- Bên cạnh tình cảm yêu quý cần nói rõ về tác dụng của loài cây đó đối với việc bảo về môi trường sống điều hòa không khí, chắn gió, chắn cát, chống sói mònvvv… HS thể hiện tình yêu thươ[r]
Trang 1Bài 8
Kết quả cần đạt
Hình dung được cảnh tượng Đèo Ngang và tâm trạng cô đơn của Bà huyện Thanh Quan
Cảm nhận được tình bạn đậm đà, thắm thiết của Nguyễn Khuyến Bước đầu hiểu thể thơ Thất ngôn bát cú Đường luật
Vận dụng kiến thức đã được học về văn biểu cảm đẻ viết bài tập làm văn số 2 bài Tập làm văn số 2 theo yêu cầu của bài văn biểu cảm
Ngày soạn: 04.10.2010 Ngày dạy: 08.10.2010 - lỚP 7B
Bài 8 Tiết 29.
Văn bản: Qua Đèo ngang
(Bà Huyện Thanh Quan)
1 Mục tiêu:
a Về kiến thức:
Học sinh cần:
- Hiểu được những nét chính về cuộc đời và thân thế của bà huyện Thanh Quan
- Đặc điểm thơ của bà huyện Thanh quan qua bài thơ Qua đèo Ngang
- Cảm nhận được khung cảnh Đèo Ngang và tâm trạng cô đơn của Bà Huyện nối niềm hoài cổ trong thơ của bà
- Bước đầu hiểu thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật
b Về kỹ năng:
- Rèn luyện kĩ năng đọc – hiểu thơ Nôm viết theo thể thất ngôn bát cú Đường luật
- Phân tich một số chi tiết NT độc đáo trong bài thơ
c Về thái độ :
Khơi gợi tình yêu thiên nhiên đất nước, thái độ quí trọng, cảm phục người phụ nữ tài ba
2 Chuẩn bị của GV và HS:
a Chuẩn bị của GV :: Nghiên cứu nội dung bài, soạn giáo án.
b Chuẩn bị của HS:Học bài cũ Đọc trước bài mới ở nhà, trả lời câu hỏi trong sgk
3 Tiến trình bài dạy:
a Kiểm tra bài cũ- Đặt vấn đề vào bài mới: (5’)
* Câu hỏi:: Khái quát nét đặc sắc về nghệ thuật và ND của VB Sau phút chia li ?
* Đáp án:: Bằng một nghệ thuật ngôn từ vô cùng điêu luyện, đặc biệt là nghệ thuật
dùng điệp ngữ rất mực tài tình, đoạn ngâm khúc cho thấy nỗi sầu chia li của người chinh phụ sau lúc tiễn đưa chồng ra trận Nỗi sầu này vừa có ý nghĩa tố cáo chiến tranh phi nghĩa, vừa thể hiện niềm khát khao hạnh phúc lứa đôi của người phụ nữ
* Giới thiệu bài (1’):
Ai đã từng một lần đi trên con đường xuyên Việt hẳn đều biết đến Đèo Ngang.Đèo Ngang thuộc dãy núi Hoành Sơn, nơi phân cách địa giới 2 tỉnh Hà Tĩnh và Quảng Bình, là một địa danh nổi tiếng trên đất nước ta Đã có rất nhiều thi nhân làm thơ vịnh Đèo Ngang nhưng nổi tiếng nhất và được nhiều người yêu thích nhất vẫn là
bài Qua Đèo Ngang của Bà Huyện Thanh Quan
Trang 2b Dạy nội dung bài mới:
? Dựa vào phần chú thích (t102), hãy nêu vài nét sơ
lược về tác giả và tác phẩm?
GV: Bà là một nữ sĩ tài danh hiếm có thời bấy giờ
Là người học rộng, có tài làm thơ và còn rất giỏi nữ
công gia chánh Vì thế bà được vua Minh Mệnh vời
vào Phú Xuân giữ chức Cung trung giáo tập (dạy các
công chúa, cung phi)
I.Đọc và tìm hiểu chung.(7’)
1 Tác giả, tác phẩm:
- Tác giả: Tên thật là Nguyễn Thị Hinh, sống ở thế kỉ XIX, quê ở làng Nghi Tàm, nay thuộc quận Tây Hồ, Hà Nội, chồng làm tri huyện Thanh Quan
- Tác phẩm: là bài thơ nổi tiếng được bà được viết trên đường vào Huế nhậm chức
- HD đọc: giọng buồn da diết
- GV đọc
- Học sinh đọc
- Lưu ý chú thích giải nghĩa từ SGK t102 *Chú thích:
? Bài thơ được sáng tác theo thể thơ nào? Nêu đặc
điểm của thể thơ đó?
