GIÁO ÁN NGỮ VĂN 6 HKII SOẠN CHUẨN THEO CHUẨN KTKN

Tiết 73 Ngày soạn: 112014 BÀI HỌC ĐƯỜNG ĐỜI ĐẦU TIÊN “Trích Dế Mèn phiêu lưu kí” Tô Hoài I. MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT Hiểu được nội dung, ý nghĩa của Bài học đường đời đầu tiên. Thấy được tác dụng của một số biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong đoạn trích. II . TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG 1. Kiến thức Nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong một văn bản truyện viết cho thiếu nhi. Dế Mèn: một hình ảnh đẹp của tuổi trẻ sôi nổi nhưng tính tình bồng bột kiêu ngạo. Một số biện pháp nghệ thuật xây dựng nhân vật đặc sắc trong đoạn trích. 2. Kỹ năng Văn bản truyện hiện đại có yếu tố tự sự kết hợp với yếu tố miêu tả. Phân tích các nhân vật trong đoạn trích. Vận dụng được các biện pháp nghệ thuật so sánh, nhân hóa khi viết miêu tả. III. CHUẨN BỊ 1. Gv: Soạn bài, đọc sách tham khảo 2. Hs: soạn bài IV. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC 1. Ổn định tổ chức 2. Kiểm tra bài cũ : Kiểm tra bài cũ (Kiểm tra vở soạn) 3. Bài mới: Hoạt động 1: Giới thiệu bài : Tô Hoài là nhà văn chuyên viết chuyện ngắn cho thiếu nhi. Các tác phẩm của ông đều mang màu sắc tưởng tượng phong phú. Dế mèn phiêu lưu kí cũng là một trong những tác phẩm như vậy. Truyện vô cùng hấp dẫn nên đã được chuyển thành phim và dịch ra nhiều thứ tiếng trên thế giới.

Tiết 73 Ngày soạn: 1/1/2014

BÀI HỌC ĐƯỜNG ĐỜI ĐẦU TIÊN

“Trích Dế Mèn phiêu lưu kí”

Tô Hoài

-I M Ứ C ĐỘ C Ầ N ĐẠ T

- Hiểu được nội dung, ý nghĩa của Bài học đường đời đầu tiên.

- Thấy được tác dụng của một số biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong đoạn trích

II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG

1 Kiến thức

- Nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong một văn bản truyện viết cho thiếu nhi

- Dế Mèn: một hình ảnh đẹp của tuổi trẻ sôi nổi nhưng tính tình bồng bột kiêu ngạo

- Một số biện pháp nghệ thuật xây dựng nhân vật đặc sắc trong đoạn trích

2 Kỹ năng

- Văn bản truyện hiện đại có yếu tố tự sự kết hợp với yếu tố miêu tả

- Phân tích các nhân vật trong đoạn trích

- Vận dụng được các biện pháp nghệ thuật so sánh, nhân hóa khi viết miêu tả

dẫn nên đã được chuyển thành phim và dịch ra nhiều thứ tiếng trên thế giới

Hoạt động 2 Tìm hiểu chung về tác phẩm.

- Tên khai sinh: Nguyễn Sen

- Sinh 1920 lớn lên ở quê ngoại, Hoài Đức- Hà Tây (cũ), nay là Cầu Giấy

HN

-Viết văn trước cách mạng tháng 8.

Viết nhiều cho trẻ em

- Đ3: đọc chậm, buồn, sâu lắng (bi thương)

? Giới thiệu đôi nét về Tô Hoài?

Hs thảo luận sử dụng kĩ thuật khăn phủ bàn

? Hãy kể tên một số tác phẩm văn học của ông?

- Võ sĩ bọ ngựa; Đàn chim quý; Cá đi ăn thề …

- Vợ chồng A Phủ; Người ven thành

? Hãy tìm xuất xứ đoạn trích?

? Tác phẩm sáng tác theo thể loại nào?

? Giải thích từ Mẫm: Đầy đặn, mập mạp

? Bố cục của bài được chia làm mấy phần? Nêu

nội dung chính của từng phần?

? Phần nội dung kể về bài học đường đời đầu

tiên của Dế Mèn có những sự việc chính nào?

- Dế Mèn coi thường Dế Choắt

- Dế Mèn trêu chị Cốc dẫn đến cái chết của Dế

Choắt

- Sự ân hận của Dế Mèn.

? Truyện được kể bằng lời của nhân vật nào?

Và được kể ở ngôi thứ mấy?

Hoạt động 3

? Cho biết nội dung chính của phần 1

? Hình ảnh của chú Dễ Mèn được miêu tả qua

? Vẻ đẹp cường tráng còn được thể hiện ntn

trong từng hành động của chú Dế? Hãy tìm

- Đ2: Còn lại: Bài học đường đời đầu

tiên của Dế Mèn truyện Dế Mèn phiêu lưu kí

II Đọc, tìm hiểu chi tiết

- Thân người: màu nâu bóng mỡ

- Đầu: to, nổi từng mảng

- Lần lượt từng biện pháp, gắn liền miêu tả từ

ngoại hình tới hành động khiến hình ảnh Dế

Mèn hiện lên mỗi lúc một rõ nét

? Khi miêu tả, tác giả đã sử dụng những từ loại

nào? Em hãy nhận xét cách dùng những từ loại

này?

? Có thể thay thế những tính từ trong phần nay

bằng những tính từ khác

? Đoạn văn miêu tả đã làm hiện lên một chàng

Dế ntn trong tưởng tượng của em?

? Và Dế Mèn lấy “làm hãnh diện với bà con”

về vẻ đẹp của mình Theo em Dế Mèn có

quyền hãnh diện như thế không? Vì sao?

- Có, vì đó là tình cảm chính đáng

- Không, vì nó tạo thành một thói tự kiêu, có

hại cho Dế Mèn sau này

? Tính cách của Dế Mèn được miêu tả qua các

chi tiết nào? Về hành động và ý nghĩ?

? Khi nói về mình, Dế Mèn tự nhận mình là

“tợn lắm”, “ xốc nổi”, và “ngông cuồng” Em

hiểu những lời đó của Dế Mèn như thế nào?

- Dế tự thấy mình liều lĩnh, thiếu cho mình là

nhất, không coi ai ra gì

? Qua đây, ta thấy Dế Mèn có tính cách ntn?

? Qua phần vừa tìm hiểu trên em hãy rút ra

những nhận xét của mình về Dế Mèn?

- Việc miêu tả ngoại hình đã bộc lộ tính nết,

thái độ của nhân vật Tất cả các chi tiết đều thể

hiện được vẻ đẹp cường tráng, trẻ trung, chứa

chất sức sống mạnh mẽ của tuổi trẻ ở Dế Mèn

Nhưng đồng thời cũng cho thấy những nét chưa

đẹp, chưa hoàn thiện trong tính cách, trong

nhận thức và hành động của Dế ở tuổi mới lớn

Đó là tính kiêu căng, tự phụ, xem thường mọi

người, hung hăng, xốc nổi Nét chưa đẹp ấy

chúng ta sẽ tìm hiểu ở phần sau của đoạn trích

4 Củng cố

1.Chi tiết nào sau đây không thể hiện được vẻ đẹp cường tráng của dế Mèn?

A Đôi càng mẫm bóng vói những cái vuốt nhọn hoắt

B Hai cái răng đen nhánh nhai ngoàm ngoạp

C Cái đầu nổi từng tảng rất bướng

Đ Nằm khểnh, bắt chân chữ ngũ trong hang.

5 Hướng dẫn về nhà

- Học thuộc bài phần I

- Soạn câu hỏi còn lại theo câu hỏi sgk Chuẩn bị phần II

- Vẽ tranh theo sgk.

Tiết 74 Ngày soạn: 1/1/2014

BÀI HỌC ĐƯỜNG ĐỜI ĐẦU TIÊN

Tô Hoài

I M Ứ C ĐỘ C Ầ N ĐẠ T

- Hiểu được nội dung, ý nghĩa của Bài học đường đời đầu tiên.

- Thấy được tác dụng của một số biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong đoạn trích

II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG

1 Kiến thức

- Nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong một văn bản truyện viết cho thiếu nhi

- Dế Mèn : một hình ảnh đẹp của tuổi trẻ sôi nổi nhưng tính tình bồng bột kiêu ngạo

- Một số biện pháp nghệ thuật xây dựng nhân vật đặc sắc trong đoạn trích

2 Kỹ năng

- Văn bản truyện hiện đại có yếu tố tự sự kết hợp với yếu tố miêu tả

- Phân tích các nhân vật trong đoạn trích

- Vận dụng được các biện pháp nghệ thuật so sánh, nhân hóa khi viết miêu tả

2 Kiểm tra bài cũ:

? Em hãy miêu tả lại hình ảnh của chú Dế Mèn và cho biết chú là nhân vật như thế nào?

II Đọc- tìm hiểu chi tiết

2 Bài học đường đời đầu tiên

- Dế mèn coi thường Dế Choắt

- Dế Mèn trêu chị Cốc dẫn đến cái chết của Dế

? Khi nói chuyện với Dế Choắt, Dế Mèn đã xưng

hô với Dế Choắt ntn? Hãy n/x cách xưng hô của

- Hết coi thường Dế Choắt, Dế Mèn lại gây sự

với chị Cốc, vì muốn ra oai với Dế Choắt và

muốn chứng tỏ mình sắp đứng đầu thiên hạ

? Hãy n/x thái độ của Dế Mèn khi gây sự với chị

Cốc bằng câu hát?

? Việc Dế Mèn dám gây sự với Cốc lớn khoẻ

hơn mình có phải là hành động dũng cảm không?

? Vì sao?

- Không dũng cảm mà ngông cuồng Vì nó sẽ

gây ra hậu quả nghiêm trọng cho Dế Choắt

? Thái độ của Dế Mèn thay đổi như thế nào khi

Dế Choắt chết ?

? Thái độ ấy cho ta hiểu thêm gì về Dế Mèn ?

- Quỳ xuống, nâng Dế Choắt lên mà than, đắp

mộ to cho Dế Choắt, đứng lặng hồi lâu nghĩ về

bài học đường đời đầu tiên

? Thái độ ấy cho ta hiểu thêm gì về Dế Mèn?

– Còn có t/c đồng loại, biết ăn năn hối lỗi

? Theo em sự ăn năn của Dế Mèn có cần thiết

không ? Có thể tha thứ được không ?

