Giáo án Ngữ văn 6 HKII

Ghi nhớ: Văn miêu tả là loại văn nhằm giúp người đọc, người nghe hình dung những đặc điểm, tính chất nổi bật của một sự vật, sự việc, con người, phong cảnh, … làm cho những cái đó như hi[r]

BÀI 18 (Tuần 18) Tiết 73-74 :

VĂN BẢN

- HS nắm được ý nghĩa, nội dung của “Bài học đường đời đầu tiên” đối với Dế

Mèn trong bài văn.

- HS cảm nhận được nét đặc sắc trong nghệ thuật miêu tả kể chuyện và sử dụng

từ ngữ độc đáo của nhà văn Tô Hoài.

- Rèn luyện HS kĩ năng đọc, phân tích hình tượng văn học trong loại truyện viết

về đề tài loài vật, miêu tả và kể chuyện.

II TIẾN TRÌNH GIẢNG DẠY:

1 Ổn định lớp.

2 Kiểm tra bài cũ:

- Hãy kể lại truyện “Bản án trộm trứng gà”

- Cho biết ý nghĩa giáo dục có trong truyện?

3 Bài mới:

 Giới thiệu bài :

Tuổi trẻ thường xốc nổi, bồng bột, tự phụ Chính vì vậy dễ dẫn đến sai

lầm, vấp ngã trên đường đời Nhưng nếu biết dừng lại đúng lúc thì có thể khắc

phục hậu quả đã gây ra Bài học hôm nay các em tìm hiểu là một minh chứng cho

điều đó.

- Giáo viên giới thiệu bài  ghi tựa.

- Giải nghĩa từ khó: mẫm, hủn hoẳn, cà khia, xốc nổi, trịnh thượng, ăn xổi ở thì

- GV mời HS đọc phần chú thích

SGK trang 8

- GV giải thích ngắn gọn về tác giả

Tô Hoài và tác phẩm “Dế Mèn

phiêu lưu kí”

[?] Nhân vật chính trong truyện là

ai? Lời tả và lời kể trong truyện là

lời của nhân vật nào?

[?] Bài văn có thể chia làm mấy

đoạn? Theo em nội dung chính của

mỗi đoạn là gì? Hãy thử chỉ ra câu

văn giữ chức năng liên kết giữa các

đoạn?

- GV mời HS đọc lại từ đầu 

“vuốt râu”

I Giới thiệu tác giả - tác phẩm:

SGK trang 8

II Phân tích:

1 Nhân vật Dế Mèn:

a Hình dáng:

- Đôi càng mẫm bóng

- Những cái vuốt ở chân, ở khoeo cứng dần và nhọn hoắt

- Đôi cánh dài kín xuống tận chấm đuôi

- Đầu to rất bướng

- Hai cái răng đen nhánh

- Râu dài rất đỗi hùng dũng

 chàng dế thanh niên cường tráng, đẹp

[?] Hình dáng của Dế Mèn được

miêu tả ra sao? Em có nhận xét gì về

hình dáng được miêu trả trên của Dế

Mèn?

- GV mời HS đọc lại đoạn “Tôi đi

hạ rồi”

[?] Hãy chỉ ra các chi tiết miêu tả

hành động của Dế Mèn?

[?] Hãy chỉ ra các chi tiết miêu tả

hành động của Dế Mèn?

[?] Qua cách tự giới thiệu của Dế

Mèn về hình dáng, hành động của

mình đã bộc lộ những nét gì trong

tính nết của Dế Mèn?

[?] Em thấy hình ảnh của Dế Mèn

trong bài văn đẹp và chưa đẹp ở

điểm nào về ngoại hình, tính nết?

- GV mời HS đọc lại đoạn “Tính tôi

hay nghịch ranh đầu tiên”

[?] Hãy thử so sánh hành động và

thái độ của Dế Mèn trước và sau khi

trêu chị Cốc?

[?] Kết quả việc làm trên của Dế

Mèn?

[?] Qua câu chuyện ấy, Dế Mèn đã

rút ra được bài học đường đời đầu

tiên cho mình Bài học đó là gì?

[?] Em hãy cho biết biện pháp nghệ

thuật được sử dụng chủ yếu trong

bài? Em có nhận xét gì về cách xây

dựng hình ảnh các con vật có trong

truyện?

