Tôi muốn thử sức và khẳng định m×nh trong viÖc cÇm bót , thíc vµ 2 quyÓn vë §ã chÝnh lµ t©m tr¹ng vµ c¶m giác rất tự nhiên của một đứa bé lần đầu tiên đợc đến trờng.. TÊt c¶ nh÷ng cö chØ[r]
Trang 1Ngày soạn : / / 2010 Ngày giảng : / / 2010
Tuần : 1 Tiết : 1-2
Bài 1
văn bản
thanh tịnh
a mục tiêu cần đạt
Giúp Hs : - cảm nhận đợc tâm trạng hồi hộp , cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật ''tôi'' ở buổi tựu trờng đầu tiên trong đời
- Thấy đợc ngòi bút văn xuôi giàu chất thơ , gợi d vị trữ tình man mác của Thanh Tịnh
- Rèn kĩ năng đọc diễn cảm văn bản hồi ức - biểu cảm
b chuẩn bị
G: Giáo án , tranh minh họa
H: ôn lại kiến thức về kiểu văn bản nhật dụng đã học ở lớp 7
c lên lớp
I ổn định tổ chức
II kiểm tra bài cũ
Trong các văn bản đã học ở lớp 7 dới đây , văn bản nào là kiểu văn bản nhật dụng ?
(A) Cổng trờng mở ra
B Cuộc chia tay của những con búp bê
C Sống chết mặc bay
D Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu
III Bài mới
1, Giới thiệu bài
Dẫn dắt từ phần KTBC '' Tôi đi học '' là văn bản nhật dụng đầu tiên
chúng ta học ở lớp 8 Nội dung của văn bản đã diễn tả những kỉ niệm mơn man , bâng khuâng của nhân
vật '' tôi'' trong ngày đầu tiên đến trờng Chúng ta cùng tìm hiểu bài
2, Tiến trình bài dạy
Trang 2Hoạt động 1 : Hớng dẫn h/s
đọc , chú thích , bố cục
G nêu yêu cầu đọc , giọng
chậm , hơi buồn , lắng sâu ;
chú ý giọng nói của nhân vật
'' tôi '' , ngời mẹ và ông đốc
G đọc mẫu Gọi h/s đọc tiếp
? Yêu cầu h/s nhận xét cách
đọc của bạn ?
? Đọc thầm chú thích ? Nêu
ngắn gọn về tác giả Thanh
Tịnh ?
? Cho h/s hỏi - đáp chú thích ,
lu ý chú thích 2, 6, 7 ?
? Câu chuyện đợc kể theo
trình tự bố cục ntn ?
? Truyện đợc kể theo ngôi thứ
mấy ? Tác dụng của ngôi kể ?
Hoạt động 2 : Đọc - hiểu văn
bản
? Đọc thầm '' Từ đầu tng
bừng rộn rã '' Nỗi nhớ về
buổi tựu trờng của tác giả đợc
khơi nguồn từ thời điểm nào
? Quang cảnh ra sao ?
3-4 h/s đọc
Hs nhận xét cách đọc
- 1911-1988 , quê ở Huế Từ năm 1933 vào nghề dạy học
và bắt đầu viết văn , làm thơ
H/s tự hỏi đáp chú thích
Câu chuyện đợc kể theo trình
tự thời gian của buổi tựu tr-ờng (theo dòng hồi tởng của nhân vật '' tôi'')
Truyện đợc kể theo ngôi thứ I Ngôi kể này giúp cho ngời
kể chuyện dễ dàng bộc lộ cảm xúc , tình cảm của mình một cách chân thực nhất
I Đọc , chú thích
1 Tác giả : ( 1911-1988) ở Huế
2 Văn bản :
In trong tập ''Quê mẹ ''
1941
II đọc- hiểu văn bản
1 Diễn biến tâm trạng
và cảm giác nhân vật ''tôi'' trong buổi tựu
Trang 3tr-? Kỉ niệm về buổi tựu trờng
đợc diễn tả theo trình tự nào ?
Tìm
- Thời điểm gợi nhớ : cuối thu (hàng năm ) - ngày khai trờng
- Cảnh thiên nhiên : lá rụng nhiều , mây bàng bạc
- Cảnh sinh hoạt : mấy em bé rụt rè cùng mẹ đến trờng
ờng
a, Khơi nguồn kỉ niệm
những từ ngữ diễn tả tâm
trạng nhân vật '' tôi'' ? Phân
tích giá trị biểu cảm của
những từ ngữ ấy ?
