Giáo án Ngữ văn 11 kì II

Những từ phủ định mạnh mẽ, đã tác động đến độc giả một cách sâu sắc Tử hĩ, đồ nhuế, si III.Cñng cè Hình tượng nhân vật trữ tình là hình tượng một người anh hïng, trµn ®Çy ý thøc vÒ c¸i t[r]

Trang 1

Tiết PPCT: 73 , ngày soạn:

Lưu biệt khi xuất dương

Phan Bội Châu

A Mục tiêu bài học

Giúp học sinh thấy -.' chí lớn, khí phách anh hùng, tinh thần quyết liệt của nhân vật

+Sách GK, sách GV

+Thơ văn Phan Bội Châu

+Giáo án lên lớp cá nhân

C.Cách thức tiến hành

trao đổi thảo luận, trả lời các câu hỏi

D.Tiến trình lên lớp

1.Kiểm tra bài cũ:

Kiểm tra việc chuẩn bị ở nhà của học sinh

2.Giới thiệu bài mới:

 Hs làm việc với Sgk

Nêu nội dung chính của phần

tiểu dẫn?

I.Tìm hiểu chung 1.Tiểu dẫn

Tác giả

+Phan Bội Châu (1867-1940).Thuở nhỏ có tên là Phan Văn San Hiệu là Sào Nam

làng Đan Nhiệm, Nam Hoà, Nam Đàn, Nghệ An +Ông nổi tiếng thần đồng: 13 tuổi đỗ đầu huyện, 16

Nghệ An +Phan Bội Châu là nhà Nho Việt Nam đầu tiên nuôi ý

sản

sang Nhật

+Năm 1912, ông thành lập Việt Nam Quang phục hội Cũng năm này ông bị Nam triều (đứng sau là thực dân Pháp) kết án tử hình vắng mặt

Năm 1925, ông bị thực dân Pháp bắt cóc ở Trung

Việc bại lộ, thực dân Pháp phải đem ông ra xét xử công khai, 90' sự đấu tranh mạnh mẽ của nhân dân, chúng phải xoá án khổ sai chung thân và - ông về quản thúc (giam lỏng) tại Huế ông mất ở đây năm 1940

Lop11.com

Trang 2

Hoạt động của GV và HS Yêu cầu cần đạt

Suy nghĩ của em về sự

nghiệp cách mạng của Phan

Bội Châu? trong khoảng 20 năm đầu của thế kỉ XX.

tầng lớp nhân dân

Kể tên những tác phẩm trong

Phan Bội Châu?

-Năm 17 tuổi, viết : Bình Tây thu Bắc, dán ở các cổng

-Trong quá trình hoạt động cách mạng, Phan Bội Châu đã sáng tác nhiều tác phẩm, thuộc nhiều thể loại khác nhau, bằng chữ Hán và chữ Nôm

+Bái thạch vi huynh phú (1987) +Việt Nam vong quốc sử (1905) +Hải ngoại huyết (1914) +Ngục trung (1906) +Trùng quang tâm sử (1921-1925) +Văn tế Phan Châu Trinh (1926) +Phan Bội Châu niên biểu (1929) +Phan Bội Châu văn tập và Phan Sào Nam tiên sinh quốc văn thi tập (hai tập văn thơ này làm trong thời gian cụ Phan bị thực dân Pháp giam lỏng tại Huế) Nội dung chính thơ văn Phan

Bội Châu ? -Thơ văn Phan Bội Châu sôi sục, nóng bỏng tinh thần

truyền, cổ vũ tinh thần, ý chí dân tộc và hành động

sâu rộng trong nhân dân

ông -.' coi là cây bút xuất sắc nhất trong những năm đầu thế kỉ XX

Nêu hoàn cảnh ra đời bài thơ Tác phẩm:-Duy Tân hội -.' thành lập năm 1905, khi phong

biểu hiện quyết tâm 7. qua giáo lí đã lỗi thời của

mới khôi phục giang sơn Phong trào Đông Du -.' nhóm lên, đặt cơ sở, tạo cốt cán cho phong trào cách Nam đánh Pháp

ngày tết cụ Phan tổ chức ở nhà mình, để chia tay với

Em hãy nêu bố cục bài thơ? 2.Văn bản

câu trên, 4 câu 0$

Có thể chia bài thơ làm hai phần:

*Bốn câu trên:

Trang 3

Quan niệm mới về chí làm trai, cùng ý thức của cái tôi

đầy trách nhiệm

*Bốn câu còn lại:

học vấn cũ, đồng thời thể hiện khát vọng hăm hở, dấn

Hs đọc bốn câu đầu

Câu thơ đầu nói về điều gì?

tiên nói về chí làm trai?

II Đọc-hiểu văn bản

1 Bốn câu đầu Làm trai phải lạ ở trên đời Sinh ra làm thân nam nhi, phải làm -.' những việc lớn lao kì lạ, trọng đại cho đời

Lão, Nguyễn Công Trứ đã từng nói nhiều về chí làm trai

Cái lạ ấy theo em là gì? -Câu thơ thứ hai: Há để càn khôn tự chuyển dời

Lời nhắc nhở: làm trai phải xoay trời chuyển đất, phải chủ động, không nên trông chờ (lẽ nào cuộc sống muốn đến đâu thì đến, mình là kẻ đứng ngoài vô can

Chí làm trai của cụ Phan có

điều gì khác so với các bậc

tiền nhân?

Có nhân, có chí, có anh hùng”

(Nguyễn Trãi- Bảo kính cảnh giới số 5)

Luống thẹn tai nghe chuyện Vũ Hầu”

(Phạm Ngũ lão- Tỏ lòng)

“Làm trai sống ở trong trời đất Phải có danh gì với núi sông”

(Nguyễn Công Trứ- Chí làm trai) Chí làm trai mà các bậc tiền nhân nhắc đến gắn với lí

công danh sự nghiệp

Chí làm trai theo quan niệm mới mẻ của cụ Phan:

Phải xoay trời chuyển đất, phải chủ động, phải làm

Bội Châu thể hiện cái tôi đầy trách nhiệm của mình, trong những câu thơ tiếp theo

Suy nghĩ của em về hai câu

thơ tiếp theo?

Trong khoảng trăm năm cần có tớ Khẳng định đầy tự hào, đầy trách nhiệm: dành trọn

Tự nhận gánh vác việc giang sơn một cách tự giác, Nói bằng cả tâm huyết, bằng tấm lòng sục sôi của mình Phá vỡ tính quy phạm của văn học trung đại (Tính phi ngã)

Gv: nghệ thuật tuyên truyền chỉ đạt -.' hiệu quả, khi tác phẩm -.' viết bằng cả tấm lòng, tâm huyết, niềm tin chân thật!

Sau này muôn thuở há không ai?

Cụ Phan không hề khẳng định mình và phủ nhận mai Lop11.com

Trang 4

sau, mà muốn nói lịch sử là một dòng chảy liên tục,

có sự góp mặt và tham gia gánh vác công việc của

thế

Thái độ của tác giả 90' tình 2.Bốn câu cuối-Non sông đã chết Hiền thánh còn đâu?

Nhục hoài!

Việc học hành thi cử cũ, không còn phù hợp với tình giáo, cụ chỉ muốn kêu gọi sự thức thời, tinh thần hành

đầy nhiệt huyết, cá tính mạnh mẽ hành động đã

“Tử hĩ” (chết rồi); “Đồ nhuế” (nhơ nhuốc);

“Si” (ngu) Các từ trong bản dịch: nhục, hoài; ' thể hiện -.' các từ “Đồ nhuế”, “Si” trong nguyên tác

Hs đọc hai câu thơ cuối -Khát vọng hành động, thế của nhân vật trữ tình

phong đông hải” “Thiên trùng bạch lãng” vừa kì vĩ,

Hình ảnh mang tính vũ trụ ấy có tác dụng tô đậm phẩm chất của nhân vật trữ tình, đó là khát vọng là

động mới mẻ sôi động, bay lên cùng cơn gió lớn làm

lúc bay lên với muôn trùng sóng bạc

Đọc lại toàn bài thơ

Theo em? yếu tố nghệ thuật

nào đã tạo nên sức lôi cuốn

mạnh mẽ của bài thơ?

