Hđộng 1 2 phút Gthiệu bài: -Muốn hiểu 1 bài Văn tự sự, trước hết người đọc cần phải nắm đc chủ đề của nó, sau đó là tìm hiểu bố cục của bài Văn... ViÖc TuÖ TÜnh u tiªn ch÷a cho ca g·y c[r]
Trang 1NG:
Tuần 4-Tiết
13-14:
Gươm.
Chủ đề và dàn bài văn tự sự
A-Mục tiêu.
1-Kiến thức: Giúp HS nắm:
-ND & ý nghĩa của truyện: “STHG” Đây là 1 truyện cổ tích lsử mà cốt lõi sự thật là cuộc k/c lâu dài, gian khổ 10 năm chống quân Minh của nghĩa quân Lam Sơn do Lê Lợi đứng đầu (1489-1427); giải thích tên gọi hồ Gươm
và nói lên ước mơ hoà bình của nhân dân ta
-HS nắm những kniệm chủ đề, dàn bài, bố cục 1 bài Văn tự sự
-Tích hợp với phần TV ở kniệm: Nghĩa của từ; Phần Văn ở VB: “STTT” 2-Kĩ năng
-Rèn kĩ năng: Đọc- Kể sáng tạo
-Kĩ năng tìm hiẻu đề, làm dàn bài trước khi viết bài
3-Thái độ
-Biết trân trọng những di tích lịch sử
B-Chuẩn bị.
*GV: SGK/SGV/Tranh ảnh hồ Gươm
*HS: Soạn bài/ tìm 1 số câu, đoạn văn mẫu
C-Phương pháp.
-Phương pháp đọc- kể sáng tạo
-Phương pháp qui nạp- diễn dịch
D-Tiến trình bài dạy.
I-ổn định
II-Bài cũ (5 phút) Kể lại truyện: “STTT” & nêu ý nghĩa của truỵên?
-HS kể truyện
-ý nghĩa của truyện: +Giải thích hiện tượng bão lụt hàng năm ở nước ta
+P/á sức mạnh & mơ ước c/thắng thiên tai, bão lụt của
nd ta
III-Bài mới Hđộng 1( 2 phút): Giới thiệu bài:
-GV cho HS xem tranh phong cảnh hồ Gươm:
Trang 2Hà Nội có hồ Gươm.
Nước xanh như pha mực
Bên hồ ngọn Tháp Bút
Viết thơ lên trời cao
( Trần Đăng Khoa)
Hđộng của GV & HS Nội dung cần đạt
Hđộng 2
? Văn bản thuộc thể loại nào?
*GV hướng dẫn HS đọc –kể: Đọc giọng
chậm rãi, gợi không khí cổ tích
-GV cùng 3 HS nối nhau đọc –kể lại
truyện
-Nhận xét- đánh giá
*GV g/thích thêm cho HS 1 số từ khó:
-Bạo ngược: Tàn ác, hung tợn, ngang ngược
-Thien hạ: Dưới trời, mọi người, nhân dân
-Tuỳ tòng: Người theo hầu, giúp đỡ chủ
tướng
-Phó thác: Giao cho, gửi gắm nhiệm vụ
qtrọng với niềm tin tưởng
-Tả vọng: Hướng về bên phải ( 1 bên cũ của
hồ Gươm)
Hđộng3
?Phương thức biểu đạt của văn bản là gì?
? VB đc chia thành mấy phần? ND của
từng phần?
-Phần 1: Từ đầu đến: “ Trên đất nước” (Sự
tích Lê lợi đc gươm thần)
-Phần 2: Còn lại (Sự tích Lê Lợi trả gươm)
? Phần VB kể về sự tích Lê Lợi đc gươm
A-Hướng dẫn đọc thêm: VB: “STHG”
I-Tìm hiểu văn bản
1.Thể loại -Truyền thuyết 2.Đọc –chú thích
-Đọc-kể
-Chú thích
II-Phân tích văn bản
1.Kết cấu & bố cục
–PTBĐ: Tự sự
-Bố cục:2 phần
2 Phân tích
a.Sự tích Lê Lợi được gươm
Trang 3báu gồm các sự việc qtrọng nào?