- Cần, vì kẻ biết lỗi sẽ tránh được lỗi - Cần

nhưng khó tha thứ vì hối lỗi không thể cứu được

- Dế choắt: Người gầy gò, cánhngắn ngủn, râu một mẩu, mặt mũingẩn ngơ, hôi, có lớn mà không có

khôn => Yếu ớt, xấu xí, lười nhác,

đáng khinh

- Dế Mèn: Gọi Choắt là chú mày

xưng ta

=> Trịnh thượng, kẻ cả, khinh rẻ

–“ hếch răng lên xì một hơi rõ

dài”- lớn tiếng mắng mỏ => Kiêu

căng, không quan tâm, giúp đỡ

- Trêu chị Cốc

=> Muốn ra oai với Dế Choắt

Vặt lông cái Cốc cho tao Tao nấu tao nướng tao xào tao

ăn

=> Xấc xược, ác ý, ngông cuồng

- Khi Dế choắt chết : Dế Mèn hối

hận và xót thương

=> Dế Mèn đã biết ăn năn hối lỗi,xót thương Dế Choắt và nghĩ đếnviệc thay đổi cách sống của mình

mạng người đã chết - Có thể tha thứ vì t/c của Dế

Mèn rất chân thành

? Cuối truyện là hình ảnh Dế Mèn đứng lặng giờ

lâu trước nấm mồ bạn Em thử hình dung tâm

trạng của Dế Mèn lúc này ?

- Cay đắng vì lỗi lầm của mình, xót thương Dế

Choắt, mong Dế Choắt sống lại, nghĩ đến việc

thay đổi cách sống của mình

? Bài học rút ra của Dế Mèn là gì ?

- Học sinh đọc lời khuyên của Dế choắt đối với

Dế Mèn

GV: Như vậy, qua câu chuyện trêu Cốc để rồi Dế

Choắt phải chết oan, Dế Mèn đã rút ra được bài

học: kẻ kiêu căng có thể làm hại người khác

khiến phải hận suốt đời Nên biết sống đoàn kết,

có tình thân ái

Hoạt động 3

? Em hãy cho biết nội dung đoạn trích?

? Theo em, có đặc điểm nào của con người được

gán cho các con vật trong truyện này?

+ Dế Mèn: kiêu căng nhưng biết hối lỗi

+ Dế Choắt: yếu đuối nhưng biết tha thứ

+Cốc : tự ái, nóng nảy

? Em học tập được gì từ nghệ thuật miêu tả của

tác giả trong văn bản này ?

- Học sinh đọc mục ghi nhớ

Hoạt động 4

- Phần luyện tập : HS đọc đoạn Dế Mèn trêu Chị

Cốc

Bài học về thói kiêu căng, bài

học về tình thân ái

- Khái niệm phó từ :

+ Ý nghĩa khái quát của phó từ

+ Đặc điểm ngữ pháp của phó từ (khả năng kết hợp của phó từ,chức vụ ngữ pháp của phó từ)

- Các loại phó từ

2 Kỹ năng

- Nhận biết phó từ trong văn bản

- Phân biệt các loại phó từ

2 Kiểm tra bài cũ

? Hãy xác định tên các loại cụm từ va đt,tt trung tâm sau:

- Đã đi nhiều nơi -Thật lỗi lạc

- Cũng ra những câu đố oái oăm - Rất ưa nhìn

- Vẫn chưa thấy có người nào - Rất bướng

- Không có DT được bổ sung ý nghĩa

? Những từ chuyên đi kèm ĐT, TT để bổ sung ý

nghĩa cho ĐT, TT gọi là gì ?

? Phó từ là gì?

* Xét các VD sau:

- Nó đã đi; Tôi cũng ra;

- Tôi vẫn chưa thấy.

? Hãy cho biết ý nghĩa của các từ đã, cũng, vẫn,

chưa…?

I Phó từ là gì?

1 Ví dụ:

a Các từ: đã, cũng, vẫn chưa, thật bổ sung ý nghĩa cho các từ đi,

ra, thấy, lỗi lạc

b Các từ: được, rất, ra, rất bổ

sung ý nghĩa cho các từ: soi

gương, ưa nhìn, to, bướng

- Từ loại:

+ Động từ: đi, ra, thấy, soi + Tính từ: lỗi lạc, ưa, to,bướng

=> Phó từ là những từ chuyên đi

kèm ĐT, TT để bổ sung ý nghĩa cho ĐT, TT.

- Phó từ chỉ thời gian: đã, (đang, sẽ…)

- Chỉ sự tiếp diễn tương tự: cũng, đều, vẫn, chưa…

-> Những phó từ trên không có khả năng gọi tên sự

vật, hành động( là hư từ)

? Hãy nhận xét vị trí của phó từ trong các VD sau?

* VD: Đã đi, cũng ra, chưa thấy, thật lỗi lạc, soi

gương được, rất ưa nhìn, to ra, rất bướng.

* Bài tập nhanh( Bảng phụ) Xác định vị trí của

? Hãy tìm phó từ đi kèm với các ĐT, TT: Chóng,

trêu, trông thấy, loay hoay?

? Điền các phó từ vừa tìm được vào bảng Cho biết

có những loại phó từ nào?

* Chú ý:

- Phó từ (cùng với lượng từ) lànhững hư từ chuyên đi kèm vớicác thực từ (ĐT, TT) để bổ sung ýnghĩa các thực từ Phó từ chỉ có ýnghĩa ngữ pháp, không có ý nghĩa

từ vựng

- Phó từ thường làm phụ ngữ trongcác CĐT CTT

=> Phó từ đứng trước hoặc sau động từ và tính từ.

Ghi nhớ: SGK- tr 12.

II Các loại phó từ:

1 Các phó từ bổ sung ý nghĩacho ĐT, TT

trước

PT đứngsauChỉ q/h thời

gian

đã, đang

Chỉ sự tiếp diễntương tự

cũng

Chỉ sự phủ định khôngChỉ sự cầu

khiến

đừng

Chỉ k/q vàhướng

được, raChỉ khả năng vẫn,chưa

Ghi nhớ: SGK- tr14

Hoạt động 4 III Luyện tập

Bài tập1: Tìm và nêu tác dụng của các phó từ trong đoạn văn:

a - Đã: phó từ chỉ quan hệ thời gian.

- Không: sự phủ định

- Còn: sự tiếp diền tương tự

- Đã: thời gian

- Đều: sự tiếp diễn

- Đương, sắp: thời gian

- Lại: tiếp diễn

- Ra: kết quả và hướng

* GV: Hướng dẫn HS viết đoạn văn:

- Nội dung: Thuật lại việc DM trêu chị Cốc dẫn đến cái chết của Dế Choắt

- Độ dài: 3 đến 5 câu

- Kĩ năng : có ý thức dùng PT

* Mẫu: Một hôm tôi nhìn thấy chị Cốc đang rỉa cánh gần hang mình Tôi nói với Choắt trêu chọc chị cho vui Choắt rất sợ, chối đây đẩy Tôi hát cạnh khoé khiến chị Cốc điên tiết và tìm ra Dế Choắt Chị Cốc đã mổ cho Choắt những cú trời giáng khiến cậu ta

ngắc ngoải vô phương cứu sống

- Phó từ:

+ Đang, đã: thời gian; + Rất : mức độ; + Ra: kết quả

4 Củng cố:

- Học bài, thuộc ghi nhớ

- Hoàn thiện bài tập

5 Hướng dẫn học ở nhà

- Học thuộc lòng 2 mục ghi nhớ.Làm bài tập 2,3 ở nhà

- Soạn bài mới:Tìm hiểu chung về văn miêu tả

Tìm hiểu chung về văn miêu tả

I.

M Ứ C ĐỘ C Ầ N ĐẠ T

- Biết được hoàn cảnh cần sử dụng văn miêu tả

- Những yêu cầu cần đạt đối với một bài văn miêu tả

- Nhận diện và vận dụng văn miêu tả khi nói và viết

II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG

1 Kiến thức

- Mục đích của miêu tả

- Cách thức miêu tả.

2 Kỹ năng

- Nhận diện được đoạn văn , bài văn miêu tả

- Bước đầu xác định được nội dung của một đoạn văn hay bài văn miêu tả, xác định đặc điểm nổi bật của đối tượng được miêu tả trong đoạn văn hay bài văn miêu tả

III CHU ẨN BỊ

1 Gv: Soạn bài Bảng phụ viết tình huống

2 Hs: Soạn bài Bảng phụ để hoạt động nhóm

IV.TIẾN TRÌNH LÊN LỚP:

1 Ổn định tổ chức

2 Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra sự chuẩn bị của HS

3 Bài mới

Hoạt động 1 Giới thiệu bài- ở Tiểu học các em đã được học về văn miêu tả Các em đã

viết 1 bài văn miêu tả: tả người, vật, phong cảnh thiên nhiên

Hoạt động 2

* GV treo bảng phụ

- Yêu cầu HS đọc 3 tình huống

- Trong 3 tình huống này, tình huống nào

cần sử dụng văn miêu tả? Vì sao?

? Vậy văn miêu tả có cần thiết không?

? Em hãy chỉ ra 2 đoạn văn tả Dế Mèn và

* Cả 3 tình huống đều sử dụng văn miêu tả

vì căn cứ vào hoàn cảnh và mục đích giaotiếp:

- Tình huống 1: tả con đường và ngôi nhà

để người khác nhận ra, không bị lạc

- Tình huống 2: tả cái áo cụ thể để ngườibán hàng không bị lấy lẫn, mất thời gian

- Tình huống 3: tả chân dung người lực sĩ

để người ta hình dung người lực sĩ như thếnào

 Việc sử dụng văn miêu tả ở đây là hếtsức cần thiết

* Hai đoạn văn tả DM và DC rất sinh động:

- Đoạn tả DM: "Bởi tôi ăn uống điều

độ đưa cả hai chân lên vuốt râu "

- Đoạn tả DC: "Cái anh chàng DC nhiều

ngách như hang tôi "

* Hai đoạn văn trên giúp ta hình dung đặcđiểm của hai chàng Dế rất dễ dàng

* Những chi tiết và hình ảnh:

- DM: Càng, chân, khoeo, vuốt, đầu, cánh,

răng, râu những động tác ra oai khoe sức

khoẻ

- DC: Dáng người gầy gò, dài lêu

nghêu những so sánh: gã nghiện thuốc phiện, như người cởi trần mặc áo ghi- lê những động tính từ chỉ sự yếu đuối.

- Văn miêu tả rất cần thiết trong đời sống

con người và không thể thiếu trong tác

Đọc đoạn văn Lá rụng của Khái Hưng: Cảnh lá rụng mùa đông được tác giả miêu tả

kĩ lưỡng như thế nào? Biện pháp nghệ thuật nổi bật? Cảm nhận của em về đoạn văn ấy?

