văn bản “Tụi đi học”

- Kỉ niệm về buổi tựu trường đầu tiờn với tõm trạng hồi hợp, bỡ ngỡ

-Tỏc giả thấy lũng rộn ró, bõng khuõng như đang được sống lại những ngày tuổi thơ trong sỏng ấy

-Văn bản xoay quanh việc kể lại những kỉ niệm về ngày đầu tiờn đi học với nhiều tõm trạng khỏc nhau

liên quan đến tâm trạng của tác

giả trong ngày tựu trường đầu

tiên Đó chính là chủ đề của văn

bản Vậy chủ đề của văn bản là

gì?

- Tâm trạng của nhân vật tôi

2 Ghi nhớ ý 1, sgk/12

? Căn cứ vào đâu em biết văn

bản Tôi đi học” nói lên những

kỉ niệm của tác giả về buæi đầu

tiên đế

(Chú ý nhan đề, các từ

ngữ, các câu trong văn bản viết

về những kỉ niệm lần đầu tiên

nêu bật cảm giác mới lạ xen lẫn

bỡ ngỡ của nhân vật ''tôi'' khi

cùng mẹ đi đến trường, khi

cùng các bạn đi vào lớp?

? Từ việc phân tích trên, hãy

cho biết thế nào là tính thống

nhất về chủ đề của văn bản

Tính thống nhất này thể hiện ở

II.Tính thống nhất về chủ đề của văn bản:

- Những kỉ niệm của tác giả về buồi đầu tiên đến trường ? thể hiện ở

- Nhan đề : Tôi đi học

- Các câu đều nhắc đến kỉ niệm của buổi tựu trường đầu tiên trong đời

- Văn bản Tôi đi học tập trung tô đậm '”Cảm giác

trong sáng'' nảy nở trong lòng'' nhân vật ''tôi'' ở buổi đến trường đầu tiên trong đời bằng nhiều chi tiết nghệ thuật khác nhau

+ Hôm nay tôi đi học.

+ Hằng năm cứ vào cuối thu lòng tôi lại nao nức những niệm mơn man của buổi tựu trường + Tôi quên thế nào đươc những cảm giác trong sáng âý

+ Hai quyển vở mới đang ở trên tay tôi đã bắt đầu thấy nặng.

+ Tôi bặm tay ghì thật chặt nhưng một quyển

vở cũng xệch ra và chênh đầu chúi xuống đất +

văn bản có đối tưọng xác định, có tính mạch lạc + nhan đề

+ quan hệ giữa các phần của văn bản + các câu, các từ ngữ tập trung biểu hiện chủ đề

những phương diện nào ?

GV yêu cầu hs đọc bài tập 1

-Căn nhà tôi ở núp dưới rừng cọ Ngôi

trường tôi học cũng khụất trong rừng cọ Ngày

ngày đến lớp, tôi đi trong rừng cọ.

- Cuộc sống quê tôi gẳn bó với rừng cọ Dù

ai đi ngược về xuôi

Cơm nắm lá cọ là ngưởi sô ng Thao .

b) các ý lớn :

- Miêu tả rừng cọ quê tôi

- Rừng cọ gắn bó với tuổi thơ của tôi

- Rừng cọ gắn bó với người dân quê tôiCác ý này rất rành mạch , theo một trình tự hợp

lý : Từ giới thiệu hình ảnh rừng cọ đến sự gắn bó của con người đối với rừng cọ, từ bản thân nhà vănđến những người dân quê hương Chính vì vậy mà việc thay đổi trật tự nào khác sẽ làm cho bài văn không còn mạch lạc

c)Hai câu trong bài trực tiếp nói tới tình cảm đó

Dù ai đi ngược về xuôi

Cơm nắm lá cọ là ngưởi sô ng Thao .

Chứng minh : sự gắn bó giữa rừng cọ với người dân sông Thao được thể hiện trong toàn bài : từ việc miêu tả rừng cọ đến cuộc sống của người dân

- Rừng cọ đẹp nhất ( chẳng có nơi nào đẹp

Y/c hs làm bài tập 2,3

như sông Thao quê tôi)

- Cuộc sống người dân gắn bó với rừng cọ

từ đời sống tinh thần đến vật chất

Bài tập 2 (Câu B và D) Bài tập 3:

b) Cảm thấy con đường thường ''đi lại lắm lần'' tự nhiên cũng thấy lạ, nhiều cảnh vật thay đổi

c) Muốn cố gắng tự mang sách vở như một một học trò thực sự

d) Cảm thấy ngôi trường vốn qua lại nhiều lần cũng có nhiều biến đổi

e) Cảm thấy gần gũi, thân thương đối với lớp học, với những người bạn mới

4 Củng cố, dặn dò:

a Củng cố: - Nắm vững thế nào là tính thống chất về chủ để của văn bản, tác

dụng của tính thống nhất này Làm các bài tập Trong SB

b Dặn dò: - Häc bµi, chuẩn bị bài mới : Trong lòng mẹ.

Rút kinh nghiệm giờ dạy:

………

………

………

Tiết 5 Ngày soạn: 26/8/2013 TRONG LÒNG MẸ (Trích: Những ngày thơ ấu - Nguyên Hồng )

I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT: - Có được những kiến thức cơ bản về thể văn hồi kí - Thấy được đặc điểm của thể văn hồi kí qua ngòi bút Nguyên Hồng: thấm đượm chất trữ tình, lời văn chân thành, dạt dào cảm xúc II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG: 1 Kiến thức: - Khái niệm thể loại hồi kí - Cốt truyện, nhân vật, sự kiện trong đoạn trích Trong lòng mẹ

- Ngôn ngữ truyện thể hiện niềm khát khao tình cảm ruột thịt cháy bỏng của nhân vật

- Ý nghĩa giáo dục: những thành kiến cổ hủ, nhỏ nhen, độc ác không thể làm khô héo tình cảm ruột thịt sâu nặng, thiêng liêng.

2 Kĩ năng:

- Bước đầu biết đọc – hiểu một văn bản hồi kí

- Vận dụng kiến thức về sự kết hợp các phương thức biểu đạt trong văn bản tự

sự để phân tích tác phẩm truyện

3 Thái độ:

Đồng cảm với nỗi đau tinh thần của chú bé Hồng

III CHUẨN BỊ: -GV: SGK,bài soạn,bảng phụ

-HS: SGK,soạn bài

IV CÁC PHƯƠNG PHÁP/KỸ THUẬT DẠY HỌC TÍCH CỰC:

Động não, thảo luận nhóm, viết sáng tạo

V TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:

1 Ổn định lớp:

2 Kiểm tra bài cũ:

1.Phân tích dòng cảm xúc thiết tha, trong trẻo của nhân vật ''tôi'' trong truyệnngắn “Tôi đi học”

2.Nét đặc sắc nghệ thuật và sức cuốn hút của tác phẩm “Tôi đi học” là gì?

? Nªu nh÷ng hiÓu biÕt cña em vª t¸c gi¶ ?

