Nắm được các mục, cách thuyết - Muốn thuyết minh về một phương pháp cách làm minh mà không hiểu gì về cách làm, thì người viết phải nắm chắc, hiểu rõ về phương phương pháp đó thì có viết[r]
Trang 1Tuần 19 - Tiết 73 Ngày soạn:1/1/2009 Văn bản:
Nhớ rừng.
( Thế Lữ )
A Mục tiêu
- Giúp hs cảm nhận được niềm khao khát tự do mãnh liệt, nỗi chán ghét sâu sắc cái thực tại tù túng, tầm thường, giả dối được thể hiện trong bài thơ qua lời con hổ bị nhốt ở vườn bách thú
- Thấy được bút pháp lãng mạn đầy truyền cảm của bài thơ
- Giáo dục tình yêu tự do
B Chuẩn bị.
- GV: Sgk,sgv, giáo án, tài liệu
- HS: Đọc văn bản, trả lời câu hỏi sgk
C Tiến trình dạy - học.
- Tổ chức
- Kiểm tra: Việc chuẩn bị của hs
- Bài mới
- Gọi hs đọc chú thích ( * ) sgk
? Hãy nêu những tóm tắt hoặc hiểu
biết của em về tác giả, tác phẩm và
phong trào " Thơ mới " ?
- Gv giới thiệu một số thông tin về
tác giả và tác phẩm cùng phong trào
" Thơ mới" trong cuốn" Thi nhân
Việt Nam "
? Nêu hoàn cảnh sáng tác bài thơ?
- Gv hướng dẫn hs cách đọc
- Gv đọc mẫu - gọi hs đọc có nhận
xét
- Gv và hs kết hợp giải thích một số
chú thích về các từ Hán Việt và từ cổ
trong sgk
? Bài thơ có thể chia làm mấy phần?
Nêu nội dung chính từng phần?
I Giới thiệu chung.
1 Tác giả
- Thế Lữ ( 1907 - 1989 ).Tên là Nguyễn Thứ Lễ, quê
ở Bắc Ninh
- Với hồn thơ lãng mạn, ông đã góp tiếng nói quan trọng vào việc đổi mới thơ ca và đem lại chiến thắng cho " Thơ mới "
2 Tác phẩm.
- Là bài thơ tiêu biểu của Thế Lữ và là tác phẩm góp phần mở đường cho sự chiến thắng Thơ mới
II Đọc hiểu văn bản.
1 Đọc - chú thích.
- Thể thơ 8 chữ gieo vần liền , vần bằng trắc hoán vị nhau đều đặn Thể thơ này có sự kế thừa của thơ truyền thống( ca trù, hát nói) song tự do, linh hoạt "
mới" hơn nhiều.
- Đọc to , rõ, chính xác, ngắt nhịp phù hợp với nội dung , đồng thời kết hợp thể hiện tâm trạng của con hổ: lúc chán chường, khinh miệt; lúc lớn mạnh, phi thường; lúc nhớ nhung, nuối tiếc đến da diết về rừng xanh
2 Bố cục:
- Đoạn 1&4: cảnh vườn bách thú, nơi con hổ bị giam
cầm.
- Đoạn 2&3: cảnh núi non hùng vĩ, nơi con hổ tung hoành những ngày còn làm chúa sơn lâm.
- Đoạn 5: Nỗi khát khao, nuối tiếc về một thời oanh
liệt.
+ Cấu trúc đối lập của bài thơ rất phù hợp với diễn biến tâm trạng con hổ và thể hiện tốt chủ đề
Trang 2- Hs đọc khổ thơ 1 & 4.
? Hổ cảm nhận những nỗi khổ nào
khi bị nhốt trong cũi sắt ở vườn bách
thú ?
? Theo em, trong các nỗi khổ đó, nỗi
khổ nào có thể biến thành " khối
căm hờn" ? Vì sao ?
? Hãy phân tích cảm xúc của con hổ
qua hình ảnh thơ " Gậm một khối
căm hờn " ?
? Từ nội dung phân tích đó, em hãy
cho biết thái độ và nhu cầu sống của
hổ là gì ?
? Quan sát đoạn thơ 4 và cho biết
cảnh vườn bách thú được diễn tả qua
các chi tiết nào ?
? Các cảnh tượng đó có gì đặc biệt ?