5 Hướng dẫn học ở nhà

- Học bài, thuộc ghi nhớ Hoàn thiện bài tập

- Soạn bài: Sông nước Cà Mau

I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT

- Bổ sung kiến thức về tác giả và tác phẩm văn học hiện đại

- Hiểu và cản nhận được sự phong phú và độc đáo của thiên nhiên sông nước Cà Mau, qua đó thấy được tình cảm gắn bó của tác giả đối với vùng đất này

- Thấy được hình thức nghệ thuật độc đáo được sử dụng trong đoạn trích

II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG

1 Kiến thức

- Sơ giản về tác giả và tác phẩm Đất rừng phương Nam.

- Vẻ đẹp của thiên nhiên và cuộc sống con người một vùng đất phương Nam

- Tác dụng của một số biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong đoạn trích

2 Kỹ năng

- Nắm bắt nội dung văn bản truyện hiện đại có yếu tố miêu tả kết hợp thuyết minh

- Đọc diễn cảm phù hợp với nội dung văn bản

- Nhận biết các biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong văn bản và vận dụng chúng khi làm văn miêu tả cảnh thiên nhiên

III CHUẨN BỊ

1 Gv: Soạn bài Bản đồ VN Ảnh nhà văn, tác phẩm

2 Hs: Soạn bài Bảng phụ, hoạt động nhóm

IV TIẾN TRÌNH DAY-HỌC:

1 Ổn định tổ chức

2 Kiểm tra bài cũ:

? Bài học đường đời đầu tiên của Dế Mèn là gì? Em suy nghĩ gì về câu nói cuối cùng của DC?

3 Bài mới

Hoạt động 1: Khởi động

GV: Chỉ trên bản đồ vị trí địa lí của Cà Mau

Đây là vùng đất tận cùng của Tổ quốc, nay chúng ta sẽ đến với vùng đất đó qua văn bản

Sông nước Cà Mau.

Hoạt động 2 Đọc tìm hiểu chung

- Yêu cầu đọc: giọng hăm hở, liệt

kê, giới thiệu nhấn mạnh các tên

? Hãy tìm bố cục của đoạn trích và

nêu nội dung chính của từng đoạn?

2 Tác phẩm

- Tác phẩm Đất rừng phương Nam (1957) là

truyện dài nổi tiếng nhất của Đoàn Giỏi

- Văn bản Sông nước Cà Mau trích chương 18

truyện này

- Ngôi kể thứ nhất: nhân vật bé An đồng thời làngười kể chuyện, kể những điều mắt thấy, tainghe

 Tác dụng: thấy được cảnh quan vùng sôngnước Cà Mau qua cái nhìn và cảm nhận hồnnhiên, tò mò của một đứa trẻ thông minh hamhiểu biết

3 Bố cục : Đoạn trích chia làm 4 đoạn

- Đoạn 1: Khái quát về cảnh sông nước Cà Mau

- Đoạn 2: Cảnh kênh rạch, sông nước được giớithiệu tỉ mỉ, cụ thể, thấm đậm màu sắc địa phương

- Đoạn 3: Đặc tả cảnh dòng sông Năm Căn

Hoạt động 3 Đọc tìm hiểu chi tiết

? Tả cảnh Cà Mau qua cái nhìn và

cảm nhận của bé An, tác giả chú ý

đến những ấn tượng gì nổi bật?

? Những từ ngữ hình ảnh nào làm

nổi bật rõ màu sắc riêng biệt của

vùng đất ấy?

? Qua những âm thanh nào?

? Gợi cho người đọc cảm giác ntn?

? Em hình dung như thế nào về

cảnh sông nước Cà Mau qua ấn

tượng ban đầu của tác giả?

- Để miêu tả cảnh sống động, nhà

văn thường dùng các chất liệu đời

sống được cảm nhận trực tiếp qua

các giác quan, nhất là thính giác và

thị giác, hai cơ quan có khả năng

nắm bắt nhanh nhạy nhất các đặc

điểm của đối tượng

? Hãy tìm những danh từ riêng chỉ

tên các địa phương trong đoạn văn?

? Cách đặt tên của các địa phương

có gì đặc biệt?

- Những cái tên rất riêng ấy góp

phần tạo nên màu sắc địa phương

không thể trộn lẫn với các vùng

sông nước khác

? Những địa danh đó gợi ra đặc

điểm về thiên nhiên và cuộc sống ở

nơi đây?

- Đoạn văn không chỉ tả cảnh mà

còn xen kẻ thể loại văn thuyết

minh Giới thiệu cụ thể, chi tiết về

cảnh quan, tập quán, phong tục một

vùng đất nước

? Dòng sông và rừng đước Năm

Căn được tác giả miêu tả bằng

những chi tiết nổi bật nào?

- Đoạn 4: Cảnh chợ Năm Căn

II Đọc, tìm hiểu chi tiết

- Âm thanh rì rào của gió, rừng, sóng biển đều ru

vỗ triền miên

- Cảm giác lặng lẽ, buồn buồn, đơn điệu, mònmỏi

 Cảnh sông nước Cà Mau có rất nhiều kênh

rạch, sông ngòi, cây cối, tất cả phủ kín một màu xanh Một thiên nhiên còn hoang sơ, đầy hấp dẫn và bí ẩn.

2 Cảnh kênh rạch, sông ngòi.

- Tên các địa phương: Chà Là, Cái Keo, Bảy

Háp, Mái Giầm, Ba khía

-> Cái tên dân dã mộc mạc theo lối dân gian Đặttheo đặc điểm của các con kênh

Thiên nhiên ở đây phong phú đa dạng, hoang

sơ; gắn bó với cuộc sống lao động của con người.

3 Cảnh dòng sông Năm Căn

- Dòng sông: Nước ầm ầm đổ ra biển ngày đêmnhư thác; cá hàng đàn đen trũi như người bơi ếchgiữa những đầu sóng trắng

- Rừng đước: Dựng cao ngất như hai dãy trường

? Cách tả cảnh ở đây có gì độc

đáo?

? Tác dụng của cách tả này?

? Em có nhận xét gì về cách dùng

động từ của tác giả ở câu văn:

"Thuyền chúng tôi chèo thoắt qua

kênh bọ mắt, đổ ra con sông cửa

lớn, xuôi về Năm Căn".

- Một câu văn dùng tới 3 động từ

(thoát, đổ, xuôi) chỉ các trạng thái

hoạt động khác nhau của con

thuyền trong những không gian

khác nhau  Cách dùng từ như

vậy vừa tinh tế, vừa chính xác

? Đoạn văn tả cảnh sông và đước

Năm Căn đã tạo nên một thiên

nhiên như thế nào trong tâm tưởng

của em?

- Cà Mau không chỉ độc đáo ở cảnh

thiên nhiên sông nước mà còn hấp

dẫn ở cảnh sinh hoạt cộng đồng nơi

chợ búa

? Quang cảnh chợ Năm Căn vừa

quen thuộc, vừa lạ lùng, nét quen

thuộc ở đây là gì?

? Nét lạ lùng thể hiện ở chỗ nào?

? Ở đoạn văn trước tác giả chú ý

đến miêu tả Ở đoạn văn này tác giả

chú ý đến kể chuyện ở đây bút

pháp kể được tác giả sử dụng như

thế nào ?

? Qua cách kể của tác giả, em hình

dung như thế nào về cảnh chợ Năm

NT: Tả trực tiếp (bằng thị giác, thính giác) dùng

nhiều so sánh -> Cảnh hiện lên cụ thể, sinh động,người đọc dễ hình dung

 Cách dùng từ tinh tế, chính xác Thiên nhiên

mang vẻ đẹp hùng vĩ, nên thơ, trù phú, một vẻ đẹp chỉ có thời xa xưa.

4 Tả cảnh chợ Năm Căn

- Quen thuộc: Giống các chợ kề bên vùng Nam

Bộ, lều lá nằm cạnh nhà tầng; gỗ chất thành đống,rất nhiều thuyền trên bến

- Lạ lùng: Nhiều bến, nhiều lò than hầm, gỗđước; nhà bè như những khu phố nổi, như chợ nổitrên sông; bán đủ thứ, nhiều dân tộc

- Tác giả chú trọng liệt kê hàng loạt chi tiết vềchợ Năm Căn: Những nhà, những lều, những bến,những lò, những ngôi nhà bè, những người congái, những bà cụ

 Cảnh tượng đông vui tấp nập, hấp dẫn

? Hãy kể tên một số con sông chảy

qua quê hương em?

Con sông Đáy chảy qua quê hương

em Sông chảy giữa những bãi cam

đường, bưởi diễn, những bờ chuối

xanh ngắt Mặt sông có lúc đỏ

ngầu, cũng có lúc phẳng lặng vào

mùa khô Dòng sông đẹp như một

dải lụa đào vắt ngang lên tấm áo

màu xanh của xã Cao Viên Con

sông này gắn liền với tuổi thơ ấu

- Viết đoạn văn nêu cảm nhận của em về vùng đất

Cà Mau qua văn bản Sông nước Cà Mau ( 5 câu).

- Sông nước Cà Mau là một đoạn trích trong đấtrừng phương Nam của nhà văn Đoàn Giỏi

- Ngay từ đầu đoạn trích đã làm em thu hút bởimột cảnh quan thiên nhiên của vùng sông nước

Cà Mau, mảnh đất tận cùng phía nam Tổ quốc.Cảnh thiên nhiên ở đây thật rộng lớn, hoang dã vàhùng vĩ: những sông ngòi kênh rạch bủa giăng chichít như mạng nhện, tất cả được bao trùm trongmàu xanh của trời, của nước, của rừng cây vàtiếng rì rào bất tận của sóng và gió

- Tại đây, người ta gọi tên đất, tên sông khôngphải bằng những danh từ mĩ lệ mà cứ theo đặcđiểm riêng biệt của nó mà gọi thành tên: RạchMái Giầm vì hai bên bờ rạch mọc toàn những câymái giầm

4 Củng cố:

- Ấn tượng ban đầu về sông nước Cà Mau của em ntn?

- Cảnh chợ Năm Căn có gì độc đáo?

5 Hướng dẫn học ở nhà:

- Học bài, Hoàn thiện bài tập

- Xem trước bài: So sánh:So sánh là gì?

- Cấu tạo của so sánh ntn?

Tiết 78 Ngày soạn: 7/1/2014

-SO SÁNH

I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT

- Nắm được khái niệm so sánh và vận dụng nó để nhận diện trong một số câu văn có sử dụng phép tu từ so sánh

Lưu ý : Học sinh đã học về so sánh ở Tiểu học.

II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG

- Nhận biết và phân tích được các kiểu so sánh đã dùng trong văn bản, chỉ ra được tác dụng của các kiểu so sánh đó.

