Giáo án Ngữ văn 8 tuần 1 đến tuần 4

Giáo án Ngữ văn 8 tuần 1 đến tuần 4 hay nhất, soạn theo chuẩn kiến thức kỹ năng, soạn theo chương trình giảm tải của Bộ GD. Được cập nhật mới nhất, đã chỉnh sửa mới nhất vào cuối năm học này. Rất kỹ, rất hay. Giáo án Ngữ văn 8 tuần 1 đến tuần 4 được soạn theo hướng dễ dạy cho giáo viên và dễ học cho học sinh.

Ngày soạn: 16/8/2015 Tuần: 1 Tiết: 1, 2

Văn bản : TÔI ĐI HỌC

(Thanh Tịnh) I-Mục tiêu bài học:

- Đọc – hiểu đoạn trớch tự sự cú yếu tố miêu tả và biểu cảm

- Trình bày những suy nghĩ, tình cảm về một sự việc trong cuộc sống của bản thân

- Rèn cho HS kĩ năng đọc diễn cảm, sáng tạo, kĩ năng phân tích, cảm thụ tác phẩm

văn xuôi giàu chất trữ tình

3 Thái độ:

Giáo dục HS biết rung động, cảm xúc với những kỉ niệm thời học trò và biết trântrọng, ghi nhớ những kỉ niệm ấy

II-Chuẩn bị:

GV: Tranh ảnh về ngày khai trường

Gv cần khơi gợi cho HS cảm nhận được tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ

và trang trọng của nhân vật “tôi” ở từng thời điểm

HS: Đọc bài, soạn bài

kỉ niệm tuổi học trò thường được lưu giữ bền lâu trong trí nhớ Truyện ngắn Tôi đihọc đã diễn tả được những kỉ niệm ấy

Hoạt động của thầy và trò Nội dung kiến thức

Hoạt động 1:

-Dựa vào chú thích*,em hãy nêu 1 vài

nét về tác giả ?

-Gv: Thanh Tịnh sinh ngày 11.12.1911

tậi Huế, mất ngày 17.7.1988 tại Hà

Nội.Trong sự nghiệp sáng tác của mình,

ông đã có nhiều đóng góp trong các lĩnh

vực: truyện ngắn, truyện dài, thơ, ca

dao, bút kí văn học, song có lẽ thành

công hơn cả là truyện ngắn và thơ

-Em hãy nêu xuất xứ của tác phẩm ?

I.Giới thiệu chung:

1.Tác giả- tỏc phẩm:

a Tác giả

Thanh Tịnh (1911-1988 )

- Quê ở Huế

-Từng dạy học, viết báo, làm thơ

-Sáng tác nhiều truyện ngắn và thơ.-Sáng tác của ông đậm nét trữ tình, toátlên vẻ đằm thắm, nhẹ nhàng mà sâulắng, tình cảm êm dịu trong trẻo

- Hướng dẫn đọc: giọng hơi buồn, lắng

sâu

-Gv đọc- Hs đọc- Gv nhận xét

-Hs đọc thầm chú thích trong sgk- chú ý

chú thích 2,6,7

-Truyện có những nhân vật nào ? Ai là

nhân vật chính ? Vì sao ? (vì được nói

đến nhiều nhất)

-Mạch truyện được kể theo dòng hôì

tưởng của nv “tôi”, theo trình tự thời

gian của buổi tựu trường.Vậy ta có thể

chia văn bản ra thành mấy phần ? Mỗi

phần từ đâu đến đâu ? ý của từng phần ?

Hoạt động 2:

-Hs đọc phần 1- Phần em vừa đọc nói

về nội dung gì ?

- Kỉ niệm ngày đầu đến trường của

nhõn vật tụi gắn liện với khụng gian,

thời gian cụ thể nào? (một buổi mai

giú lạnh hẹp)

- Vỡ sao khụng gian và thời gian ấy trở

thành kỉ niệm trong tõm trớ tỏc giả?

( Đú là thời điểm và nơi chốn quen

thuục, gần gũi, gắn liền với tuổi thơ của

tỏc giả ở quờ hương; là lần đầu được

cắp sỏch tới trường; là người yờu quờ

hương tha thiết)

-Trên đường tới trường, nhân vật “tôi”

đã thấy con đường và cảnh vật xung

quanh như thế nào ? (con đường

quen-thấy lạ; cảnh vật xung quanh- có sự

thay đổi)

-Những câu văn nào diễn tả điều đó ?

-Vì sao con đường quen lại trở thành lạ

và cảnh vật chung quanh lại thay đổi?

(vì trong lòng nhân vật “tôi” có sự thay

đổi lớn: hôm nay tôi đi học.)

-Sự kiện hôm nay tôi đi học có ý nghĩa

gì ?

(Đây là một sự kiện lớn, một sự đổi

thay quan trọng, đánh dấu bước ngoặt

của tuổi thơ tác giả.)

-Em có nhận xét gì về NT miêu tả của

tác giả ở đọan văn này ? (Miêu tả cảnh

vật thông qua cái nhìn tâm trạng của

“tôi trên đường tới trường

-Tiếp -> cả ngày nữa: Tâm trạng của nv

“tôi” lúc ở s/trường-Còn lại: Tâm trạng của nv “tôi” tronglớp học

II Tìm hiểu chung

1 -Tâm trạng nhân vật tôi trên đường tới trường:

- Thời gian: buổi sỏng cuối thu

- Khụng gian: trờn con đường dài vàhẹp

-Con đường này tôi đã quen đi lại lắmlần, nhưng lần này tự nhiên thấy lạ.Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi

nhân vật).

-Việc học hành gắn với sách vở, bút

thước, những việc đó đã được tác giả kể

lại bằng những chi tiết nào ?

-Tất cả những chi tiết trên, cho em hiểu

gì về nhân vật “tôi” ?