? Hãy tìm những hình ảnh ,
chi tiết chứng tỏ tâm trạng (
nhân vật ''tôi'' trên con đờng
cùng mẹ tới trờng) hồi hộp ,
cảm giác ngỡ ngàng của nhân
vật ''tôi'' khi cùng mẹ đi trên
đờng tới trờng ?
- Diễn tả theo trình tự thời gian : từ hiện tại mà nhớ về quá khứ
- Các từ láy diễn tả tâm trạng , cảm xúc : nao nức , mơn man , tng bừng , rộn rã
Đó là những cảm giác trong sáng nảy nở trong lòng Góp phần rút ngắn khoảng cách thời gian giữa quá khứ
và hiện tại Chuyện đã xảy ra
từ bao năm rồi mà dờng nh vừa mới xảy ra hôm qua
- Con đờng này tôi đã quen đi lại lắm lần Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi
- Cảm thấy trang trọng và
đứng đắn với bộ quần áo , với mấy quyển vở mới trên tay
- Cẩn thận nâng niu mấy
Từ hiện tại quá khứ
Đó là những cảm giác trong sáng nảy nở trong lòng
b Trên con
đờng cùng
mẹ tới trờng
Trang 4? Em có nhận xét gì về sự
thay đổi trong tâm trạng nhân
vật ''tôi'' khi cùng mẹ đi trên
đờng ?
quyển vở muốn thử sức muốn khẳng định mình khi xin mẹ
đợc cầm bút , thớc nh các bạn khác
Lần đầu tiên đợc đến trờng ,
đợc tiếp xúc với một thế giới hoàn toàn khác lạ không chỉ nô đùa , rong chơi, thả diều ngoài đồng nữa , cho nên ''tôi'' cảm thấy tất cả dờng nh trang trọng và đứng đắn Tôi muốn thử sức và khẳng định mình trong việc cầm bút ,
th-ớc và 2 quyển vở Đó chính là tâm trạng và cảm giác rất tự nhiên của một đứa
bé lần đầu tiên đợc đến trờng Tất cả những cử chỉ ấy giúp
ta hình dung t thế ngộ nghĩnh , đáng yêu của chú bé
Cảm thấy trang trọng ,
đứng đắn Vừa muốn thử sức và khẳng định mình Háo hức
3
? Hãy tìm những chi tiết
chứng tỏ tâm trạng và cảm
giác của nhân vật ''tôi'' khi
đến trờng nghe ông đốc gọi
tên ? Hãy phân tích ? - Sân trờng hôm nay dày đặc
ngời Ai cũng quần áo sạch
sẽ
- Ngôi trờng vừa xinh xắn vừa oai nghiêm khác thờng
lòng tôi đâm ra lo sợ vẩn vơ
- Nghe gọi đến tên tôi giật mình và lúng túng tâm trạng hồi hộp , lo lắng
- Khi nghe ông đốc gọi đến tên thì bất giác dúi đầu vào
c Tâm trạng và cảm giác của ''tôi''khi
đến trờng và khi nghe
ông đốc gọi tên và phải rời bàn tay
mẹ bớc vào lớp
Bỡ ngỡ , lo
sợ vẩn vơ ,
Trang 5G: Từ tâm trạng háo hức ,
hăm hở trên đờng tới trờng
chuyển sang tâm trạng lo sợ
vẩn vơ , rồi bỡ ngỡ, ngập
ngừng , đây là sự chuyển biến
tâm lí rất phù hợp của một
đứa trẻ lần đầu tiên đợc đến
trờng
? Vì sao khi nghe ông đốc
gọi tên h/s nhân vật ''tôi'' lại
bất giác dúi đầu vào lòng mẹ
nức nở khóc ? Em có cảm
thấy chú bé này là ngời yếu
đuối hay không ?