Nguyên Hồng (1918-1982), quê ở Nam Định , sống

trong một xóm lao động nghèo - Nguyên Hồng được

coi là nhà văn của những người lao động cùng khæ

? Nªu xuÊt xø cña v¨n b¶n ?

“Trong lòng mẹ” trích trong tập “Những ngày thơ

ấu” (1938) Tác phẩm gồm 9 chương, "Trong lòng

mẹ" lµ ch¬ng 5

Gv:Híng dÉn häc sinh t×m hiÓu c¸c tõ khã trong SGK

?V¨n b¶n cã thÓ chia lµm mÊy phÇn ? Em h·y nªu néi

9 chương, "Trong lòng mẹ"

là chương 5

c.Tõ khã: (SGK)

?Cảnh ngộ của bộ Hồng cú gỡ đặc biệt? - Cha mất sớm mẹ phải đi tha hơng cầu thực - Mẹ do nghốo tỳng phải bỏ con để đi tha hương cầu thực - Hai anh em Hồng phải sống nhờ nhà người cụ ruột Chỳng khụng được thương yờu lại cũn bị hắt hủi, xỳc phạm ? Hoàn cảnh đó gợi cho em suy nghĩ và tình cảm gì? Hs tự bộc lộ d- Bố cục đoạn trớch: Văn bản chia làm hai phần - Phần 1 từ đầu đến

“và mày cũng cũn phải cú họ, cú hàng, người ta hỏi đến chứ?” : Cuộc đối thoại giữa người cụ cay độc và chỳ bộ Hồng ; ý nghĩ, cảm xỳc của chỳ về người mẹ bất hạnh - Phần 2 (đoạn cũn lại) : Cuộc gặp lại bất ngờ với mẹ và cảm giỏc vui sướng cực điểm của chỳ bộ Hồng II Tìm hiểu văn bả n: 1- Hoàn cảnh của bộ Hồng: - Mồ cụi cha - Mẹ phải đi “tha hơng cầu thực” VI HƯỚNG DẪN CÁC HOẠT ĐỘNG NỐI TIẾP: a Củng cố: Nắm được đụi nột về tỏc giả, xuất xứ của văn bản, nội dung phần 1 2 Dặn dũ: Học bài – Chuẩn bị cho tiết học sau Rỳt kinh nghiệm giờ dạy:

Tiết 6 Ngày soạn: 26.08.2013

TRONG LÒNG MẸ

(Trích: Những ngày thơ ấu - Nguyên Hồng )

II MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT:

- Có được những kiến thức cơ bản về thể văn hồi kí

- Thấy được đặc điểm của thể văn hồi kí qua ngòi bút Nguyên Hồng: thấm đượm chất trữ tình, lời văn chân thành, dạt dào cảm xúc

II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG:

1 Kiến thức:

- Khái niệm thể loại hồi kí

- Cốt truyện, nhân vật, sự kiện trong đoạn trích Trong lòng mẹ

- Ngôn ngữ truyện thể hiện niềm khát khao tình cảm ruột thịt cháy bỏng của nhân vật

- Ý nghĩa giáo dục: những thành kiến cổ hủ, nhỏ nhen, độc ác không thể làm khô héo tình cảm ruột thịt sâu nặng, thiêng liêng

2 Kĩ năng:

- Bước đầu biết đọc – hiểu một văn bản hồi kớ

- Vận dụng kiến thức về sự kết hợp cỏc phương thức biểu đạt trong văn bản tự

sự để phõn tớch tỏc phẩm truyện

3 Thỏi độ:

Đồng cảm với nỗi đau tinh thần của chỳ bộ Hồng

III CHUẨN BỊ: -GV: SGK,bài soạn,bảng phụ

-HS: SGK,soạn bài

IV CÁC PHƯƠNG PHÁP/KỸ THUẬT DẠY HỌC TÍCH CỰC:

Động nóo, thảo luận nhúm, viết sỏng tạo

V.CÁC BƯỚC LấN LỚP:

1 Ổn định lớp:

2 Kiểm tra bài cũ:

? Nêu những hiểu biết của em vê tác giả Nguyên Hồng ? Đoạn trích “ Trong lòng mẹ”

3.Bài mới:

? Mở đầu đoạn trớch, người cụ bộ Hồng đó hỏi Hồng

những gỡ? Với thỏi độ như thế nào?

?hóy phõn tớch ý đồ cõu hỏi đú của người cụ?

- Giọng điệu vừa cay nghiệt vừa ngoa ngoắt Điều đỏng

chỳ ý ở đõy bà cụ cười hỏi chứ khụng lo lắng hay nghiờm

nghị hỏi lại càng khụng õu yếm hỏi Rừ ràng trong lời núi

đú chứa đựng sự giả dối, mỉa mai thậm chớ ỏc độc

? Bộ Hồng cảm nhận được điều gỡ trong lời núi đú?

- Bộ Hồng đó nhận ra những ý nghĩ cay độc và trong

giọng núi và trờn nột mặt khi cười rất kịch của cụ Núi

đến mẹ tụi, cụ tụi chỉ cú ý gieo rắc ruồng rẫy mẹ

?Bé Hồng đã trả lời ngời cô nh thế nào ?

Khụng! Chỏu khụng muốn vào Cuối năm thế nào mợ

chỏu cũng về.

? Trước cõu trả lời thụng minh dứt khoỏt của bộ Hồng, bà

cụ cú thỏi độ như thế nào?

- Trước cõu trả lời thụng minh dứt khoỏt của bộ Hồng, bà

cụ khụng chịu buụng tha, giọng vẫn “ngọt”:

Sao lại khụng vào? Mợ mày phỏt tài lắm, cú như dạo

II.Tìm hiểu văn bản: 1.

2- Nhõn vật người cụ :

-Thỏi độ: cười hỏi->rấtkịch

-Giọng điệu: rất “ngọt”-nhỡn chằm chặp,vỗ vaikhuyờn bảo

trước đõu?

? Trong những lời lẽ của người cụ, theo em chỗ nào thể

hiện sự cay độc nhất? Vỡ sao?

Mày dại quỏ, cứ vào đi, tao chạy cho tỉền tàu Vào mà bắt

mợ mày may vỏ sắm sửa cho và thăm em bộ chứ.

? Trạng thỏi của bộ Hồng lỳc này như thế nào? Cũn bà

cụ?

- Đến đõy, bộ Hồng phẩn uất, nức nở, nước mắt rũng rũng

rớt xuống hai bờn mộp rồi chan hũa đầm đỡa ở cằm và ở

cổ Rồi cười dài trong tiếng khúc, hỏi lại Bà cụ vẫn tươi

cười kể chuyện, miờu tả tỉ mỉ hỡnh dỏng người mẹ bộ

Hồng với vẻ thớch thỳ: tỡnh cảnh tỳng quẫn, ăn vận rỏch

rưới, người gầy rạc.