Thảo luận:

-Khi nhớ lại ý nghĩ chỉ có người thạo

mới cầm nổi bút, thước, tác giả viết: ý

nghĩ ấy thoáng qua trong trí tôi nhẹ

nhàng như một làn mây lướt trên ngọn

núi Biện pháp NT nào được sử dụng

trong câu văn ? Nó có tác dụng gì trong

việc thể hiện nội dung đoạn văn ?

- GV: ý nghĩ của một em nhỏ mới cắp

sách tới trường thật thơ ngây trong sáng

và hồn nhiên

-Đi hết con đường làng, cậu học trò nhỏ

tới sân trường Khi đứng ở sân trường

nhân vật “tôi” có tâm trạng gì ?

-Hs đọc:“Trước sân trường lo sợ vẩn

vơ ”

-ĐV m.tả cảnh gì ?

-Em hãy tìm những chi tiết miêu tả cảnh

trước sân trường làng Mĩ L í ?

-Em có nhận xét gì về những từ ngữ mà

tác giả lựa chọn để miêu tả ? Việc lựa

chọn đó có tác dụng gì ?

- Cảnh tượng ấy có ý nghĩa gì?

-Trường Mĩ Lí được so sánh với hình

ảnh nào ? Hình ảnh ấy có ý nghĩa gì?

(Trường Mĩ Lí vừa xinh xắn vừa oai

nghiêm như cái đình làng Hoà Hiệp

-Những học trò nhỏ được miêu tả qua

những chi tiết nào ?

-> Hình ảnh so sánh làm nổi rõ tầmquan trọng của việc đi học và khơi gợikhát vọng vươn tới những đỉnh cao

2 Tâm trạng nhân vật tôi lúc ở sân trường:

*Trước sân trường làng Mĩ Lí:

-Dầy đặc cả người, người nào quần áocũng sạch sẽ, gương mặt cũng tươi vui

và sáng sủa

->Sử dụng một loạt các từ láy gợi tả làmhiện lên quang cảnh đông vui, nhộnnhịp và náo nức

=>Phản ánh không khí đặc biệt củangày khai trường

*Những học trò nhỏ:

-Mấy cậu học trò mới bỡ ngỡ Họ nhưcon chim con muốn bay, nhưng cònngập ngừng e sợ

->Hình ảnh so sánh sinh động

=> Gợi tả tâm trạng ngỡ ngàng, sợ sệt

-GV: Hình ảnh so sánh của tác giả thật

tinh tế, nó vừa tả đúng tâm trạng nhân

vật, vừa gợi cho người đọc liên tưởng

về một thời tuổi nhỏ đứng trước mái

trường thân yêu Mái trường đẹp như

một tổ ấm, HS ngây thơ, hồn nhiên như

một cánh chim đầy khát vọng và biết

bao bồi hồi lo lắng nhìn bầu trời rộng,

nghĩ tới những chân trời học vấn mênh

mông

-Tiếp theo là cảnh gì ?

-Những chi tiết nào miêu tả tâm trạng

của nv “tôi” khi nghe ông đốc đọc tên

mình ?

- Các từ ngữ được lựa chọn để miêu tả

có gì đáng chú ý ?

- GV: Nó gợi cho người đọc chúng ta

nhớ lại những kỉ niệm tuổi thơ đẹp đẽ

Nó giúp ta hiểu sâu hơn nỗi lòng nhân

vật và tài năng kể truyện của tác giả

-Gv đọc “Tôi cảm thấy tóc tôi,“

-Vì sao đám học trò lại khóc? (Khóc vì

lo sợ và cũng khóc vì sung sướng.)

-Gv: Đó là những giọt nước mắt của sự

tiếc nối những ngày chơi đùa thoải mái,

là sự lưu luyến những người thân và đó

cũng là dấu hiệu của sự trưởng thành

-Các từ: khóc, nước nở, thút thít là

những từ có nghĩa khái quát ở các cấp

độ khác nhau Vậy thế nào là cấp độ

khái quát của nghĩa từ ngữ - chúng ta sẽ

học ở bài Tiếng Việt sau

-Hs đọc phần 3

-Khi sắp hàng đợi vào lớp, nv “tôi” đã

cảm thấy điều gì ? Vì sao ? (chưa lần

nào thấy xa mẹ như lần này- vì từ nay

phải tự mình làm tất cả, không có mẹ ở

bên cạnh như ở nhà nữa)

-Khi vào lớp học nv “tôi” có cảm giác

gì? (cảm giác vừa lạ vừa quen)- Những

câu văn nào đã nói lên điều đó ?

3.Tâm trạng của nhân vật tôi trong lớp học

-Một mùi hương lạ xông lên Trônghình gì cũng thấy lạ Tôi nhìn ngườibạn ngồi bên tôi không cảm thấy sự

xa lạ chút nào

=>Yêu mến, gắn bó với bạn bè vàtrường lớp

-Vì sao nv “tôi” lại có cảm giác lạ?

(cảm giác lạ vì lần đầu tiên được vào

lớp học nên cái gì cũng thấy lạ)

-Những cảm giác vừa quen vừa lạ cho

ta thấy được tình cảm gì của nv “tôi”?

-Gv đọc: Một con chim non -> hết

-Đv cho em hiểu gì về nv “tôi” ?

- Thái độ, cử chỉ của những người lớn

( ễng Đốc, thầy giỏo trẻ, người mẹ )

như thế nào? Điều đú núi lờn điều gỡ?

Em đó học những văn bản nào cú tỡnh

cảm ấm ỏp, yờu thương của những

người mẹ đối với con? ( Cổng trường

-Tươi cười nhẫn nại chờ chúng tôi

->Là người thầy rất yêu thương HS,

quan tâm tới HS

=>Yêu thương, quí trọng, tin tưởng và

biết ơn người thầy của mình.)

Hoạt động 3:

-Bài văn có những nét đặc sắc gì về ND

và NT ? -Hs đọc ghi nhớ

-Viết bài văn ngắn ghi lại ấn tượng của

em trong buổi đến trường khai giảng lần

đầu tiên ?