? Nhận xét về giọng thơ, từ ngữ,
nhịp thơ ? Tác dụng ?
? Đặt trong hoàn cảnh sáng tác bài
thơ, cảnh vườn bách thú gợi cho em
liên tưởng đến vấn đề gì ?
? Từ kết quả phân tích hai khổ thơ
trên, em hiểu gì về tâm sự của con
hổ ở vườn bách thú và thái độ của
tác giả ?
3 Phân tích
a Tâm sự u uất của hổ khi ở vườn bách thú.
- Nỗi khổ của hổ:
+ Gậm một khối căm hờn, ta nằm dài, trông ngày tháng dần qua: Không được hoạt động, phải ở trong
một không gian tù hãm, thời gian kéo dài
+ Lũ người giương mắt bé giễu oai linh rừng thẳm -> Nỗi nhục bị biến thành trò chơi cho thiên hạ tầm thường
+ Ngang bầy cùng bọn gấu dở hơi, cặp báo vô tư lự : Nỗi bất bình vì bị ở chung với bọn thấp kém
- Nỗi nhục bị biến thành trò chơi lạ mắt cho lũ người ngạo mạn vì hổ là chúa sơn lâm khiến cho cả người cũng phải khiếp sợ
- Thể hiện cảm xúc căm hờn kết đọng trong tâm hồn, luôn đè nặng, nhức nhối không có cách nào giải thoát phải ngày ngày đau đớn " gậm "
- Chán ghét cuộc sống tầm thường tù túng, luôn khao khát tự do, được sống với đúng phẩm chất của mình
- Hoa chăm, cỏ xén, lối phẳng, cây trồng- dải nước
đen giả suối chẳng thông dòng - Len dưới nách những mô gò thấp kém.
- Cảnh đơn điệu, nhàm tẻ, nhân tạo nhỏ bé, vô hồn "
tầm thường, giả dối ".
- Giọng thơ như giễu nhại, từ ngữ có tính liệt kê liên tiếp, ngắt nhịp lúc dồn dập, lúc kéo dài góp phần thể hiện nỗi chán chường, khinh miệt của con hổ đối với hoàn cảnh sống
- Đó chính là thực tại xã hội đương thời
- Con hổ ngao ngán, chán ghét cao độ đối với cảnh vườn bách thú, khao khát được sống tự do, chân thật
và đó cũng là tâm sự của con người trước thực tại xã hội
D Củng cố - Hướng dẫn
? Hãy đọc diễn cảm bài thơ.( Chú ý giọng điệu, ngắt nhịp, tâm trạng của con hổ
trong từng hoàn cảnh cụ thể ).
- Gọi 2 hs đọc ( Có nhận xét )
- Về nhà học bài, học thuộc lòng bài thơ
- Tiếp tục soạn bài để giờ sau học tiếp
Trang 3
Tiết 74 Ngày soạn:2/1/2009 Văn bản:
Nhớ rừng( tiếp ) ( Thế Lữ )
A Mục tiêu
- Giúp hs cảm nhận được niềm khao khát tự do mãnh liệt, nỗi chán ghét sâu sắc cái thực
tại tù túng, tầm thường, giả dối được thể hiện trong bài thơ qua lời con hổ bị nhốt ở vườn bách
thú
- Thấy được bút pháp lãng mạn đầy truyền cảm của bài thơ
- Giáo dục tình yêu tự do
B Chuẩn bị.
- GV: Sgk,sgv, giáo án, tài liệu
- HS: Đọc văn bản, trả lời câu hỏi sgk
C Tiến trình dạy - học.
- Tổ chức
- Kiểm tra: ? Phân tích tâm sự u uất của hổ khi ở vườn bách thú?
- Bài mới
*Hs đọc khổ thơ 2, 3
? Cảnh sơn lâm được gợi tả qua
những chi tiết nào ?
? Tác giả sử dụng các biện pháp
nghệ thuật gì ? Tác dụng ?
? Hình ảnh " chúa tể muôn loài"
hiện lên ntn trước cảnh sơn lâm đó?
? Nhận xét gì về từ ngữ, nhịp điệu
của lời thơ miêu tả" chúa tể muôn
loài " ?
? Từ đó hình ảnh chúa tể của muôn
loài được khắc hoạ mang vẻ đẹp
ntn?