Thứ nhất:

Giọng điệu thơ đầy tâm huyết, khẳng định, tạo nên sức lôi cuốn mạnh mẽ:

Hai câu đầu ý thơ mở ra có tính chất mạnh mẽ trách nhiệm cá nhân một cách tự tin, giọng thơ lắng Hai câu cuối: tứ thơ lại trào lên mạnh mẽ, hăm hở, với Nhân vật trữ tình -.' thể hiện rõ qua giọng điệu bài thức rõ về nỗi vinh nhục ở đời, có khát vọng lớn lao,

tộc

Thứ hai:

Cách sử dụng từ ngữ:

Càn khôn, non sông, khoảng trăm năm

Trang 5

trong bút pháp thơ của Phan Bội Châu

Những từ phủ định mạnh mẽ, đã tác động đến độc giả một cách sâu sắc (Tử hĩ, đồ nhuế, si)

bài thơ?

III.Củng cố anh hùng, tràn đầy ý thức về cái tôi của mình, cái tôi ý

 Hs thảo luận nhóm  Luyện tập

Chí làm trai của Phan Bội Châu -.' khẳng định Trên mấy cơ sở sau đây:

trai phải xoay trời chuyển đất, xuống đông đông tĩnh , lên đoài đoài yên

+Vai trò của tuổi trẻ với sự tồn vong của dân tộc,

cũ!

+Nét mới: sự nhạy cảm của Phan Bội Châu 90' đòi hỏi của lịch sử, dứt khoát từ bỏ kiểu học vấn cũ Chí làm trai gắn liền với sự tồn vong của dân tộc, chuyện

danh muôn thuở không phải là mục đích chính! Nghĩa của câu

Lop11.com

Trang 6

Nghĩa của câu

A.Mục tiêu bài học

Giúp học sinh nắm -.' khái niệm “nghĩa sự việc” “nghĩa tình thái” trong câu

Biết cách vận dụng hiểu biết nghĩa của câu vào việc phân tích , tạo lập câu

+Sách GK, sách GV

đổi thảo luận, trả lời các câu hỏi, luyện tập

I.Tìm hiểu chung 1.Nghĩa của sự việc và nghĩa tình thái

Hs làm việc với sgk

Thế nào là nghĩa sự việc? -Nghĩa của sự việc là thành phần phản ánh sự tình trong câu

Vd:

“Tiếng trống thu không trên cái chòi canh của phố huyện Từng tiếng một vang xa gọi buổi chiều”

-Sự việc: báo an toàn không có gì xảy ra, chuẩn bị đóng cửa thành khi bóng chiều sắp hết

Hs làm việc với sgk

Thế nào là nghĩa tình thái? -Nghĩa tình thái là thành phần phản ánh thái độ, sự đánh

câu

2 Một số loại nghĩa tình thái quan trọng Nêu các loại nghĩa tình +Chỉ sự việc đã xảy ra hay ' xảy ra

+Chỉ khả năng xảy ra của sự việc

Các từ ngữ biểu đạt ở cuối câu: à, ôi, nhỉ, nhé, đâu,

Hs làm việc theo nhóm

II Luyện tập Bài số 1 +Vẫn: chỉ sự việc đã xảy ra

+Liền : chỉ sự việc xảy ra ngay sau đó +Không thể : nghĩa tình thái chỉ khả năng xảy ra

+Câu 5,6,7,8: nghĩa tình thái chỉ khả năng xảy ra

Hs làm việc theo nhóm Bài số 2

+Trời = mất! > phỏng đoán sự việc chắc chắn xảy ra

Trang 7

+Trời = chắc? > phỏng đoán sự việc có thể xảy ra hoặc không?