- Mỗi bài có 8 câu Mỗi câu 7 chữ Vần gieo ở các
tiếng cuối câu 1,2,4,6, 8 Có phép đối giữa các câu
3-4; 5-6 Thanh của các tiếng được gieo theo luật bằng,
trắc Không đúng với các qui định đó gọi là thất luật
-> Thể thơ Thất ngôn bát cú
? Bài thơ được chia làm mấy phần? 2 Bố cục: 4phần (đề, thực,
luận, kết)
? Nội dung bài thơ diến tả những nội dung cơ bản
nào?
- Cảnh sắc Đèo Ngang và tâm trạng nhà thơ
II Phân tích
.
1.Cảnh sắc Đèo Ngang.(11’)
? Tác giả miêu tả cảnh Đèo Ngang vào thời điểm nào? - Bước tới Đèo Ngang bóng
xế tà
Bóng xế tà?=> Bóng đã ngả, mặt trời nằm ngang
sườn núi, thời gian đi dần vài hoàng hôn, chỉ còn vài
tia nắng yếu ớt
? Thời điểm đó thường gợi cho ta cảm giác như thế
nào?
- Buồn, vắng vẻ, bâng khuâng
- Đọc lời thơ của bà ta nhớ đến buổi chiều buồn
trong ca dao: Chiều ra đứng ngõ sau Chiều chiều
là thời điểm dễ gợi trong lòng người nỗi khắc khoải
cô đơn nhớ nhà.tuy cảnh chiều đã muộn nhưng trời
vẫn dư sáng để nhà thơ nhận ra cảnh vật
? Cảnh Đèo Ngang hiện ra trước mắt thi nhân qua
những chi tiết nào? Em có nhận xét gì về cách sử
dụng từ của tác giả ở câu thơ này?
- Câu thơ có 7 tiếng thì 5 tiếng nói về sự vật Mỗi
- Cỏ cây chen đá, lá chen hoa
-> NT: Điệp từ ( chen)
Trang 3tiếng là một sự vật khác nhau, chỉ còn hai tiếng là từ
chen.
? Em hiểu chen có nghĩa là gì?
- Lẫn và đan kín vào nhau dày đặc
? Theo em có thể thay từ chen bằng từ xen có được
không? Sự lặp lại từ chen trong câu thơ gây cho ta
ấn tượng như thế nào về cảnh ở đây?
Không! Vì từ xen gợi cảm giáccó sự sắp xếp cảnh vật
theo một trật tự Còn từ chen được nêm vào giữa hai
vế câu đã diễn tả cảnh vật ở Đèo Ngang rất um tùm,
rậm rạp, có nhiều thứ, nhiều cây cỏ chen lẫn vào
nhau để cùng tồn tại, gây ấn tượng về một cảnh sắc
thật hoang sơ của thiên nhiên, cây cỏ
? Cảnh Đèo ngang ở hai câu thơ trên là cận cảnh Vậy
phóng tầm mắt ra xa, tác giả thấy những gì?
- Lom khom dưới núi, tiều vài
chú Lác đác bên sông, chợ mấy nhà.
? Em có nhận xét gì về cách sử dụng từ ngữ biện pháp
NT mà t/g sử dụng trong hai câu thơ này?
-> NT: Từ láy tượng hình, đảo trật tự cú pháp, vế đối.
G Giải thích: Chú tiều?-> Người làm nghề đốn củi
? Tư thế “Lom khom”’ Ngôi nhà “lác đác” gợi cho em
cảm nhận gì về h/ả của con người và cuộc sống ?
- Lom khom:Tư thế cúi, dáng người không
thẳng, có một chút gò bó
- Lác đác: Cư dân ít ỏi, thưa thớt
? Qua các phép tu từ trong 2 câu thơ trên, em có cảm
nhận gì về thiên nhiên và cuộc sống con người hiện
lên ở đây?