* Hs đọc đoạn thơ 3
? Cảnh rừng, nơi con hổ sống " thời
oanh liệt " được miêu tả có vẻ đẹp
đặc biệt ntn ?
? Cảnh thiên nhiên hiện lên ntn?
? Giữa cảnh thiên nhiên ấy, chúa tể
muôn loài đã sống một cuộc sống
ntn ?
? Đại từ ta lặp lại trong các lời thơ
trên có ý nghĩa gì?
? Tìm và phân tích tác dụng các
biện pháp nghệ thuật được sử dụng
trong khổ thơ ?
- Gv giới thiệu tranh minh hoạ sgk
trang 4
b Hình ảnh con hổ trong chốn giang sơn hùng vĩ.
- Bóng cả, cây già, tiếng gió gào ngàn, giọng nguồn hét
núi.
- NT: điệp từ "với", động từ mạnh chỉ đặc điểm hành
động có tác dụng gợi tả sức sống mãnh liệt của núi rừng bí ẩn
- Bước chân dõng dạc, đường hoàng, tấm thân sóng cuộn nhịp nhàng,vờn bóng, mắt thần quắc, khiến mọi vật đều im hơi
- NT: sử dụng liên tiếp từ ngữ gợi tả hình dáng, tính cách của hổ, nhịp thơ ngắn, thay đổi
=>Hình ảnh " chúa tể muôn loài" ngang tàng, lẫm liệt giữa núi rừng uy nghiêm, hùng vĩ
- Đêm vàng, mưa chuyển bốn phương, bình minh cây xanh nắng gội, chiều lênh láng máu sau rừng
- Cảnh thật rực rỡ, huy hoàng, náo động, hùng vĩ và bí ẩn
- Say mồi, lặng ngắm giang sơn ta đổi mới, tiếng chim
ca giấc ngủ ta tưng bừng, ta đợi chết
- Thể hiện khí phách ngang tàng làm chủ, tạo nhạc
điệu rắn rỏi hùng tráng
- NT: tác giả đã sử dụng h/ ảnh thơ giàu chất tạo hình,
điệp từ" ta", điệp ngữ" nào đâu, đâu những", thán từ "
than ôi " cứ lặp đi, lặp lại, diễn tả thấm thía nỗi nhớ
tiếc khôn nguôi của con hổ đối với những cảnh không bao giờ còn thấy nữa
Trang 4- Gọi hs đọc tiếp khổ thơ cuối bài
thơ " Nhớ rừng "
? ở khổ thơ cuối có hai tâm trạng
đối lập nhau trong con hổ, hãy tìm
hai tâm trạng đó ?
? Giấc mộng ngàn của hổ hướng về
một không gian ntn?
? Các câu cảm thán ở đầu và kết
đoạn có ý nghĩa gì trong việc thể
hiện " giấc mộng ngàn " của con hổ
? Tâm sự của con hổ có gì gần gũi
với tâm sự của người dân VN
đương thời ?
? Căn cứ vào nội dung đã phân tích,
hãy giải thích vì sao tác giả lại
mượn lời của con hổ ở vườn bách
thú ? Tác dụng ?
? Bài thơ có thành công gì về NT ?
c Nỗi niềm khao khát giấc mộng ngàn
- Tâm trạng chán chường, bất hoà sâu sắc với thực tại
và nỗi khát khao tự do mãnh liệt
- Oai linh hùng vĩ, thênh thang Đó là một không gian trong mộng
- Bộc lộ trực tiếp nỗi nhớ về rừng xanh và càng làm rõ hơn niềm đau xót, bất lực khi không thực hiện được khát vọng sống chân thật cuộc sống của chính mình , trong xứ sở của mình
- Tâm trạng của con hổ cũng chính là tâm trạng của người dân VN mất nước khi đó ( sống trong cảnh nô
lệ nên phải " gậm một khối căm hờn " và nhớ tiếc khôn nguôi chiến công chống giặc ngoại xâm vẻ vang trong lịch sử )
4 Tổng kết.
- Mượn lời của hổ để diễn tả sâu sắc nỗi chán ghét thực tại tầm thường và niềm khát khao tự do mãnh liệt
- Tác dụng : Khơi gợi lòng yêu nước thầm kín của người dân mất nước thuở ấy
- NT: Cảm hứng thơ lãng mạn, hình tượng con hổ đẹp
có giá trị , hình ảnh thơ giàu chất tạo hình, ngôn ngữ nhạc điệu phong phú, các phép tu từ có giá trị biểu cảm cao
* Ghi nhớ:
- Hs đọc - Gv nhấn mạnh
III Luyện tập.