( Hs thảo luận theo nhóm )
? Gọi h/s đọc nhẩm đoạn cuối
cùng Hãy phân tích tâm
trạng và cảm giác của ''tôi''
khi bớc vào chỗ ngồi lạ lùng
ntn ?
lòng mẹ khóc nức nở tâm trạng lúng túng , sợ sệt khi phải rời xa bàn tay dịu dàng của mẹ
Hs tự do thảo luận theo nhóm Cử đại diện trònh bày
- Thật ra thì chẳng có gì đáng khóc cả Chúng ta có thể thông cảm vì đó chỉ là cảm giác nhất thời của một đứa bé nhút nhát ít khi đợc tiếp xúc với đám đông mà thôi khi phải rời tay mẹ , cậu bé cảm thấy hụt hẫng lo sợ cho nên việc dúi đầu vào lòng mẹ khóc nức nở là một tất yếu sẽ xảy ra
- Bớc vào lớp tôi nhìn bao quát xung quanh thấy cái gì
cũng mới lạ và hay hay Nhìn chỗ ngồi của mình thật
kĩ rồi tự lạm nhận đó là chỗ của riêng mình sau đó nhìn ngời bạn mới cha quen mà đã
thấy quyến luyến Tất cả
đó là
hồi hộp lo lắng , lúng túng sợ sệt
d Tâm trạng và cảm giác của nhân vật ''tôi'' khi ngồi vào chỗ của mình và đón nhận giờ học đầu tiên
Trang 6Câu hỏi thảo luận nhóm :
N1: Tại sao ở phần cuối
truyện tác giả đa hình ảnh ''
con chim liệng bay cao ''
có ý nghĩa gì ?
N2: Dòng chữ '' Tôi đi học ''
kết thúc truyện có ý nghĩa gì
?
gọi h/s các nhóm thảo luận
và trình bày
G bổ sung , sửa chữa và chốt
lại vấn đề đã nêu
? Em có cảm nhận gì về thái
độ cử chỉ của những ngời lớn
sự biến đổi rất tự nhiên trong tâm lí nhân vật Có thể chỗ ngồi kia , ngời bạn mới ấy sẽ
là nơi mà mình gắn bó , gần gũi trong suốt cả năm học
Hs tự do thảo lụân theo nhóm
N1 : Hình ảnh '' một con
chim non liệng đến '' có ý nghĩa tợng trng sự nuối tiếc quãng đời tuổi thơ tự do nô
đùa , thả diều đã chấm dứt để bớc vào giai đoạn mới đó là làm học sinh , đợc đến trờng ,
đợc học hành , đợc làm quen với thầy cô , bạn bè sống trong một môi trờng có sự quản lí chặt chẽ hơn
N2 : Cách kết thúc truyện rất
tự nhiên và bất ngờ Dòng chữ '' Tôi đi học '' nh mở ra một thế giới , một khoảng không gian mới , một giai
đoạn mới trong cuộc đời đứa trẻ Dòng chữ chậm chạp , nguệch ngoạc đầu tiên trên trang giấy trắng tinh là niềm
tự hào , khao khát trong tuổi thơ của con ngời và dòng chữ
cũng thể hiện rõ chủ đề của truyện ngắn này
2 Thái độ ,
cử chỉ của ngời lớn đối
Trang 7( ông đốc, thầy giáo đón nhận
học trò mới , các bậc phụ
huynh ) đối với các em bé lần
đầu đi học ? - Các phụ huynh đều chuẩn bị chu đáo cho con em trong
buổi tựu trờng đầu tiên , đều trân trọng tham dự buổi lễ này Có lẽ các vị cũng đang
lo lắng hồi hộp cùng con em mình
- Ông đốc là hình ảnh ngời thầy , ngời lãnh đạo nhà trờng rất từ tốn , hiền hậu bao dung
đối với h/s
- Thầy giáo trẻ với gơng mặt tơi
với các em
- Các bậc phụ huynh
- Ông đốc
- Thầy giáo trẻ
5
G: Những h/ả về ngời lớn cho
thấy trách nhiệm , tấm lòng
của nhà trờng , gia đình đối
với các em h/s Đây thực sự
là những dấu ấn tốt đẹp ,
những kỉ niệm trong sáng ,
ấm áp không thể phai nhoà
trong kí ức tuổi thơ , giúp các
em tự tin , vững vàng hơn Đó
còn là môi trờng giáo dục ấm
áp , nơi nuôi dỡng tâm hồn trí
tuệ và tình cảm của những thế
hệ tơng lai của đất nớc
Hoạt động 3 : Hớng dẫn h/s
tổng kết
? Hãy tìm và phân tích những
h/ả so sánh đợc nhà văn sử
dụng trong truyện ngắn này ?
