Giáo án Ngữ văn 8 - Soạn tuần 19

Củng cố 3’ Củng cố lại kiến thức cơ bản đã học về thơ bảy chữ khi học sinh làm bài tập.. - Sưu tầm một số bài thơ bảy chữ.[r]

Tuần 19 Ngày soạn:

Tiết 70 + 71 Ngày dạy

HOẠT ĐỘNG NGỮ VĂN: LÀM THƠ BẢY CHỮ

I MỤC TIÊU

Giúp học sinh:

Nhận dạng và bước dầu biết cách làm thơ bảy chữ

1.Kiến thức

Những yêu cầu tối thiểu khi làm thơ bảy chữ

2.Kĩ năng

- Nhận biết thơ bảy chữ

- Đặt thơ bảy chữ với các yêu cầu đối, nhịp, vần,

II CHUẨN BỊ

- GV: SGK, giáo án, Một số bài thơ bảy chữ được chép vào bảng phụ Kẻ bảng giới thiệu về luật cơ bản của thể thơ bảy chữ đã được học

- HS: SGK, tìm hiểu về thể thơ bảy chữ đã được học từ chương trình những năm học

trước và tìm hiểu về luật thơ bảy chữ

III CÁC BƯỚC LÊN LỚP

1 Ổn định tổ chức (1’)

GV kiểm tra sĩ số lớp và nêu yêu cầu của giờ học

2 Kiểm tra bài cũ (3’)

Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh và các trang thiết bị dạy học cần thiết

3 Bài mới

Hoạt động 1 (20’)

? Hãy xác định các đặc điểm

của thơ bảy chữ qua các bài

đã học?

- Sau khi học sinh trả lời, GV

chốt lại kiến thức cơ bản:

- Luật cơ bản:

+ Nhất, tam, ngũ bất luận

+ Nhị, tứ, lục phân minh

- GV dùng bảng phụ phân

tích mẫu

? Qua sát hai bài thơ, Em thấy

bài thơ có bao nhiêu chữ?

- Trao đổi và trả lời

- HS nghe và ghi chép

- HS ghi chép

- Quan sát bài thơ và trả lời

I Chuẩn bị ở nhà

1 Khái niệm và phạm vi luyện tập

2 Đặc điểm thể thơ bảy chữ

- Một bài thơ bảy chữ thường có đặc điểm:

+ Số tiếng và số dòng cố định

+ Đối, niêm theo từng cặp câu

+ Vần và cách ngắt nhịp cụ thể

+ Luật bằng trắc cụ thể cho từng tiếng

* Ví dụ:

a Thân em vừa trắng lại vừa tròn,

B B B T T B B Bảy nổi, ba chìm với nước non

T T B B T T B Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn,

T T T B B T T

Mà em vẫn giữ tấm lòng son

B B T T T B B

b Bà tôi ở một túp lều tre

B T T T T B B

Có một hàng cau chạy trước hè

T T B B T T B Một mảnh vườn bên rào giậu nứa,

T T B B B T T Xuân về hoa cải nở vàng hoe

B B B T T B B

- Bài thơ gồm 28 chữ và có bốn dòng thơ

Lop8.net

Dòng?

? Hãy chỉ ra luật bằng trắc

trong hai bài thơ?

? Hãy chỉ ra đối - niêm trong

bài thơ?

? Bài thơ có nhịp như thế

nào?

? Bài thơ có cách gieo vần

như thế nào

- Quan sát bảng phụ

và xác định luật bằng trắc

- Quan sát và trả lời

- trả lời

- Trả lời

- Đối - niêm

+ Thanh bằng câu trên đối với thanh trắc câu dưới

+ Các cặp niêm: Cùng là trắc hoặc bằng

- Nhịp thơ: 4/3 (Một số bài thơ và câu thơ có nhịp 2/2/3 hoặc nhịp khác)

- Vần chân và đều là vần bằng (Tiếng thứ 7 của các câu 1 - 2 - 7 được gieo vần với nhau)

3 Sưu tầm một số bài thơ bảy chữ chép vào vở

4 Tập làm một bài thơ bảy chữ với chủ đề tự chọn

Hoạt động 2 (52’)

- GV cho học sinh đọc và

hướng dẫn các em nhận diện

thể thơ qua bài thơ “Chiều”

của Đoàn văn Cừ

? Qua bài tập trên, em hãy

khái quát lại một vài nét

chính về đặc diểm của thể thơ

bảy chữ?