-đức Long Quân qđịnh cho nghĩa quân
Lam Sơn mượn gươm đánh giặc Minh
-Lê Thận thả lưới 3 lần thu đc lưỡi gươm
-Lê Lợi tìm thấy chuôi gươm ở ngọn cây
-Cả 2 hợp lại thành gươm báu giúp nghĩa
quân Lê Lợi đánh thắng giặc Minh
? Phần VB sự tích Lê Lợi trả gươm đc kể
qua các sự việc nào?
-Sau khi đánh thắng giặc, Lê Lợi du ngoạn
trên hồ Tả Vọng
-Thần sai Rùa Vàng nổi lên đòi gươm
-Lê Lợi trao gươm Từ đó hồ mang tên là
hồ Hoàn Kiếm.(Hồ Gươm)
? Bức tranh trong SGK minh hoạ cho
phần nào của truyện?
-Lê Lợi trả gươm
? Vì sao Đức Long Quân cho nghĩa quân
mượn gươm Thần?
-Vì đất nước đang rên siết trước ách đo hộ
của giặc ngoại xâm
-Lực lượng nghĩa quân Lam Sơn còn yếu,
có gươm Thần sẽ giúp đc nghĩa quân thắng
giặc
? Như vậy truyền thuyết này có liên quan
đến sự thật lsử nào ở nước ta?
-Cuộc k/nghĩa chống Minh của nghĩa
quân Lam Sơn đầu TK XV
? Gươm Thần về tay nghĩa quân Lam
Sơn bằng cách cách nào?
-Lưỡi gươm đc Lê Thận vớt lên từ sông,
chuôi gươm đc Lê Lợi lấy từ ngọn cây
xuống về sau chắp lại vừa như in thành
thanh gươm báu, điều đó có ý nghĩa gì?
? Khi lưỡi gươm đc vớt Lê Thận còn là
dân đánh cá, khi gươm đc chắp lại Lê
Thận đã là nghĩa quân tài giỏi của cuộc
k/nghĩa Lam Sơn Sviệc đó nói lên t/chất
gì của cuộc k/nghĩa Lam Sơn?
-T/chất ndân của cuộc k/nghĩa
-Thanh gươm thể hiện ý nguyện đoàn kết chống giặc ngoại xâm của nhân dân ta
Trang 4? Thanh gươm báu mang tên: “Thuận
thiên”, E hiểu: “Thuân thiên” nghĩa là
gì?
-Thuận theo ý trời
? Thanh gươm báu mang tên: “Thuận
thiên” lại đc nghĩa quân Lam Sơn dâng
cho chủ tướng Lê Lợi, điều đó có ý nghĩa
gì?
-Đề cao t/chất chính nghĩa của cuộc
k/nghĩa chống giặc Minh
-Đề cao người Ah Lê Lợi
? ở phần truyện này xhiện các chi tiết kì
ảo nào?
-3 lần thả lưới đều vớt đc duy nhất 1 lưỡi
gươm có chữ: “Thuận thiên”, lưỡi gươm
sáng rực 1 góc nhà, chuỗi gươm nằm ở
ngọn đa, phát sáng
? Tdụng của các chi tiết đó?
-Tăng sứ hấp dẫn cho truyện
-Thiêng liêng hoá gươm Thần, thanh gươm
của ý trời cho chính nghĩa
? Trong tay Lê Lợi, thanh gươm báu có
sức mạnh như thế nào?
-Tung hoành khắp trận địa khiến quân
Minh lo sợ
-Mở đương để cho nghĩa quân đánh cho
ko còn 1 tên giặc nào trên đất nước ta
? Theo E đó là sức mạnh của gươm hay
của người?