Yêu thiên nhiên, yêu tuổi thơ

4 Thái độ, tình cảm của người lớn

- Chăm lo ân cần, nhẫn nại, độngviên

- Nhân hậu thương yêu và bao dung

- Học thuộc ghi nhớ, làm tiếp bài còn lại

- Soạn bài:Trong lòng mẹ (Đọc VB, đọc chú thích và trả lời những câu hỏi trongphần Đọc –Hiểu VB)

IV- Rút kinh nghiệm:

………

Ngày soạn: 16/ 8/ 2015 Tuần: 1

HS: Soạn bài theo yêu cầu của GV.

III Tiến trình tổ chức dạy và học :

-Đv trích từ vb nào? của ai?–Tìm từ đồng nghĩa, từ trái nghĩa với từ khóc? Vìsao?- và cho biết chúng có mqh gì với nhau?

(mếu = Khóc >< cười ->mqh đồng nghĩa, trái nghĩa.)

-Từ khóc không chỉ có mqh trái nghĩa với từ cười mà nó còn có mqh khác với các từ nức nở, thút thít.Vậy mqh của chúng ở đây là mqh gì ? Để trả lời được câu hỏi này chúng ta cùng nhau đi tìm hiểu ND bài hôm nay.

Hoạt động của thầy trò Nội dung kiến thức

-Hs quan sát sơ đồ trên bảng phụ

-Nhìn vào sơ đồ ta thấy: Nghĩa của từ

động vật rộng hơn hay hẹp hơn nghĩa của

các từ thú, chim, cá ? Vì sao ? (Động vật

là sự vật có cảm giác và tự vận động

được; thú, chim, cá đều là động vật

Phạm vi nghĩa của từ độngvật bao hàm

nghĩa của các từ thú, chim, cá

Vì vậy: )

-Nghĩa của từ thú rộng hơn hay hẹp hơn

nghĩa của các từ voi, hươu ? Vì sao ?

(Vì nghĩa của từ thú bao hàm nghĩa của

-Vậy theo em khi nào một từ ngữ được

coi là có nghĩa rộng ?

-Nghĩa của từ voi, hươu rộng hơn hay

hẹp hơn nghĩa của từ thú ? vì sao? (Voi,

hươu là động vật thuộc loài thú, phạm vi

nghĩa của 2 từ này được bao hàm trong

-Gv: Qua PT VD ta thấy nghĩa của từ có

tính chất khái quát Nhưng trong một

ngôn ngữ, phạm vi khái quát nghĩa của

từ không giống nhau: sinh vật bao hàm

nghĩa của động vật và thực vật )

-Nhìn vào sơ đồ, ta thấy từ thú có những

nghĩa gì ? (Từ thú có nghĩa rộng so với

từ voi, hươu nhưng lại có nghĩa hẹp so

với từ động vật)

-Gv: Trong trường hợp này từ thú vừa có

nghĩa rộng lại vừa có nghĩa hẹp

-Khi nào thì một từ ngữ được coi là vừa

có nghĩa rộng vừa có nghĩa hẹp ?

-Tìm ví dụ về từ ngữ có nghĩa rộng,

nghĩa hẹp ?

-Hs đọc ghi nhớ

-Lập sơ đồ thể hiện cấp độ kq của nghĩa

từ ngữ trong mỗi nhóm từ, theo mẫu sơ

đồ trong bài học ?

-Tìm từ ngữ có nghĩa rộng so với nghĩa

của các từ ngữ có ở mỗi nhóm sau đây?

-Tìm các từ ngữ có nghĩa được bao hàm

trong phạm vi nghĩa của mỗi nhóm từ

3 Từ ngữ vừa có nghĩa rộng vừa có nghĩa hẹp:

-Một từ ngữ có nghĩa rộng đối với từngữ này, đồng thời có nghĩa hẹp đốivới một từ ngữ khác

-Ví dụ: từ cá có nghĩa rộng so với rô,thu nhưng lại có nghĩa hẹp so vớiđộng vật

*Ghi nhớ: sgk-10 II-Luyện tập:

1 Bài 1 (9,10):

2 Bài 2 (10):

a-Khí đốt d-Nhìn e-Đánhb-Nghệ thuật c-Thức ăn

3 Bài 3 (10):

a-Đạp, máy, ôtô b-Sắt, đồng, nhôm

4 Bài 4 (10):

4 Củng cố: Gv hệ thống lại kiến thức qua sơ đồ.

5 Hướng dẫn học bài:

-Học thuộc ghi nhớ, làm bài tập 5 (10)

-Đọc trước bài: Trường từ vựng (Đọc ví dụ, trả lời câu hỏi trong từng phần)

IV- Rút kinh nghiệm:

HS: Soạn bài theo hướng dẫn của GV

III Tiến trình dạy học :

-Đọc văn bản Tôi đi học

-Văn bản miêu tả những việc đang xảy

I Chủ đề của văn bản

-VB Tôi đi học:

ra hay đã xảy ra ? Đó là sự việc gì?

(Mtả những việc đã xảy ra, đó là những

hồi tưởng của tác giả về ngày đầu tiên

đi học)

-Tác giả nhớ lại những gì trong buổi tựu

trường đầu tiên ? (Mẹ dẫn đến trường,

nghe ông đốc gọi tên, xếp hàng vào lớp,

bài học đầu tiên)

-Những kỉ niệm đó gợi cảm giác gì

trong lòng tác giả ? (Thấy mình đã lớn,

đến trường có cảm giác vừa lạ vừa

quen, cảm giác bỡ ngỡ, rut rè, sợ hãi,

cảm thấy xa mẹ)

-Những câu trả lời trên chứa đựng chủ

đề của VB Tôi đi học Vậy chủ đề của

-Vậy chủ đề của văn bản là gì ?

