Giáo án ngữ văn 8 (phần 1)

D -DẶN DÒ – HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ4’Phântích nét đặc sắc qua các phép so sánh Chuẩn bị cho tiết 2.Phân tích phần còn lại IV- RÚT KINH NGHIỆM- BỔ SUNG Ngày soạn : 29/8/2006 Tiết 2 TÔI ĐI HỌC

Ngày soạn : 28-8-2006

Tiết :1 TÔI ĐI HỌC Thanh Tịnh

I- MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:

+ Kiến thức : Cảm nhận được tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật “tôi” ở buổi tựu

trường đầu tiên trong đời

+ Kĩ năng : Đọc, phát hiện, phân tích, cảm nhận truyện ngắn có bố cục theo dòng hồi tưởng

+ Giáo dục : Yêu trường lớp, quí trọng tuổi học trò

II- CHUẨN BỊ : + Phương án : - Đồ dùng : Bảng phụ

- Phương pháp : Vấn đáp, bình giảng

+ Giáo viên : Tìm hiểu thêm về tác giả Thanh Tịnh

+ Học sinh :Soạn bài

III- TIẾN TRÌNH LÊN LỚP :

A-Oån định tổ chức : ( 1 phút ) Kiểm tra sỉ số- vệ sinh- việc chuẩn bị của HS

B-Kiểm tra bài cũ : ( 5 phút ) Kiểm tra vở sách của học sinh, giới thiệu chương trình NV8

C-Dạy bài mới :

* Giới thiệu : Trong cuộc đời mỗi con người, những kỉ niệm của tuổi học trò thường gây ấn tượng

khó quên, đặc biệt là buổi tựu trường đầu tiên Thanh Tịnh đã gieo vào lòng người đọc bao nỗi niềm bâng khuâng ,bao rung cảm trữ tình ấy qua truyện ngắn “ Tôi đi học’’

* Tổ chức các hoạt động của tiết dạy ::

Thời

lượng

5’ HĐ1 :Giới thiệu sơ lược về tác

giả, tác phẩm

Lưu ý thêm cho học sinh

Tên khai sinh:Trần Văn Ninh lên 6

tuổi_Trần Thanh Tịnh

-Sáng tác nhiều lĩnh vực.Truyện

ngắn,truyện dài,thơ,ca dao,bút

ký,văn học;thành công nhất là

truyện và thơ.

-Truyện ngắn của ông toát lên một

tình cảm êm dịu,trong trẻo,nhẹ

nhàng mà thấm sâu,vừa man mác

buồn thương,vừa ngọt ngào quyến

luyến

H: (K)Vì sao có thể nói đây là

một truyện ngắn đặc biệt

HĐ1 : Đọc và tóm tắt

phần :chú thích -1em đọc-1em tóm tắt-Góp ý bổ sung

-Không chứa đựng nhiều +Sự kiện

+Nhân vật

I-Tìm hiểu khái quát :

20

-Toàn bộ tác phẩm là những kỉ

niệm mơn man của buổi tựu trường

HĐ2 :Hướng dẫn học sinh đọc

và tìm hiểu chung

Giọng đều,trầm diễn tả tình

cảm,tâm trạng của một đứa trẻ

lần đầu đến lớp

-Đọc mẫu một đoạn

Nhận xét cách đọc của học sinh

H: (Y) Cho biết chủ đề của truyện

ngắn này?

H: (Tb) Tâm trạng và cảm xúc ấy

được diễn tả theo trình tự nào ?

H: (Tb) Dựa vào trình tự xác định

bố cục của truyện ?

HĐ3 : Hướng dẫn tìm hiểu chi

tiết cụ thể

Cho đến năm học này,các em đã

trải qua 8 lần khai giảng Cảm

giác của em trong lần tựu

trường,đặc biệt làcái tâm trạng

lần đầu tiên đến trường

H: ( K) Chính cái cảm giác ấy,tác

giả đã diễn tả tâm trạng của nhân

+Những xung đột -Những kỉ niệm thông qua hồi tưởng của nhân vật tôi `

HĐ2 : Đọc

2 em thay đọc -Lớp nhận xét -Tìm chủ đề

-Thời gianTừ hiện tại nhớ về dĩ vãng,quá khứ

(Thảo luận nhóm )-4 Đoạn

-Từ đầu …tựu trường :Giớithiệu ngày tựu trường -Tiếp …ngọn núi:Tâm trạng trên đường đến trường