-Cả 2 vì:
+Có vũ khí sắc bén trong tay, tướng tài sẽ
có sức mạnh vô định
+Của người: Chỉ có trong tay Lê Lợi
thanh gươm mới có sức mạnh như thế
? Nếu hoạ cho sự tích Lê Lợi đc gươm, thì
bức tranh E sẽ mtả sviệc nào?
? Gươm Thần đc trao trả trong h/cảnh
nào?
-Giặc tan, đất nước thanh bình
-Vua Lê Lợi cưỡi thuyền rồng dạo chơI
b-Sự tích Lê Lợi được gươm
-Thể hiện quan điểm yêu chuộng hoà bình của dân tộc ta
Trang 5trên hồ Tả Vọng.
? Thần đòi gươm, vua trả gươm giữa
cảnh đất nước như vậy có ý nghĩa gì?
-Gươm chỉ dùng để đánh giặc
-Ko giữ gươm là thể hiện qđiểm yêu
chuộng hoà bình của nd ta
? Trong truyện này Rùa Vàng xhiện đòi
gươm, E còn biết truyền thuyết nào xhiện
Rùa Vàng?
-Truyền thuyết An Dương Vương xây
thành Cổ Loa
? E biết gì về yếu tố kì ảo này trong
truyện Dg?
-Rùa Vàng là con vật thiêng liêng luôn
làm điều thiện trong các truyện Dg nước ta
? Bức tranh trong SGK đã minh hoạ đầy
đủ cho sự tích Lê Lợi hoàn gươm Từ đây
E hiểu thêm ý nghĩa nào của truyền
thuyết: “STHG” ?
GV nói thêm: Ngoài ra còn đề cao, suy tôn
Lê Lợi-người Ah của cuộc k/nghĩa
-Có nhiều truyện Dg đc sáng tác để suy tôn
người Ah này, “STHG” là 1 truyện thuộc
chuỗi truyền thuyết về người Ah Lê Lợi
Hđộng4
HS tổng kết về ND & NT của truyện?
Hđộng 5
? “ STHG” rất đậm yếu tố lsử, đó là yếu
tố nào?
-Tên người thật: Lê Lợi, Lê Thận
-Tên địa danh thật: Lam Sơn, hồ Tả Vọng,
hồ Gươm
-Tkì lsử có thật: K/nghĩa chống Minh đầu
thế kỷ XV
c.ý nghĩa
-Đề cao t/chất toàn dân, t/chất chính nghĩa của cuộc k/nghĩa Lam Sơn
-GiảI thích nguồn gốc tên gọi hồ Gươm
-Thể hiện khát vọng hoà bình của DT
III-Tổng kết
1 Nội dung
2 Nghệ thuật IV-Luyên tập
Trang 6Hđộng 6 (3 phút) IV- Củng cố:
? Kể lại truyện & nêu ý nghĩa của truyện?
? Tổng kết lại giá trị ND & giá trị NT của truyện ?
Hđộng 7 (5 phút) V- HDVN:
*về nhà: Học bài
-Đọc & trả lời câu hỏi bài: Chủ đề & dàn bài Vă tự sự
E-Rút kinh nghiệm
………
………
………
………
………
………
………
………
Trang 7NS:
NG:
-Tiết
14:
HD ĐT: Sự tích hồ Gươm.
Chủ đề và dàn bài Văn tự sự (
Tiếp)
A-Mục tiêu.( Như tiết 13)
B-Chuẩn bị.
*GV: -SGK/SGV/Dàn bài Văn tự sự
*HS: -Đọc & cbị bài
C-Phương pháp.
-Phương pháp hệ thống
-Phương pháp qui nạp, diễn dịch
D-Tiến trình bài dạy.
I-ổn định
II-Bài cũ (5 phút) Sự việc trong Văn tsự đc trình bày ntn?