Từ “ mất”, “chắc” ở cuối câu thuộc về nghĩa tình thái

“Mất”: gắn liền với việc đánh giá tiêu cực, nên không

“anh ấy sống mất”

“Chắc”: Không có hàm ý tích cực, hay tiêu cực

“Xong rồi nhỉ”: sắc thái thân mật, chờ đợi sự đồng tình

“Xong rồi mà”: sắc thái nghi ngại Trong câu cầu khiến “ăn đi mà”: thì lại có hàm ý năn nỉ

Hs làm việc theo nhóm Bài số 3

Bài viết số năm (nghị luận văn học)

Lop11.com

Trang 8

Bài viết số 5

(nghị luận văn học)

A.Mục tiêu cần đạt

Giúp học sinh biết viết bài nghị luận văn học phân tích một vấn đề về của tác phẩm văn xuôi Rèn kĩ năng phân tích đề, kĩ năng viết bài văn nghị luận phân tích một vấn đề của tác phẩm văn xuôi

Học sinh biết trình bày và diễn đạt nội dung bài viết một cách rõ ràng, mạch lạc, đúng quy cách Hạn chế -.' những sai sót ở các bài viết 9ớc

!$ng tiện thực hiện

+Sách GK, sách GV

Giáo viên nhắc nhở học sinh trung thực tự giác, nghiêm túc thực hiện đúng quy chế kiểm tra thi cử, trên tinh thần của cuộc vận động “Hai không” giáo viên kiểm tra ý thức học sinh trong giờ làm bài tại lớp

1.Giáo viên nhắc nhở chung

Chép đề lên bảng:

Lam)

2. Học sinh làm bài

Giáo viên theo dõi quá trình làm bài của học sinh trong giờ kiểm tra

Giáo viên thu bài, dặn dò khi hết giờ

Đáp án chấm

MB:

+Học sinh giới thiệu khái quát về tác phẩm, tác giả

TB:

Bóng tối / ánh sáng; Bầu trời / mặt đất

ánh sáng chỉ làm tô đậm thêm bóng đêm; Bầu trời đẹp “hàng ngàn ngôi sao ganh nhau lấp lánh” tô đậm thêm cảnh nghèo 0 mặt đất “Trên đất chỉ còn rác 9E vỏ E vỏ thị, lá nhãn và lá mía Mấy đứa trẻ con nhà nghèo ở ven chợ cúi lom khom trên mặt đất

đi lại tìm tòi ”

tối tăm

KB:

Trang 9

+Khái quát lại các ý của bài viết

+Suy nghĩ riêng của cá nhân

Biểu Điểm

Điểm 9 >10: Bài có kết cấu mạch lạc, diễn đạt loát, có cảm xúc, đáp ứng đủ những yêu cầu trên.Chữ viết cẩn thận

có thể còn có một vài sai sót nhỏ về lỗi chính tả

Điểm 5>6: Diễn đạt hợp lí, nắm -.' sơ .' những yêu cầu trên, còn mắc từ 5 đến 6 lỗi chính tả

Điểm 3>4 : Hiểu đề một cách sơ .' diễn đạt lúng túng, sai nhiều lỗi chính tả, ngữ pháp

Điểm 1>2 : Không đạt các yêu cầu trên Phân tích chung chung toàn truyện

Điểm 0 : Lạc đề, để giấy trắng, hoặc viết linh tinh không phù hợp yêu cầu đề

Thu bài

Hầu trời (Tản Đà)

-

Lop11.com

Trang 10

Tiết PPCT: 76,77 , ngày soạn:

Hầu trời

Tản Đà

A.Mục tiêu bài học

Giúp học sinh hiểu -.' ý thức cá nhân, ý thức nghệ sĩ của Tản Đà, -.' thể hiện qua cách nhà thơ cấu câu chuyện Hầu trời đầy kì thú Thấy -.' những cách tân nghệ thuật trong bài thơ và quan niệm mới về nghề văn của ông

+Sách GK, sách GV

+Thơ văn Tản Đà Nguyễn Khắc Hiếu

trao đổi thảo luận, trả lời các câu hỏi

trai của Phan Bội Châu

I Tìm hiểu chung

1 Tiểu dẫn

 Hs làm việc với Sgk

Nêu nội dung chính của

phần tiểu dẫn?