- Trong các khổ thơ xuất hiện những câu thơ mới lạ, em thích nhất câu thơ nào ? Vì sao ?
- Gv gợi ý: Hs có thể tự bộc lộ sở thích của mình song phải nêu lên cơ sở của ý thích đó dựa vào nội dung và nghệ thuật của câu thơ
- Ví dụ câu thơ : Lượn tấm thân như sóng cuộn nhịp nhàng
Vờn bóng âm thầm, lá gai , cỏ sắc.
* Những câu thơ sống động, giàu chất tạo hình, đã diễn đạt chính xác vẻ đẹp vừa uy nghi, dũng mãnh vừa mềm mại, uyển chuyển của chúa sơn lâm
D Củng cố - Hướng dẫn
? Hình ảnh con hổ hiện lên như thế nào trong chốn giang sơn hùng vĩ ? Từ đó hãy khái quát lên khát vọng của Hổ và cũng là nỗi niềm của tác giả ?
- Về nhà học bài, học thuộc lòng bài thơ
- Chuẩn bị: Câu nghi vấn
Trang 5
Tiết 75 Ngày soạn:2/1/2009
Tiếng việt:
Câu nghi vấn
A Mục tiêu.
- Giúp hs hiểu rõ đặc điểm hình thức của câu nghi vấn và phân biệt câu nghi vấn với
các kiểu câu khác
- Nhận biết và nắm vững chức năng chính của câu nghi vấn: dùng để hỏi
- Giáo dục ý thức viết câu đúng mục đích, hoàn cảnh giao tiếp
B Chuẩn bị.
- GV: Sgk,sgv, giáo án, tài liệu
- HS: Đọc ví dụ, trả lời câu hỏi sgk
C Tiến trình dạy - học.
- Tổ chức
- Kiểm tra: Việc chuẩn bị của hs
- Bài mới
- Gv cung cấp bảng phụ ghi ví dụ
sgk
- Hs đọc và quan sát kĩ các ví dụ
? Trong đoạn trích trên, câu nào là
câu nghi vấn ?
? Những đặc điểm hình thức nào
cho ta biết đó là câu nghi vấn ?
? Câu nghi vấn trong đoạn trích trên
dùng để làm gì ?
? Vậy thế nào là câu nghi vấn ?
? Hãy đặt một số câu nghi vấn ?
? Xác định câu nghi vấn? Những
dặc điểm hình thức cho biết đó là
câu nghi vấn?
? Căn cứ vào đâu để xác định
những câu trên là câu nghi vấn?
? Trong các câu đó có thể thay từ
hay bằng từ hoặc được không?
I Đặc điểm hình thức và chức năng chính.
1 Ví dụ
2 Nhận xét.
* Các câu nghi vấn:
- Sáng ngày người ta đấm u có đau lắm không ?
- Thế làm sao u cứ khóc mãi mà không ăn khoai ?
- Hay là u thương chúng con đói quá ?
* Đặc điểm hình thức của câu nghi vấn:
- Đánh dấu kết thúc câu bằng dấu ? ( Khi viết )
- Có những từ nghi vấn: sao, không, hay là
- Chức năng chính : dùng để hỏi
3 Ghi nhớ:
- Gv hệ thống hoá kiến thức
- Hs đọc
II Luyện tập.
Bài 1.
* C ác câu nghi vấn và đặc điểm hình thức của nó a.Chị khất tiền sưu đến mai có phải không ?
b.Tại sao con người lại phải khiêm tốn như thế ?
c c.Văn là gì ? Chương là gì ?
d Chú mình muốn cùng tớ đùa vui không? Đùa cái gì?
gì? Cái gì thế? Chị Cốc… hả?