-Được trình bày 1 cách cụ thể: Sự việc xảy ra trong 1 tgian, địa điểm cụ thể, do nvật cụ thể thực hiện, có nguyên nhân, diễn biến, kquả Sự việc trong Văn tsự đc sắp xếp theo 1 trật tự, diễn biến sao cho thể hiện đc tư tưởng mà người kể muốn biểu đạt
III-Bài mới Hđộng 1( 2 phút) Gthiệu bài:
-Muốn hiểu 1 bài Văn tự sự, trước hết người đọc cần phải nắm đc chủ
đề của nó, sau đó là tìm hiểu bố cục của bài Văn
-Vậy chủ đề là gì? Bố cục có phảI là dàn ý ko? Làm thế nào để có thể xđịnh đc chủ đề & dàn bài của Tphẩm tự sự
Trang 8Hoạt động của GV & HS Nội dung cần đạt
Hoạt động 2 (13
phút)
HS đọc bài văn mẫu trong SGK
T.44?
? ý chính của bài văn đc thể hiện
ở những lời nào?
-ý chính, vđề chính ( chủ đề) của
bài văn này nằm ở 2 câu đầu bài
(phần mở bài )
? Vì sao E biết đó là chủ đề của
bài văn?
-Vì nó nói lên ý chính, vđề chính,
chủ yếu của bài văn
? Vậy E hiểu cđề là gì?
? Sự việc trong phần thân bài thể
hiện chủ đề như thế nào?
-Danh y Tuệ Tĩnh bị đặt trước sự
lựa chọn:
+Đi chữa cho nhà quí tộc ?
+Chữa cho chú bé nhà nghèo bị
gẫy chân?
-Ko chần chừ ông chọn chữa ca
gãy chân nguy hiểm hơn, xong xuôi,
ông lại đến ngay để chữa cho nhà
quí tộc
? Việc Tuệ Tĩnh ưu tiên chữa cho
ca gãy chân là chú bé con nhà
nông bị gãy đùi đã noí lên phẩm
chất gì của người thầy thuốc?
-Lương y như từ mẫu
-Ko ham giàu sang phú quí…
-Ca ngợi lòng yo thương người của
ông
? Có thể đặt tên khác cho truyện
A-Hướng dẫn đọc thêm: “Sự tích
Hồ Gươm”
B-Chủ đề và dàn bài văn tự sự
I-Tìm hiểu chủ đề và dàn bài văn
tự sự
1.Đọc bài văn -SGK-Tr44
2 Nhận xét
- chủ đề là vđề chủ yếu mà người viết muốn đặt ra trong văn bản
Trang 9đc ko?
VD:
(1): Tuệ Tĩnh & 2 người bệnh
(2): Tấm lòng thầy Tuệ Tĩnh
(3): Y đức Tuệ Tĩnh
(4): Tuệ Tĩnh
- Có thể đặt tên khác cho truyện vì:
với 1 chủ đề, có thể có những cách
gọi khác nhau nhằm kháI quát
những khía cạnh khác nhau
+ Nhan đề 1: Nó nhắc tới 3 nvật
chính của truyện
+ ……… 2: Kquát phẩm chất
Tuệ Tĩnh – Nvật chủ chốt của
truyện
+Nhan đề 3: Kquát phẩm chất của
Tuệ Tĩnh, nhưng lại dùng từ HViệt
nên trang trọng hơn
+Nhan đề 4: Ko nên chọn vì nó
quá chung chung
GV chốt: Chủ đề là vđề chủ yếu mà
người viết muốn đặt ra trong truyện
Chủ đề còn có thể gọi là ý chủ đạo,
ý chính của bài văn
Vị trí của chủ đề trong bài
văn có thể nằm trong:
-Phần đầu (Thậm chí ngay trong
câu mở đầu)
-Phần giữa bài
-Phần cuối ( Thậm chí ngay trong
câu cuối) Hđộng 3 (17
phút )
-Toát lên từ toàn bộ nội dung
truyện mà ko nằm hẳn trong câu
nào
? Bài văn trên gồm có mấy phần?