? Trước lời miờu tả tỉ mỉ hỡnh dỏng người mẹ bộ Hồng với

vẻ thớch thỳ, cổ họng bộ Hồng nghẹn ứ khúc khụng ra

tiếng thỡ thỏi độ bà cụ như thế nào?

Hạ giọng ngậm ngùi thơng xót ngời đã khuất

Từ việc phõn tớch này ta cú thể rỳt ra kết luận gỡ về người

- Cụ là người đại diệncho cỏi đạo lý bất nhõncủa xó hội phong kiến

đó vựi dập biết bao sốphận phụ nữ

? Thử phõn tớch những ý nghĩ của chỳ bộ khi trả lời người

cụ?

- Mới đầu, nghe cụ gợi ý thăm mẹ, chỳ nhận ra ngay

những ý nghĩa cay độc trong giọng núi và trờn nột mặt của

cụ, chỳ cỳi đầu khụng đỏp và sau đú trả lời dứt khoỏt

Điều đú cho thấy bộ Hồng rất thụng minh xuất phỏt từ sự

nhạy cảm và yờu thương kớnh trọng mẹ

- Sau lời hỏi thứ hai của người cụ, lũng chỳ bộ thắt lại,

khúe mắt đó cay cay Đến khi người cụ mỉa mai, nhục mạ

thỡ chỳ bộ khụng cũn nộn nỗi phẩn uất, nước mắt rũng

rũng rớt xuống hai bờn mộp rồi chan hũa đầm đỡa ở cằm

và ở cổ và cười dài trong tiếng khúc để hỏi lại cụ Điều đú

thể hiện sự kiềm nộn nỗi đau xút, tưc tưởi đang dõng lờn

trong lũng

? Khi trả lời ngời cô bé Hông tỏ ra là ngời nh thế nào?

Hs:Hóy đọc đoạn “Nhưng đến ngày giỗ đầu thầy tụi

2 Nhõn vật chỳ bộ Hồng:

a- Khi trả lời người cụ:

-cười đỏp và từ chối dứtkhoỏt

-im lặng ,lũngthắt lại,khoộ mắt caycay…

=> Bộ Hồng rất thụngminh, nhạy cảm và yờuthương kớnh trọng mẹ

b- Trong lũng mẹ:

giữa sa mạc”

? Nếu người ngồi trên xe không ơhải là mẹ bé Hồng thì

điều gì xảy ra?

- Nếu không phải là mẹ thì sẽ là một trò cười cho lũ bạn

Hơn nữa làm cho bé Hồng thẹn và tủi cực khác gì cái ảo

ảnh của dòng nước trong suốt chảy dưới bóng râm của

người bộ hành ngả gục giữa sa mạc

? Phân tích cái hay cña hình ảnh so sánh người mẹ với

hình ảnh dòng nước

- So sánh này rất hay nói được bản chất khát khao tình mẹ

của bé Hồng như người bộ hành giữa sa mạc khát khao

gặp nước và bóng râm

?Khi gọi Mợ ơi! Mợ ơi! Mợ ơi! Bé Hồng có biết chắc là

mẹ mình không? Có nghĩ đến khả năng bị lầm không?

Điều đó cho ta biết gì về tình cảm của bé Hồng?

- Khi gọi Mợ ơi! Mợ ơi! Mợ ơi! Bé Hồng không biết chắc

là mẹ mình vì chỉ thoáng thấy một bóng người giốn mẹ

Bé cũng không kịp nghĩ đến khả năng bị lầm Sự tức thì

đuổi theo và gọi bối rối cho thấy bé Hồng rất khát khao

gặp mẹ Sự phản ứng tự nhiên bật ra sau quá trình dồn

nén tình cảm mà lý trí không kịp phân tích, kiểm soát

(Hs) Hãy đọc đoạn kể về việc chú bé Hồng ngồi trong xe

với mẹ (Đọc đoạn văn)

? Thử phân tích những chi tiết tả bé Hồng khi gặp mẹ để

thấy khả năng miêu tả tâm lý tinh tế của Nguyên Hồng?

- Tác giả miêu tả ngắn gọn Chú bé thở hồng hộc, trán

đẫm mồ hôi, chân ríu lại, òa lên khóc rồi cứ thế nức nở

? Phân tích cảm giác của bé Hồng khi ngồi trong lòng mẹ

Cảm giác nào là ấn tượng mạnh mẽ nhất?

- Thở hồng hộc, trán đẫm mồ hôi, không phải do miệt

nhọc mà do xúc động hết sức mãnh liệt Chân ríu lại cũng

do xúc động mãnh liệt Bé Hồng không khóc ngay khi

nhận ra mẹ mà đợi đến khi mẹ xoa đầu hỏi, tức là nhận

được sự âu yếm của mẹ thì niềm xúc động vui sướng mới

vỡ ra thành tiếng khóc mãn nguyện

?Biểu hiện nào đã thể hiện sâu sắc nhất rình mẫu tử?

-Tiếng gọi “Mợ ơi!

->khao khát gặp mẹ

- BÐ kh¸t khao gÆp mÑ.

-Trong lòng mẹ:cảm giác ấm áp,mơnman,êmdịu vô cùng

- Biểu hiện rõ nhất sâu sắc nhất tình mẫu tử được thể hiện

trong tiếng gọi (mợ ơi!), ở hành động (thở hồng hộc, trán

đẫm mồ hôi, ríu cả chân lại, đầu ngã vào cánh tay mẹ), ở

cảm xúc (cảm giác ấm áp thấy êm dịu vô cùng)

? Hãy trình bày ngắn gọn nội dung đoạn trích!

? Hồng trong câu chuyện có điều gì làm em chú ý ? -Em

có cảm nghĩ gì về nhân vật này ? -Qua đoạn truyện nhà

văn muốn nói gì với người đọc ?

GV Yêu cầu HS đọc ghi nhớ

=>yêu mẹ mãnh liệt ,khao khát yêu thương

III/- Tổng kết

*Ghi nhí: (SGK)

4 Củng cố, dặn dò:

a Cñng cè:- Nắm vững nội dung diễn biến của đoạn truyện

- Nắm vững các đặc điểm và các chi tiết cho thấy đặc điểm đó ở 2 nhân vật chú

bé Hồng và người cô Nhận xét đánh giá về từng nhân vật Tiết 07 TV

b DÆn dß: - Chuẩn bị bài : “Trường từ vựng”.

Rút kinh nghiệm giờ

Tiết 7 Ngày soạn: 28/08/2013

TRƯỜNG TỪ VỰNG

I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT:

- Hiểu thế nào là trường từ vựngvà xác lập được một số trường từ vựng gần gũi.

- Biết cách sử dụng các từ cùng trường từ vựng để nâng cao hiệu quả diễn đạt

II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG:

1 Kiến thức:

- Khái niệm trường từ vựng

2 Kỹ năng: - Tập hợp các từ có chung nét nghĩa vào cùng một trường từ vựng.

- Vận dụng kiến thức về trường từ vựng để đọc - hiểu và tạo lập văn bản

-Đọc sách, tìm hiểu bài.