-Tiếp …nào hết :Tâm trạng,cảm giác khi nhìn mọi vật xung quanh và nghe gọi tên mình

-Còn lại :Cảm giác về giờ học đầu tiên

HĐ3 : Phát hiện theo bố cục

Gọi một em nêu cảm giác tâm trạng của mình

Lòng tôi như mấy cành hoa tươi mỉm cười giữa

-Chủ đề:Tâm trạng hồi hộp,cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật tôi trong buổi tựu trường đầu tiên trong đời

-Trình tự :thời gian-Bố cục :4 đoạn

-Ngôi kể thứ nhất

II / Phân tích:

a/ Tâm trạng cảm giác của nhân vật tôi trên con đường đến trường:

-So sánh :Cảm giác …như mấy cành hoa…

vật tôi trên đường cùng mẹ đến

trường qua những chi tiết nào?

-Hình ảnh so sánh

H: (CL) Em thử hình dung tâm

trạng và cảm giác của nhân vật

tôi lúc này?

H: (K) Tại sao nhân vật tôi lại có

tâm trạng và cảm giác như vậy ?

-Liên hệ:Ngày công đầu tiên

cuảCu Tí

-Mổi sự kiện trong cuộc đời con

người là một bước ngoặt,một dấu

ấn,một kỉ niệm khó quên.Đó cũng

chính là tâm trạng của nhân vật

tôi,của tác giả và của chúng ta.

H: (Tb)Những chi tiết nào cho

thấy tâm trạng ngỡ ngàng, cảm

giác mới lạ của nhân vật tôi?

Đó là cảm giác,tâm trạng rối

bời,lúng túng lo sợ những sự việc

sắp xảy ra

-Rời tay mẹ.

-Ngồi vào đâu?

-Ai dạy

-Học những gì

Đó cũng chính là cảm giác của

những ai lần đầu tiên đến lớp

H: (Tb)Thế rồi giờ học đầu tiên

đã đến, nhân vật tôi lại có cảm

giác như thế nào?

H: (CL) Cảm giác ấy có giống em

khi bước vào lớp không ?

Củng cố kết thúc tiết 1

bầu trời quang đãng

-Con đường quen thuộc ngày nào nay tự nhiên thấy lạ

-Tâm trạng :đúng đắn vớibộ quần áo,cẩn trọng nâng niu mấy quyển vở

Thảo luận -Ngày đầu tiên đến trường là sự thay đổi lớn trong đời người

Mọi sự vật như đổi thay như chính tâm trạng nhânvật tôi

Phát hiện Kết luận Cảm nhận +Đọc thầm đoạn 3-Sân trường đông người

ai cũng ăn mặc đẹp sạch sẽ,gương mặt vui tươi

-Ngôi trường xinh xắn oainghiêm-thấy mình nhỏ bé lo sợ

-Các bạn khác cũng như mình

-Hồi hộp chờ gọi tên

-Sợ vì sắp rời bàn tay dìuàu dắt của mẹ

Thảo luận

-Trong sáng,hồn nhiên.Đẹp.-Cảnh vật như xa lạ-con người cũng thay đổi –đi học-Trân trọng,yêu quí,bỡ ngỡ

 Tâm trạng,cảm giác hồi hộp mới mẻ,một sự thay đổi lớn trong cuộc đời

Vừa ngỡ ngàng vừa tự tin

D -DẶN DÒ – HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ(4’)

Phântích nét đặc sắc qua các phép so sánh

Chuẩn bị cho tiết 2.Phân tích phần còn lại

IV- RÚT KINH NGHIỆM- BỔ SUNG

Ngày soạn : 29/8/2006

Tiết 2 TÔI ĐI HỌC ( tt)

I- MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:

+ Kiến thức : Tiếp tục tìm hiểu tâm trạng, cảm giác của nhân vật tôi

Thấy được ngòi bút văn xuôi giàu chất thơ của tác giả

+ Kĩ năng : Rèn luyện kỹ năng phân tích truyện ngắn giàu chất thơ của tác giả

Tích hợp các biện pháp tu từ, văn miêu tả

+ Giáo dục : Yêu trường lớp bạn bè

Kính trọng,biết ơn thầy cô giáo

II- CHUẨN BỊ : + Phương án : - Đồ dùng : Bảng phụ

- Phương pháp :Phát vấn –bình giảng

+ Giáo viên :Tìm hiểu một vài truyện của Thanh Tịnh

+ Học sinh :Soạn bài

III- TIẾN TRÌNH LÊN LỚP :

A-Oån định tổ chức : ( 1 phút ) Kiểm tra sỉ số- vệ sinh- việc chuẩn bị của HS

B-Kiểm tra bài cũ : ( 5 phút )



Câu hỏi : Cho biết cảm giác và tâm trạng của nhân vật tôi trên con đường đến trường?Vì sao có

tâm trạng đó ?