Lẽ ra có thêm thế giới con người thì cảnh phải sống
động hơn Nhưng con người xuất hiện ở nơi này sao
mà quá nhỏ bé, ít ỏi và khốn khổ tội nghiệp Chỉ có
vài chú tiều đang lom khom, nhặt nhạnh dưới núi,
mấy nóc nhà ít ỏi của những quán chợ nghèo càng
khiến cho cảnh vật thêm hắt hiu, cô quạnh
- Chỉ với 4 câu thơ: cảnh sắc thiên nhiên và c/sống
của đêò ngang hiện lên thất gợi cảm và sinh động:
Thời gian , không gian xa – gần đã được thu vào cảm
quan tinh tế của t/g
* Cảnh Đèo Ngang lúc xế tà thật hoang sơ, heo hút cô tịnh và buồn.
?
H
- GV: Cảnh thì như thế còn lòng người thì sao?
Cảnh Đèo Ngang còn được gợi tả qua những âm
thanh nào?
- Tiếng chim cuốc và đa đa
2 Tâm trạng của nhà thơ
(11’)
- Nhớ nước đau lòng con
quốc quốc
Trang 4Thương nhà mỏi miệng cái
gia gia
? Tiếng chim cuốc và đa đa gợi cho ta cảm giác gì?
- Buồn, vắng vẻ cô quạnh của tiếng chim gọi bầy lúc
hoàng hôn.
?
G
Việc miêu tả cảnh hoang sơ, xa lạ như thế đã giúp ta
cảm nhận được điều gì trong tâm trạng của tác giả?
Bình: Nỗi Buồn cô đơn - một nỗi buồn man mác âm
thanh, tiếng động của đèo ngang đã xuất hiện song
nó không làm phá vỡ cái vắng lặng hoang sơ của
Đèo ngang mà còn làm tăng thêm vẻ hoang sơ, cô
tịnh trong không gian chiểu – Đèo ngang Lấy động
để tả tính đó chính là thủ pháp NT tài hoa của t/g
? ở hai câu luận, tác giả dùng những biện pháp NT
nào?
- Đối ý: Câu trên đối ý với câu dưới
- Đối thanh: TT BBB TT / BB TTT BB
- Chơi chữ: Tác giả mượn cách phát âm giống nhau
của chữ quốc quốc và gia gia với tên gọi của loài
chim cuốc (còn gọi là chim đỗ quyên) và chim đa đa
(cũng viết là da da) Như vậy, quốc vừa được hiểu là
chim cuốc vừa được hiểu là nước; gia vừa được hiểu
là chim đa đa vừa được hiểu là nhà.
- Lối nói ẩn dụ: Mượn tiếng chim rừng để bộc lộ nỗi
buồn thấm thía trong cõi lòng toả rộng trong không
gian Đèo Ngang tới miền quê thân yêu
-> NT: đối ý, đối thanh, chơi chữ, lối nói ẩn dụ.
Nhớ nước}{thương nhà
đau lòng }{ mỏi miệng con quốc quố}{ gia gia
? Qua đó em hiểu như thế nào về nỗi nhớ nước thương
nhà của tác giả?
Tiếng chim cuốc và đa đa nhớ nước thương nhà cũng
chính là nỗi nhớ nhà da diết của đứa con tha hương
lữ thứ (lúc này bà đang vào Phú Xuân để làm bà giáo
dạy cung nữ), là nỗi hoài niệm về một thời dĩ vãng
tươi đẹp của đất nước Nhớ miền quê thân thương
nơi đang có những người yêu dấu mong đợi Nhớ
thành Thăng Long hoài cổ Tiếng chim kêu càng
khiến lòng tác giả nặng trĩu nỗi u buồn, hoài vọng,
nhìn cảnh vật càng thêm quạnh quẽ, cô liêu
? Câu thơ thứ 7,8 cho ta thấy tác giả xuất hiện với
hành động nào?
- Dừng chân, đứng lại để nhìn trời, nhìn non, nhìn
nước
- Dừng chân đứng lại, trời, non, nước
? Toàn cảnh Đèo Ngang hiện lên như thế nào trong ấn
tượng thị giác của tác giả? Đó là không gian ra sao?