-Xem lại nội dung các bài về nghĩa của từ ở chương trình lớp 7

IV CÁC PHƯƠNG PHÁP/KỸ THUẬT DẠY HỌC TÍCH CỰC:

Động não, thảo luận nhóm, viết sáng tạo

IV.CÁC BƯỚC LÊN LỚP:

1 Ổn định lớp:

2 Kiểm tra bài cũ:

Thế nào là cấp độ khái quát nghĩa của từ ? Cho ví dụ về những cấp độ khái quát khác nhau về nghĩa của từ?

3.Bài mới:

Tìm hiểu khái niệm.

GV: Cho HS đọc đoạn văn của Nguyên

Hồng

HS đọc

? Các từ in đậm trong đoạn văn của

Nguyên Hồng có nét chung gì về nghĩa?

- Hs trả lời

? Những từ trên có nét chung về nghĩa nên

chúng được xếp vào một trường từ

vựng.Vậy, thế nào là trường từ vựng ?

Nhấn mạnh: cơ sở để hình thành trường từ

vựng là đặc điểm chung về nghĩa Không

có đặc điểm chung về nghĩa thì không có

trường.từ vựng

? Tìm các từ trong trường từ vựng ''dụng cụ

nấu nướng”, trường “chỉ số lượng''?

Lưu ý HS một số điều theo gợi ý của

Ví dụ: gương mặt, nước da, gò má, cánh tay, đùi đều có nét nghĩa chung

là chỉ bộ phận cơ thể con người

- xoong, nồi, chảo

- một, hai, ba, trăm ngàn, triệu

2: Lưu ý:

a- Một trường từ vựng có thể bao gồm nhiều trường từ vựng nhỏ hơn.

* Các từ trong các trường:

- Bộ phận của mắt : lòng đen, lòng trắng, con ngươi, lông mày, lông mi,

- Đặc điểm của mắt : đờ đẫn, sắc, lờ đờ tinh anh, toét, mù, lòa,

- Cảm giác của mắt : chói, quáng, hoa

- Hoạt động của mắt :

? Các trường trên cùng biểu thị chung về

đối tượng nào? Vậy chúng thuộc trường

Cho HS đọc đoạn văn và cho biết các từ

mừng, cậu, cậu Vàng thuộc trường từ

vựng nào?

Được tác giả dùng trong trường từ vựng

nào?

Nhằm mục đích gì?

?Tìm hiểu sự chuyển đổi trường từ vựng

trong đoạn thơ sau và chỉ rõ tác dụng của

sự chuyển đổi ấy :

thể thuộc nhiều trường từ vựng khác

- (rét) ngọt, ẩm, giá (trường thời tiết)

d- Trong văn thơ cũng như trong cuộc sống hằng ngày, người ta thường dùng cách chuyển trường từ vựng để tăng thêm tính nghệ thuật của ngôn từ (phép

Gái chính chuyên lấy được chín chồng

Vo viên bỏ lọ gánh gồng đi chơi

Ai ngờ quang đứt lọ rơi

Bò ra lổm ngổm chín nơi chín chồng

? Hãy nhận xét về hiện tượng chuyển đổi

trường từ vựng trong đoạn văn sau:

“Con chó tưởng chủ mắng, vẫy đuôi

mừng, để lấy lại lòng chủ Lão Hạc nạt to:

- Mừng à ? vẫy đuôi à ? Vẫy đuôi thì cũng

giết ! Cho cậu chết !

Thâý lão Hạc sừng sộ quá, con chó vừa

vẫy đuôi, vừa chực lảng: Nhưng lão vội

nắm lấy nó ôm đầu nó , đập nhè nhẹ vào

lưng nó và dấu dí:

- A không !à không ! Không giết cậu

Vàng đâu nhỉ ! Cậu Vàng của ông

ngoan lắm ! Ông không cho giết Ông để

cậu Vàng ông nuôi.”

Mừng, cậu thuộc trường từ vựng

“người” , chuyển sang trường từ vựng

“thú vật” nhằm mục đích nhân hóa

II/Luyện tập

Bài tập 1 Các từ thuộc trường từ

vựng ''người ruột thịt”

- Thầy ( bố, cha, ba), mẹ - mợ-

cô, người đàn bà họ nội xa, em bé em Quế

Bài tập:

- Khứu giác : mũi, miệng thơm , điếc, thính.

-Thính giác : tai, nghe , điếc, rõ, thính

Bài tập 5 Lưới, lạnh và tấn công đều là những từ nhiều nghĩa, căn cứ vào

các nghĩa của từ để xác định mỗi từ có thể thuộc những trường từ vựng nào

Lưới - trường bẫy rập: lưới, chài, câu,

a Củng cố: - Cho HS đọc lại ghi nhớ.

- Chốt lại nội dung bài học

- Chuẩn bị bài mới: Bố cục của văn bản.

Rút kinh nghiệm giờ dạy:

………

………

………

Tiết 8 Ngày soạn: 28/8/2013

BỐ CỤC CỦA VĂN BẢN

II MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT:

- Nắm được yêu cầu của bố cục về văn bản

- Biết cách xây dựng bố cục văn bản mạch lạc, phù hợp với đối tượng phản ánh, ý

đồ giao tiếp của người viết và nhận thức của người đọc

II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG:

1 Kiến thức:

- Nắm được bố cục văn bản

- Tác dụng của việc xây dựng bố cục

2 Kĩ năng:

- Sắp xếp các đoạn văn trong bài theo một bố cục nhất định

- Vận dụng kiến thức về bố cục trong việc đọc hiểu văn bản

3 Thái độ:

- Có ý thức tìm và xây dựng bố cục của văn bản

III CHUẨN BỊ: -GV: SGK,bài soạn,bảng phụ

-HS: SGK,soạn bài

IV Các phương pháp / kỹ thuật dạy học tích cực có thể sử dụng:

- Thảo luận – trao đổi; Thực hành viết tích cực

V.CÁC BƯỚC LÊN LỚP:

1 Ổn định lớp:

2 Kiểm tra bài cũ:

(?) ThÕ nµo lµ trêng tõ vùng? Cho vÝ dô minh häa?

TL:Trêng tõ vùng lµ tËp hîp cña nh÷ng tõ cã Ýt nhÊt mét nÐt chung vÒ nghÜa

VD:Bé phËn cña ngêi: ®Çu, cæ,th©n

3.Bài mới:

* Ôn lại kiến thức bố cục ba phần của văn bản

- Đoạn 1: mở bài, giới thiệu ông Chu Văn An

- Đoạn 2 : C«ng lao, uy tÝn va tÝnh c¸ch cña «ng

- Ba phần mỗi phần đều có chức năng, nhiệm vụ

riêng nhưng phải phù hợp với nhau và có chung

nhiệm vụ thể hiện chủ đề

? Bố cục của văn bản gồm mấy phần? Nhiệm vụ

của từng phần là gì? Các phần của văn bản quan

hệ với nhau như thế nào ?