III CHUẨN BỊ

1 Gv: Soạn bài Bảng phụ viết VD

2 Hs: Soạn bài Tìm các câu văn có chứa so sánh

IV TIẾN TRÌNH DẠY-HỌC

- Trẻ em là mầm non của đất nước

tương đồng với búp trên cành,

mầm non của cây cối Đây là sự

* Các sự vật, sự việc được so sánh: Trẻ em, rừng

đước dụng lên cao ngất

* Cơ sở để so sánh: Dựa vào sự tương đồng,giống nhau về hình thức, tính chất, vị trí, giữacác sự vật, sự việc khác

* Mục đích: Tạo ra hình ảnh mới mẻ cho sự vật,

sự việc, gợi cảm giác cụ thể, khả năng diễn đạtphong phú, sinh động của tiếng Việt

* So sánh: Hai con vật này:

- Giống nhau về hình thức lông vằn

- Khác nhau về tính cách: mèo hiền đối lập với

hổ dữ

- Chỉ ra sự tương phản giữa hình thức và tínhchất và tác dụng cụ thể của sự vật là con mèo

Ghi nhớ (SGK- tr24)

II Cấu tạo của phép so sánh

1 Điền các tập hợp từ vào bảng:

Vế A

(Sự vật được

so sánh)

Phương diện so sánh

Từ so sánh

Vế B (Sự vật

dùng để so sánh)

cànhRừng đước Dựng lên

cao ngất

như Hai dãy trường

thành

- Trường Sơn: chí lớn ông cha

Cửu Long: lòng mẹ bao la sóng

trào

chấm)

Chí lớn ông cha

- Như tre mọc thẳng, con người

không chịu khuất.

? Em hãy nhận xét về cấu tạo của

Hoạt động 4 III Luyện tập

Bài 1: Các tổ thi trò chơi tiếp sức trong 5 phút

- So sánh vật với người: Đoạn văn viết về Dế Choắt

- So sánh cái cụ thể với cái trừu tượng:

- Chí ta như núi Thiên Thai ấy

Đỏ rực chiều hôm, dậy cánh đồng.

- Đôi ta như cây giữa rừng

Ai lay chẳng chuyển, ai rung chẳng rời

Bài 2: GV gọi mỗi em làm 1 câu

- Khoẻ như voi - Trắng như ngó cần

- Đen như cột nhà cháy - Cao như cây sào

4 Củng cố

? Nhắc lại khái niệm so sánh

? Nêu mô hình cấu tạo của phép so sánh

5 Hướng dẫn học ở nhà:

- Học bài, thuộc ghi nhớ Hoàn thiện bài tập

- Xem trước bài: Quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong…

-Tiết 79 Ngày soạn: 8/1/2014

Quan sát, tưởng tượng, so sánh

và nhận xét trong văn miêu tả

- Biết cách vận dụng những thao tác trên khi viết bài văn miêu tả

II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG

1 Kiến thức: Mối quan hệ trực tiếp của quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét

trong văn miêu tả

2 Kỹ năng

- Quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả

- Nhận diện và vận dụng được những thao tác cơ bản: quan sát, tưởng tượng, so sánh, nhận xét trong đọc và viết văn miêu tả

Hoạt động 2 Tìm hiểu quan sát, tưởng tượng,

so sánh và nhận xét trong văn miêu tả

? Mỗi đoạn văn giúp các em hình dung ntn về

I Quan sát, tưởng tưởng, so sánh

và nhận xét trong văn miêu tả

1 Tìm hiểu các đoạn văn

- Đ1: Tả Dế Choắt

- Đ2: Tả cảnh sông nước Cà Mau

- Đ3: Tả cây gạo mùa xuân

2 Nhận xét:

a Những đặc điểm nổi bật:

- Đ1: Tái hiện lại hình ảnh ốm yếu,tội nghiệp của chú Dế Choắt (nhằmđối lập với hình ảnh khoẻ khoắn của

đặc điểm nổi bật của sự vật và phong cảnh được

? Đoạn văn 2 đã giúp em hình dung được cảnh

sông nước vùng Cà Mau ntn?

? Đặc điểm nổi bật của cảnh thiên nhiên nơi đây

là gì? Hãy tìm các câu văn có sự liên tưởng và

so sánh ?

-HS: Thảo luận, trình bày

? Đoạn 3 tả cảnh gì ? Đặc điểm nổi bật của cảnh

cây gạo khi mùa xuân đến là gì ?

? Hãy tìm các câu văn có sự liên tưởng, so sánh

và lời nhận xét?

- Đại diện nhóm trả lời

- Học sinh nhận xét

? Sự liên tưởng, so sánh và nhận xét trong cả ba

đoạn văn có gì độc đáo ?

- Để tả sự vật, phong cảnh, người viết cần biết

quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét độc

đáo tạo nên sự sinh động, giàu hình tượng mang

lại cho người đọc nhiều thú vị

HS: Đọc đoạn văn ở ví dụ 3

? Hãy tìm các chữ bị lược bỏ

? Nhận xét những chữ bị lược ấy thực chất là

bỏ đi những gì của đoạn văn miêu tả và nó ảnh

hưởng ntn đến đoạn văn mt

- Đây đều là những hình ảnh so sánh, liên

tưởng…có những Hình ảnh này, đoạn văn trở

Dế Mèn)

- Đ2: Đặc tả quang cảnh vừa đẹp vừa thơ mộng, vừa mênh mông, hùng

vĩ của sông nước Cà Mau

- Đ3: Miêu tả hình ảnh đầy sức sống của cây gạo vào mùa xuân

b Từ ngữ, hình ảnh nổi bật.

Đ1:

- Người gầy gò và dài lêu nghêu như

gã nghiện thuốc phiện

- Cánh ngắn củn, càng bè bè, nặng

nề, râu cụt, mặt ngẩn ngơ

NT: - Dùng phép so sánh

- Sự liên tưởng và nhận xét:Hình dáng gầy gò, ốm yếu

Đ2: Tả cảnh sông nước vùng Cà

Mau: Phần đầu (từ càng đổ dần đến

gió muối) tả vẻ đẹp thơ mộng của

sông nước Cà Mau Phần sau( tiếpđến hết) tả vẻ đẹp mênh mông, hùng

vĩ của sông nước Cà Mau

NT: - Phép so sánh

- Sự liên tưởng phong phú

- Lời nhận xét về cảnh: Cảnh

thiên nhiên mênh mông, hùng vĩ.

* Đ3: Tả cảnh cây gạo khi mùa xuân

3 Tìm những từ ngữ đã bị lược bỏ

và so sánh.

nước ầm ầm…ngày đêm nhưthác…đen trũi…như người bơiếch…cao ngất như hai dãy trườngthành…

nên sinh động, gợi cho người đõ trí tưởng tượng

Tiết 80 Ngày soạn: 10/1/2014

Quan sát, tưởng tượng, so sánh

và nhận xét trong văn miêu tả

- Biết cách vận dụng những thao tác trên khi viết bài văn miêu tả

II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG

1 Kiến thức: Mối quan hệ trực tiếp của quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét

trong văn miêu tả

2 Kỹ năng

- Quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả

- Nhận diện và vận dụng được những thao tác cơ bản: quan sát, tưởng tượng, so sánh, nhận xét trong đọc và viết văn miêu tả

b.Trong đoạn văn miêu tả quang

cảnh Hồ Gươm, tác giả đã quan

b Miêu tả Hồ Gươm với những cảnh sắc rất tiêubiểu và đặc sắc là:

- Mặt hồ sáng long lanh

- Loại nhà: cấp 4 hay cao tầng

- Hướng nhà: tây,nam, đông bắc,

đông nam

- Nền nhà, mái tường, cửa, trang

trí

? Nếu tả lại quang cảnh một buổi

sáng trên quê hương em thì em sẽ

liên tưởng và so sánh các hình

ảnh,sự vaatf bên vói những gì?

- Cầu thê húc màu son

- Đền Ngọc Sơn gốc đa già rễ lá xum xuê

2 Bài tập 2

- Những hình ảnh tiêu biểu đặc sắc là+ Chú Dế có thân hình đẹp cường tráng:rung rinh,nâu bóng mỡ soi gương được,đầu to nổi tảng, răng đen nhai ngoàm ngoạm như hai lưỡi liềm máy,râu dài uồn cong vẽ hùng dũng

+ Chú DM rất bướng, kiêu căng: đầu nổi tảng rất bướng, trịnhtrọng khoan thai vuốt râu,hãnh diện

3 Bài tập 3 Hãy quan sát và ghi chép lại những

đặc điểm ngôi nhà hoặc căn phòng em ở, trong những đặc điểm đó đặc điểm nào nổi bật nhất?

4 Bài tập 4

- Mặt trời(như một chiếc mâm lửa hoặc mâm vàng)

- Bầu trời(như cái lồng bàn khổng lồ,nửa quả cầu xanh)

- Những hàng cây(như ngững bức tường thành cao vút.như những hàng quân)

- Núi (như cái bát úp như con cua kềnh)

- Những ngôi nhà như những trạm gác kiên cố

4 Củng cố

? Em hiểu thế nào là quan sát ,tưởng tượng ,so sánh trong văn miêu tả

? Em hãy nêu một ví dụ về miêu tả cần đến năng lực quan sát ,tưởng tượng ,so sánh

5 Hướng dẫn học tập:

- Học bài, thuộc ghi nhớ

- Hoàn thành bài tập vào vở bài tập

- Soạn bài : Bức tranh của em gái tôi Đọc và tóm tắt truyện

1 Kiến thức

- Tình cảm của người em đối với người anh

- Những nét đặc sắc trong nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật và nghệ thuậy kể chuyện

- Cách thức thể hiện vấn đề giáo dục nhân cách của câu chuyện: không khô khan, giáo huấn mà tự nhiên, sâu sắc qua sự tự nhận thức của nhân vật chính

2 Kỹ năng

- Đọc diễn cảm, giọng đọc phù hợp với tâm lí nhân vật

- Đọc - hiểu nội dung văn bản truyện hiện đại có yếu tố tự sự kết hợp với miêu tả tâm lí nhân vật

- Kể tóm tắt câu chuyện trong đoạn văn ngắn

2 Kiểm tra bài cũ:

? Qua đoạn trích Sông nước Cà Mau, em cảm nhận được gì về vùng đất này?

? Qua văn bản này, em học tập được tác giả điều gì khi viết văn miêu tả?

3 Bài mới:

Hoạt động 1 Khởi động:

Cuộc đời ai cũng có những lỗi lầm khiến ta ân hận Song sự ân hận và hối lỗi đó lại

làm tâm hồn ta trong trẻo hơn, lắng dịu hơn Truyện Bức tranh của em gái tôi, viết về

anh em Kiều Phương rất thành công trong việc thể hiện chủ đề tế nhị đó

Hoạt động 2 Đọc tìm hiểu chung

? Nêu hiểu biết của em về tác giả, tác phẩm?