cời đón h/s vào lớp cũng là một ngời vui tính thơng yêu h/s
'' Tôi quên thế nào đợc '' '' ý nghĩ ấy thoáng qua '' '' Họ nh con chim con '' Đây là những so sánh giàu h/ả , giàu sức gợi cảm ddợc gắn với những cảnh sắc thiên nhiên tơi sáng ; trữ tình Những so sánh này góp phần
Trang 8? Nhận xét về đặc sắc nghệ
thuật và sức cuốn hút của tác
phẩm ?
diễn tả cụ thể , rõ ràng những cảm giác , ý nghĩ của nhân vật ''tôi'' trong buổi đầu tien đi học , góp phần tạo nên chất thơ mang mác và cảm giác nhẹ nhàng êm dịu cho truyện ngắn
a Đặc sắc nghệ thuật :+
Truyện ngắn đợc bố cục theo dòng hồi tởng , cảm nghĩ của nhân vật ''tôi'' theo trình tự thời gian của buổi tựu trờng + Sự kết hợp hài hoà giữa kể ,
6 miêu tả với bộc lộ cảm xúc , tâm trạng
b Sức cuốn hút của tác phẩm :
- Tình huống truyện '' buổi
đầu tiên đi học '' có dấu ấn sâu đậm , chứa đựng cảm xúc thiết tha
- Sự quan tâm chăm sóc trìu mến yêu thơng của những
ng-ời lớn đối với các em h/s trong buổi đầu tiên đi học
- Hình ảnh thiên nhiên , ngôi trờng và các h/ả so sánh giàu sức gợi cảm của tác giả
Hs đọc ghi nhớ
Trang 9Gọi h/s đọc ghi nhớ SGK / 9
Hoạt động 4 : Hớng dẫn
luyện tập
? Yêu cầu h/s làm bài tập 1
( Nhóm 1 )
? Viết bài văn ngắn ghi lại ấn
tợng của em trong buổi khai
giảng lần đầu tiên ? ( Nhóm 2
)
Hs thảo luận làm theo nhóm Yêu cầu : Có thể nêu cảm nghĩ về một đoạn văn hoặc cả
bài
- Cảm xúc chân thực , thiết tha
- Nên chọn những chi tiết sâu sắc , ấn tợng nhất
III Ghi nhớ
IV Luyện tập
Bài 1:
IV Hớng dẫn về nhà
- Học bài theo nội dung phần ghi nhớ - Soạn bài : '' Trong lòng mẹ ''
- Đact trớc bài Tiếng Việt : Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ
Ngày soạn : / / 2010 Ngày giảng : / / 2010
Tuần : 1 Tiết : 3
tiếng việt
cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ
7
A mục tiêu.
Giúp h/s : - Hiểu rõ cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ và mối quan hệ về cấp
độ khái quát của nghĩa từ ngữ
- Thông qua bài học , rèn luyện t duy trong việc nhận thức mối quan hệ giữa cái chung và cái riêng , về phạm vi nghĩa rộng và hẹp
B chuẩn bị
G: Giáo án , bảng phụ
H: Đact và xem phần tìm hoi bài
C lên lớp
I ổn định tổ chức
Trang 10II Kiểm tra bài cũ
ở lớp 7 các em đã học về từ đồng nghĩa và từ trái nghĩa Em hãy nhắc lại một số ví dụ về từ đồng nghĩa , từ trái nghĩa ?
III Bài mới
1 Giới thiệu bài:
ở lớp 8 , chúng ta sẽ nói về mối quan hệ khác về nghĩa của từ ngữ , đó là mối quan hệ bao hàm , hay nói một cách khác đó là phạm vi khái quát của nghĩa
từ ngữ Nghĩa của từ có tính chất khái quát nhng trong một ngôn ngữ , phạm
vi khái quát nghĩa của từ không giống nhau Có những từ có phạm vi khái quát rộng , có những từ có phạm vi khái quát hẹp hơn Chúng ta sẽ tìm hoi bài học hôm nay để rõ hơn
2 Tiến trình bài dạy:
Hoạt động 1 : Hình thành
khái niệm từ ngữ nghĩa rộng ,
từ ngữ nnghĩa hẹp
G treo bảng phụ ghi sẵn sơ đồ
trong SGK / 10
? Nghĩa của từ động vật rộng
hơn hay hẹp hơn nghĩa của từ
thú , chim , cá Tại sao ?