Dự kiến trả lời : Theo kiến thức tiết 1

C-Dạy bài mới :

* Giới thiệu : Tiếp tục tìm hiểu văn bản( Theo MTCĐ)

* Tổ chức các hoạt động của tiết dạy :

Thời

lượng

10p HĐ1 :Hướng dẫn tìm hiểu

tiếp theo

H: (K) Em có nhận xét gì về

thái độ cử chỉ của người lớn

HĐ1 :

Đọc đoạn còn lại )-PH:chuẩn bị chu đáo cho con ,dìu dắt các con, trân trọng dự

III- Phân tích (tt) 2- Người lớn đối với những

em bé lần đầu tiên đi học

-Quan tâm với một tình

(ông đốc,thầy giáo, phụ

huynh ) đối với những em bé

lần đầu tiên đi học ?

H: (K) Qua đó, em có nhận xét

gì về người lớn đối với thế hệ

trẻ?

HĐ2 :Hướng dẫn tìm hiểu

nghệ thuật

H: (K-G) Tìm một số hình ảnh

so sánh hay trong truyện? Nêu

tác dụng

-Nhờ cách so sánh độc đáo mà

mọi cảm giác, ý nghĩ được

người đọc cảm nhận một cách

cụ thể,rõ ràng-Truyện ngắn

man mác chất thơ trong trẻo

H: ( K) Tác dụng của sự đặc

sắc này?

Chính nhờ các hình ảnh so

sánh này đã làm cho mạch cảm

xúc trở nên cụ thể, tăng chất

trữ tình, gợi cảm giác, cảm xúc.

Đó chính là nét độc đáo của

phép so sánh

H: (K) Ngoài ra nét đặc sắc về

nghệ thuật còn biểu hiện như

thế nào nữa?

H: (Tb) Cho biết phương thức

biểu đạt của truyện ?

-Bên cạnh ấy:bố cục được phân

chia theo dòng hồi tưởng cảm

xúc của nhân vật theo trình tự

thời gian.

Chính sự kết hợp độc đáo mà

làm cho truyện ngắn này mang

đầy chất thơ

H: (CL) Sức cuốn hút của

truyện được tạo nên từ những

yếu tố nào ?

lễ khai giảng-Ông đốc: Từ tốn, bao dung

Thảo luận : nêu cảm nghĩ của mình

HĐ2 :

- Thảo luận nhóm:

Tìm ra một số hình ảnh so sánhvà phân tích

…Như mấy cành hoa tươi mỉm cười

…như một làn làn mây lướt nhẹ trên ngọn núi

…như con chim con đứng bên bờ tổ

 Giàu chất gợi hình, làm tăng thêm tính trữ tình, ý nghĩ của nhân vật được cụ thể

-TS, MT, BC-Bố cục theo dòng hồi tưởng, theo thời gian

- Sự kết hợp giữa các phương thức biểu đạt :TS,MT.BC

Thảo luận nhóm:

_ Bản thân sự việc có trong mọi người

cảm đặc biệt

 Một môi trường giáo dục ấm áp, là nguồn nuôi dưỡng các em trưởng thành

3- Những đặc sắc về nghệ thuật

- Sử dụng những hình ảnh

so sánh độc đáo

- Kết hợp giữaTS,MT,BC

-Bố cục theo dòng hồi tưởng

- Truyện có sức cuốn hút lớn

CẤP ĐỘ KHÁI QUÁT CỦA NGHĨA TỮ NGỮ

5

5

Bình luận thêm các yếu tố tạo

nên chất thơ trong truyện

HĐ3 : Hướng dẫn tổng kết

H: ( CL) Cảm nhận chung của

em về nội dung, nghệ thuật của

truyện ?