- TDA là hội viên hội nhà văn VN; hiện công

tác tại NXB Hội Nhà văn Ông đã từng nhận

giải thưởng tuyện ngắn nông thôn do báo VN,

báo Nông nghiệp và Đài TNVN tổ chức; giải

thưởng truyện ngắn của tạp chí Văn nghệ quân

đội

* GV cho hs đọc

- Yêu cầu: Phân biệt rõ giữa lời kể, các đối

thoại diễn biến tâm lí của nhân vật người anh

* GV: Yêu cầu HS kể tóm tắt theo bố cục :

- Chuyện về hai anh em Mèo - Kiều Phương

- Truyện ngắn Bức tranh của em gái

tôi được rút từ tập Con dế ma.

Truyện đạt giải nhì trong cuộc thi

Tương lai vẫy gọi của Báo Thiếu niên Tiền phong năm 1998.

2 Đọc - Kể tóm tắt:

- Câu chuyện kể về hai anh em KiềuPhương( còn gọi là Mèo) qua lời kểcủa người anh Mèo là cô bé haynghịch ngợm nhưng lại có năngkhiếu vẽ đặc biệt Sau một thời giantheo dõi, nhất là khi nghe chú Tiến

Lê khen tranh của em gái, người anhrơi vào trạng thái mặc cảm Trạng

- Người anh hối hận vô cùng.

+ Nhân vật chính trong truyện là người anh và

Kiều Phương vì chủ đề sâu sắc của truyện là

lòng nhân hậu và thói đố kị, trong đó nhân vật

trung tâm là người anh, mang chủ đề chính của

truyện: sự thất bại của lòng đố kị

* Gọi HS đọc 4 chú thích trong SGK

? Truyện được kể ở ngôi thứ mấy?

? Tác dụng của ngôi kể này?

Hoạt động 3

? Nhân vật chính trong truyện là ai?

? Ai là nhân vật trung tâm? Vì sao?

- NV chính trong chuyện là hai anh em Chủ đề

truyện là lòng nhân hậu, thói đố kị và sự thất

bại của lòng đố kị Mà nhân vật người anh đã

thể hiện rất rõ chủ đề ấy nên người anh là nhân

vật TT

? NV người anh được miêu tả chủ yếu ở đời

sống tâm trạng Em thấy tâm trạng của người

anh diễn biến trong các thời điểm nào?

? Trong cuộc sống thường ngày, người anh đã

đối xử với em gái ntn?

? Em hãy tìm chi tiết ?

? Khi phát hiện em gái chế thuốc vẽ từ nhọ nồi,

người anh nghĩ gì?

? Ý nghĩ ấy đã nói lên thái độ gì của người

anh?

? Thái độ của mọi người trong nhà ra sao khi

tài năng của Mèo được phát hiện?

? Người anh đã có ý nghĩ và hành động gì?

? Khi em gái bộc lộ tình cảm chia vui với anh

vì được giải thưởng, người anh đã có cử chỉ gì?

? Tại sao người anh lại có cử chỉ không thân

thiện đó?

- Vì không chịu được sự thành đạt của người

em, cảm thấy mình bị thua kém

thái tâm lí này khiến người anhthường gắt gỏng với Mèo dù cô béchẳng có tội tình gì Nhưng thật bấtngờ, bức tranh đoạt giải của Phươnglại là bức tranh vẽ về người anh thânyêu của mình Trước bức tranh,người anh nhận ra tấm lòng nhânhậu của em gái và hối hận vì có lúcmình đã đối xử không đúng với em

tỏ một cách chân thành hơn, đángtin cậy hơn

3 Bố cục:

II Đọc.Tìm hiểu chi tiết

1 Nhân vật người anh

a Trong cuộc sống thường ngày và khi phát hiện em gái chế thuốc vẽ

- Gọi em gái là Mèo, bí mật theo dõiviệc làm bí mật của em, chê bai emgái bẩn thỉu, nghịch ngợm, trẻ con

Trời ạ! Thì ra nó chế thuốc vẽ.

-> Ngạc nhiên Xem thường

b Khi bí mật về tài vẽ của Mèo được mọi người phát hiện:

- Mọi người: xúc động, mừng rỡ,ngạc nhiên

- Người anh:

+ Cảm thấy mình bất tài + Lén xem tranh của em gái + Thở dài

+ Hay gắt gỏng với em

+ Đẩy em ra

? Qua đó, ta thấy thái độ của người anh ra sao?

? Vì sao người anh lại buồn rầu như vậy?

- Buồn rầu, muốn khóc, thất vọng vì mình bất

tài bị vả nhà lãng quên, bỏ rơi Chú cảm thấy

khó chịu hay gắt gỏng và không thể thân với

em gái vì tái giỏi hơn mình Người anh tự ái đố

kị ngay cả với em ruột của mình Đó là bước

chuyển biến nhất trong diễn biến tâm trạng của

người anh

? Phân tích diễn biến tâm trạng của người anh

khi lén lút xem tranh của em?

? Tại sao người anh lại "lén trút ra một tiếng

thở dài" sau khi xem tranh của em gái?

- Không nén nỗi sự tò mò về thành công của

em gái - trút tiếng thở dài nhận ra sự thật đáng

buồn với mình (em có tài thật còn mình thì

kém cỏi) người anh càng trở nên hay gắt gỏng

bực bội, xét nét vô cớ với em

- Miễn cưỡng trước thành công bất ngờ của

em, miễn cưỡng cùng gia đình đi xem triễn lãm

tranh được giải của Mèo, người anh càng trỏ

nên hay gắt gỏng bực bội, xét nét vô cớ với em

* THẢO LUẬN

? Hãy cho biết tâm trạng của người anh đằng

sau cử chỉ không thân thiện và thái độ không

bình thường ấy?

? Nếu cần nói lời khuyên em sẽ nói gì với

người anh lúc này?

- Ghen tị là thói xấu làm người ta nhỏ bé đi

Ghen tị sẽ chia rẽ tình cảm tốt đẹp của con

người Đặc biệt ghen tị với em, sẽ không có tư

cách làm anh

-> Buồn rầu, thất vọng

 Tâm trạng tức tối, ghen tị

4.Củng cố:

- Nêu lại bố cục của truyện, qua đó kể lại tóm tắt câu truyện?

- Diễn biến tâm trạng của người anh

5 Hướng dẫn học ở nhà:

- Học bài Soạn phần còn lại

- Qua bài soạn thấy được tính cách của người em

Tiết 81 Ngày soạn:15/1/2014

Văn bản:

Bức tranh của em gái tôi

(Tiếp) Tạ Duy Anh

- Tình cảm của người em đối với người anh

- Những nét đặc sắc trong nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật và nghệ thuậy kể chuyện

- Cách thức thể hiện vấn đề giáo dục nhân cách của câu chuyện: không khô khan, giáo huấn mà tự nhiên, sâu sắc qua sự tự nhận thức của nhân vật chính

2 Kỹ năng

- Đọc diễn cảm, giọng đọc phù hợp với tâm lí nhân vật

- Đọc - hiểu nội dung văn bản truyện hiện đại có yếu tố tự sự kết hợp với miêu tả tâm lí nhân vật

- Kể tóm tắt câu chuyện trong đoạn văn ngắn

2 Kiểm tra bài cũ:

? Hãy tóm tắt văn bản Bức tranh của em gái tôi

3 Bài mới:

Hoạt động 1 Giới thiệu bài:ở tiết trước các em đã thấy tâm trạng người anh Vậy tâm

trạng người anh tiếp tục diễn biến ntn và nhân vật người em ra sao chúng ta cùng tìmhiểu tiếp ở phần tiếp theo

Hoạt động 2

? Điều bất ngờ của người anh là gì?

- Bức tranh lại vẽ chính mình, hơn nữa lại được vẽ

qua cái nhìn của em gái

? Bức chân dung được miêu tả ntn?

- Tư thế nhân vật trong tranh: đẹp, cảnh đẹp, trong

sáng ánh sáng lạ ấy phải chăng là ánh sáng của lòng

mong ước, của bản chất trẻ thơ: cả cặp mắt suy tư và

mơ mộng nữa.Rõ ràng người em gái không vẽ bức

chân dung người anh bằng dáng vẻ hiện tại mà bằng

tình yêu, lòng nhân hậu, bao dung, tin tưởng vào bản

chất tốt đẹp của anh trai mình

II Đọc- hiểu chi tiết

1 Nhân vật người anh

c Khi nhận ra hình ảnh của mình trong bức chân dung do em gái vẽ:

? Đứng trước bức chân dung hoàn hảo như vậy,

người anh đã có tâm trạng gì?

? Em hãy tìm chi tiết m/t tâm trạng, thái độ của

người anh? Và phân tích lôgic diễn biến tâm lí ấy?

? Hãy giải thích từ giật sững, thôi miên?

- Giật sững: là từ ghép: Giật mình và sững sờ.

- Thôi miên: là từ chỉ trạng thái con người bị chế ngự

mê man, vô thức không điều khiển được lí trí, bị thu

hút cả tâm trí vào bức tranh

? Vì sao người anh lại ngạc nhiên và hãnh diện?

- Vì hoàn toàn không ngờ em gái Mèo vẽ bức tranh

đẹp quá, ngoài sức tưởng tượng của người anh Tự

hào cũng rất đúng vì tự nhiên hoá ra mình đẹp đẽ

nhường ấy Đây chính là niềm tự hào trẻ thơ chính

đáng

? Theo em, người anh có đáng xấu hổ và đáng trách

không? Vì sao?

- Đáng trách nhưng cũng đáng cảm thông vì những

tính xấu trên chỉ là nhất thời Sự hối hận, day dứt

nhận ra tài năng quan trịn hơn, nhận ra tâm hồn trong

sáng của em gái chứng tỏ cậu cũng biết sửa mình,

muốn vươn lên, cũng biết tính ghen ghét, đố kị là

xấu

? Cuối truyện, người anh muốn nói với mẹ: Không

phải con đâu Đấy là tâm hồn và tấm lòng nhân hậu

của em con đấy Câu nói đó gợi cho em những suy

nghĩ gì về nhân vật người anh?

? Tại sao bức tranh chứ không phải là nhân vật nào

khác lại có sức mạnh cảm hoá người anh đến thế?

- GV bình: Bức tranh là nghệ thuật Sức mạnh của

nghệ thuật là tìm kiếm cái Đẹp, làm cho con người,

nâng con người lên bậc thang cao nhất của cái Đẹp,

đó là chân - thiện - mĩ

? Trong truyện, người em hiện lên với những nét

đáng yêu, đáng quí nào?

? Theo em, tài năng hay tấm lòng của cô em đã cảm

hoá được người anh?

?Ở nhân vật này, điều gì khiến em cảm mến nhất?

? Tại sao tác giả lại để người em vẽ bức tranh người

anh "hoàn thiện " đến thế?