* Tìm hiểu cách bố trí sắp xếp nội dung phần

thân bài của văn bản

? Phần Thân bài văn bản Tôi đi học của Thanh

Tịnh kÓ về những sự kiện nào? Các sự kiện ấy

được sắp xếp theo thứ tự nào?

II Cách bố trí, sắp xếp nội dung phần thân bài của văn bản:

- Sắp xếp theo sự hồi tưởng những kỉ niệm Các cảm xúc lại được sắp xếp theo thứ tự thơi

? Văn bản Trong lũng mẹ của Nguyờn Hồng chủ

yếu trỡnh bày diễn biến tõm trạng của cậu bộ

Hồng Hóy chỉ ra những diễn biến của tõm trạng

cậu bộ trong phần Thõn bài?

? Khi tả người, vật, con vật, phong cảnh, em sẽ

lần lượt miờu tả theo trỡnh tự nào.? Hóy kể một

số trỡnh tự thường gặp mà em biết ?

-Cú thể sắp xếp theo thứ tự khụng gian (tả

phong cảnh), chỉnh thể - bộ phận (tả người, vật,

con vật) hoặc tớnh cảm , cảm xỳc (tả người)

? Từ cỏc bài tập trờn và bằng những hiểu biết của

mỡnh, hóy cho biết cỏch sắp xếp nội dung phần

Thõn bài của văn bản?

GV: Hớng dẫn học sinh làm phần luyện tập

GV: Gọi học sinh đọc cầu của bài tập

gian : những cảm xỳc trờn đường đến trường, những cảm xỳc khi bước vào lớp học

- Sắp xếp theo sự liờn tưởng đối lập những cảm xỳc về cựng một đối tượng trước đõy và buổi tựutrường đầu tiờn

- Tình thương mẹ và thỏi độ cămghột cực độ những cổ tục đó đàyđoạ mẹ mỡnh của bộ Hồng khi nghe bà cụ cố tỡnh bịa chuyện núi xấu mẹ em

- Niềm vui sướng cực độ của bộ Hồng khi được ở trong lũng mẹ

- Cú thể sắp xếp theo thứ tự khụng gian (tả phong cảnh), chỉnh thể - bộ phận (tả người, vật, con vật) hoặc tớnh cảm , cảm xỳc (tả người)

- Nội dung phần Thõn bài thường được trỡnh bày theo thứ

tự + Theo trỡnh tự thời gian và khụng gian

+ Theo sự phỏt triển của sự việc

+ Theo mạch suy luận

III Luyện tập:

1 Bài tập lb Gợi ý trả lời a) Trỡnh bày ý theo thứ tự khụng gian : xa - gần - tận nơi -

xa dần , b) Trỡnh bày ý theo thứ tự thời gian: Lỳc chiều về, lỳc hoàng hụn

c) Hai luận cứ được sắp

xếp theo tầm quan trọng của chúng đối với luận điểm cần chứng minh.

- Làm các bài tập còn lại và bài tập trong Sách bài tập

- Soạn bài mới Tức nước vỡ bờ

Rút kinh nghiệm giờ dạy:

- Biết đọc – hiểu một đoạn trích trong tác phẩm truyện hiện đại.

- Thấy được bút pháp hiện thực trong nghệ thuật viết truyện của nhà văn Ngô TấtTố

- Hiểu được cảnh ngộ cơ cực của người nông dân trong xã hội tàn ác, bất nhân dưới chế độ cũ; thấy được sức phản kháng mãnh liệt, tiềm tàng trong những người nông dân hiền lành và quy luật của cuộc sống: có áp bức – có đấu tranh

II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG:

1 Kiến thức:

- Cốt truyện, nhân vật, sự kiện trong đoạn trích Tức nước vỡ bờ.

- Giá trị hiện thực và nhân đạo qua một đoạn trích trong tác phẩm Tắt đèn.

- Thành công của nhà văn trong việc tạo tình huống truyện, miêu tả, kể chuyện

và xây dựng nhân vật

2 Kĩ năng:

- Tóm tắt văn bản truyện

- Vận dụng kiến thức về sự kết hợp cỏc phương thức biểu đạt trong văn bản tự sự

để phõn tớch tỏc phẩm tự sự viết theo khuynh hướng hiện thực

3 Thỏi độ:

Cú thỏi độ nhỡn nhận đỳng đắn những cỏi thiện và cỏi ỏc trong văn bản.

III CHUẨN BỊ: -GV: SGK,bài soạn,bảng phụ

-HS: SGK,soạn bài

IV.Cỏc phương phỏp / kỹ thuật dạy học tớch cực cú thể sử dụng:

Động nóo, thảo luận nhúm, Viết sỏng tạo.

V.CÁC BƯỚC LấN LỚP:

1 Ổn định lớp:

2 Kiểm tra bài cũ:

(?) Bố cục của văn bản thường gồm mấy phần? Nờu nội dung của từng phần? TL: Ghi nhớ (SGK trang 25)

Lưu ý đọc cú sắc thỏi biểu cảm nhất la lời

đối thoại của nhõn vật

?C hị Dậu đó chăm súc người chồng ốm

yếu của mỡnh như thế nào?

I Tìm hiểu chung:

1.Đọc:

2 Chú thích:

a Tác giả: (SGK)b.Tác phẩm:

(SGK)c.Từ khó:

(SGK)3.Bố cục:

- Chia làm 2 phầnP1: “Từ đầu… Ngon miệng hay không”Chị Dởu ân cần chăm sóc chồng ốm yếugiữa vụ su thuế P2: Đoạn còn lại: Cuộc

đối mặt với bọn Cai Lệ – Ngời nhà lý trởng.Chị Dởu vùng lên cự lại

II.Tìm hiểu chi tiết:

1 Chị Dởu chăm sóc chồng:

-Hành động: mỳc chỏo,quạt…

-Cử chỉ: rún rộn, chờ xem chồng ăn cú ngon miệng khụng?

=> Chăm sóc chồng chu đáo => Là ngờiphụ nữ đảm đang, hết lòng thơng yêu chồng con, tính tình vốn dịu dàng, tình cảm…

2 Diễn biến tõm lớ, hành động chị

- Nhắc lại tỡnh thế của chị Dậu khi bọn tay

sai ‘’sầm sập tiến vào’’, giữa lỳc chị Dậu

vừa ‘’rún rộn’’ bưng bỏt chỏo, đang hồi

hộp ‘’chờ xem chồng chị ăn cú ngon

miệng khụng’’, chị Dậu một mỡnh đứng

ra đối phú với ‘’lũ ỏc nhõn’’ đú Lỳc này,

tớnh mạng của anh Dậu phụ thuộc cả vào

sự đối phú của chị

? Chị Dậu đối phú với bọn tay sai để bảo

vệ chồng bằng cỏch nào?