Bài 2.
a.Căn cứ để xác định câu nghi vấn: có từ hay
b Hs thay từ " hay " bằng từ " hoặc ", từ đó rút ra nhận xét
Trong các kiểu câu khác từ " hay " có thể thay thế bằng từ " hoặc " Nhưng trong kiểu câu nghi vấn nếu thay từ hay bằng từ hoặc thì câu trở nên sai ngữ pháp hoặc biến thành một câu khác thuộc kiểu câu trần thuật và có ý nghĩa khác hẳn
Trang 6? Có thể đặt dấu chấm hỏi cuối
những câu sau được không? Vì sao?
? Phân biệt hình thức, ý nghĩa của
2 câu sau?
? Hãy cho biết sự khác nhau về
hình thức và ý nghĩa của 2 câu sau?
? Cho biết 2 câu nghi vấn sau đúng
hay sai?
Bài 3
- Không thể đặt dấu chấm hỏi vì đó không phải là những câu nghi vấn
* Gv hướng dẫn hs phân biệt :
- Từ nghi vấn: ai, gì, không
- Từ phiếm định: ai trong " ai cũng biết "; gì trong "
Nó không tìm gì cả ";
- Tổ hợp : X( = ai, gì, nào, đâu, bao giờ ) cũng " ai
cũng thế "- bao giờ cũng có ý nghĩa khẳng định tuyệt
đối ( X là từ phiếm định )
Bài 4
* Câu a,b khác nhau về từ nghi vấn: a- có…không?
b- Đã… chưa?
- Khác nhau về ý nghĩa:
a.Hỏi về thời điểm của một trạng thái thuộc hiện tại
b Hỏi về thời điểm của một trạng thái thuộc quá khứ
- Đối với câu a trả lời: rất khoẻ
- Đối với câu b trả lời: đã khoẻ
* Đặt một số câu tương tự theo mô hình trên:
- An có quyển sách ấy không?
- An đã có quyển sách ấy chưa?
Bài 5
- Hình thức: khác nhau ở trật tự từ
- ý nghĩa:+ câu a hỏi về thời điểm của một hành động
sẽ diễn ra trong tương lai
+ Câu b hỏi thời điểm của một hành động đã
diễn ra trong quá khứ
Bài 6
- Hai câu nghi vấn này đúng, dùng để hỏi trong thực tế
có từ nghi vấn bao nhiêu Kết thúc dấu chấm hỏi Về ý nghĩa chúng hỏi số lượng cụ thể để rõ thêm về tính chất đã biết của sự vật
D Củng cố - Hướng dẫn
? Khi nói , câu nghi vấn phải thể hiện giọng điệu ntn ? Ví dụ ?
- Về nhà học bài Hoàn thiện hết các bài tập còn lại
- Tìm hiểu trước bài: " Viết đoạn văn trong văn bản thuyết minh "
_
Tuần 21 - Tiết 76 Ngày soạn:6/1/2009
Tập làm văn:
Viết đoạn văn trong văn bản thuyết minh.
A Mục tiêu.
- Giúp hs biết cách sắp xếp ý trong đoạn văn thuyết minh cho hợp lí
- Nhận biết các ý, chủ đề của đoạn để tránh nhầm lẫn khi viết đoạn
Trang 7- Giáo dục ý thức khi viết bài phải tách thành các đoạn cho phù hợp.
B Chuẩn bị.
- GV: Sgk,sgv, giáo án, tài liệu
- HS: Đọc ví dụ, trả lời câu hỏi sgk
C Tiến trình dạy - học.
- Tổ chức
- Kiểm tra: ? Thuyết minh một thể loại văn học cần chú ý điều gì?
- Bài mới
- Gv cung cấp bảng phụ ghi ví dụ 4
đoạn văn sgk
? Từ nào được nhắc lại trong các câu
đó? Dụng ý gì?
? Chủ đề của đoạn văn là gì? Câu nào
là câu chủ đề?
? Nội dung của các câu còn lại?
? Các câu trong đoạn văn có vai trò
ntn trong việc thể hiện và phát triển
câu chủ đề
? Xác định câu chủ đề trong đoạn văn
sau? Từ ngữ nào là từ ngữ chủ đề?
? Các câu còn lại có vai trò gì?
? Đoạn văn thuyết minh về cái gì?
? Cần đạt những yêu cầu gì?
? Đối chiếu với các chuẩn mực ấy
đoạn văn đã mắc những lỗi gì
? Theo em nên sửa lại ntn?