Mỗi phần có tên gọi là gì? Nvụ
của mỗi phần?
-Bài văn gồm 3 phần
? Trong 3 phần trên có thể thiếu
phần nào đc ko? Vì sao?
-Dàn bài văn tự sự gôm 3 phần: +MB: Gthiệu về nvật & sviệc
+TB: Phát triển, diễn biến của sviệc, câu chuyện
+KB: Kể lại kết thúc của sviệc
Trang 10? E hiểu thế nào là dàn bài văn tự
sự?
-Dàn bài: hay còn gọi là bố
cục/dàn ý của bài văn
-Dàn bài gồm 3 phần với những ý
chínhđẻ dựa vào đó mà triển khai, là
bài chi tiết
GV: Trước khi viết bài để
bài mạch lạc nhất thiết phải XD dàn
bài gồm 3 phần với những ý lớn rồi
dựa vào đó mà triển khai làm bài chi
tiết
*Đọc ghi nhớ/sgk 45 ?
?Xác định yêu cầu bài tập 1-Gọi 3
HS lên bảng
a-Chủ đề: Ca ngợi trí thông minh
& lòng trung thành với Vua của
người nông dân, đồng thời chế giễu
tính tham lam, cậy quyền thế của
viên quan nọ
-Cđề nằm trong tất cả phần nào,
câu văn nào mà toát lên từ toàn bộ
ND câu chuyện
-Sviệc thể hiện tập trung cho cđề:
Câu nói của người nông dân với
Vua
b-3 phần của truyện:
-MB: Câu đầu tiên
-TB: Các câu tiếp theo
-KB: Câu cuối cùng
c-So sánh với truyện: “Tuệ
Tĩnh”:
* Giống nhau:
+Kể theo trật tự tgian
+3 phần rõ rệt
+ít hđộng, nhiều đối thoại
* Khác nhau:
+Nvật trong: “Phần thưởng”: ít
hơn
+Cđề trong: “Tuệ Tĩnh”: nằm lộ
3-Ghi nhớ/45
II-Luyện tập
1 Truyện: “Phần thưởng”
Trang 11ngay ở phần MB, còn cđề trong:
“Phần thưởng” lại nằm trong sự suy
đoán của người đọc
+Kthúc: “Phần thưởng” bất ngờ,
thú vị hơn
d-Sviệc trong phần TB thú vị ở
chỗ:
- Đòi hỏi vô lí của viên quan:
quen thói hạch sách dân
-Sự đồng ý dễ dàng của người
nông dân khiến ta có thể nghĩ rằng
bác ta đã biết rõ lệ này, muốn cho
nhanh việc
GV: Câu trả lời của bác
nông dân thật bất ngờ, nó thể hiện trí
thông minh, khôn khéo của bác nông
dân mượn tay nhà Vua trừng phạt tên
quan thích nhũng nhiễu dân
Sơn Tinh, Thuỷ Tinh
a-Phần mở đầu:
-Chưa gthiệu rõ câu chuyện rõ câu
chuyện sắp xảy ra, chỉ mới nói tới
việc Hùng Vương cbị kén rể
b-Phần kết thúc:
-Kết thúc truyện theo lối vòng tròn,
chu kì, lặp lại Năm 1 lần Thuỷ
Thần lại dâng nước đánh ghen Cuộc
đại chiến giữa 2 Thần ko bao giờ
hoàn toàn kết thúc
? Đọc thêm: “Những phần mở bài
trong Văn kể chuyện”?
? Có mấy cách MB trong Văn kể
chuyện?
-Có nhiều cách MB
? Chỉ ra các cách MB đó?
2.BT 2/46.
Sự tích hồ Gươm
-Đã gthiệu rõ hơn cái ý cho mượn gươm tất sẽ dẫn tới viểctả gươm sau này
-Kết truyện trọn vẹn hơn
Hđộng 4 (3 phút) IV-Củng cố:
? Chủ đề của VB là gì?