- Hs trả lời

? Hóy tỡm những chi tiết thể hiện ngụn

ngữ của chị Dậu qua từng diễn biến?

- ễng – chỏu  tụi – ụng  Mày – bà

? Em cú nhận xột gỡ về ngụn ngữ của chị?

Ngụn ngữ cựng với hành động đó thể hiện

diễn biến nội tõm của chị như thế nào?

- Ban đầu chị cố khơi gợi từ tõm và

lương tri của “ụng cai”.Tức quỏ khụng thể

chịu được chị mới liều mạng cự lại, bằng

lý lẽ đứng dậy với lũng căm thự ngựn

ngụt bốc cao, trừng trị chỳng

GV: Hướng dẫnHS thảo luận nhúm:

Cỏc nhúm thảo luận sau đú cử đại diện

trỡnh bày

Nhúm 1: Tỡm những hỡnh ảnh , chi tiết

miờu tả cảnh chị Dậu đỏnh lại tờn cai lệ và

người nhà lý trưởng và hỡnh ảnh miờu tả

bộ dạng hai tờn tay sai Nhận xột về cỏc

hỡnh ảnh này ?

Nhúm 2: Nờu cảm nghĩ của người đọc khi

đọc đến những dũng này ? Vỡ sao cú được

những cảm nghĩ như thế ?

- Đoạn văn đặc biệt sống động và toỏt

Dậu

- Chị Dậu “van xin tha thiết”

- ễng – chỏu  tụi – ụng  Mày – bà

- Chị van xin không đợc đã vùng lên chống cự lại bọn chúng – ở đâu có áp bức thì ở đó có đấu tranh

- Sức mạnh của lũng căm hờn – đú cũng là sức mạnh của lũng yờu thương.

- Chị Dậu mộc mạc, hiền dịu, đầy vị tha, sống khiờm nhường, biết nhẫn nhục

chịu đựng, nhưng vẫn cú một sức sống mạnh mẽ, một tinh thần phản khỏng tiềm tàng; một thỏi độ

lờn một khụng khớ hào hứng rất thỳ vị

‘’làm cho độc giả hả hờ một chỳt sau

khi đọc những trang rất buồn thảm’’

Nhúm 3: Do đõu chị Dậu cú được sức

mạnh như thế ? Qua đoạn này ta thấy chị

Dậu là người như thế nào ?

Nhúm 4: Kết thỳc cảnh này , anh Dậu núi:

“U nú khụng được thế ! Người ta đánh

mỡnh khụng sao, mỡnh đỏnh người ta thỡ

mỡnh phải tự, phải tội’’ cũn chị Dậu lại núi

:” Thà ngồi tự để chỳng nú làm tỡnh làm

tội mói thế, tụi khụng chịu được…” Vỡ sao

cú ý kiến khỏc nhau như thế?

? Qua phân tích trên em thấy chị Dởu là

ngời phụ nữ nh thế nào ?

?Em hiểu “Cai lệ” là người thế nào trong

xó hội cũ?

? Em hiểu thế nào là thuế sưu?

? Hỡnh ảnh tờn cai lệ được tỏc giả khắc

họa qua những chi tiết nào?

- Gừ đầu roi xuống đất, cai lệ thột bằng

giong khàn khàn …: Thằng kia…

- Trợn ngược hai mắt hắn quỏt: Mày đinh

núi…

- Giọng vẫn hầm hố: Nếu khụng cú tiền

nộp sưu cho ụng bõy giờ …

- Ta này! Tha này! Vừa núi hắn vừa bịch

…? Em cú nhận xột gỡ về ngụn ngữ của

hắn?

? Những chi tiết ấy đó lột tả được những

nột bản chất gỡ của tờn cai lệ ?

-Nhà văn đó cảm nhận được xu thế ‘’tức

nước vỡ bờ’’ và sức mạnh to lớn khụn

lường của sự ‘’vỡ bờ’’ đú Và khụng phải

quỏ lời nếu núi rằng cảnh ‘’Tức nước vỡ

bờ’’ trong đoạn trớch đó dự bỏo cơn bóo

=> Là ngời phụ nữ thơng chồng, thơng con hết mực

3- Tờn cai lệ:

- Cai lệ là một viờn cai chỉ huy một tốp lớnh ở nụng thụn thời trước CM, thườngđược bọn quan lại cho phộp sử dụng bạo lực để dàn ỏp người dõn theo lệnh của chớnh quyền

-Tàn bạo, khụng chỳt tớnh người là bảnchất , tớnh cỏch của hắn

- Hung dữ, độc ác, tàn nhẫn, táng tận lơng tâm

4 Về nhan đề của đoạn trớch : Tức

nước vỡ bờ

tỏp quần chỳng nụng dõn nổi dậy sau này

Nhà văn Nguyễn Tuõn đó núi rằng Ngụ

Tất Tố, với Tắt đốn đó ‘’xui người nụng

dõn nổi loạn’’ quả khụng sai

?Hóy chứng minh nhận xột của nhà nghiờn

cứu phờ bỡnh văn học Vũ Ngọc Phan :

‘’Cỏi đoạn chi Dậu đỏnh nhau với tờn cai

lệ là một đoạn tuyệt khộo’’

- Việc tạo dựng tỡnh huống như thế nào ?

- Việc miờu tả ngoại hỡnh, hành động,

ngụn ngữ, tõm lớ nhõn vật cú gỡ đỏng chỳ ý

?

- Nghệ thuật kể chuyện, ngụn ngữ tỏc giả

và ngụn ngữ đối thoại… đặc sắc như thế

nào ?

Chỳ ý nờu rừ những gỡ khiến cho đoạn

văn được coi là ‘’’tuyệt khộo’’

? Hóy nờu nghệ thuật đặc sắc của đoạn

trớch?

- Hs trả lời

? Nội dung đoạn trớch phản ỏnh điều gỡ?

Hs đọc nội dung phần ghi nhớ

- ‘’tức nước vỡ bờ’’ và sức mạnh to lớn

khụn lường của sự ‘’vỡ bờ’’ đú

5.Giỏ trị nghệ thuật của đoạn trớch:

- Đoạn văn tuyệt khộo:

Nhõn vật được khắc hoạ rất chõn thực, sinh động, rừ nột, thể hiện sự diễn biến tõm lớ của nhõn vật chi Dậu rất hợp lớ

III.Tổng kết:

* Ghi nhớ: (SGK)

IV.Củng cố và dặn dũ:

1 Củng cố: Nắm vững nội dung, nghệ thuật của đoạn trớch

Quan đoạn trớch tỏc giả Ngụ Tất Tố phờ phỏn, ca ngợi điều gỡ ?