- Hs lập dàn bài vào vở - Gv kiểm tra,
đôn đốc
- Gv gọi hs đọc đoạn văn đã sửa để
I Đoạn văn trong văn bản thuyết minh.
1 Nhận dạng các đoạn văn thuyết minh.
a Ví dụ:
b Nhận xét.
* Đoạn văn a:
- Từ nước được nhắc lại trong các câu Đó chính là
từ quan trọng nhất thể hiện chủ đề của đoạn văn.
- Câu 1( Chủ đề ): nguy cơ thiếu nước sạch của thế giới
- Câu 2: cung cấp thông tin về lượng nước ngọt ít ỏi.
- Câu 3: Lượng nước ấy bị ô nhiễm.
- Câu 4: Sự thiếu nước ở các nước thứ 3.
- Câu 5: Dự báo năm 2025 thì 2/3 ds thế giới thiếu nước.
=> Các câu sau bổ sung thông tin làm rõ ý câu chủ
đề Câu nào cũng nói về nước GV:Đoạn văn thuyết minh về một hiện tượng tự
nhiên xã hội
* Đoạn văn b( Tương tự )
- Câu 1 ( chủ đề ): PVĐ nhà cách mạng… lớn.
- Các câu tiếp theo cung cấp thông tin về PVĐ theo lối liệt kê các hoạt động đã làm
Câu 2: sơ lược giới thiệu quá trình hoạt động Cộng
hoà xã hội chủ nghĩa việt nam và cương vị lãnh đạo
Đảng, nhà nước mà đồng chí PVĐ trải qua.
Câu 3: nói về quan hệ của ông với Chủ tịch HCM
GV: là đoạn văn thuyết minh giới thiệu về một danh
nhân
2 Sửa lại các đoạn văn thuyết minh chưa chuẩn.
a Ví dụ:
b Nhận xét.
* Đoạn văn a.
- Thuyết minh chiếc bút bi ( cấu tạo, công dụng, cách sử dụng)
- Đoạn văn không rõ câu chủ đề, các ý lộn xộn, thiếu mạch lạc
* Sửa lại: tách thành 2 đoạn:
- Đoạn 1: Phần ruột bút bi gồm đầu bút bi và ống mực, loại mực đặc biệt
- Đoạn 2: Phần vỏ gồm ống nhựa hoặc sắt để bọc
Trang 8lấy điểm.
? Đoạn văn thuyết minh về cái gì?
? Cách sắp xếp các ý trong đoạn văn
có hợp lí không?
? Nêu cách sửa?
? Vậy khi viết bài văn thuyết minh
phải viết đoạn ntn ? Mỗi đoạn phải
sắp xếp ntn ?
? Viết đoạn văn MB, KB cho đề bài:
Giới thiệu trường em?
? Viết một đoạn văn với chủ đề: '' Hồ
Chí Minh tìm đường cứu nước"
- Gv gợi ý hs có thể mô phỏng đoạn
văn viết về PVĐ để viết tiếp
- Hs vận dụng kiến thức đã học để
viết đoạn
- Gv đôn đốc - kiểm tra và gọi hs đọc
để lấy điểm
? Viết đoạn văn giới thiệu sách ngữ
văn 8, tập một?
ruột bút và làm cán bút viết Phần này gồm ống, nắp bút có lò so
* Đoạn văn b
- Thuyết minh về chiếc đèn bàn
- Cách sắp xếp các ý chưa hợp lí
Sửa lại: tách thành 2 đoạn:
- Đoạn1: Phần đế đèn
- Đoạn2: phần đèn (có công tắc ,dây điện, bóng đèn,
đui đèn, , chao đèn)
3 Ghi nhớ:
- Gv tổng hợp kiến thức
- Hs đọc ghi nhớ
II Luyện tập.