HĐ4 :Hướng dẫn luyện tập

Nêu câu hỏi

Gợi ý

-Về nhà đọcï lại : Cổng trường

mở ra và đối chiếu

-Cảm nghĩ của nhân vật chân thật gần gũi

- Lời văn chân thành, tình cảm,trữ tình

- Các hình ảnh so sánh

D -DẶN DÒ – HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ(4’)

+ Học bài, làm bài tập

+ Soạn bài :Trong lòng mẹ

+ Tiết 3: Cấp độ khái quát của từ ngữ

Ngày soạn : 2/9/2006

Tiết 3

I- MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:

+ Kiến thức : hiểu rõ cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ và mối quan hệ về cấp độ khái quát của nghĩa

từ ngữ

+ Kĩ năng : Phân biệt được các cấp độ khái quát về nghĩa từ ngữ

+ Giáo dục : Rèn luyện tư duy về nhận thức mối quan hệ giữa cái chung và cái riêng

II- CHUẨN BỊ : + Phương án : - Đồ dùng : Bảng phụ

- Phương pháp : Vấn đáp, qui nạp

+ Giáo viên :các` Vd lên bảng phụ

+ Học sinh :Soạn bài

III- TIẾN TRÌNH LÊN LỚP :

A-Oån định tổ chức : ( 1 phút ) Kiểm tra sỉ số- vệ sinh- việc chuẩn bị của HS

B-Kiểm tra bài cũ : ( 3 phút )

Kiểm tra việc chuẩn bị bài của học sinh

C-Dạy bài mới :

* Giới thiệu : Ở các lớp dưới chúng ta từng tìm hiểu về mối quan hệ đồng nghĩa và trái nghĩa của

từ ngữ, ở lớp 8 chúng ta tìm hiểu thêm về một mối quan hệ nữa, đó là quan hệ bao hàm> Nói đến quan hệ bao hàm tức là nói đến phạm vi khái quát nghĩa của từ ngữ Đó chính là nội dung của bài học hôm nay

* Tổ chức các hoạt động của tiết dạy :

lượng

Hướng dẫn HS tìm hiểu theo

các câu hỏi SGK

H: (Tb) Xét mối quan hệ nghĩa

giữa các từ ngữ:

- Động vật với thú, chim, cá

- Thú so với voi, hươu

- Chim so với tu hú, sáo

…Thú so với động vật và voi,

hươu

H: (K) Thử tìm một từ có nghĩa

rộng hơn nghĩa từ này nhưng

đồng thời có nghĩa rộng hơn từ

kia

HĐ2 :Hướng dẫn luyện tập

Hướng dẫn lập sơ đồ theo mẫu

SGK hoặc sơ đồ vòng tròn như

tìm hiểu

H: (Tb) Từ ngữ nào có nghĩa

rộng hơn so với nghĩa của các

từ ngữ ở các nhóm từ sgk ?

Bài tập 3 cách tiến hành như

bài tập 2 nhưng tìm từ có nghĩa

- Nghĩa từ thú rộng hơn…

- Nghĩa từ chim rộng hơn…

-Nghĩa của tữ cá rô hẹp hơn nghĩa của từ cá Động vật > Thú > Voi, hươu

Từ >Từ phức > Từ ghép

HĐ2 :

- các nhóm lập trên bảng phụ

a-Chất đốtb-Nghệ thuậtc-Thức ănd- Nhìne- ĐánhTìm, góp ý, thống nhất đáp án

I-Khái niệm

Nghĩa của một từ ngữ có thể rông hơn hoặc hẹp nghĩa của từ ngữ khác

- Rộng hơn: Khiphạm vi nghĩa của từ đó bao hàm phạm vi nghĩa của các từ ngữ khác

- Hẹp hơn : Khi phạm vi nghĩa của nó được bao hàmtrong phạm vi nghĩa của một từ ngữ khác

-Một từ có nghĩa rộng đối với những từ ngữ này nhưng đồng thời có nghĩa hẹp hơn đối với một từ ngữ khác

II- Luyện tập

1-Lập sơ đồ thể hiện cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ

2- Tìm từ ngữ có ngjhĩa rộng hơn

3- Tìm các từ có nghĩa được bao hàm…

TÍNH THỐNG NHẤT VỀ CHỦ ĐỀ CỦA VĂN BẢN

ra những từ có nghĩa không

thuộc phạm vi của nhóm ?