* GV bình: Cái gốc của nghệ thuật là ở tấm lòng tốt

đẹp của con người dành cho con người Sứ mẹnh của

- Tâm trạng được miêu tả rất cụthể và ấn tượng:

+ Giật sững-> Thôi miên-> Ngạcnhiên-> Hãnh diện-> Xấu hổ:

Người anh đã nhận ra thói xấu của mình; nhận ra tình cảm trong sáng, nhân hậu của em gái; biết xấu hổ, người anh có thể trở thành người tốt như bức tranh của cô em gái.

2 Nhân vật người em - cô em gái Kiều Phương

- Tính tình: hồn nhiên, trong sáng,

độ lượng, nhân hậu

- Tài năng: vẽ sự vật có hồn, vẽnhững gì yêu quí nhất, vẽ đẹpnhững gì mình yêu mến nhất nhưcon mèo, người anh

- Cả tài năng và tấm lòng nhưngnhiều hơn vẫn là tấm lòng trong

nghệ thuật là hoàn thiện vẻ đẹp của con người đây là

một ý tưởng nghệ thuật sâu sắc mà tác giả gửi gắm

vào tác phẩm này

Hoạt động 3

Hoạt động 4

? Em hãy đặt nhan đề khác cho truyện?

? Học xong truyện, em tự rút ra cho bản thân những

bài học gì?

1 Tả nhân vật người anh theo tưởng tượng của em?

2 Viết đoạn văn thật lại tâm trạng của người

anhtrong truyện khi đứng trước bức tranh được giải

nhất của em gái?

sáng đẹp đẽ dành cho người rhân

và nghệ thuật

- Tấm lòng trong sáng dành chongười thân và nghệ thuật

- Bức tranh là tình cảm tốt đẹpcủa em dành cho anh Em muốnanh mình thật tốt đẹp

-Học bài, thuộc ghi nhớ

-Hoàn thiện phần luyện tập

-Soạn: Luyện nói về quan sát, tưởng tượng, so sánh và…

Tiết 83 Ngày soạn: 16/1/2014

Luyện nói về quan sát, tưởng tưởng, so sánh

và nhận xét trong văn miêu tả

I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT

- Nắm chắc các kiến thức về văn miêu tả được sử dụng trong bài luyện nói

- Thực hành kĩ năng quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả

- Rèn kĩ năng lập dàn ý và luyện nói trước tập thể lớp

II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG

1 Kiến thức

- Những yêu cầu cần đạt đối với việc luyện nói

- Những kiến thức đã học về quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả,

- Những bước cơ bản để lựa chọn các chi tiết hay, đặc sắc khi miêu tả một đối tượng cụ thể

2 Kỹ năng

- Sắp xếp các ý theo một trinh tự hợp lí

- Đưa các hình ảnh có phép tu từ so sánh vào bài nói

- Nói trước tập thể lớp thật rõ ràng, mạch lạc, biểu cảm, nói đúng nội dung, tác phong tự nhiên.

2 Kiểm tra bài cũ:

? Muốn viết được bài văn ,đoạn văn miêu tả người viết cần phải có những kĩ năng nào

* Sau khi thảo luận các nhóm cử đại

diện trình bày kết quả thảo luận của

nhóm trước lớp

GV: cho hs nhận xét từng nhóm, sau

đó gv có thể đưa ra ý mẫu cho từng

bài để học sinh tham khảo nhận xét

Hoạt động 3

- Lập dàn ý câu hỏi

? Theo em Kiều Phương là người

như thế nào? Từ các chi tiết về nhân

vật này hãy miêu tả Kiều Phương

theo tưởng tượng của em?

? Hình ảnh người anh như thế nào?

hình ảnh người anh trong bức tranh

với hình ảnh người anh thực của

Kiều Phương có khác không?

- HS trao đổi dàn ý trong 5 phút

- Tự sửa dàn ý của mình

- GV nhận xét

- Mỗi nhóm chọn 1 đại biểu nói

trước lớp, lớp nhận xét

? Khi nói về người thân người ta

thường nêu những đặc điểm gì?

* GV gọi học sinh lên nói trước lớp

và nhận xét

I Yêu cầu của tiết luyện nói

- Tác phong: đàng hoàng, chững chạc, tự tin

+ Cử chỉ, hành động: tò mò, hiếu động, say mêvới công việc vẽ và tự chế màu vẽ

+ Tính cách: hồn nhiên, trong sáng, nhân hậu,

độ lượng

+ Tài năng: vẽ như thật…

b Nhân vật người anh:

- Hình dáng: không tả rõ nhưng có thể suy ra từ

cô em gái, chẳng hạn: Cao, to, đẹp trai, sángsủa

- Tính cách: ghen tị, nhỏ nhen, mặc cảm, ân hận,

ăn năn, hối lỗi

- Hình ảnh người anh thực và người anh trongbức tranh, xem kĩ thì không khác nhau Hìnhảnh người anh trai trong bức tranh thể hiện bảnchất và tính cách của người anh qua cái nhìntrong sáng, nhân hậu của người em

Bài tập 2

- Nói về anh (chị) hoặc em mình?

- Chú ý quan sát, so sánh, liên tưởng, tưởngtượng và nhận xét làm nổi bật những điểm chính

trung thực, không tô vẽ.

- Nghề nghiệp-tuổi tác -dáng người

- Nước da- gương mặt

- Tính cách thông qua hành động việc làm cụthể với mình hoặc với những người xung quanh

- Tình cảm của mình đối với anh chị ( ngườithân mà mình phát biểu)

4.Củng cố:

- Nêu yêu cầu của một tiết luyện nói?

- Bố cục của một bài văn miêu tả?

5 Hướng dẫn học tập

- Viết hoàn chỉnh bài tập 1

- Chuẩn bị trước theo nhóm bt 3,4,5

-Tiết 84 Ngày soạn: 17/1/2014

Luyện nói về quan sát, tưởng tưởng, so sánh

Và nhận xét trong văn miêu tả

I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT

- Nắm chắc các kiến thức về văn miêu tả được sử dụng trong bài luyện nói

- Thực hành kĩ năng quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả

- Rèn kĩ năng lập dàn ý và luyện nói trước tập thể lớp

II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG

1 Kiến thức

- Những yêu cầu cần đạt đối với việc luyện nói

- Những kiến thức đã học về quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả,

- Những bước cơ bản để lựa chọn các chi tiết hay, đặc sắc khi miêu tả một đối tượng cụ thể

2 Kỹ năng

- Sắp xếp các ý theo một trinh tự hợp lí

- Đưa các hình ảnh có phép tu từ so sánh vào bài nói

- Nói trước tập thể lớp thật rõ ràng, mạch lạc, biểu cảm, nói đúng nội dung, tác phong tự nhiên

nhất ý kiến trong nhóm khoảng 5

* Sau khi các nhóm phát biểu và

nhận xét, giáo viên có ý kiến nhận

xét bổ sung và cho điểm

Hoạt động 2: Luyện tập

- Giáo viên cho HS biết một số yêu

cầu trong giờ luyện nói

- Gv gợi ý cho HS theo các câu hỏi

- Gọi HS trình bày trước lớp

- HS tự sửa

- Trình bày trước nhóm trong 10

phút, sau đó trình bày trước lớp

- GV gợi ý để HS tự sửa bài của

mình

- HS tự sửa

- Trình bày trước tổ trong 10 phút

sau đó trình bày trước lớp

- HS lắng nghe

I Luyện tập

Bài tập 3Lập dàn ý cho bài văn: Tả một đêm trăng nơi

+ Gió thổi mơn man, mát rượi

+ Vầng trăng: Sáng tròn như quả bóng vàng lơlửng giữa không trung Trăng là cái liềm vànggiữa đồng sao Trăng là cái đĩa bạc trên tấmthảm nhung da trời

+ Cây cối: Lung linh trong ánh trăng,( trăng lailáng trong vườn chuối cố tình soi theo bóngmấy chú”biệt kích” tí hon đang lẩn chốn hòngthoát khỏi ánh mắt tinh nhanh của các chú ”bộđội giải phóng” tay lăm lăm khẩu súng gỗ bíxíu)

+ Trăng chìm vào đáy giếng, trăng óng ánh trênhàm răng, trăng đậu vào đáy mắt, vào hàng micác anh chị thanh niên đang sinh hoạt hè.Trăng

ôm ấp mái tóc bạc phơ của các cụ già

nhà cửa, đường làng, ngõ phố, ánh trăng, gió (quan sát)

+ Những hình ảnh so sánh, liên tưởng, tưởngtượng

+ VD: Một đêm trăng kì diệu: Một đêm trăng

mà tất cả đất trời, con người, vạn vật như đangtắm gội bởi ánh trăng

Bài tập 4

- Lập dàn ý và nói trước lớp:

Đề: Tả quang cảnh một buổi sáng trên biển

- Yêu cầu: Lập dàn ý tả cảnh biển buổi sáng,

* Gợi ý để HS về nhà viết bài tập 5.

- Trong thế giới những câu chuyện

cổ tích, người dũng sĩ xuất hiện khá

nhiều Họ đều là những nhân vật đẹp,

nhân hậu và đặc biệt là khoẻ mạnh,

dũng cảm

- Yêu cầu miêu tả nhân vật theo trí

tưởng tượng Nội dung tuỳ thuộc

vào khả năng tưởng tượng và liên

tưởng của mỗi học sinh

chú ý một số hình ảnh những liên tưởng tưởngtượng:

+ Bình minh: Cầu lửa+ Bầu trời: Trong veo, rực lửa+ Mặt biển: Phẳng lì như tấm lụa mênh mông+ Bãi cát: Mịn màng, mát rượi

+ Những con thuyền: Mệt mỏi, uể oải, nằmghếch đầu lên bãi cát

Bài tập 5Gợi ý: Có thể miêu tả Thạch Sanh

- Nhận xét về khả năng của học sinh.

- Nhắc lại vai trò của quan sát, tưởng tượng và so sánh trong văn miêu tả

5 Hướng dẫn học tập

- Học bài, thuộc ghi nhớ

- Viết hoàn chỉnh bài tập 4, 5

- Soạn bài: Vượt thác của Võ Quảng.

- Thấy được giá trị nội dung và nghệ thuật độc đáo trong Vượt thác.