-Căn cứ vào đâu em biết VB Tôi đi học

nói lên những kỉ niệm của tác giả về

buổi tựu trg đầu tiên ?

-VB TĐH tập trung hồi tưởng lại tâm

trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của

n/hân vật “tôi” trong buổi tựu trg đầu

tiên:

+Hãy tìm các từ ngữ chứng tỏ tâm trạng

đó in sâu trg lòng nhân vật “tôi” suốt

cuộc đời ? (Hằng năm cứ vào cuối thu

lòng tôi lại náo nức những kỉ niệm mơn

man của buổi tựu trường ; Tôi quên thế

nào đc những cảm giác trong sáng

ấy )

+Tìm các từ ngữ, các chi tiết nêu bật

cảm giác mới lạ xen lẫn bỡ ngỡ của n.v

“tôi” khi cùng mẹ đi đến trường, khi

cùng các bạn đi vào lớp ? (Con đường

quen bỗng thấy lạ, cảnh vật chg quanh

đều thay đổi, lần đầu tiên thấy xa mẹ )

-GV: Những điều trên đây đã làm nên

tính thống nhất về chủ đề của VB

-Vậy khi nào thì văn bản có tính thống

Tác giả nhớ và kể lại những kỉ niệm củabuổi tựu trường đầu tiên (đối tượng) vànêu lên cảm xúc của mình về buổi tựutrường đó (vấn đề chính)

-VB có tính thống nhất về chủ đề:

Khi biểu đạt chủ đề đã xác định, không

-HS đọc bài văn Rừng cọ quê tôi.

-Văn bản trên viết về đối tượng nào và

về vấn đề gì ?

-Các đoạn văn đã trình bày đối tượng và

vấn đề theo một thứ tự nào ? Theo em,

có thể thay đổi trật tự sắp xếp này được

không ? vì sao ?

-Nêu chủ đề của văn bản trên ?

-Chủ đề ấy được thể hiện trong toàn

VB, từ việc miêu tả rừng cọ đến cuộc

sống của người dân Hãy chứng minh

điều đó?( Dành cho HS khá giỏi lớp

8A)

-Tìm các từ ngữ ,các câu tiêu biểu thể

hiện chủ đề của văn bản ?

xa rời hay lạc sang chủ đề khác-Để viết hoặc hiểu một VB, cần xácđịnh chủ đề được thể hiện ở nhan đề, đềmục trong quan hệ giữa các phần của

VB và các từ ngữ then chốt thường lặp,

đi lặp lại

*Ghi nhớ : sgk (12)

III Luyện tập:

1 Bài 1 (13): VB Rừng cọ quê tôi.

-Viết về rừng cọ quê tôi và sự gắn bógiữa người dân sông Thao với rừng cọ -Thứ tự trình bầy: Miêu tả cảnh rừng cọtrước, sau đó mới nói đến sự gắn bógiữa con người với rừng cọ

->Đó là một thứ tự hợp lí, không thểthay đổi đc Vì phải biết rừng cọ ntn thìmới thấy đc sự gắn bó đó

-Chủ đề: Rừng cọ quê tôi (đối tượng) và

sự gắn bó giữa người dân sông Thao vớirừng cọ (vấn đề chính)

-HS khá giỏi lớp 8A dựa vào phần VB

4 Củng cố:

GV hệ thống lại kiến thức toàn bài

5 Hướng dẫn học ở nhà:

-Học thuộc ghi nhớ, Làm tiếp phần bài tập còn lại

-Đọc bài: Bố cục của văn bản (Đọc ví dụ và trả lời câu hỏi trong từng phần)

IV Rút kinh nghiệm

………

………

………

P.HT ký duyệt: 17/8/2015

LÂM MINH DƯƠNG

Ngày soạn: 22/8/2015 Tuần: 2Tiết 5, 6:

II Chuẩn bị:

GV: Soạn giáo án

HS: Soạn bài theo hướng dẫn của GV

III Tiến trình dạy học.

1 ổn định tổ chức: kiểm tra sĩ số.

2 Kiểm tra bài cũ:

?Văn bản Tôi đi học được viết theo thể loại nào ? vì sao ? (Thể loại truyện hồi tưởng; sự kết hợp giữa các kiểu văn bản : tự sự- miêu tả - biểu cảm Nội dung,

ngắn-bố cục, mạch văn và các hình ảnh, chi tiết trong bài đã chứng minh điều đó.)

3 Bài mới:

Tuổi thơ cay đắng, tuổi thơ ngọt ngào, tuổi thơ dữ dội, tuổi thơ êm đềm, tuổithơ của em, tuổi thơ của tôi Ai chả có một tuổi thơ , một thời thơ ấu đã trôi qua vàkhông bao giờ trở lại Những ngày thơ ấu của nhà văn Nguyên Hồng đã được kể,

tả, nhớ lại với những rung động cực điểm của một linh hồn trẻ dại mà thấm đẫmtình yêu mẹ

Hoạt động của thầy trò Nội dung kiến thức

Hoạt động 1

-Dựa vào chú thích * trong sgk , em

hãy nêu một vài nét về tác giả, tác

phẩm ?

-GV: Nguyên Hồng là một trong những

nhà văn lớn của văn học VN hiện đại

Thời thơ ấu trải nhiều đắng cay đã trở

thành nguồn cảm hứng trong TP tiểu

thuyết- hồi kí- tự truyện cảm động

I Giới thiệu chung:

1 Tác giả, tác phẩm.

a.Tác giả: Nguyễn Nguyên Hồng

(1918-1982) Quê Nam Định-Là nhà văn của những người cùng khổ-Được nhà nước truy tặng giải thưởng

Hồ Chí Minh về văn học NT (1996)

b.Tác phẩm: Những ngày thơ ấu gồm 9

chương, đoạn trích “Trong lòng mẹ”

Những ngày thơ ấu TP gồm 9 chương,

mỗi chương kể một kỉ niệm sâu sắc

Đoạn trích Trong lòng mẹ – do người

biên soạn đặt tên

-Em hiểu gì về thể hồi kí ?