L: 1 HS đọc đoạn văn BT5

Tìm 3 tữ cùng thuộc một phạm

vi nghĩa

L: 1 em đọc lại phần ghi nhớ

a- Thuốc làob-Thủ quĩc- Bút điệnd-Hoa tai

- 1 Em đọcthảo luận:

Khóc, nức nở, sụt sùi

4- Những từ ngữ không thuộc phạm vi nghĩa của nhóm

D -DẶN DÒ – HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ(4’)

+ Học bài, làm bài tập

+ Soạn bài : trường từ vựng

+ Tiết 4: tính thống nhất về chủ đề của văn bản

IV- RÚT KINH NGHIỆM- BỔ SUNG

Ngày soạn : 6/9/2006

Tiết 4

I- MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:

+ Kiến thức : nắm được văn bản phải có chủ đề và tính thống nhất về chủ đề của văn bản

+ Kĩ năng : Bước đầu biết viết một văn bản đảm bảo tính thống nhất về chủ đề Biết cách duy trì đối

tượng trình bày, lựa chọn sắp xếp các phần sao cho văn bản tập trung nêu bật ý kiến, cảm xúc của mình

+ Giáo dục : Thích tìm hiểu văn chương

II- CHUẨN BỊ : + Phương án : - Đồ dùng : Bảng phụ

- Phương pháp : Vấn đáp, qui nạp

+ Giáo viên :Làm bảng phụ, bài tập trắc nghiệm

+ Học sinh :Soạn bài

III- TIẾN TRÌNH LÊN LỚP :

A-Oån định tổ chức : ( 1 phút ) Kiểm tra sỉ số- vệ sinh- việc chuẩn bị của HS

B-Kiểm tra bài cũ : ( 5 phút )

Kiểm tra việc chuẩn bị bài của học sinh

C-Dạy bài mới :

* Giới thiệu : Tính thống nhất về chủ đề của văn bản là một trong những đặc trưng quan trọng

trong quá trình tạo lập văn bản, nó phân biệt được văn bản với chuỗi câu hỗn độn, bất thường về nghĩa Đặc trưng này gắn kết với tính mạch lạc, tính liên kết văn bản Vì vậy muốn văn bản mạch lạc và có tính liên kết thì nó phải đảm bảo tính thống nhất về chủ đề

* Tổ chức các hoạt động của tiết dạy :

Thời

lượng

10

10

HĐ1 :Hướng dẫn tìm hiểu

khái niệm chủ đề

Bảng phụ:

H: (Y) Chủ đề truyện Tôi đi

học thể hiện ở câu nào ?

A- hằng năm cứ vào cuối thu…

B-Tôi quên thế nào được…

C-Buổi mai hôm ấy…

D- Hôm nay tôi đi học

H: (Tb) Vì sao em lại chọn B ?

H: (Y) Hãy nhắc lại chủ đề của

văn bản Tôi đi học ?

H: Từ đó em hiểu thế nào là

chủ đề ?

HĐ2 : Hướng dẫn tìm hiểu tính

thống nhất về chủ đề của văn

bản

H: căn cứ vào đâu em biết văn

bản Tôi đi học nói lên kỉ niệm

của tác giả về buổi tựu trường

đầu tiên ?

Gợi ý :

- Nhan đề

HĐ1 :

- Đọc văn bản : Tôi đi học

Giải bài tập ở bảng phụChọn B

Tác giả nhớ lại kỉ niệm sâu sắcvà những ấn tượng trong ngày đầu tiên đi học

Hồi tưởng về ngày đầu tiên đi học để bộc lộ cảm xúc của mình về một kỉ niệm thuở tiếu thời

Là vấn đề chủ chốt, những ý kiến, những cảm xúc của tác giả được thể hiện một cách nhất quán trong văn bản

HĐ2 :

- Nhan đề có ý nghĩa rõ ràng,

1- Chủ đề của văn bản

Là đối tượng và vấn đề chính mà văn bản biểu đạt

2-Tính thống nhất về chủ đề của văn bản

- Các từ ngữ

- Các câu

H: (K) Để tô đậm cảm giác

trong sáng của nhân vật tôi

trong ngày đầu tiên đi học tác

giả đã sử dụng từ ngữ và chi

tiết nghệ thuật nào ?

H: (Tb) Như vậy ta thấy văn

bản tôi đi học có tính thống

nhất về chủ đề Vậy thế nào là

tính thống nhất về chủ đề của

văn bản ?

H: (K) Những cơ sở nào biểu

hiện chủ đề văn bản tôi đi

học ?