- Ở đoạn cuối câu truyện, sau khi

chôn cất Dế Choắt, Dế Mèn đứng

lặng hồi lâu trước nấm mộ của người

bạn xấu số Em hãy thử hình dung

tâm trạng của Dế Mèn để nói lên,

diễn tả lại tâm trạng ấy theo lời kể

của Dế Mèn

[?] Từ câu chuyện này, em rút ra

được bài học gì trong cuộc sống?

trai và ưa nhìn

b Hành động:

- Dám cà khịa với bà con trong xóm

- Quát mấy chị Cào Cào

- Ngứa chân đá anh Gọng Vó

 Tính hung hăng, khinh thường, ngạo mạn đối với mọi người

2.Bài học đường đời đầu tiên:

Kết quả :

- Thoát chết

- Dề Mèn ân hận, chôn cất Choắt  rút

ra bài học đường đời đầu tiên

III Ghi nhớ:

Bài văn miêu tả Dế Mèn có vẻ đẹp cu6ờng tráng của tuổi trẻ nhưng tính nết còn kiêu căng, xốc nổi Do bày trò trêu chọc cốc nên đã gây ra cái chết thảm thương cho Dế Choắt, Dế Mèn hối hận và rút ra được bài học đường đời cho mình Nghệ thuật miêu tả loài vật của Tô Hoài rất sinh động, cách kể chuyện theo ngôi thứ nhất tự nhiên, hấp dẫn, ngôn ngữ chính xác, giàu tính tạo hình

Lop7.net



4 Củng cố:

- HS chia nhóm đóng vai nhân vật để kể lại truyện.

5 Dặn dò:

- Học phần ghi nhớ.

- Soạn bài: “ Phó từ”

 Rút kinh nghiệm :

Tuần 19 Tiết 75 PHÓ TỪ I/ MỤC TIÊU CẦN ĐẠT : Giúp HS

_ Nắm được khái niệm phó từ

_ Hiểu và nhớ được các loại ý nghĩa chính của phó từ

_ Biết đặt câu có chứa phó từ để thể hiện các ý nghĩa khác nhau

I/ TIẾN TRÌNH GIẢNG DẠY :

1 / Ổn định lớp :

2/ Kiểm tra bài cũ: “ Bài học đường đời đầu tiên”

_ Hãy cho biết Dế Mèn ở chương I là một chú dế như thế nào về hình dáng ,

tính tình , cách cư xử với mọi người xung quanh? _ Đọc phần ghi nhớ SGK

3/ Bài mới

 Giới thiệu : GV cho HS nhắc lại phần trước và phần sau của cụm động

từ và cụm tính từ  giới thiệu phó từ

I/ Tìm hiểu bài:

1/ Phó từ là gì:

_ GV cho HS làm BT1 (SGK)

_ Yêu cầu HS ghi ra vở những từ được in

đậm bổ sung ý nghĩa

a/ đã(đi) cũng(ra) vẫn chưa(thấy) thật(lỗi

lạc)

b/ (soi gương) được, rất (ưa nhìn), (to) ra,

rất (bướng)

_ HS xác định từ loại cho những từ đã tìm

ở

I/ Tìm hiểu bài:

1/ Phó từ là gì ?

a/ đã đi………cũng ra ……… vẫn chưa thấy…… thật lỗi lạc.

b/ ….soi gương được và rất ưa nhìn …… to

ra …… rất bướng

 Pho ùtừ đi kèm với động từ , tính từ 2/ Các loại phó từ:

trên

 Phó từ thường bổ sung ý nghĩacho

những từ loại gì ?

 HS đọc ghi nhớ SGK /12

2/ Các loại phó từ

_ Hãy tìm hiểu ý nghĩa các từ in đậm ở

BT 1  Chúng có giống các thực từ

không ? ( Chúng là các hư từ )