-Câu chuyện của bé Hồng được kể

theo mấy sự việc chính ? Đó là những

sự việc nào ?

Hoạt động 2

-HS đọc phần 1

-Cảnh ngộ của bé Hồng có gì đặc biệt ?

Thời gian xảy ra cõu chuyện?

(Mồ côi cha mẹ do nghèo túng phải

tha hương cầu thực Hai anh em Hồng

phải sống với bà cô ruột Sau khi cha

Hồng mất gần một năm, sắp đến ngày

giỗ đầu, mẹ ở Thanh Húa vẫn chưa về)

-Cảnh ngộ ấy tạo nên thân phận bé

Hồng ntn ? (Đơn độc, đau khổ, bất

hạnh và rất đáng thương)

-Theo dõi cuộc đối thoại giữa người cô

và bé Hồng, em hãy cho biết n.v “Cô

tôi” có quan hệ ntn với bé Hồng?

(Quan hệ ruột thịt: là cô ruột)

-NV người cô hiện lên qua các chi tiết,

lời nói nào ?(-Cô tôi gọi đến bên cười

hỏi:

-Cô tôi hỏi luôn, giọng vẫn ngọt:

-Hai tiếng “em bé” mà cô tôi ngân dài

ra thật ngọt, thật rõ

-Cô tôi vẫn cứ tươi cười kể các chuyện

cho tôi nghe.)

-Em có n.x gì về giọng điệu, lời nói của

bà cô ? Giọng điệu và lời nói ấy có tác

trích từ chương 4 của tập hồi kí

-Hồi kí : là một thể văn đc dùng để ghi

lại những chuyện có thật đã xảy ra trongcuộc đời một con người cụ thể, thường

đó là tác giả

2 Đọc- Bố cục

*Bố cục: 2 phần-Tôi đã bỏ đến chứ: Cuộc trò chuyệnvới bà cô.( tâm trạng của bé Hồng)

-Còn lại: Bé Hồng gặp mẹ

II Tìm hiểu chung

1 Tâm trạng của bé Hồng khi trò chuyện với người cô

* Hoàn cảnh bé Hồng: Đơn độc, đaukhổ, bất hạnh và rất đáng thương

*Bà cô:

- Lời núi: cay độc

- Nụ cười: rất kịch (giả dối)

- Cử chỉ, thái độ: Giả vờ quan tâm,thương cháu

=> Giả dối, cay nghiệt, thâm hiểm, độcác

dụng gì ?(->Lời nói và giọng điệu chứa

đựng sự giả dối, mỉa mai , cay nghiệt

làm đau lòng người.)

-Những lời lẽ đó bộc lộ tính cách gì của

bà cô ?(=>Là người đà bà nham hiểm,

tàn nhẫn, hẹp hòi, nhỏ nhen.)

-GV: Bà cô là đại diện cho những

thành kiến , cổ hủ, lạc hậu của XH PK

Bà ta luôn tìm cơ hội để châm chọc,

nhục mạ, để làm tổn thương tình cảm

của Hồng Đó là hình ảnh mang ý

nghĩa tố cáo hạng người chỉ coi trọng

đồng tiền, đầy những thành kiến cổ hủ,

thói nhỏ nhen độc ác khiến cho tình

máu mủ ruột rà cũng thành khô héo

- ? Khi nghe lời cô nói, bé Hồng có

nhận xét gì về ý đồ của bà Cô?

- Nhận ra dã tâm của bà cô muốn chia

rẽ em với mẹ Bé nghĩ gì về mẹ, về

những cổ tục đã đày đoạ mẹ?

(khóc thương , căm tức hủ tục phong

kiến muốn vồ, cắn ,nhai,nghiền )

? Em có nhận xét gi về 3 động từ đó?

- 3 động từ chỉ 3 trạng thái phản ứng

ngày càng dữ dội, thể hiện nỗi căm

phẫn cực điểm

-Sự độc ác, xấu xa của bà cô đã làm tổn

thương tâm hồn thơ dại của bé Hồng,

làm bé Hồng vô cùng đau đớn Em hãy

tìm những chi tiết m/tả tâm trạng đau

đớn của bé Hồng khi nói chuyện với

tâm sự của bé Hồng? (Buồn và thương

cho hoàn cảnh bất hạnh của bé Hồng)

-Khi kể về cuộc đối thoại của người cô

->Phương thức biểu cảm bộc lộ trực tiếplàm nổi rõ trạng thái tâm hồn đau đớn,khổ sở của bé Hồng

=>Là đứa trẻ cô đơn, bị hắt hủi nhưngtâm hồn vẫn trong sáng, tràn ngập tìnhyêu thương đối với mẹ,và rất căm ghétcái xấu xa , độc ác, thụng minh, nhạycảm

(-Đặt hai tính cách trái ngược nhau:

Tính cách hẹp hòi, tàn nhẫn của người

cô >< tính cách trong sáng, giàu tình

yêu thương của bé Hồng)

-Phép tương phản này có ý nghĩa gì ?

(Làm nổi bật tính cách tàn nhẫn của bà

cô và khẳng định tình mẫu tử trong

sáng, cao cả của bé Hồng)

-HS đọc phần 2

-H/ả người mẹ của bé Hồng hiện lên

qua các chi tiết nào ?

-Đv được biểu đạt bằng những phương

thức nào ? Phương thức biểu đạt đó có

tác dụng gì ?

-Qua lời kể và tả của bé Hồng, em cảm

nhận được điều gì về mẹ của bé Hồng ?