? Nghĩa của từ thú rộng hay
hẹp hơn nghĩa của từ '' voi ,
h-ơu '' Từ chim rộng hay hẹp
hơn nghĩa của
Hs quan sát sơ đồ
- Nghĩa của từ động vật rộng hơn nghĩa của từ '' thú , chim , cá '' Vì phạm vi nghĩa của từ động vật bao hàm nghĩa của ba từ '' thú , chim , cá ''
I Từ ngữ nghĩa rộng , từ ngữ nghĩa hẹp
8
từ '' tu hú , sáo '' Từ cá rộng
hay hẹp hơn nghĩa của từ '' cá
rô , cá thu '' Vì sao ?
? Các từ '' thú , chim , cá ''
- Các từ '' thú , chim , cá ''
có phạm vi nghĩa rộng hơn các từ '' voi , hơu , tu hú , sáo '' Vì các từ '' thú , chim , cá '' có phạm vi nghĩa bao hàm nghĩa của các từ
Trang 11rộng hơn nghĩa của những từ
nào ? Đồng thời hẹp hơn
nghĩa của những từ nào ?
G : Nh vậy từ '' động vật '' là
từ có nghĩa rộng Từ '' voi ,
hơu , tu hú , sáo '' là từ có
nghĩa hẹp
? Vậy em hoi thế nào là một
từ ngữ có nghĩa rộng và nghĩa
hẹp ?
? Một từ ngữ có thể vừa có
nghĩa rộng , vừa có nghĩa hẹp
đợc không ? Tại sao ?
? Gọi hs đọc ghi nhớ SGK /
10 ?
Hoạt động 2 : Hớng dẫn h/s
luyện tập
Gv hớng dẫn h/s tự làm bài 1
Các từ '' thú , chim , cá '' có phạm vi nghĩa rộng hơn các từ '' voi , hơu , tu hú ''
và có phạm vi nghĩa hẹp hơn từ ''động vật ''
- Một từ nngữ có nghĩa rộng khi phạm vi nnghĩa của nó bao hàm phạm vi nghĩa của một từ ngữ khác
- Một từ có nghĩa hẹp khi phạm vi nghĩa đợc bao hàm trong phạm vi nghĩa của một từ ngữ khác
- Một từ ngữ có thể vừa có nghĩa rộng , vừa có nghĩa hẹp vì tính chất rộng , hẹp của nghĩa từ ngữ chỉ là
t-ơng đối
Hs đọc ghi nhớ
a Y phục
Quần
áo
quần dài , quần đùi áo
dài , áo sơ mi
b Vũ khí
Súng Bom
* Ghi nhớ
II Luyện tập Bài 1:
Trang 12? Đọc yêu cầu bài 2 Làm cá
nhân
súng trờng , đại bác bom
bi , ba càng
Bài 2 :
9
a Chất đốt c Thức ăn e Đánh
b Nghệ thuật d Nhìn
Bài tập 3 : Chia hai nhóm Nhóm nào nhanh , chính xác ( 3 từ trở lên ) nhóm
đó thắng
a, Xe cộ : xe đạp ; xe máy ; ô tô
b, Kim loại : sắt ; đồng ; chì ; thiếc
c, Hoa quả : cam ; chanh ; chuối ; mít
d, Họ hàng : chú ; dì ; cô ; bác
e, Mang : xách ; khiêng ; gánh
Bài tập 4 : Loại bỏ những từ không thuộc phạm vi nghĩa của mỗi nhóm từ ngữ :
a, thuốc lào c, bút điện
b, thủ quỹ d, hoa tai
Bài tập 5 : ba động từ thuộc một phạm vi nghĩa : khóc , nức nở , sụt sùi khóc : nghĩa rộng nức nở , sụt sùi: nghĩa hẹp
IV Hớng dẫn về nhà :
Học thuộc phần ghi nhớ
Chuẩn bị bài : Trờng từ vựng