- trời, non, nước => Không gian Rộng lớn, mênh
mang, xa lạ và tĩnh vắng
Trang 5? Nếu câu 7 miêu tả không gian bao la thì câu 8,
t/g lại diễn tả về điều gì? Của ai?
- Mảnh tình riêng ( nỗi lòng của tác giả.)
Một mảnh tình riêng ta với ta.
? Nhận xét cách dùng từ ở câu 8? Em hiểu ta với
ta ở đây là ai? Là mấy người??
- Tâm sự sâu kín, một mình mình biết, một mình
mình hay, một phạm vi chật hẹp thu vào tầm
mắt cảh thiên nhiên Đèo ngang rộng lơn, tĩnh
lặng rồi t/g đã trở về với thực tại với tâm trạng,
nỗi lòng của bản thân ( t/cảm hướng nội)
->NT: Điệp từ ( ta – ta)
? Tương quan giữa cảnh “trời, non, nước” và
“mảnh tình riêng” là tương quan như thế nào?Ở
đây, t/g sử dụng b/p NT gì?
- Đối lập, ngược chiều “Trời, non, nước” bát
ngát rộng mở bao nhiêu thì “mảnh tình riêng”
càng chật hẹp, nặng nề, khép kín bấy nhiêu
->NT: Hình ảnh đối lập.
?
G
Theo em “tình riêng” của tác giả ở đây là gì?
- Nỗi nhớ nước thương nhà da diết, âm thầm,
lặng lẽ Đó là tâm trạng của người con lữ thứ xa
quê song đó có thể là nỗi niềm của một tấm lòng
hoài cổ về một quá khứ huy hoàng đã qua
Trích đọc : “Thăng Long thành hoài cổ”
“ Dấu xe ngựa cũ hồn thu thảo
Lầu cũ lâu đài bóng tịchdương”
(Thăng Long thành hoài cô)
?
H
Thông qua cụm từ ta với ta tác giả bộc lộ cảm
xúc nào?
Nỗi buồn cô đơn gần như tuyệt đối của tác giả
giữa cảnh Đèo Ngang với trời cao thăm thẳm,
non nước bao la
? Qua phân tích, em hiểu gì về tâm trạng của nhà
thơ trước cảnh Đèo Ngang?
*Tấm lòng nhớ nước,thương nhà
da diết, âm thầm, lặng lẽ; nỗi buồn
cô đơn, lẻ loi của tác giả.
? Tác giả đã sử dụng những phương pháp biểu
cảm nào trong bài thơ này?
- Tả cảnh để bộc lộ cảm xúc (biểu cảm gián tiếp)
- Trực tiếp bộc lộ cảm xúc (biểu cảm trực tiếp)
-> Hai phần đầu nặng tả cảnh nhẹ tình, hai phần
sau nặng tình nhẹ cảnh => Tả cảnh ngụ tình
III Tổng kết (5’)
1.Nghệ thuật:
- Tả cảnh ngụ tình
? Bài thơ có những nét đặc sắc nào về mặt nghệ
thuật?
- Phong cách thơ trang nhã
- Sử dụng tài tình, điêu luyện các biện pháp nghệ thuật: đối, điệp
từ, chơi chữ
? Hãy khái quát giá trị nội dung của tác phẩm? 2 Nội dung:
* (Ghi nhớ SGK t104)
* Ý nghĩa: Bài thơ thể hiện tâm trạng cô đơn, buồn thầm lặng, nỗi niềm hoài cổ của nhà thơ
Trang 6c Củng cố ,luyện tập: (3’)
* Củng cố: Bài hôm nay, chúng ta cần nắm được:
- Đặc điểm của thể thơ thất ngôn bát cú Đươcngf luật
- Thấy được tâm trạng của bà Huyện thanh Quan, thình yêu thiên nhiên ,nỗi niềm hoài cổ và tài năng thơ tài hoa của bà
* Luyện tập: - Đọc diễn cảm bài thơ
d H ướng dẫn học sinh tự học ở nhà (2’)
- Nắm chắc nội dung và nghệ thuật của bài thơ
- Học thuộc lòng bài thơ
- Làm bài tập phần luyện tập (SGK t104)
- Chuẩn bị: Bạn đến chơi nhà
Trang 7
-Ngày soạn: 04.10.2010 Ngày dạy: 09.10.2010 - lỚP 7B
Bài 8 Tiết 30.