-Gv: Người mẹ của bé Hồng là người

mẹ cao cả, đẹp đẽ -một người mẹ đáng

thương hơn là đáng giận Bà là hiện

thân của người PN VN - can đảm,

mạnh mẽ dám vượt lên số phận, bất

chấp những định kiến cổ hủ, lạc hậu

của XH PK lúc bấy giờ

-Gv: Như chúng ta đã biết mẹ bé Hồng

là người mẹ rất yêu thương con nhưng

vì hoàn cảnh túng quẫn quá, mà phải đi

tha hương cầu thực nơi đất khách quê

người, để lại hai anh em Hồng sống bơ

vơ giữa sự ghẻ lạnh cay nghiệt của họ

hàng Mặc dù vậy nhưng bé Hồng

không hề giận mẹ mà trái lại bé Hồng

vẫn rất thương mẹ

-Em hãy tìm những chi tiết biểu hiện

tình yêu thương của bé Hồng dành cho

mẹ ?

-Em có n.x gì về phương thức biểu đạt

của đoạn văn trên ? Phương thức đó có

tác dụng gì ?

-Em có cảm nghĩ gì về n.v bé Hồng từ

-> NT tương phản - Làm nổi bật tínhcách nv

2 Bé Hồng gặp mẹ

*Mẹ bé Hồng:

-Mẹ về đem rất nhiều quà bánh

- Vừa kéo tay tôi, xoa đầu tôi, lấy vạt áothấm nước mắt cho tôi

-Gương mặt tươi sáng, đôi mắt trong,nước da mịn, 2 gò má hồng, khuônmiệng xinh xắn

-Hơi quần áo và hơi thở phả ra thơm tho

lạ thường

-> Kể kết hợp với tả để biểu cảm làmcho hình ảnh người mẹ hiện lên vừa cụthể, vừa sinh động, rất gần gũi và cũngrất hoàn hảo

=>Bà là người mẹ đẹp đẽ, yêu thươngcon; là một người PN can đảm, dámvượt lên những định kiến khắt khe của

những biểu hiện tình cảm đó ?

-Gv: Nhờ tình yêu thương ấy mà bé

Hồng đã nhận được niềm hạnh phúc

lớn lao từ người mẹ Chúng ta vui

sướng cùng bé Hồng và chúng ta cũng

thông cảm với nỗi đau thấm thía của

bé; đồng thời chúng ta cũng trân trọng

bản lĩnh cứng cỏi đầy nghị lực của bé

Hồng

-VB Trong lòng mẹ có những nét đặc

sắc gì về ND và NT ? –HS đọc ghi nhớ

-Gv: Đan xen giữa tự sự với miêu tả và

biểu cảm, Nguyên Hồng đã thực sự

thành công trong việc khắc hoạ thế giới

nội tâm NV Qua đó làm nổi bật được

tình yêu lớn lao mà chú bé Hồng dành

cho mẹ; đồng thời cũng vạch trần được

tâm địa: độc ác, xấu xa của bà cô- Đại

diện cho một hạng người vô lương tâm

và thiếu trách nhiệm với người thân

-Sau khi học xong VB này, em rút ra

được bài học gì cho bản thân ?

-N.v bé Hồng trong truyện đã để lại

trong em ấn tượng gì ?

=>Bé Hồng là người có nội tâm sâu sắc, yêu mẹ mãnh liệt và luôn khao khát được yêu thương

III Tổng kết

1 Nghệ thuật

2 Nội dung

-Biết yêu thương , chia sẻ và cảm thông đối với những người không may gặp phải h/c bất hạnh

IV Luyện tập

-Yêu thương, quí trọng và cảm phục bản lĩnh của bé Hồng

-Thương cảm, xót xa với tuổi thơ cay đắng đầy bất hạnh của bé Hồng

4 Củng cố.

GV hệ thống hóa nội dung kiến thức đã học.

5 Hướng dẫn học bài

- Học thuộc Ghi nhớ , làm câu 5 (20)

- Soạn bài: Tức nước vỡ bờ (Đọc VB, đọc chú thích, trả lời câu hỏi trong phần Đọc – Hiểu VB)

IV Rỳt kinh nghiệm

Ngày soạn: 22/8/2015

Tiết 7:

TRƯỜNG TỪ VỰNG

I Mục tiêu bài học :

1 Kiến thức:

-Giúp HS hiểu được thế nào là trường từ vựng, biết xác lập các trường từ vựng đơngiản

-Bước đầu hiểu được mối liên quan giữa trường từ vựng với các hiện tượng ngônngữ đã học như đồng nghĩa, trái nghĩa, ẩn dụ, hoán dụ, nhân hoá, giúp ích choviệc học văn bản làm văn

2 Kĩ năng:

- Tập hợp các từ có chung nét nghĩa vào cùng một trường từ vựng

- Vận dụng kiến thức về trường từ vựng để đọc – hiểu và tạo lập văn bản

HS: Soạn bài theo hướng dẫn của GV

III Tiến trình dạy học :

1 ổn định lớp: kiểm tra sĩ số

2 Kiểm tra bài cũ

-Thế nào là cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ? (Là sự khái quát có mức độ từ nhỏđến lớn giữa các từ ngữ)

- Khi nào thì từ ngữ được coi là có nghĩa rộng? Nghĩa hẹp? (Ghi nhớ –10)

3 Bài mới :

Trong các từ giáo viên, thầy giáo, cô giáo: Từ nào có nghĩa rộng, từ nào có nghĩahẹp?vì sao? (Gviên là từ có nghĩa rộng, còn thầy giáo, cô giáo là từ có nghĩa hẹp

Vì nghĩa của từ gviên bao hàm nghĩa của các từ thầy giáo, cô giáo.)