II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG

1 Kiến thức

- Tình cảm của tác giả đối với cảnh vật quê hương, người lao động

- Một số phép tu từ được sử dụng trong văn bản nhằm miêu tả thiên nhiên và con người

2 Kỹ năng

- Đọc diễn cảm: giọng đọc phải phù hợp với sự thay đổi trong cảnh sắc thiên nhiên

- Cảm nhận được vẻ đẹp của hình tượng con người và thiên nhiên trong đoạn trích

III CHUẨN BỊ

1 Gv: Soạn bài Tìm tài liệu về nhà văn Võ Quảng, hình ảnh minh họa

2 Hs: Soạn bài; Bảng phụ trao đổi nhóm

IV TIẾN TRÌNH DẠY- HỌC

1 Ổn định tổ chức

2 Kiểm tra bài cũ:

? Phân tích diễn biến tâm trạng của người anh trong truyện Bức tranh của em gái tôi?Nhân vật này theo em có gì đáng trách, dáng cảm thông, đáng quí?

3 Bài mới:

Hoạt động 1 Khởi đ ộng: Nếu như trong VB Sông nước Cà Mau, Đoàn Giỏi đã đưa

người đọc tham quan cảnh sắc phong phú, tươi đẹp của vùng đất cực Nam Tổ Quốc ta,

thì Vượt thác trích truyện Quê Nội , Võ Quảng lại dẫn chúng ta ngược dòng sông Thu

Bồn, thuộc miền Trung Trung bộ đến tận thượng nguồn lấy gỗ Bức tranh phong cảnh sông nước và đôi bờ miền Trung này cũng không kém phần lí thú.

Hoạt động 2:

? Hãy nêu những hiểu biết của em về tác

giả, tác phẩm?

GV: Ông tham gia cách mạng từ năm

1935, từ năm 1948-1955 làm ủy viên

Ban Thiếu niên Nhi đồng Trung ương,

đồng thời lần lượt phụ trách NXB Kim

Đồng và xưởng phim hoạt hình Năm

1971 về công tác tại Hội nhà văn VN,

phụ trách văn học thiếu nhi, đến năm

2007 được trao tặng giải thưởng nhà

nước về VHNT

* GV giới thiệu cách đọc - đọc mẫu

+ Đoạn 1: đọc giọng chậm, êm

+ Đoan 2: đọc nhanh hơn, giọng hồi hộp,

? Dựa vào nội dung em hãy chia bố cục

của bài và nêu nội dung chính của từng

phần?

? Hãy giải nghĩa các thành ngữ sau?

- Chảy đứt đuôi rắn: nhanh, mạnh, từ

trên cao xuống, dòng nước như bị ngắt

2 Tác phẩm: Quê Nội sáng tác vào năm

1974, đoạn trích Vượt thác ở chương XI của

tác phẩm

- Truyện viết về cuộc sống ở một làng vensông Thu Bồn ( làng Hòa Phát), tỉnh QuảngNam vào những ngày sau CM T8/1945 vànhững năm đầu cuộc kháng chiến chống Mĩ

3 Bố cục: 3 phần

+ Từ đầu đến vượt nhiều thác nước: Cảnh

dòng sông và hai bên bờ trước khi thuyềnvượt thác

+ Đoạn 2: tiếp đến thác cổ cò: Cuộc vượt

thác của Dượng Hương Thư

+ Đoạn 3: Còn lại: Cảnh dòng sông và haibên bờ sau khi thuyền vượt thác

- Đoạn trích là sự phối hợp giữa tả cảnhthiên nhiên và hoạt động của con người

- Vị trí quan sát: trên con thuyền di động vàvượt thác Vị trí ấy thích hợp vì phạm vicảnh rộng, thay đổi, cần điểm nhìn trựctiếp

và di động

- Từ khó sgk

hào hiệp, hay bênh vực và giúp người bị

nạn

? Đoạn trích viết theo thể loại nào?

? Xác định vị trí để quan sát của tác giả?

Vị trí quan sát ấy có thích hợp không? Vì

sao?

Hoạt động 3 Đọc tìm hiểu chi tiết đoạn

trích

? Có mấy phạm vi cảnh thiên nhiên được

miêu tả trong văn bản này?

- Hai phạm vi: Cảnh dòng sông và cảnh

hai bên bờ

? Cảnh dòng sông được miêu tả qua

những chi tiết nào nổi bật nào?

? Tại sao tác giả miêu tả sông chỉ bằng

hoạt động của con thuyền?

? Cảnh bờ bãi ven sông được miêu tả qua

những chi tiết nào?

? Cách dùng từ ở đây có gì đặc biệt?

? Tác giảđã dùng những biện pháp tu từ

nào? Tác dụng gì?

? Qua sự miêu tả của tác giả, em thấy

cảnh thiên nhiênhiện lên như thế nào?

GV: Con sông khi con thuyền đã vượt

qua thác dữ vẫn có hình ảnh của cây cổ

thụ như phần đầu của đoạn trích nhưng

với một sự so sánh khác, không còn tâm

trạng lo lắng như lúc đầu chưa vượt thác

Đó là hình ảnh so sánh với những cụ già

vung tay hô đám con cháu tiến về phía

trước Hình ảnh cây cổ thụ vừa nói lên

nét hoang sơ, trù phú đồng thời tượng

trưng cho bản lĩnh vững vàng của những

người lao động vùng sông nước Trung

Trung Bộ

? Nhận xét về nghệ thuật miêu tả thiên

nhiên trong đoạn trích?

- Phần do cảnh, phần do người tả có khả

năng quan sát, tưởng tượng, có sự am

hiểu và có tình cảm yêu mến cảnh vật

quê hương

- Võ Quảng là nhà văn của quê hương

II Đọc,tìm hiểu chi tiết

1 Cảnh thiên nhiên

a Cảnh dòng sông:

- Dòng sông chảy chầm chậm, êm ả, giónồm thổi, cánh buồm nhỏ căng phồng, rẽsóng lướt bon bon chở đầy sản vật

-> Con thuyền là sự sống của sông; miêu tảcon thuyền cũng là miêu tả sông

b Hai bên bờ:

- Bãi dâu trải bạt ngàn

- Những chòm cổ thụ dáng mãnh liệt đứngtrầm ngâm lặng nhìn xuống nước

- Những dãy núi cao sừng sững

- Những cây to mọc giữa những bụi lúpxúp nom xa như những cụ già vung tay hôđám con cháu tiến về phía trước

Quảng Nam Những kỉ nệm sâu sắc về

dòng sông Thu Bồn đã khiến văn bản tả

cảnh của ông sinh động, đầy sức sống

(Muốn tả cảnh sinh động, ngoài tài quan

sát tưởng tượng còn phải có tình với cảnh

- Cảnh núi còn báo hiệu đoạn sông lắm

thác nhiều ghềnh đang đón đợi? Người

lao động được miêu tả trong văn bản là

ai?

? Công việc lao động của dượng Hương

Thư diễn ra trong hoàn cảnh nào?

? Hoàn cảnh làm việc đó đượcmiêu tả ra

sao? - Con thuyền, dòng nước?

? Em nghĩ gì về hoàn cảnh làm việc của

dượng Hương Thư ?

? Hình ảnh dượng Hương Thư lái

thuyền vượt thác được tập trung miêu tả

trong đoạn văn nào?

? Nét nghệ thuật nổi bật trong việc miêu

tả dượng Hương Thư ở đoạn văn này là

gì?

? Các so sánh đó gợi tả một con người

dượng Hương Thư như thế nào? ( Chú

ý 3 hình ảnh so sánh)

GV: Tác giả sử dụng thành công phép tu

từ, so sánh lặp lại nhiều lần khi miêu tả

về ngoại hình, hành động của dượng

Hương Thư Cách so sánh mượn những

thành ngữ dân gian làm nổi bật một tư

thế rất đẹp, tư thế quyết tâm thắng thác

dữ

- Tác giả còn cho thấy một dượng Hương

Thư lúc ở nhà khác hoàn toàn so với

dượng Hương Thư lúc vượt thác: Nói

năng nhỏ nhẹ, tính nết nhu mì, ai gọi

cũng vâng vâng dạ dạ

? Hình ảnh so sánh đó có ý nghĩa gì trong

việc phản ánh người lao động và biểu

hiện tình cảm của tác giả?

-Việc so sánh dượng Hương Thư như

hiệp sĩ còn gợi ra hình ảnh huyền thoại

2 Cuộc vượt thác của dượng Hương Thư

- Hoàn cảnh: lái thuyền vượt thác giữa mùanước to Nước từ trên cao phónh giữa haivách đá dựng đứng Thuyền vùng vằng cứchực tụt xuống

-> Cảnh vật trở nên dữ dội, và mãnh liệthơn Đầy khó khăn nguy hiểm, cần tới sựdũng cảm của con người

- Tinh thần chuẩn bị của con người: nấucơm để ăn chắc bụng; ba chiếc sào bằng tređầu bịt sắt đã sẵn sàng

- Hình ảnh dượng HT: đánh trần như một

pho tượng đồng đúc, các bắp thịt cuồn cuộn, hai hàm răng cắn chặt, quai hàm bạnh ra, cặp mắt nảy lửa

=> Ngoại hình gân guốc, chắc khỏe thể hiệnmột người đã từng xông pha đối mặt nhiềulần với thử thách

Gợi tả một con người rắn chắc, bền bỉ,

quả cảm, có tinh thần vượt lên gian khó

anh hùng xưa với tầm vóc và sức mạnh

phi thường của Đam San, Xinh Nhã bằng

xương bằng thịt đang hiển hiện trước mắt

người đọc

- Đề cao sức mạnh của mgười lao động

trên sông nước Biểu hiện tình cảm quí

trọng đối với người lao động trên quê

hương

Hoạt động 4

? Tác giả đã sử dụng NT gì trong văn

bản?

? Qua văn bản, em thấy tác giả đã dựng

lên một cảnh thiên nhiên ntn? Nổi bật trên

đó là hình ảnh của ai?

III Tổng kết: Ghi nhớ-sgk-tr40

1 NT: Tả cảnh, tả người

2 ND: Miêu tả cảnh thiên nhiên hùng

vĩ Nổi bật vẻ hùng dũng của con người lao động.

Hoạt động 5 IV Luyện tập

- NT đặc sắc của đoạn trích là gì?

- Bài văn tả cảnh gì? Ca ngợi điều gì? Ca ngợi ai?

- Miêu tả cảnh vượt thác, tác giả muốn thể hiện tình cảm nào đối với quê hương?

+ Tình yêu thiên nhiên?

+ Tình yêu người LĐ gian khổ mà hào hùng?

+ Hay tình yêu đất nước dân tộc?

- HS : Có tất cả các tình cảm này nhưng rõ nhât là tình yêu cảnh vật và người

GV: Bài văn tả cảnh, tả người toát lên tình cảm yêu quí của tác giả đối với cảnh vật quê

hương, nhất là tình cảm trân trọng dành cho người lao động Bài văn là bài ca lao động của con người Từ đó đã kín đáo biểu hiện tình yêu đát nước, tình yêu dân tộc của nhà văn

4 Củng cố:

Bài tập 1: SGK

Bài tập 2: Em học tập được gì về nghệ thuật miêu tả của tác giả?