2 Dặn dũ: Chuẩn bị bài mới “Xõy dựng đoạn văn trong văn bản”

Rỳt kinh nghiệm giờ dạy:

Tiết 10 Ngày soạn: 01/9/2013

I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT:

- Nắm được các khái niệm đoạn văn, từ ngữ chủ đề, câu chủ đề, quan hệ giữa các câu trong đoạn văn và cách trình bày nội dung trong đoạn văn

- Vận dụng kiến thức đã học, viết được đoạn văn theo yêu cầu

II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG:

Có ý thức xây dựng đoạn văn trong văn bản

III CHUẨN BỊ: -GV: SGK,bài soạn,bảng phụ

-HS: SGK,soạn bài

IV CÁC PHƯƠNG PHÁP/KỸ THUẬT DẠY HỌC TÍCH CỰC:

Phân tích tình huống giao tiếp, thực hành viết tích cực, thảo luận, trao đổi.

V.CÁC BƯỚC LÊN LỚP:

1 Ổn định lớp:

2 Kiểm tra bài cũ:

? Nêu những hiểu biết của em về chị Dậu trong văn bản “Tức nước vỡ bờ”

- Là một người phụ nữ thương chồng, thương con hết mực

3.Bài mới:

H§ cña GV & HS Néi dung cần đạt

GV: Cho HS đọc thầm văn bản về Ngụ Tất Tố và

trả lời cõu hỏi 1 và 2 trong SGK

Phân tích tình huống giao tiếp

? Văn bản trờn gồm mấy ý? Mỗi ý được viết

? Hóy khỏi quỏt cỏc đặc điểm cơ bản của đoạn

văn và cho biết thế nào là đoạn văn?

.

I Thế nào là đoạn văn ?

- Văn bản trờn gồm hai ý Mỗi

ý viết một đoạn văn

- Chữ viết hoa đầu cõu thứ nhất lựi đầu dũng Kết thỳc đoạn văn là dấu chấm xuống dũng

- Đoạn văn là đơn vị trực tiếp tạo nờn văn bản

- Bắt đầu từ chỗ viết hoa lựi đầu dũng, kết thỳc bằng dấu chấm xuống dũng

- Biểu đạt bằng một ý tương đối hoàn chỉnh

Phân tích tình huống giao tiếp

? Đọc đoạn thứ nhất của văn bản trờn và tỡm cỏc

từ ngữ cú tỏc dụng duy trỡ đối tượng trong đoạn

văn?

? Vậy từ ngữ chủ đề là gỡ?

GV: Đọc đoạn thứ hai của văn bản

Thảo luận, trao đổi

?í khỏi quỏt bao trựm cả đoạn văn là gỡ?

? Cõu nào trong đọan văn chứa đựng ý khỏi quỏt

2.Cõu chủ đề:

- Đỏnh giỏ những thành cụng của Ngụ Tất Tố trong việc tỏi hiện thực trạng nụng thụn VN trước CM thỏng tỏm 1945 và khẳng định phẩm chỏt tốt đẹp của người lao động chõn chớnh

- Tắt đốn là tỏc phẩm tiờu biểu nhất của Ngụ Tất Tố

* Nhận xột cõu chủ đề:

- Về nội dung: Cõu chủ đề thường mang ý khỏi quỏt của

đoạn văn.

- Về hỡnh thức: Ngắn gọn, thường đủ hai thành phần chớnh

- Về vị trớ: Đứng ở đầu hoặc cuối đoạn văn

? Hóy phõn tớch và so sỏnh cỏch trỡnh bày ý của

hai đoạn văn trong văn bản nờu trờn

(Gợi ý : Đoạn thứ nhất cú cõu chủ đề khụng?

Yếu tố nào duy trỡ đối tượng trong đoạn văn?

Quan hệ ý nghĩa giữa cỏc cõu trong đoạn văn như

thế nào? Nội dung của đoạn văn được triển khai

theo trỡnh tự nào? Cõu chủ đề của đoạn thứ hai đặt

ở vị trớ nào? ý của đoạn văn này được triển khai

theo trỡnh tự nào?)

GV Cho đọc đoạn (b) SGK “Cỏc tế bào thành

phần tế bào” Đoạn văn cú cõu chủ đề khụng ?

HS trả lời

?í đoạn văn được triển khai theo trỡnh tự nào ?

- Đoạn văn triển khai đi từ cỏc ý diễn giải cụ thể

dẫn đến kết luận – Quy nạp

?Như vậy: theo cỏc đoạn đó được phõn tớch, đoạn

văn cú thể trỡnh bày nội dung theo những cỏch

nào?

GV: Gọi hs đọc nội dung phân ghi nhớ trong SGK

III Cỏch trỡnh bày nội dung trong đoạn văn:

- Đoạn thứ nhất khụng cú cõu chủ đề, từ ngữ chủ đề là yếu tốdựng để duy trỡ đối tượng Cỏc cõu trong đoạn văn khụng phụ thuộc với nhau về ý nghĩa (song hành )

-Đoạn thứ hai cõu chủ đề đượcđặt ở đầu đoạn văn í của đoạn văn được trỡnh bày theo thứ tự từ khỏi quỏt đến chi tiết (Tỏc phẩm tiờu biểu – nội dung hiện thực, mối xung đột giai cấp , bộ mặt giai cấp thống trị- nhõn vật điển hỡnh , chị Dậu- tài năng khắc họa nhõn vật của tỏc giả)

- Cõu chủ đề của đoạn văn nằm ở cuối đoạn

- Đoạn văn triển khai đi từ cỏc

ý diễn giải cụ thể dẫn đến kết luận – Quy nạp

* Rỳt ra cỏc cỏch trỡnh bày nội dung trong đoạn văn :

- Trỡnh bày theo cỏch diễn dịch - Trỡnh bày theo cỏch

GV:Gọi hs đọc yêu cầu của bài tập

?Văn bản có thể chia thanh mấy ý ? mỗi ý đợc

chia thành mấy đoạn văn?

- Văn bản gồm 2 ý, mỗi ý đợc diễn đạt thành 1

đoạn

GV: Cho hs đọc yêu câu của bài tập 2

? Phân tích cách trình bày nội dung trong các

đoạn văn ?

GV: Gọi học sinh đọc yêu cầu của bài tập 3:

? Hãy viết một đoạn văn theo cách diễn dịch; sau

đó biến đổi đoạn văn diễn dịch thành đoạn văn

quy nạp?

Yêu cầu: Viết đoạn văn theo cách diễn dịch sau

đó biến đổi đoạn văn diễn dịch thành đoạn văn

quy nạp

Gợi ý:

+ Câu chủ đề ( đã cho trớc)

+ Các câu triển khai:

- Câu 1: khởi nghĩa Hai Bà Trng

- Câu 2: chiến thắng của Ngô Quyền

- Câu 3: chiến thắng của Nhà Trần

dùng để nối với các câu chủ đề với các câu triển

khai ở phía trớc nh: vì vậy, cho nên, do đó, tóm

a Củng cố: Nắm được thế nào là đoạn văn, từ ngữ và cõu trong đoạn văn, biết

cỏch trỡnh bày nội dung trong đoạn văn

b Dặn dũ: Học bài + Làm bài tập 3+4.