Trang 12? Dàn bài Văn tự sự gồm có mấy phần? Chỉ ra nhiệm vụ của mỗi phần đó? Hđộng 5 (5 phút ) V-HDVN:
-Học bài
-Làm h/chỉnh các bài tập
-Về nhà: Tìm chủ đề truyện: “Bánh chưng, bánh giầy”; “Thánh Gióng”? Nói rõ cách thể hiện chủ đề của tong truyện khác nhau như thế nào?
E-Rút kinh nghiệm
………
………
………
………
………
………
………
NS: NG: Tiết 15-16:
Tìm hiểu đề và cách làm bài văn
tự sự.
A-Mục tiêu.
1-Kiến thức: HS nắm vững các kĩ năng tìm hiểu đề & cách làm 1 bài văn tự
sự Các bước và ND tìm hiểu đề, lập dàn ý và viết thành bài văn
-Tích hợp với phần Văn- TV; tiếp tục công việc của tiết 14
2-Kĩ năng: Luyện tập tìm hiểu đề & làm dàn ý trên 1 đề Văn cụ thể
3-Thái độ: HS có thái độ học tập đúng đắn
B-Chuẩn bị.
* GV: SGK/ SGV/ Giáo án/ 1 số bài văn tự sự
* HS: Chuẩn bị 1 số đề bài Tự sự
C-Phương pháp.
Trang 13-Phương pháp rèn luyện theo mẫu.
-Phương pháp nghiên cứu
D-Tiến trình bài dạy.
I-ổn định
II-Bài cũ ( 5 phút) Chủ đề của văn bản là gì? Dàn bài văn tự sự gồm có mấy phần? Chỉ ra nhiệm vụ của mỗi phần?
* Gợi ý:
-Chủ đề là Vđề chủ yếu mà người viết muốn đặt ra trong VB
-Dàn bài văn tự sự gồm 3 phần:
+MB: Gthiệu chung về nhân vật & sự việc
+TB: Kể diễn biến sự việc
+KB: Kể kết cục sự việc
III-Bài mới Hđộng 1 ( 2 phút ) Gthiệu bài: Chúng ta đã tìm hiểu chủ đề & dàn bài văn tự sự, vậy để làm tốt bài văn tự sự chúng ta cần tìm hiểu đề và cách làm bài văn tự sự
Hoạt động của GV & HS Nội dung cần đạt
Hđộng 2 ( 13 phút )
HS đọc các đề bài văn tự sự/47?
? Lời văn đề 1 nêu ra những yêu cầu gì?
-Kể chuyện
-Câu chuyện E thích
-Bằng lời văn của E
? Các đề: 3,4,5,6 ko có từ: “ kể” có phải là đề
tự sự ko?
-Vẫn là tự sự vì vẫn yêu cầu có việc, có
chuyện về những ngày thơ ấu, ngày sinh nhật,
quê E đổi mới, E đã lớn ntn…
? Từ trọng tâm trong mỗi đề trên là từ nào?
Hãy gạch dưới và cho biết đề yêu cầu làm nổi
bật điều gì?
-Các đề yêu cầu làm nổi bật:
+Câu chuyện từng làm E thích thú
+Những lời nói việc làm chứng tỏ người bạn
ấy là tốt
+Một câu chuyện kỉ niệm khiến E ko thể
quên
+Những sự việc và tâm trạng của E trong
ngày sinh nhật
+Sự đổi mới cụ thể ở quê E
I-Đề, tìm hiểu đề và cách làm bài văn tự sự
1 Đề bài văn tự sự -Đề 1: Kể 1 câu chuyện E thích bằng lời văn của E
-Đề 2: Kể chuỵện về 1 người bạn tốt
-Đề 3: Kỉ niệm ngày thơ ấu
-Đề 4: Ngày sinh nhật của E
-Đề 5: Quê E đổi mới -Đề 6: E đã lớn rồi