Văn bản: Bạn đến chơi nhà
(Nguyễn Khuyến)
I Mục tiêu :HS cần
a Kiến thức:
- Hiểu biết sơ giản về thân thế sự nghiệp của Nguyễn Khuyến
- Thấy được tình bạn đậm đà, hồn nhiên, chân thật của Nguyễn Khuyến đã vượt
qua khỏi điều kiện cuộc sống vật chất đời thường thể hiện qua cách nói hàm ý và
trào lộng trong một bài bài thơ Nôm Đường luật thất ngôn bát cú
- Thấy được những nét độc đáo về nghệ thuật của bài thơ
b Về kỹ năng:
- Rèn luyện kĩ năng đọc diễn cảm và phân tích thơ Nôm Đường luật viết theo thể
thất ngôn bát cú
c Về thái độ :
- Giáo dục tình cảm bạn bè trong sáng, hồn nhiên vô tư; biết quý trọng tình bạn
2 Chuẩn bị của GV và HS:
a Chuẩn bị của GV :: Nghiên cứu nội dung bài, soạn giáo án, bảng phụ
b Chuẩn bị của HS:Học bài cũ Đọc trước bài mới ở nhà, trả lời câu hỏi trong sgk
3 Tiến trình bài dạy:
a Kiểm tra bài cũ- Đặt vấn đề vào bài mới: (5’)
* Câu hỏi:: - Hỏi: Khái quát nét đặc sắc về nghệ thuật và nội dung của bài thơ Qua
Đèo Ngang ?
* Đáp ánVới phong cách trang nhã, bài thơ Qua Đèo Ngang cho thấy cảnh tượng
Đèo Ngang thoáng đãng mà heo hút, thấp thoáng có sứ sống của con người nhưng
còn hoang sơ; đồng thời thể hiện nỗi nhớ nước, thương nhà, nỗi buồn thầm lặng cô
đơng của tác giả
* Giới thiệu bài (1’):
Nguyễn Khuyến là một trong những nhà thơ cod nhiều bài thơ thật hay về cảnh làng
quê, về nỗi buồn và niềm vui trong cuộc ssóng ẩn dật nơi thôn dã Viết về tình bạn, ông
đã để lại cho đời hai bài thơ đặc sắc: Bạn đến chơi nhà và Khóc Dương Khuê Mỗi bài
một vẻ Nếu Khóc Dương Khuê thể hiện nỗi sót xa, đau đớn khi bạn qua đời thì Bạn
đến chơi nhà lại là nụ hóm hỉnh, mừng vui khi bạn đến thăm
b Dạy nội dung bài mới:
? Dựa vào phần chú thích (t104), hãy nêu vài nét
sơ lược về tác giả Nguyễn Khuyến?
I Đọc và tìm hiểu chung (5’)
1 Tác giả, tác phẩm:
- Nguyễn Khuyến (1835-1909), quê ở thôn Vị Hạ, xã Yên Đổ, nay thuộc huyện Bình Lục, Hà Nam;
là nhà thơ lớn của dân tộc; còn được gọi là Tam Nguyên Yên Đổ
? Bài thơ được sáng tác khi nào? - Tác phẩm: Sáng tác vào giai
đoạn sau ngày ông cáo quan ở ẩn
Trang 8H
- HD đọc: giọng hóm hỉnh, vui, thân mật
- GV đọc
- Học sinh đọc
- Lưu ý chú thích SGK t105
? Bài thơ được sáng tác theo thể thơ nào? Nêu
đặc điểm của thể thơ đó?
-> Thể thơ Thất ngôn bát cú
? Nội dung biểu cảm chủ yếu trong bài thơ là gì?
- Cảm xúc vui mừng khi có bạn tới chơi
G
?
H
Thông thường một bài thơ thất ngôn bát cú ĐL
có bố cục gồm 4 phần Mỗi phần một cặp 2 câu:
Theo cấu trúc : đề – thực – luận – kết
Nếu xét về nội dung ở bài thơ này, em thấy nên
phân tích bài thơ theo bố cục như thế nào? Vì
sao?