Chuẩn bị cho bài viết số 1

Rỳt kinh nghiệm giờ dạy:………

Ngày soạn: 01/09/2013

Tiết 11-12: VIẾT BÀI TẬP LÀM VĂN SỐ 1(tại lớp)

I.Mục đích yêu cầu:

Ôn lại kiểu bài tự sự đã học ở lớp 6, có kết hợp với kiểu bài biểu cảm đã học ở lớp 7

Luyện tập viết bài văn và đoạn văn

- Xem lại kiểu bài tự sự ở lớp 6

III.Các bước lên lớp:

1 Ổn định lớp

2.Tổ chức kiểm tra:

-GV phát đề và nhắc nhở hs làm bài nghiêm túc

-GV nhận xét giờ kt và thu bài

IV.Dặn dò: -Về nhà tiếp tục ôn tập

-Chuẩn bị bài “Lão Hạc”

Tỏng số câu

Tổng số điểm

Tỉ lệ %

1220

1220

2.Văn bản “Tôi đi

học”

Câu 2: nắm được chủ đề của truyện ngắn

Tổng số điểm

Tỉ lệ %

110

110

hợp các phương thức ts+mt+bc để viết một bài văn ts hoàn chỉnh

Tổng số câu

Tổng số điểm

Tỉ lệ %

1770

1770

Tổng câu

Tổng điểm

Tỉ lệ %

1220

1110

1770

310100

ĐỀ KIỂM TRA

Câu 1: Thế nào là chủ đề của văn bản? Trình bày bố cục của một văn bản?

Câu 2: Em hãy nêu chủ đề của văn bản “Tôi đi học” của Thanh Tịnh

Câu 3: Kể lại kỉ niệm ngày đầu tiên đi học

ĐÁP ÁN VÀ BIỂU ĐIỂM:

Câu 1: mỗi ý đúng được 1 điểm

Câu 2: nêu đúng chủ đề văn bản được 1đ

Câu 3: -bài viết đảm bảo đúng kiểu bài và nêu được các ý sau:

DÀN BÀI

Mở bài:(0,5đ) Giới thiệu sơ lược về ngày đầu tiên đi học

Thân bài:(6đ) Xác định trình tự kể :

-Theo thời gian, không gian

- Theo các diễn biến của sự việc

- Theo diễn biến tâm trạng

Kết bài (0,5đ): Tình cảm của mình với buổi đầu tiên tới trường.

Rút kinh nghiệm

………

Tiết 13 Ngµy so¹n: 04.9.2013

LÃO HẠC

(Nam Cao)

- Thấy được nghệ thuật viết truyện bậc thầy của nhà văn Nam Cao qua truyện

- Sự thể hiện tinh thần nhõn đạo của nhà văn

- Tài năng nghệ thuật xuất sắc của nhà văn Nam Cao trong việc xõy dựng tỡnh huống truyện, miờu tả, kể chuyện, khắc hoạ hỡnh tượng nhõn vật

2 Kĩ năng:

- Đọc diễn cảm, hiểu, túm tắt được tỏc phẩm truyện viết theo khuynh hướng

hiện thực

- Vận dụng kiến thức về sự kết hợp cỏc phương thức biểu đạt trong văn bản

tự sự để phõn tớch tỏc phẩm tự sự viết theo khuynh hướng hiờn thực

3 Thỏi độ:

Biết cảm thụng, chia sẻ với những người trong cảnh ngộ như lóo Hạc

III CHUẨN BỊ: -GV: SGK,bài soạn, tltk

-HS: SGK,soạn bài

IV.Cỏc phương phỏp / kỹ thuật dạy học tớch cực cú thể sử dụng:

Động nóo, thảo luận nhúm, Viết sỏng tạo.

V.CÁC BƯỚC LấN LỚP:

1 Ổn định lớp:

2 Kiểm tra bài cũ:

Kiểm tra vở soạn bài của học sinh

3.Bài mới:

GV: Hớng dẫn phân biệt giọng đọc của các nhân

I.Tìm hiểu chung:

1.Đọc:

GV: Đọc mẫu- Gọi hs đọc- nhận xét

?Nêu những hiểu biết của em về tác giả Nam Cao?

-Nam Cao (1915 – 1951) tờn thật là Trần Hữu Tri là

nhà văn hiện thực xuất sắc với nhiều tỏc phẩm văn

xuụi viết về người nụng dõn bị vựi dập và trớ thức

nghốo sống mũn mỏi, bế tắc trong xó hội cũ Sau

cỏch mạng thỏng Tỏm, ụng đi theo khỏng chiến và

dựng ngũi bỳt phục vụ cỏch mạng ễng hy sinh trờn

đường cụng tỏc ở vựng địch hậu

?Nêu xuất xứ tác phẩm Lão Hạc?

GV: Hớng dẫn hs tìm hiểu các từ khó trong SGK

?Văn bản có thể chia làm mấy phần?

- Chia làm 3 phần

? Chỉ ra nội dung của từng phần?

P1: Từ đầu thế nào rồi cũng xong: Lão Hạc sang

nhờ ông giáo

P2: Tiếp chỉ có Binh T hiểu: Cuộc sống của Lão

Hạc sau đó, thái độ của Binh T và ông giáo khi biết

việc lão Hạc xin bả chó

P3: còn lại: Cái chết của lão Hạc

?Tình cảnh của lóo Hạc ntn?

- Nhà nghốo, vợ chết, con trai phẫn chớ bỏ đi đồn

điền cao su Lóo sống cụ độc, chỉ biết làm bạn với

con chú Vàng mà lóo gọi thõn mật là cậu Vàng

?Tại sao lóo Hạc lại gọi con chú của mỡnh là cậu

Vàng?

- Lóo thương yờu con chú

- Đõy là con vật gắn liền với kỷ niệm về đứa con

trai yờu quý của lóo và cũng cú lẽ sống cụ độc nờn

con chú trở thành người bạn thõn thiết

? Cậu Vàng được lóo Hạc đối xử như thế nào?

?Yờu thương cậu Vàng như vậy, nhưng sao lóo

phải bỏn cậu Vàng?

- Sau trận ốm cuộc sống khốn khổ lại càng khốn

khổ Lóo nuụi thõn chẳng nổi huống chi nuụi chú,

và cơ bản hơn lóo muốn giữ tài sản lại cho con

(H)Cuộc bán cậu vàng đã lu lại trong tâm trí lão

2.Chú thích:

a.Tác giả: SGK

b.Tác phẩm:

Lóo Hạc là một trong những truyện ngắn xuất sắc viết về người nụng dõn của Nam Cao

c.Từ khó: SGK3.Bố cục:

- Lóo cho nú ăn trong một cỏi bỏt, gắp thức ăn cho nú như cho con trẻ, cú gỡ ngon lóo cũng chia cho nú

* Bán cậu vàng

- Sau khi bỏn chú xong lóo Hạc gặp ụng giỏo “Lóo cố làm ra vẻ vui vẻ Nhưng