_ HS làm BT 2

_ Tìm các phó từ bổ sung ý nghĩa cho

những động từ , tính từ in đậm

 Yêu cầu HS chép cả cụm từ vào vở 

Ý nghĩa Đứng

trước

Đứng sau

Chỉ quan hệ thời gian

đã, đang

Chỉ mức độ thật, rất lắm Chỉ sự tiếp

diễn tương tự

cũng, vẫn

Chỉ sự phủ định

không, chưa Chỉ sự cầu

khiến

đừng

Lop7.net

nhận hướng

xét về vị trí của những từ in đậm với các

động từ , tính từ mà chúng đi kèm

II/ Bài học: Học thuộc ghi nhớ SGK

trang 12, 14 đứng trước động từ,tính

từ

đứng sau

 Nhận xét vị trí của phó từ  Phó từ là

những hư từ đứng trước hoặc sau động từ

, tính từ

 Xác định ý nghĩa và công dụng của

phó từ

_ Điền các phó từ đã tìm được ở phần

I,II vào bảng phân loại SGK

_ So sánh ý nghĩa của các cụm từ có

và không có phó từ để tìm ra ý nghĩa

của phó từ

Ý nghĩa Đứng

trước

Đứng sau

Chỉ quan hệ

thời gian

đã, đang

Chỉ mức độ thật, rất lắm

Chỉ sự tiếp

diễn tương tự

cũng, vẫn

Chỉ sự phủ

định

không, chưa Chỉ sự cầu

khiến

đừng

Chỉ kết quả và

hướng

vào, ra

_ Tìm thêm các phó từ thuộc các loại trên

_ Theo em phó từ có mấy loại lớn Hãy kể ra

 HS đọc ghi nhớ SGK / 14

Luyện tập : HS làm BT 1,2,3 / 14,15

Gợi ý giải bài tập

_ BT 1 : Những phó từ

a/ _ đã ( quan hệ thời gian ) _ đương, sắp , ra ( thời gian , sự tiếp diễn tương tự _ kết quả và hướng )

_ không còn ( phủ định , sự tiếp diễn tương tự ) _ cũng sắp (sự tiếp diễn tương tự _ thời gian )

_ đã ,đã ( thời gian )

_ đều ( sự tiếp diễn tương tự ) _ Cũng sắp ( tiếp điễn tương tự _ thời gian )

b/ _ Đã , được (thời gian , kết quả)

BT 2 : GVhướng dẫn HS cách viết và gạch dưới các phó từ

BT 3: Chính tả _ Chú ý các từ ngữ dễ viết sai của HS địa phương

4 / Củng cố : Sửa BT

5/ Dặn dò : _ Học bài

_ Soạn “Quan sát tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả”

Tiết 76 :

- HS nắm được những hiểu biết chung về văn miêu tả.

- HS nắm được những yêu cầu của văn tả cảnh, tả người.

II TIẾN TRÌNH GIẢNG DẠY:

1 Ổn định lớp.

2 Kiểm tra bài cũ:

- Kiểm tra sự chuẩn bị của HS.

3 Bài mới:

 Giới thiệu bài :

Ở HK I, các em đã được học văn tự sự (gọi là kể chuyện) gồm có kể chuyện đời thường, kể chuyện sáng tạo Qua HK II, các em sẽ học một thể loại

mới, đó là văn miêu tả.

Lop7.net

TIẾN TRÌNH BÀI GIẢNG PHẦN GHI BẢNG

- GV dùng văn bản “Dế Mèn

phiêu lưu kí” làm dẫn chứng

[?] Hãy tìm những chi tiết, từ ngữ

miêu tả hình ảnh Dế Mèn và Dế

Choắt?

[?] Em có nhận xét gì về hình ảnh

của hai chú dế vừa được miêu tả

đó?

[?] Em có nhận xét gì về lời văn

miêu tả của tác giả Tô Hoài?

- GV đưa ra 3 tình huống trong

sách giáo khoa trang 15 Yêu

cầu HS thảo luận

[?] Miêu tả con đường về nhà em?

[?] Miêu tả chiếc áo mà em muốn

mua?

[?] Miêu tả hình dáng người bạn

em?

[?] Theo em, thế nào là văn miêu

tả?

[?] Muốn miêu tả hay, đúng, chính

xác ta cần phải làm gì?

 dẫn đến ghi nhớ SGK

I Văn bản: “Dế Mèn phiêu lưu kí”

 Dế Mèn:

- Chàng dế thanh niên cường tráng

- Đôi càng mẫm bóng

- Những cái vuốt cứng dần và nhọn

- Đôi cánh dài kín xuống tận chân

- Cả người rung rinh một màu nâu bóng

 chú dế đẹp, lực lưỡng

 Dế Choắt:

- Người gầy gò, dài lêu nghêu

- Cánh ngắn củn hở cả mạn sườn

- Đôi càng bè bè, nặng nề

- Râu ria cục có một mẩu

 chú dế ốm yếu

II Ghi nhớ:

Văn miêu tả là loại văn nhằm giúp

người đọc, người nghe hình dung những đặc điểm, tính chất nổi bật của một sự vật, sự việc, con người, phong cảnh, … làm cho những cái đó như hiện lên trước mắt người đọc, người nghe Trong văn miêu tả, năng lực quan sát của người viết, người nói thường bộc lộ rõ nhất

4 Luyện tập:

- Đoạn 1: miêu tả hình ảnh Dế Mèn: chú dế cường tráng, khỏe mạnh.