- Phân tích như vậy sẽ đảm bảo sự liền mạch về
cảm xúc của tác giả trong bài thơ hơn
2 Bố cục: 3phần
- P1: Câu thơ đầu} lời chào đón
- P2: Câu tiếp theo } lời giãi bày
- P3: Câu thơ cuối} tình bạn thắm thiết
II Phân tích.
? ở câu thơ thứ nhất, tác giả thông báo điều gì?
- Bạn đến chơi, sau một thời gian đã lâu
1 Câu thơ đầu
- Đã bấy lâu nay bác tới nhà
? Trong lời thông báo có mấy chi tiết đáng chú ý?
- 2 chi tiết: thời gian và cách xưng hô
? Đã bấy lâu nay được chủ nhà nhắc tới có ý
nghĩa nhắc nhở về thời gian hay bày tỏ niềm
chờ đợi bạn đến chơi đã từ lâu?
- Bày tỏ niềm chờ đợi bạn đến chơi đã từ lâu
Đã bấy lâu } bày tỏ sự mong đợi
từ lâu
? Em có suy nghĩ gì về cách xưng hô của tác giả
đối với bạn trong câu thơ này?
- Cách gọi dân dã, thể hiện sự thân tình, gần gũi,
gắn bó giữa chủ và khách
Bác: ( đại từ nhân xưng) => t/c dân dã, Thân mật
? Em có nhận xét như thế nào về giọng điệu câu
thơ?
- Giọng hồ hởi, vui vẻ Câu thơ như một tiếng
chào, một lời reo vui khi có khách đến chơi Lời
chào quen thuộc, gần gũi ấy sẽ là tiền đề cho sự
giãi bày: Đã lâu lắm rồi, nay bác mới có dịp tới
chơi, thật là quí hoá
?
G
Như vậy, câu thơ 1 cho ta biết nhà thơ có cảm
xúc như thế nào khi bạn đến chơi nhà?
- GV: Những cảm xúc ấy chỉ có có được khi
quan hệ tình bạn bền chặt, thân thiết, thuỷ
chung Đặc biệt, đối với Nguyễn Khuyến khi rũ
áo từ quan về chốn quê nghèo có bạn tới thăm,
điều đó thật quí hoá, thật xúc động
Vậy để biết NK tiếp đãi bạn như thế nào
=>Cảm xúc phấn khởi, hồ hởi, vui sướng thoả lòng khi bạn đến chơi nhà.
H
?
- HS đọc 6 câu tiếp theo
Theo nội dung của câu1, em dự đoán NK sẽ
2 Sáu câu thơ tiếp:
Trang 9phải thết đãi bạn như thế nào?
- Bạn thân ở xa đến chơi, nhất thiết phải mời
cơm mời rượu, không sơn hào hải vị thì cũng
phải cơm gà, cá gỡ để tỏ lòng quý khách
? Thế nhưng lúc này NK đón bạn trong hoàn cảnh
như thế nào?
- Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa
? Tác giả kể ra những thứ nào định tiếp đãi bạn?
Thế nhưng tất cả những thứ đó, tác giả có thể
dùng để thết đãi bạn được không? Vì sao?
- Sản vật của gia đình rất phong phú: Ao nhiều
cá, vườn nhiều gà Nhưng vì ao sâu, nước cả
(lớn), không thể quăng chài bắt cá được Vườn
rộng rào lại thưa không thể đuổi gà được Các
loại rau quả cũng rất nhiều nhưng cải chưa
thành cây, cà thì vừa mới thành nụ, bầu còn non,
mướp chưa thành quả Tóm lại là cái gì cũng có
nhưng lại là không có vì không thể dùng chúng
để tiếp bạn được
- Cá: Ao sâu, nước cả -> khôn chài
- Gà: Vườn rộng, rào thưa -> khó đuổi
- Cải: chửa ra cây
- Cà: mới nụ
- Bầu: vừa rụng rốn
- Mướp: đương hoa
? Quan sát các cặp câu 3-4, 5-6, hãy chỉ ra các
thủ pháp nghệ thuật và nhận xét cách dùng từ ở
các cặp câu trên? Tác dụng?