Tác giả : Tản Đà (1889-1939) Tên khai sinh là Nguyễn Khắc Hiếu

nay là huyện Ba Vì, tỉnh Hà Tây quê ông nằm ở bờ sông Đà, gần núi Tản Viên, vì thế ông lấy bút danh Tản Đà

+Ông sinh ra trong một gia đình có truyền thống

nghề viết văn xuất bản

+Ông sống phóng túng, từng đeo “túi thơ” đi khắp ba kì Bắc, Trung, Nam Từng nếm đủ mùi cay đắng, vinh hạnh, tuy nhiên ông vẫn giữ -.' cốt cách nhà Nho và phẩm chất trong sạch

+Thơ:

Khối tình con I (1916) Khối tình con II (1918) Khối tình con III (1932) Còn chơi (1921)

Trang 11

Thơ Tản Đà (1925) +Văn xuôi:

Giấc mộng lớn (1928) Giấc mộng con I (1916) Giấc mộng con II (1932) Tản Đà văn tập (1932) +Chú giải: Truyện Kiều +Soạn: Tây Thi (tuồng), Thiên Thai (tuồng)

Tản Đà? nổi bật về thơ.Thơ ông là điệu tâm hồn mới mẻ với cái tôi lãng mạn

bay bổng; vừa hài hoà, phóng khoáng, ngông nghênh

“Thơ ông là gạch nối của hai thời đại thi ca”

1932-1945

Xuất xứ: Hầu trời in trong tập còn chơi (1921)

Nêu bố cục bài thơ?

2.Văn bản

Bố cục: bốn đoạn

Đoạn I:

Từ đầu đến câu 20 “Trời đã sai gọi thời phải lên”

(Lí do và thời điểm -.' lên đọc thơ hầu trời)

Đoạn II:

Việt” (Cuộc đọc thơ cho trời và ' tiên giữa chốn thiên môn đế khuyết)

Đoạn III:

Tiếp đó đến câu 98 Tâm tình với trời về tình cảnh khốn khó của nghề viết

Đoạn IV: còn lại Phút chia li đầy xúc động giữa nhà thơ với trời và ' tiên

Nhận xét về bố cục bài thơ?

+Bố cục mạch lạc, rõ ràng

+Mạch chính là kể chuyện theo trình tự thời gian, giúp

+Âm điệu bài thơ cũng có sự chuyển biến linh hoạt;

âm điệu gắn liền với mạch truyện Đoạn I và II, vui, sôi nổi, hào hứng Đoạn III: nhân vật trữ tình thể hiện

sự xót xa, có xen vào sự an ủi vỗ về của trời

Đoạn còn lại: âm điệu thơ có vẻ ngậm ngùi

Nêu chủ đề của bài thơ?  Chủ đề:Miêu tả lí do và thời điểm lên đọc thơ hầu trời để bộc

Lop11.com

Trang 12

lộ cái tôi thật tài hoa, phóng túng và khao khát -.' khẳng định giữa cuộc đời Đồng thời trần tình tình cảnh khốn khổ của nghề viết văn và thực hành “Thiên

Hs đọc Sgk-Tác giả kể lại lí

do, thời điểm lên hầu trời

II Đọc-hiểu văn bản

1 Tác giả lên hầu trời -Trăng sáng, canh ba (rất khuya) -Nhà thơ không ngủ -.' thức bên ngọn đèn xanh, vắt chân chữ ngũ Tâm trạng buồn, ngồi dậy đun -Hai cô tiên xuất hiện, cùng 'N nói: trời đang mắng

thơ cho trời nghe!

-Trời đã sai gọi buộc phải lên!