- GV: Luật thơ bảy chữ (Bàng

trắc)

+ Các tiếng 1 - 3 - 5 có thể là

thanh bằng hoặc trắc, không

nhất thiết hoàn toàn theo luật

+ Các tiếng 2 - 4 - 6: Phải

nhất định theo luật bằng trắc

- GV gọi một học sinh đọc

bài thơ và cho các em xác

định chỗ sai

? Ta có thể sửa những chỗ sai

đó bằng cách nào?

- GV cho học sinh thảo luận

theo nhóm và sau đó cho mỗi

nhóm sáng tác một bài thơ

bảy chữ sau đó lên trình bày

trước lớp Các nhóm nghe và

nhận xét đánh giá bài làm của

nhau

- GV: Sau khi học sinh thực

hiện xong, GV đánh giá lại

- HS nhận diện, ghi chép

- Trao đổi và trả lời câu hỏi

- Nghe và ghi chép

- Đọc và xác định chỗ sai

- HS nêu cách sửa

- HS thảo luận theo nhóm và sau đó cho mỗi nhóm sáng tác một bài thơ bảy chữ sau đó lên trình bày trước lớp Các nhóm nghe và nhận xét đánh giá bài làm của nhau

- Nghe

II Hoạt động trên lớp

1 Nhận diện thể thơ

a Chiều hôm thằng bé cưỡi trâu về,

B B B T T B B

Nó ngẩng đầu lên hớn hở nghe

T T B B T T B Tiếng sáo diều cao vòi vọi rót,

T T B B B T T Vòm trời trong vắt ánh pha lê

B B B T T B B

b Luật thơ bảy chữ:

+ Mỗi câu gồm bảy chữ (có thể có những câu thơ trong đó có 6 chữ) + Ngắt nhịp thông thường là 4/3 Có trường hợp ngắt nhịp 2/2/3 ……

+ Luật bằng trắc thường theo hai mô hình cụ thể:

Nhất, Tam, Ngũ: bất luận

Nhị, Tứ, Lục: phân minh

a Xác định chỗ sai và chữa lại

- Các chỗ sai:

+ Sau “Ngọn đèn mờ” Không có dấu

phẩy => có dấu phẩy  đọc sai nhịp

+ “ánh xanh xanh” sai vì không hiệp vần với chữ che ở câu trên.

2 Tập làm thơ

a Làm tiếp hai câu thơ còn thiếu

b Làm tiếp hai câu thơ còn thiếu theo

ý của mình

c Đọc bài làm ở nhà của HS

mức độ nhận thức và áp dụng

vào việc làm bài tập của học

sinh

4 Củng cố (3’)

Củng cố lại kiến thức cơ bản đã học về thơ bảy chữ khi học sinh làm bài tập

5 Hướng dẫn (2’)

- Ôn tập bài học và thể thơ bảy chữ

- Sưu tầm một số bài thơ bảy chữ

- Tập bài thơ bảy chữ không giới hạn số câu về trường lớp, bạn bè

IV RÚT KINH NGHIỆM

Tiết 72

TRẢ BÀI KIỂM TRA HỌC KÌ I

I MỤC TIÊU

Giúp học sinh:

- Mức độ nhớ kiến thức văn học, Tiếng Việt, vận dụng để trả lời các câu hỏi trắc nghiệm lựa chọn

- Mức độ vận dụng kiến thức Tiếng Việt để giải các bài tập phần văn, tập làm văn và ngược lại

- Kỹ năng viết đúng thể loại văn rự sự, kỹ năng trình bày, diễn đạt, dùng từ, viết câu

- Học sinh thêm một lần củng cố nhận thức và cách làm kiểm tra theo hướng tích hợp, trắc nghiệm và tự luận

- Học sinh tự đánh giá và sửa chữa bài làm của mình theo yêu cầu của đáp án và hướng dẫn của học sinh

II CHUẨN BỊ

- GV: Chấm và tổng hợp điểm kiểm tra.