- Đoạn 2: miêu tả hình ảnh chú bé Lượm (nhỏ nhắn, nhanh nhẹn, đáng yêu).

- Đoạn 3: miêu tả quang cảnh sinh hoạt của các sinh vật trong hồ ao (nhộn nhịp, đông đúc).

 HS luyện viết đoạn văn theo yêu cầu:

- Tả cảnh mùa đông đến : lạng lẽo, ẩm ướt, mưa phùn, sương mù …

- Khuôn mặt người mẹ của em : + Sáng đẹp, hiền hậu, nghiêm nghị

+ Vui vẻ, lo âu, trăn trở

5 Dặn dò:

- Học bài.

- Chuẩn bị bài: Sông nước Cà Mau

 Rút kinh nghiệm :

BÀI 19 (Tuần 19)

Tiết 77 :

VĂN BẢN

I MỤC ĐÍCH YÊU CẦU:

- HS cảm nhận được sự phong phú và độc đáo của thiên nhiên, sông nước vùng

Cà Mau.

- HS nắm được nghệ thuật miêu tả và thuyết minh về cảnh sông nước trong bài

văn của tác giả.

II TIẾN TRÌNH GIẢNG DẠY:

1 Ổn định lớp.

2 Kiểm tra bài cũ:

- Em hãy miêu tả lại hình ảnh của Dế Mèn.

- Đọc phần ghi nhớ SGK trang 11.

3 Bài mới:

 Giới thiệu bài : “ Đẹp vô cùng Tổ Quốc ta ơi … !”

Thật vậy đất nước ta đâu đâu cũng đẹp, cũng xinh Đó là niềm tự hào

của dân tộc ta Có không biết bao nhiêu nhà văn, nhà thơ viết nên những trang viết

đầy tự hào về đất nước như Nguyễn Tuân, Tô Hoài … Hôm nay chúng ta sẽ tìm

hiểu một vùng cực nam của đất nước qua ngòi bút của Đoàn Giỏi trong đoạn trích “

Sông nước Cà Mau”.

- GV mời HS đọc phần (*) chú thích

SGK trang 20

- GV giới thiệu sơ qua về tác giả,

tác phẩm cùng đoạn trích ở SGK

[?] Bài văn miêu tả cảnh gì?

[?] Em thử nhận xét về trình tự miêu

tả của tác giả?

[?] Tác giả đã diễn tả ấn tượng ban

đầu bao trùm về sông nước Cà Mau

Aán tượng ấy như thế nào và được

diễn tả qua những giác quan nào?

[?] Em có nhận xét gì về quang cảnh

chung của vùng Cà Mau?

[?] Ngoài miêu tả, tác giả còn đưa

vào bài phần giải thích, thuyết minh

Em hãy chỉ ra đoạn văn có chức

năng trên trong bài văn này?

[?] Qua đoạn giải thích, thuyết minh

I Giới thiệu tác giả, tác phẩm:

SGK trang 20

II Phân tích:

1 Quang cảnh chung vùng Cà Mau:

- Sông ngòi, kênh rạch bủa giăng chi chít như mạng nhện

- Trời xanh nước xanh Chung quanh toàn một màu xanh cây lá

 so sánh: từ ngữ gợi màu sắc: cảnh thiên nhiên rộng lớn, đầy sức sống

2 Sông nước vùng Cà Mau:

a Sông Năm Căn:

- Mênh mông, nước ầm ầm đổ ra biển ngày đêm như thác

- Cá nước bơi hàng đàn như người bơi ếch

- Giữa dòng sông rộng hơn ngàn thước

- Rừng đước dựng lên cao ngất như hai

ấy em có nhận xét gì về cách đặt tên

cho các dòng sông, con kênh ở vùng

Cà Mau? Những địa danh này gợi ra

đặc điểm gì về thiên nhiên vùng Cà

Mau?

- GV mời HS đọc lại đoạn từ

“Thuyền chúng tôi khói sóng

ban mai”

[?} Sông Năm Căn được miêu tả như

thế nào? Hãy tìm những chi tiết thể

hiện sự rộng lớn, hùng vĩ của dòng

sông và rừng đước?

[?] Em có nhận xét gì về hình ảnh con

sông Năm Căn quan lời miêu tả của

tác giả?

- GV mời HS đọc lại đoạn từ “Chợ

Năm Căn rừng Cà Mau”

[?] Đoạn văn trên tả cảnh gì?

[?] Chợ Năm Căn được tác giả miêu

tả như thế nào?

[?] Từ đoạn văn miêu tả trên, em có

suy nghĩ gì về cảnh chợ vùng Cà

Mau?