Bài 1
- MB: Nếu ai đi qua trục đường lớn của xã, xin dừng chân lại ghé thăm trường tôi Đó là trường THCS xã
An Bình Ngôi trường to, rộng nằm khuất sau hàng cây xà cừ lá xanh um rợp mát
- KB: Chỉ còn một thời gian nữa thôi tôi sẽ phải xa ngôi trường này đề lên lớp vào trường THPT Biết bao kỉ niện đẹp của thầy cô, bạn bè đã lưu dấu nơi
đây Mỗi lần nghĩ vậy, tôi càng thấy gắn bó và yêu thương hơn bao giờ hết mái trường cấp 2 xinh xắn
và thân thuộc này
Bài 2
* Có thể viết: Từ khi còn nhỏ tuổi, Người đã từng
nung nấu ý chí phải tìm ra con đường cứu nước để giải phóng dân tộc Năm 1911, khi đã trang bị cho mình một số kiến thức, Người đã dũng cảm một mình lên thuyền sang Pháp với quyết tâm " muốn
đánh đuổi được kẻ thù thì ta phải hiểu tường tận về chúng " Chí Minh, lãnh tụ vĩ đại của nhân dân Việt Nam ".
Bài 3
- Sách ngữ văn 8 tập một có 17 bài trong đó mỗi bài chủ yếu có 3 phần: phần văn, tiếng việt và tập làm văn Phần văn gồm văn bản, đọc hiểu văn bản để chốt lại một số ghi nhớ và nội dung luyện tập Phần tiếng việt có bài tập thực hành được chia thành các
đề mục để rút ra ghi nhớ về lí thuyết và luyện tập nhằm để củng cố lí thuyết đã học Còn phần tập làm văn trước khi rút ra ghi nhớ cũng có nội dung bài tập Sau cùng là phần luyện tập
D Củng cố - Hướng dẫn.
? Vậy khi viết bài văn thuyết minh phải viết đoạn ntn ?
- Về nhà học bài Hoàn thiện các bài tập còn lại
Trang 9- Soạn bài " Quê hương "
Tiết 77 Ngày soạn:6/1/2009 Văn bản:
Quê hương
( Tế Hanh )
A Mục tiêu.
- Giúp hs cảm nhận được vẻ đẹp tươi sáng, giàu sức sống của một làng quê miền biển
được miêu tả trong bài thơ và tình cảm quê hương đằm thắm của tác giả
- Thấy được những nét đặc sắc nghệ thuật của bài thơ
- Giáo dục tình yêu quê hương, đất nước
B Chuẩn bị.
- GV: Sgk,sgv, giáo án, tài liệu
- HS: Đọc văn bản và trả lời câu hỏi sgk
C Tiến trình dạy - học.
- Tổ chức
- Kiểm tra: ? Đoc thuộc lòng bài Nhớ rừng ? Nêu giá trị nội dung, nghệ thuật?
- Bài mới
Gv gọi hs đọc chú thích (*) sgk
? Hãy tóm tắt những thông tin chính
liên quan đến tác giả và tác phẩm?
- Gv giới thiệu thêm một số thông tin
từ cuốn " Thi nhân VN ": chân dung,
tác phẩm, phong cách
? Nêu xuất xứ văn bản?
- Gv hướng dẫn hs cách đọc
- Gv đọc mẫu - gọi hs đọc, có nhận xét
- Chú thích: gv và hs cùng giải thích
một số chú thích khó
? Hãy tìm bố cục bài thơ ?
? Mỗi nội dung đó được biểu hiện bằng
I Giới thiệu chung.
1 Tác giả
- Tế Hanh sinh 1921 tại làng chài ven biển Quảng Ngãi
- Thơ của ông thường mang nặng nỗi buồn và tình yêu quê hương thắm thiết
- Thơ của ông đã bền bỉ phục vụ cách mạng và từng
được trao giải thưởng HCM
2 Tác phẩm.
- Là bài thơ mở đầu cho các bài thơ viết về quê hương của ông
- Bài thơ rút từ tập " Nghẹn ngào", sau in lại trong
tập " Hoa niên"
II Đọc - hiểu văn bản
1 Đọc - chú thích.
- Đọc to, rõ, chú ý ngắt nhịp của thể thơ 8 chữ, bên cạnh đó phải thể hiện được cảnh đẹp của quê hương
và khí thế dũng mãnh của các chàng trai khi ra biển cùng nỗi nhớ làng quê của tác giả
2 Thể thơ.
- Thể 8 tiếng/ câu: 2,4,6,8 câu/ khổ
- Nhịp 3/2/3 hoặc 3/5
3 Bố cục: (2 phần)
- 16 câu đầu: Hình ảnh con người và cuộc sống làng chài quê hương.
- 4 câu cuối: Nỗi nhớ khôn nguôi của nhà thơ khi
xa quê hương.