- HS: Củng cố kiến thức và tự đánh giá, sửa chữa bài làm của mình

III CÁC BƯỚC LÊN LỚP

1 Ổn định lớp

2 Kiểm tra bài cũ

Kiểm tra lúc sửa bài

3 Bài mới

Hoạt động 1 (1’)

- Yêu cấu HS nêu lai đề kiểm

tra

- GV ghi đề lên bảng

- HS nêu lại nội dung đề kiểm tra

1 Đề kiểm tra

Hoạt động 2 (10’)

- GV Nhận xét đánh giá

chung về bài làm của HS

1 Trắc nghiệm:

- Nắm được nội dung bài và

làm bài một cách một cách

chính xác

- Một số còn tẩy xóa nhiều

2 Tự luận:

a Những ưu điểm:

- HS nghe, ghi chép

2 Nhận xét đánh giá chung về bài làm.

a Những ưu điểm

- Về kiểu bài:

- Về nội dung:

- Về cách diễn đạt:

- Về hình thức:

Lop8.net

- Về kiểu bài: Đa số các bài

viết đúng thể loại, đúng kiểu

bài tuy nhiên một số ít bài bị

lạc sang văn miêu tả và biểu

cảm

- Về bố cục: Các bài viết đủ

ba thành phần: mở, thân, kết

- Về nội dung: Đa số các bài

viết giúp người đọc hiểu rõ

về đối tượng thuyết minh

- Về cách diễn đạt: Biết cách

liên kết văn bản, nhiều bài

dùng một số từ ngữ chưa

đúng nghĩa, sai chính tả, chữ

viết xấu

- Về hình thức: Đã thể hiện

cách trình bày khoa học,

sạch, đẹp

b Những tồn tại cần khắc

phục:

- Diễn đạt lủng củng, tối

nghĩa

- Nội dung còn sơ sài

- Phần thuyết minh về cấu

tạo còn sơ sài hoặc không

theo trình tự hợp lý

- Còn nhầm lẫn văn miêu tả

biểu cảm

- Bài viết còn sai từ, sai

chính tả, dấu câu

b Những tồn tại cần khắc phục:

- Về kiểu bài:

- Về nội dung:

- Về cách diễn đạt:

- Về hình thức:

Hoạt động 3 (10’)

- GV Hướng dẫn HS lập dàn

ý cho bài viết - HS lập dàn ý và ghi chép

3.Đáp án

* Phần trắc nghiệm:

* Phần tự luận:

Hoạt động 4 (17’)

- Giáo viên chia lớp thành 3

nhóm Yêu cầu HS tìm và

nêu các lỗi tiêu biểu

- Giáo viên tổng hợp kết quả

của 3 nhóm trên bảng

- Giáo viên đưa 1 số lỗi

(dùng từ, chính tả, diễn đạt

) lên bảng Yêu cầu Học

sinh chữa lỗi

- HS tìm, trình bày lên bảng

- Sửa chữa

4 Hướng dẫn học sinh đọc - trao đổi bài và sửa chữa

* Điểm bài kiểm tra

Điểm bài kiểm tra

8/B 36

4 Củng cố (0’)

Củng cố lại kiến thức đã học

5 Hướng dẫn về nhà (2’)

- Tiếp tục đọc và sửa lại bài viết

- Soạn bài “Nhớ rừng”

IV RÚT KINH NGHIỆM

Kí duyệt tuần 19 Ngày …/…/……

Kiều Thị Phúc

Lop8.net