Ngoài cấp độ kq của nghĩa từ ngữ, các từ này còn có 1 điểm chung nữa Đó làđiểm chung gì ? Bài học hôm nay sẽ giúp c/ta trả lời được câu hỏi đó

Hoạt động của thầy trò Nội dung kiến thức

Hoạt động 1

-HS đọc VD – bảng phụ- chú ý các từ in

đậm

-Các từ in đậm dùng để chỉ đối tượng là

người, động vật hay sự vật? Tại sao em

biết được điều đó? (Chỉ người- vì các từ

ấy đều nằm trong những câu văn cụ thể,

có ý nghĩa xác định, nó là tập hợp từ)

-Nét chung về nghĩa của nhóm từ này là

gì? (Chỉ bộ phận của cơ thể con người )

-GV: nét chung về nghĩa, chỉ bộ phận

của cơ thể con người của nhóm từ: mặt,

mắt, gò má, đùi, đầu là trường từ

-Trường từ vựng: Là tập hợp của những

từ có ít nhất 1 nét chung về nghĩa

2 Lưu ý:

lêu nghêu Nếu dùng nhóm từ trên để

chỉ người trường từ vựng của nhóm từ

lời như trong sgk-21,22)

- Vậy trường từ vựng người cú thể bao

gồm những trường từ vựng nhỏ nào?

(người núi chung, hoạt động của người,

bộ phận của người, tớnh chất của con

người, trạng thỏi con người,…)

-Do h/tượng nhiều nghĩa, 1 từ có thể

thuộc nhiều trường từ vựng khác nhau

không? VD? (Có thể có nhiều trường từ

-Cách chuyển trường từ vựng trong thơ

văn và trong c/s hàng ngày có t/d gì ?

VD? (Có t/d làm tăng thêm sức gợi cảm

a-Một trường từ vựng có thể bao gồmnhiều trường từ vựng nhỏ hơn

-VD: sgk

b-Một trường từ vựng có thể bao gồmnhững từ khác biệt nhau về từ loại

-VD: sgk

c-Do h/tượng nhiều nghĩa, một từ có thểthuộc nhiều trường từ vựng khác nhau.-VD: “ngọt”: trường mùi vị, trường âmthanh, trường thời tiết

d-Trong thơ văn, trong c/s hàng ngày,người ta thường dùng cách chuyểntrường từ vựng để tăng thêm tính NT,gợi cảm của ngôn từ và k/năng diễn đạt.-VD: sgk

–VD: sgk )

-VD 2d, cho c/ta lưu ý gì ?

-Đọc văn bản Trong lòng mẹ của

Nguyên Hồng

-Tìm các từ thuộc trường từ vựng

“Người ruột thịt”

-Vì sao em biết những từ này thuộc

trường từ vựng người ruột thịt? (vì

những từ này đều có 1 nét chung về

nghĩa là chỉ qh ruột thịt, nên nó thuộc

trường từ vựng ngươì ruột thịt)

-Hãy đặt tên trường từ vựng cho mỗi

nhóm từ:

a.Lưới, nơm, câu, vó

b.Tủ, rương, hòm, va li, chai, lọ

c.Đá, đạp, dẫm, xéo

d.Buồn, vui, phấn khởi, sợ hãi

e.Hiền lành, độc ác, cởi mở

g.Bút máy, bút bi, phấn, bút chì

-Đọc đoạn văn trong sgk ( 23) Chú ý

các từ im đậm

-Các từ in đậm trong đoạn văn thuộc

trường từ vựng nào ?

-Xếp các từ: mũi, tai, nghe, thính, điếc

thơm, rõ vào trường từ vựng khiếu giác,

thính giác?

II-Luyện tập : 1.Bài 1(23)

Trường từ vựng người ruột thịt ở v/b Trong lòng mẹ: Thầy, mẹ, cô, em, mợ, cậu, con

2.Bài 2 (23)

a.Dụng cụ đánh bắt thuỷ sản b.Dụng cụ để đựng đồ dùng gia đình hoặc cá nhân

c.Hoạt động của chân d.Trạng thái tâm lí của con người e.Tính cách của người

g Dụng cụ - đồ dùng học tập

3.Bài 3 (23):

Hoài nghi, khinh miệt, ruồng rẫy, thương yêu, kính mến, rắp tâm:

Thuộc trường từ vựng thái độ

4.Bài 4 (23)

-Khứu giác: mũi, miệng, thơm, điếc, thính

-Thính giác: tai, nghe, điếc, rõ, thính

4 Củng cố:

-Thế nào là trường từ vựng ? Khi sd trg từ vựng cần lưu ý gì ?

- Em hãy viết một đoạn văn ngắn khoảng 6 đến 8 câu theo chủ đề tự chọn Trong đoạn văn đó có sử dụng một số từ cùng trường từ vựng và hãy chỉ ra những từ đó.( Dành cho HS khá giỏi lớp 8A )

5 Hướng dẫn học bài:

-Học thuộc Ghi nhớ, Làm BT 5,6,7 (23-24)

-Đọc bài: Từ tượng hình, từ tượng thanh (Đọc ví dụ và trả lời câu hỏi trong từng phần) IV Rút kinh nghiệm :

- Sắp xếp các đoạn văn trong bài theo một bố cục nhất định.

- Vận dụng kiến thức về bố cục trong việc đọc – hiểu văn bản

3 Thái độ

Giỏo dục HS cú ý thức học tập

II Chuẩn bị

GV: Nghiờn cứu tài liệu, soạn giỏo ỏn

HS: Học bài cũ, xem trước bài mới

III Tiến trình tổ chức dạy-học:

1 ổn định lớp:

2 Kiểm tra bài cũ :

-Chủ đề của văn bản là gì? Thế nào là tính thống nhất về chủ đề của văn bản ? -Tính thống nhất về chủ đề được thể hiện ở những phương diện nào? Làm thế nào

để có thể viết 1 văn bản đảm bảo tính thống nhất về chủ đề?

Yêu cầu: Trả lời dựa vào Ghi nhớ –sgk (12)

3 Bài mới:

ở lớp 7, các em đã được về bố cục và mạch lạc trong vb Các em đã nắm được

vb gồm 3 phần: MB-TB-KB và chức năng n/vụ của chúng Bởi vậy bài hôm nay nhằm ôn lại những k/thức đã học, đồng thời đi sâu hơn tìm hiểu cách sắp xếp tổ chức nd phần thân bài

Hoạt động của thầy - trò Nội dung kiến thức

-HS đọc vb Người thầy đạo cao đức

trọng

-V/bản trên có thể chia làm mấy phần?