- Chọn điểm nhìn thuận lợi cho quan sát

- Có trí tưởng tượng

- Có cảm xúc đối với đối tượng miêu tả

5 Hướng dẫn học tập:

- Học bài, thuộc ghi nhớ

- Hoàn thiện bài tập

- Xem trước bài: So sánh

II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG

1 Kiến thức: Các kiểu so sánh cơ bản và tác dụng của so sánh trong nói và viết.

2 Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra 15 phút

? Thế nào là so sánh? Phân tích cấu tạo của phép so sánh trong VD sau:

a Đôi ta như cây giữa rừng

Ai lay chẳng chuyển, ai rung chẳng rời

b Mỏ Cốc như cái dùi sắt, chọc xuyên cả đất

c Trong như tiếng hạc bay quaĐục như nước suối mới sa nửa vời

Gợi ý: +Vế A: Đôi ta

+Vế B: cây giữa rừng+Từ so sánh: như+Phương diện so sánh:

Nên kẻ bảng cho tiện theo dõi

3 Bài mới

Hoạt động 1 Khởỉ động: Giờ trước các em đã hiểu khái niệm, cấu tạo của phép so sánh

hôm nay cô trò ta cùng tìm hiểu các kiểu so sánh và tác dụng của biện pháp so sánh

Hoạt động 2 Tim hiểu các kiểu so

b Đêm nay con ngủ giấc tròn

Mẹ là ngọn gió của con suốt đời

* VD:

? Tìm phép so sánh trong đoạn văn?

? Sự vật nào được đem ra so sánh và so

sánh trong hoàn cảnh nào?

? Phát biểu cảm nghĩ của em trong

Người đọc trân trọng ngòi bút tài hoa,

tinh tế của tác giả

- Ta có cảm xúc đó là nhờ: Tác giả đã

sử dụng phép so sánh một cách linh

hoạt, tài tình: Chỉ là một chiếc lá thôi

mà có đủ các cung bậc tình cảm vui,

buồn của con người được gửi gắm

trong đó: Khi thì như mũi tên, lúc lại

như con chim lảo đảo, có khi thì thầm,

- Gió thổi là chổi trời

- Nước mưa là cưa trời

(Tục ngữ)

- Thà rằng ăn bát cơm rau

Còn hơn thịt cá nói nhau nặng lời

- Sự vật được so sánh trong hoàn cảnh:

+ Sự vật được đem ra so sánh là nhữngchiếc lá

+ Chiếc lá được so sánh trong hoàn cảnh đãrụng

2 Tác dụng của phép so sánh

- Đối với việc miêu tả sự vật, sự việc: tạo ranhững hình ảnh cụ thể, sinh động, giúp ngườiđọc, người nghe dễ hình dung sự về sự vật, sựviệc được miêu tả

- Đối với việc thể hiện tư tưởng, tình cảm củangười viết: tạo ra lối nói hàm súc, giúp người,người ghe dễ nắm bắt tư tưởng của người viết(người nói)

Bài 1: a Tâm hồn tôi là một buổi trưa hè

Kiểu so sánh: So sánh ngang bằng - Là

b Chưa bằng muôn nỗi tái tê lòng bầm.

Chưa bằng khó nhọc đời bầm sáu mươi.

Kiểu so sánh: So sánh không ngang bằng - Chưa bằng

c Anh đội viên mơ màng

Như nằm trong giấc mộng

Bóng Bác cao lồng lộng

Ấm hơn ngọn lửa hồng

Kiểu so sánh: So sánh ngang bằng - Như

Kiểu so sánh: không ngang bằng - hơn

* Phân tích tác dụng gợi hình của phép so sánh: Tâm hồn tôi là một buổi trưa hè.

- Tâm hồn: Sự vật trừu tượng phi vật thể, không tri giác được, không định lượng được,

khó định tính

- Một buổi trưa hè: Khái niệm tương đối cụ thể, có thể hình dung bằng kinh nghiệm sống

có cảm xúc, gắn với những kỉ niệm Đó là một thời gian cụ thể, một không gian đàynắng, đầy gió, đầy tiếng ve và rực rỡ hoa phượng đỏ Tất cả cho ta hiểu rằng tâm hồntôi là một tâm hồn nhạy cảm, phong phú, đa dạng, rung động trước vẻ đẹp của thiênnhiên và không khỏi bồi hồi với những hoài niệm của một thời trai tre hồn nhiên, vô tưđến thánh thiện

Bài 2:

a Những câu văn có sử dụng phép so sánh trong đoạn trích Vượt thác:

- Thuyền rẽ sóng lướt bon bon như đang nhớ núi rừng

- Núi cao như đột ngột hiện ra

- Những động tác thả sào, rút sào rập ràng nhanh như cắt.

- Dượng Hương Thư như một pho tượng đồng đúc giống như một hiệp sĩ của Trường Sơn oai linh

- những cây to như những cụ già vung tay hô đám con cháu tiến về phía trước

b Gợi ý: Em thích hình ảnh: dượng Hương Thư như một pho tượng đồng đúc giống

như một hiệp sĩ của Trường Sơn oai linh

Vì: Qua hình ảnh ta thấy được trí tưởng tượng phong phú của tác giả

- Hình ảnh nhân vật hiện lên khoẻ, đẹp, hào hùng

- Thể hiện sức mạnh và khát vọng chinh phục thiên nhiên của con người

Bài 3:

- Nội dung: tả cảnh DHT đưa thuyền vượt qua thác dữ

- Độ dài: 3 - 5 câu

- Kĩ năng: sử dụng hai kiểu so sánh ngang bằng và không ngang bằng

Đoạn văn tham khảo: Nước từ trên cao đổ xuống ầm ầm như thác đổ Dượng Hương Thưđánh trần, đứng sau lái, co người phóng chiếc sào xuống lòng sông Chiếc sào của dượngdưới sức chống bị cong lại như hình con tôm Thuyền cố lấn lên, dượng Hương Thư ghìtrên ngọn sào, hai hàm răng cắn chặt, quai hàm bạnh ra, cặp mắt nảy lửa, trông dượngkhông khác gì một hiệp sĩ của Trường Sơn oai linh hùng vĩ

4 Củng cố:

5 Hướng dẫn học tập:

- Học bài, thuộc ghi nhớ.

- Hoàn thiện bài tập

- Soạn bài: Chương trình địa phương

Tiết 87 Ngày soạn: 3/2/2014

Chương trình địa phương phần Tiếng Việt

Rèn luyện chính tả

I MỨC ĐỘ CẦN ĐẠT

- Phát hiện và sửa được một số lỗi chính tả do ảnh hưởng của phát âm địa phương

- Hạn chế lỗi chính tả do ảnh hưởng của cách phát âm địa phương

II TRỌNG TÂM KIẾN THỨC, KỸ NĂNG

1 Kiến thức: Một số lỗi chính tả thường thấy ở địa phương.

2 Kỹ năng: Phát hiện và sửa một số lỗi chính tả do ảnh hưởng của cách phát âm địa phương

III CHUẨN BỊ

1 Gv: Soạn bài; Bảng phụ, máy chiếu, máy tính

2 Hs: Các câu văn, thơ có chưa các phụ âm trong bài để chuẩn bị chơi trò chơi

IV TIẾN TRÌNH DẠY- HỌC

1 Ổn định tổ chức

2 Kiểm tra bài cũ:

? Có mấy kiểu so sánh ?Mỗi kiểu cho 1 ví dụ

? Làm bài tập 3

3 Bài mới:

Hoạt động 1:Giới thiệu bài

Hoạt động 2: Phân biệt các phụ

âm dễ mắc lỗi

Phân biệt phụ âm đầu tr/ ch

- Gv đọc cho HS viết

- HS viết

- Đổi bài để HS sửa

- GV treo bảng phụ viết đoạn văn

có sai lỗi chính tả và cho HS tự

sửa

I Nội dung luyện tập

1 Đối với các tỉnh miền Bắc

a Phân biệt phụ âm đầu tr/ ch

b Phân biệt âm đầu S/X:

Sông xanh như dải lụa mờ xa trong xương sớm ánh sáng mặt trời xua tan màn xương khiến cho dòng sông càng sôn sao màu xanh sao xuyến Ai

đi xa khi trở về sứ sở đều sững sờ trước dòng

sông ăm ắp bao kỉ niệm Ngày xưa, dòng sông

- Gọi 3 HS lên bảng viết

- 3 HS lên bảng viết, cả lớp viết

vào vở, HS nhận xét xem bạn viết

đúng không

Phân biệt các phụ âm đầu r/d/gi

- GV đọc

- GV treo bảng phụ

Hoạt động 3 Phân biệt các từ mắc

lỗi của tỉnh miền Nam, miền

Trung

GV cho học sinh chọn viết một số

đoạn văn, bài thơ chứa các âm,

thanh dễ mắc lỗi

- Nghe viết hoặc nhớ viết

- Yêu cầu học sinh lập sổ tay chính

tả

Hoạt động 4: Trò chơi

- GV làm trọng tài

tuổi thơ mênh mông như biển Những con sóng

nhỏ sô bờ sao mà thân thuộc? Khi mặt trời xuống

núi cả khúc sông sủi nước ùn ùn Lớn lên tạmbiệt dòng sông đi xa, mỗi người mỗi ngả khi trở

về, chúng tôi đứng lặng trước dòng sông xưa lòng

bồi hồi, sốn sang nỗi niềm sâu xa, trác ẩn Ai

từng đắm mình trong dòng sông tuổi thơ thì sớm

muộn cũng tìm về sứ sở quê mình.

c Phân biệt phụ âm l/n:

- Lúa nếp là lúa nếp làngLúa lên lớp lớp lòng nàng lâng lâng

- Leo lên đỉnh núi Lĩnh NamLấy nắm lá sấu nấu làm nước xông

- Nỗi niềm này lắm long đongLửng lờ lời nói khiến lòng nao nao

- Lầm lùi nàng leo lên nonNắng lên lấp loá, nàng còn lắc lư

- Lụa là lóng lánh nõn nàNói năng lịch lãm nết na nên làm

d Phân biệt các phụ âm đầu r/d/gi

- Gió rung rinh gió giật tơi bờiRâu ta rũ rượi rụng rời dầy vườn

- Xem ra đánh giá con ngườiGiỏi giang một dịu dàng mười, mới nên

- Rèn sắt còn đổ mồ hôi Huống chi rèn người lại bỏ dở dang

2 Đối với các tỉnh miền Trung, miền Nam

a Phân biệt cặp phụ âm có từ: c/t

- Tổ 1 đọc các câu văn, thơ có chứa các phụ âmtrên; tổ 2, 3, 4 viết (Cử đại diện lên bảng viết)

- Các tổ lần lượt thay nhau