- Phần đầu: miêu tả
Trang 10phương thức biểu đạt chính nào ?
- Gv yêu cầu hs đọc diễn cảm phần 1
của bài thơ
? Hai câu thơ đầu, tác giả giới thiệu
làng tôi có đặc điểm đặc biệt gì ?
? ở khổ thơ tiếp theo, tác giả đã miêu
tả cảnh dân chài đi biển trong khung
cảnh ntn ?
? Hình ảnh đoàn thuyền ra khơi được
tác giả miêu tả ntn ?
? Em hãy phát hiện các biện pháp NT
tác giả đã sử dụng trong câu thơ và
phân tích tác dụng ?
? Em có nhận xét gì về cảnh lao động
của làng chài ?
? Chi tiết nào đặc tả con thuyền?
? Có gì độc đáo trong chi tiết này?
? Em có hình dung gì về con thuyền từ
những lời miêu tả trên ?
* Hs đọc khổ thơ tiếp
? Cảnh thuyền và người về bến được
miêu tả bằng những chi tiết nào ?
? Khung cảnh đó gợi cho em biết cuộc
sống nơi đây ntn ?
? Hình ảnh người dân chài được tác giả
miêu tả ntn ?
? Cảm nhận của em về hình ảnh đó ntn
? Hãy phân tích những nét đặc sắc về
nội dung và nghệ thuật của hai câu thơ
cuối khổ thứ 3:
Chiếc thuyền im bến mỏi trở về nằm
Nghe chất muối thấm dần trong thớ
- Phần cuối: biểu cảm
4 Phân tích.
a Hình ảnh con người và cuộc sống làng chài quê hương.
- Làng tôi: làm nghề chài lưới, xung quanh là nước, cách biển nửa ngày sông Đây là một làng
quê miền biển , nên nghề chính là đi biển
- Khung cảnh: trời trong, gió nhẹ, sớm mai hồng
Khung cảnh thật đẹp, bầu trời cao rộng, trong trẻo, nhuốm nắng hồng bình minh của biển
*Hình ảnh đoàn thuyền:
Chiếc thuyền nhẹ hăng như con tuấn mã
Phăng mái chèo, mạnh mẽ vượt trường giang.
- NT: so sánh ( con tuấn mã ), kết hợp với việc sử dụng một loạt các động, tính từ mạnh" hăng,
phăng, vượt, mạnh mẽ " để diễn tả thật ấn tượng
khí thế băng tới dũng mãnh của con thuyền ra khơi, toát lên một sức sống mạnh mẽ, một vẻ đẹp hùng tráng đầy hấp dẫn
- Bức tranh làng chài thật sinh động: cảnh thiên nhiên tươi sáng, cảnh lao động đầy hứng khởi và dào dạt sức sống
* Hình ảnh con thuyền:
Cánh buồm giương to như mảnh hồn làng.
Rướn thân trắng bao la thâu góp gió.
- Tác giả sử dụng NT so sánh và ẩn dụ để vẽ chính xác cái hình và hồn của con thuyền thật đẹp và lãng mạn
- Con thuyền là biểu tượng của linh hồn làng chài,
nó được mọi người yêu quí, gắn bó, thân thiết, là linh hồn, sự sống của làng chài Một biểu tượng bay bổng, mang ý nghĩa lớn lao, giàu xúc cảm
* Dân làng: tấp nập, ồn ào, đón ghe về, cá đầy ắp,
thân bạc trắng,
- Bức tranh lao động, náo nhiệt, đầy ắp niềm vui và
sự sống, nhưng cũng đầy lo toan, thử thách
" nhờ ơn trời biển lặng"
* Hình ảnh dân chài: làn da ngăm rám nắng, thân hình nồng thở vị xa xăm.
- Những người con của biển khơi với làn da ngăm nhuộm nắng, gió, thân hình vạm vỡ thấm đậm vị mặn mòi của biển khơi Vẻ đẹp đặc trưng, khoẻ khoắn của người dân miền biển
- Hình ảnh thơ vừa chân thực, vừa lãng mạn và có tầm vóc phi thường
- Bằng biện pháp nhân hoá, tác giả đã cảm nhận về con thuyền như một cơ thể sống, một phần sự sống của cuộc sống nơi đây
- Tác giả có một tâm hồn tinh tế, tài hoa và một