Chỉ ra các phần đó ?- Hãy nêu n/v của

từng phần trong v/b trên ?

-Phân tích mối quan hệ giữa các phần

trong vb trên? (Phần MB g/thiệu nv,

là người đức trọng -> trình bầy các khíacạnh của chủ đề

+KB: mọi người thương tiếc và nhớ ơnCVA, -> tổng kết chủ đề

-Bố cục của văn bản là sự tổ chức cácđoạn văn để thể hiện chủ đề của văn bảnVăn bản có bố cục 3 phần: MB,TB, KB

-Bố cục của văn bản gồm mấy phần? Đó

là những phần nào?

-Nhiệm cụ của từng phần là gì?

-Các phần của văn bản quan hệ với nhau

ntn?

-Phần thân bài của văn bản Tôi đi học

của Thanh Tịnh kể về những sự kiện

nào? Các sự kiện ấy được sắp xếp theo

thứ tự nào? (Sắp xếp theo sự hôì tưởng

những kỉ niệm về buổi tựu trường đầu

tiên của t/g Các cảm xúc lại được sắp

xếp theo thứ tự thời gian: những cảm

xúc trên đường đến trường, khi đến

trường và khi vào trg lớp học – Sắp xếp

theo sự liên tưởng đối lập những cảm

xúc về cùng một đối tượng: con đg, ngôi

trg )

-Văn bản Trong lòng mẹ của Nguyên

Hồng chủ yếu trình bày diễn biến tâm

đoạ mẹ mình của cậu bé Hồng khi nghe

bà cô cố tình bịa chuyện nói xấu mẹ em

-Niềm vui sướng cực độ của cậu bé

Hồng khi ở trong lòng mẹ -> sắp xếp

theo sự phát triển của sự việc)

-Khi tả người, vật, con vật, phong

cảnh em sẽ lần lượt miêu tả theo trình

tự nào? Hãy kể 1 số trình tự thường gặp

mà em biết ? ( Có thể sắp xếp theo trình

tự thơì gian-không gian: tả phong cảnh;

chỉnh thể- bộ phận: tả người, vật, con

vật; hoặc tình cảm ,cảm xúc: Tả người)

-Phần thân bài của văn bản Người thầy

đạo cao đức trọng nêu các sự việc để thể

hiện chủ đề “ Người thầy đạo cao trọng”

Hãy cho biết cách sắp xếp các sự việc

ấy? (TB:-Các sự việc nói về CVA

-Nhiệm vụ:

+MB: Nêu ra chủ đề của văn bản +TB: Trình bày các khía cạnh của chủđề

+KB:Tổng kết chủ đề của văn bản -Mqh giữa các phần: Mỗi phần có 1 NDriêng nhưng các nd đó có qh với nhautrg v/b (đều hướng vào chủ đề và cùnglàm sáng tỏ chủ đề)

II Cách bố trí, sắp xếp nội dung phần thân bài của văn bản

-Phần TB của:

+VB Tôi đi học:

Cảm xúc được sắp xếp theo trình tựth/gian – không gian

-Theo sự phát triển của s/việc

+VB Người thầy đạo cao đức trọng:

Trình bầy theo mqh nhân- quả

-Cách sắp xếp n/d phần TB : được trìnhbày theo 1 thứ tự tuỳ thuộc vào kiểu

là người tài cao, là người đạo đức- được

h/trò kính trọng -> các sự việc được

trình bầy theo lô gíc: n/nhân- kết quả)

-Hãy cho biết cách sắp xếp nội dung

phần TB của 1 văn bản ?

-Hs đọc Ghi nhớ

-Hs đọc đoạn trích a-sgk (26)

-Phân tích cách trình bày ý trong đoạn

trích a?

-Hs đọc đoạn trích b- sgk (26)

-Đ/trích b được trình bày ý theo trình tự

nào?

GV: Hướng dẫn HS lớp 8A làm BT.

HS: Suy nghĩ làm và lên bảng trình

bày.

GV cùng HS khác nhận xét, sửa bài

cho hoàn chỉnh.

GV: gọi HS đọc và hướng dẫn cách làm

HS: suy nghĩ và làm BT theo yêu cầu

của GV

GV: Nhận xét và sửa lỗi

v/b , chủ đề, ý đồ giao tiếp của người viết

Được sắp xếp theo trình tự thời gian-không gian, theo sự phát triển của sự việc hay theo mạch suy luận

* Ghi nhớ: sgk (25)

III Luyện tập :

Bài 1 ( 26):

a-Trình bày ý theo thứ tự không gian:

Từ xa- đến gần- đến tận nơi- đi xa dần: -Giới thiệu đàn chim từ xa

-M/tả đàn chim từ gần đến tận nơi (bằng những q/s mắt thấy tai nghe, xen với m/tả là c/xúc và những liên tưởng, ss.) -ấn tượng về đàn chim từ gần đến xa

b-Trình bày ý theo thứ tự thời gian:

-Miêu tả Ba Vì vào t/gian về chiều- lúc hoàng hôn

Bài tập 2 Trình bày và sắp xếp ý về lòng thương mẹ của bé Hồng ( Dành cho HS khá giỏi lớp 8A)

Bài tập 3: Nhận xét cách sắp xếp và sửa lại cho đúng.

4 Củng cố:

GV: Hệ thống hóa kiến thức đã học.

5 Hướng dẫn về nhà:

-Học thuộc ghi nhớ, làm bài tập 2 –sgk ( 27)

-Đọc bài: Xây dựng đ/v trong v/b (Đọc ví dụ và trả lời câu hỏi trong từng phần)

IV- Rút kinh nghiệm:

P.HT ký duyệt: 24/8/2015