- Phép đối rất chặt chẽ: Cảnh đối cảnh, vật đối
vật, trên dưới, trắc bằng phân minh tạo nên một
giọng thơ nhẹ nhàng, vui tươi, lời thơ cân xứng,
hoà hợp gợi nên cảnh vườn tược xinh xắn, hữu
tình
- Các tính từ sâu, cả, rộng, thưa, cùng với các
phó từ chỉ sự tiếp diễn của hành động: chửa,
mới, vừa, đương, hô ứng hỗ trợ cho nhau thật
khéo léo, tự nhiên, dung dị Thêm vào đó là các
chi tiết miêu tả chấm phá làm hiện lên khung
cảnh vườn tược, cây cối đang đơm hoa kết trái,
ẩn chứa một sức sống mơn mởn tiềm tàng Ta
như hình dung ra hình ảnh NK đang dắt tay bạn
thăm vườn cây ao cá, tận hưởng thú vui dân dã
của một ông quan về ở ẩn
=> NT: đối, liệt kê, dùng nhiều
tính từ, phó từ
? Tất cả các thủ pháp nghệ thuật đó được sử dụng
trong phần thực và luận đều nhằm mục đích gì?
- Tất cả đều nhằm diễn giải tính chất có đấy mà
chẳng có gì của các sản vật được tác giả kể và tả
ở đây: Trong nhà, ngoài vườn tôi có bao nhiêu
thứ nhưng thực ra lại chẳng có gì để thết đãi bác
cả vì tất cả mọi thứ, mọi thức đều chưa đến lúc,
đến thời
? Tiếp khách quí, nhà thơ còn thiếu cả thứ gì
nữa?
Trang 10- Người xưa thường nói: Miếng trầu là đầu câu
chuyện Miếng trầu không thể thiếu vắng trong
bất kì cuộc hội ngộ nào, dù vui hay buồn, đám
hiếu hay đám hỉ Thế mà lúc này, ngay cả đến
miếng trầu là thứ thông dụng nhất để tiếp bạn
cũng không
? Em có thể hình dung NK đang gặp tình huống
như thế nào không? Trong thực tế đời thường,
liệu có tình huống như thế không?
- Có lẽ không vì lúc về ở ẩn, cáo quan lui về
cuộc sống bình dị ở chốn vườn Bùi quê cũ, NK
có “Năm gian nhà cỏ thấp le te” và “Chín sào
tư thổ là nơi ở” thì chuyện không có cả miếng
trầu để tiếp khách là điều khó có thể xảy ra
? Vậy NK cố tình dựng lên tình huống như thế là
để nhằm mục đích gì?Theo em ở đây t/g sử dụng
b/pháp NT gì?
- Để đùa vui với bạn Để bộc lộ tình cảm chân
thực không khách sáo của mình với bạn
=> NT: Trào lộng
?
?
Em có thể hình dung nét mặt của cụ Tam
Nguyên Yên Đổ lúc đó không?
- Nét mặt vui tươi, nụ cười hóm hỉnh, ánh mắt
thân tình Đây là nụ cười rất riêng của NK
Không thể lẫn với ai trong làng cười VHVN
Em hiểu ntn về thái độ, tình cảm của t/g qua
cách nói này?
=> Nụ cười vui đùa, hóm hỉnh, hài hước bộc lộ tình cảm chân thực của tác giả với bạn.
? Trong câu thơ cuối có chi tiết ngôn từ nào đáng
chú ý?
- Bác đến chơi đây ta với ta.
? Em hiểu ta ở đây là ai?
- Ta là chủ nhân (Tác giả - NK)
- Ta là khách (Bạn – Bác)
-> Lặp đại từ
? Theo em ý nghĩa của cụm từ ta với ta ở bài thơ
này có gì khác so với cụm từ ta với ta ở bài thơ
Qua Đèo Ngang?
- ở bài Qua Đèo Ngang: chỉ sự hoà hợp nội
tâm của một con người với tâm trạng buồn, cô
đơn của BHTQ lúc qua Đèo Ngang
- Còn ở bài Bạn đến chơi nhà: Chỉ sự hoà hợp
của 2 con người trong một tình bạn Ta với ta
tuy 2 mà 1 ở đây có sự chuyển đổi ngôi thứ:
bác (ngôi 2) chuyển thành ta (ngôi 1) Câu thơ
nhấn mạnh: Bác đến chơi đây tôi với bác tuy 2
nhưng mà là 1