Câu chuyện lên tiên -.' kể “Đêm qua chẳng biết có hay không

Chẳng phải hoảng hốt, không mơ màng Thật hồn! Thật phách! Thật thân thể!

một câu chuyện có thật! (một sự thoả thuận ngầm với

Cách đọc thơ:

“Tiếng ngâm vang cả sông Ngân Hà”

(dài), vọng lên cả sông Ngân Hà trên trời

Em có nhận xét gì về hai

câu thơ sau? “Ước mãi bây giờ mới gặp tiên

hai, thật lạ: quen cả với tiên! nhà thơ cũng là vị “trích tiên” - tiên bị đày xuống hạ giới Việc lên đọc thơ hầu trời cũng là việc bất đăc dĩ: “Trời đã sai gọi thời phải lên”

Có chút gì đó ngông nghênh, kiêu bạc! tự nâng mình lên trên thiên hạ, trời cũng phải nể, phải sai gọi lên

đọc thơ hầu trời!

Hs đọc đoạn hai

Tác giả kể chuyện mình đọc

thơ cho trời và các vị '

2 Tác giả đọc thơ hầu trời -Theo lời kể của nhân vật trữ tình, không gian, cảnh

“Cửa son đỏ chói” -> tạo vẻ rực rỡ

“Thiên môn đế khuyết” -> nơi ở của vua, vẻ sang

quý phái

Không gian bao la, sang trọng, quý phái của trời

nghe Cách miêu tả làm nổi bật cái ngông của nhân vật trữ tình

+ “Vừa trông thấy trời sụp xuống lạy”-vào nơi thiên

Trang 13

nào? Ge.' mời ngồi: “truyền cho văn sĩ ngồi chơi đấy”,

đọc thơ say “đắc ý đọc đã thích” (có cảm hứng, càng đọc càng hay) “Chè trời nhấp giọng càng tốt hơi” (hài 0' “văn dài hơi tốt ran cung mây”

Trời, ' tiên nghe đọc thơ +Trời khen: “trời nghe, trời cũng lấy làm hay” Trời

“ Trời lại phê cho văn thật tuyệt +Các ' tiên:

Hằng Nga, Chúc nữ trau đôi mày Song Thành, Tiểu Ngọc lắng tai đứng

Đọc xong một bài cùng vỗ tay”

Em thấy thái độ của các vị

' tiên có điều gì đặc biệt? Nở dạ: mở mang nhận thức -.' nhiều cái hay.

viết tiếp hai câu thơ:

z tiên ao 0' tranh nhau dặn Anh gánh lên đây bán chợ trời”

Những phản ứng về mặt tâm lí của trời và các vị ' tiên đan xen vào nhau làm cho cảnh đọc thơ diễn ra thật sôi nổi, hào hứng, linh hoạt

cuốn hút vào câu chuyện đọc thơ ấy, cũng cảm thấy

Tiết hai

Giáo viên: Tạo tâm thế cho học sinh 0' vào giờ hai của bài

Qua việc đọc thơ hầu trời

tác giả muốn bày tỏ thái độ

của mình về điều gì?

3.Thái độ của tác giả qua việc đọc thơ hầu trời +Thể hiện quan niệm về tài năng (tài thơ) Nhà thơ nói -.' nhiều tài năng của mình một cách tự

+“Văn dài hơi tốt ran cung mây Trời nghe, trời cũng lấy làm hay”

+ “Văn đã giàu thay, lại lắm lối”

+ “Trời lại phê cho văn thật tuyệt

Lop11.com

+Sách GK, sách GV

+Thơ văn Tản Đà Nguyễn Khắc Hiếu

C.Cách... tình I (1916) Khối tình II (1918) Khối tình III (1932) Còn chơi (1921)

Trang 11< /span>

Hoạt động GV HS Yêu... khốn khổ nghề viết văn thực hành “Thiên

Hs đọc Sgk-Tác giả kể lại lí

do, thời điểm lên hầu trời

II Đọc-hiểu văn

1 Tác giả lên hầu trời -Trăng sáng, canh ba (rất khuya)

Định dạng
Số trang	20
Dung lượng	123,02 KB