[?] Qua bài văn này, em hình dung

như thế nào và có cảm tưởng gì về

vùng Cà Mau của Tổ quốc?

- GV mời HS đọc phần ghi nhớ

dãy trưởng thành vô tận

 so sánh, từ ngữ gợi hình ảnh, màu sắc, bao la, hùng vĩ và hoang dã

b Chợ Năm Căn:

- Nằm sát bên sông

- Những túp lều lá thô sơ

- Những ngôi nhà gạch văn minh

- Những đống gỗ cao như núi

- Những cột đáy, thuyền chài dập dềnh trên sóng

- Những bến vận hà nhộn nhịp

- Những lò than hầm gỗ đước

- Những ngôi nhà bè

- với đủ giọng nói đủ kiểu ăn vận

 so sánh: từ ngữ gợi tả, màu sắc, âm thanh, hình ảnh: cảnh chợ tấp nập, trù phú, độc đáo và riêng biệt

III Ghi nhớ:

Cảnh sông nước Cà Mau có vẻ

đẹp rộng lớn, hùng vĩ, đầy sức sống hoang dã Chợ Năm Căn là hình ảnh cuộc sống tấp nập, trù phú, độc đáo ở vùng đất tận cùng phía nam Tổ quốc

Bức tranh thiên nhiên và cuộc sống ở vùng Cà Mau hiện lên vừa cụ thể, vừa bao quát thông qua sự cảm nhận trực tiếp và vốn hiểu biết phong phú của tác giả.

IV Luyện tập:

Đọc thêm bài “Mũi Cà Mau” của nhà thơ Xuân Diệu

4 Dặn dò:

- Học bài.

- Giới thiệu vắn tắt về con sông quê hương em.

- Soạn bài: “So sánh”

 ĐDDH : tranh “ Sông nước Cà Mau”, đèn chiếu

 Rút kinh nghiệm :

Lop7.net

So sánh

Tiết 79-80

QUAN SÁT, TƯỞNG TƯỢNG, SO SÁNH

& NHẬN XÉT TRONG VĂN MIÊU TẢ

- HS thấy được vai trò, tác dụng của quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả.

- HS biết cách vận dụng các yếu tố này trong khi viết bài văn miêu tả.

II TIẾN TRÌNH GIẢNG DẠY:

1 Ổn định lớp.

2 Kiểm tra bài cũ:

- Thế nào là so sánh ?

- Mô hình cấu tạo của phép so sánh ?

3 Bài mới:

 Giới thiệu bài :

Để miêu tả chính xác và sinh động, người viết phải qua nhiều công đoạn Trước hết phải quan sát rồi sau đó nhận xét, liên tưởng, tưởng tượng, ví von,

so sánh … Muốn làm được như vậy chúng ta cùng tìm hiểu qua bài học hôm nay

- GV mời HS đọc từng đoạn văn

[?] Đoạn 1 tả sự vật nào?

[?] Em hình dung Dế Choắt là một

chú dế ra sao qua lời văn miêu tả

của tác giả?

[?] Đoạn 2 tả phong cảnh gì? Đó là

cảnh sông nước như thế nào?

- Em có nhận xét gì về lời văn

miêu tả (cách miêu tả) có trong

từng đoạn văn trên?

- Em rút ra được yêu cầu gì khi đi

vào làm văn miêu tả?

I Tìm hiểu bài:

- Đoạn 1: Chú dế ốm yếu, xấu xí

- Đoạn 2: Cảnh sông nước vùng Cà Mau rộng lớn, bao la, hùng vĩ

- Đoạn 3: Hình ảnh cây gạo vào mùa xuân

II Ghi nhớ:

Muốn miêu tả được , trước hết

người ta phải biết quan sát, rồi từ đó nhận xét, liên tưởng, tưởng tượng, ví von, so sánh, … để làm nổi bật lên những đặc điểm tiêu biểu của sự vật

4 Luyện tập:

Bài 1/28 : Cảnh Hồ Gươm

“ hồ (Gươm) … cầu (Thê Húc) đền (Ngọc Sơn) .tháp (Bút)

Bài 2/29 :

- Đẹp, cường tráng: rung rinh một màu ưa nhìn; hai cái răng làm việc; sợi râu dài hùng tráng.

- Ương bướng, kiêu căng: đầu to bướng; hãnh diện ; trịnh trọng và khoan thai Bài 3, 4, 5 / 29 : HS làm, GV sửa và nhận xét.

- GV mời HS đọc phần đọc thêm trang 30.

5 Dặn dò:

Lop7.net