HĐ 3: Hướng dẫn luyện tập

L: 1 HS đọc văn bản

H: (Tb) Tính thống nhất chủ đề

của văn bản này được thể hiện

qua vấn đề nào ?

- Nhan đề

- Miêu tả

-Bộc lộ cảm xúc

- Các ý sắp xếp như thế nào ?

H: (Y) Ý nào làm cho bài viết

lạc đề

Hướng dẫn học sinh thảo luận

ta hiểu ngay đến chuyện đi học-các từ ngữ : Buổi tựu trường<

đến trường, đi học, hai quyển vở mới…

Các câu :Hôm nay, tôi đi học

Hằng năm….Tôi quên thế nào được…

- Khác lạ, mới mẻ-Đã được đi học thật sự-Lo sợ vẩn vơ

- Ngỡ ngàng lúng túng-Bâng khuâng khi xa mẹ( Tìm các câu, từ ngữ ứng với những cảm giác trên )

Là sự nhất quán về ý đồ, ý kiến, cảm xúc của tác giả đượcthể hiện trong văn bản

Nhan đềCâu,từCảm xúc

HĐ3 :

- 1 Em đọcToàn văn bản tập trung thể hiện sự gắn bó và tình cảm yêuthương của người dân sông Thao với rừng cọ quê hương mình

Thảo luận nhóm bài tập 2Nên bỏ 2 ý b và d

Thảo luận bài tập 3

- lạc chủ đề c,g

Văn bản có tính thống nhất về chủ đề khi chỉ biểu đạt chủ đề đã xác định, không

xa rời hay lạc sang chủ đề khác

-Để viết hoặc hiểu một vănbản, cần xác định chủ đề được thể hiện ở nhan đề, đề mục, trong quan hệ giữacác phần của văn bản và các từ ngữ then chốt thườnglặp đi lặp lại

III- Luyện tập :

1-Phân tích tính thống nhất về chủ đề của văn bản: Rừng cọ quê tôi

2-xác định những câu lạc đề

3-Bổ sung, lựa chọn, điều chỉnh các ý sát với yêu cầu

bài tập 3

L: Hs đọc phần ghi nhớ SGK

- thiếu tập trung do diễn đạt:

b,eViết lại câu b: Con đường quenthuộc mọi ngày dường như trở nên mới lạ !

1 em đọc

của đề bài

D -DẶN DÒ – HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ ( 4’)

+ Học bài, làm bài tập

+ Soạn bài :Bố cục của văn bản

+ Tiết 5 : trong lòng mẹ

IV- RÚT KINH NGHIỆM- BỔ SUNG

TRONG LÒNG MẸ

Ngày soạn :7/9/2006

Tiết 5

I- MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:

+ Kiến thức : hiểu được tình cảnh đáng thương và nỗi đau tinh thần của nhân vật bé hồng, cảm nhận

được tình yêu thương mãnh liệt của Hồng với mẹ

+ Kĩ năng : Bước đầu hiểu được văn hồi kí, cách thể hiện đặc sắc của Nguyên Hồng: Thấm đượm chất

trữ tình, lời văn chân thành giàu sức truyền cảm

+ Giáo dục : Tình cảm thiêng liêng, kính yêu mẹ

II- CHUẨN BỊ : + Phương án : - Đồ dùng : Ảnh

- Phương pháp : Vấn đáp, bình giảng

+ Giáo viên :Đọc tập hồi kí, tìm hiểu thêm về tác giả

+ Học sinh :Soạn bài

III- TIẾN TRÌNH LÊN LỚP :

A-Oån định tổ chức : ( 1 phút ) Kiểm tra sỉ số- vệ sinh- việc chuẩn bị của HS

B-Kiểm tra bài cũ : ( 5 phút )

* Câu hỏi : Trình bày những điểm cần ghi nhớ của truyện ngắn “ tôi đi học”

* Dự kiến trả lời : Theo kiến thức tiết 1,2

C-Dạy bài mới :

* Giới thiệu : Trong cuộc đời mỗi con người tình mẫu tử là thiêng liêng và sâu đậm nhất, với lời

văn chân thành, giàu sức gợi cảm và mang đậm chất trữ tình, Nguyên Hồng đã cho ra đời cuốn hồi

kí “ những ngày thơ ấu” đầy xúc động về tình cảm mẹ con Đoạn trích trong lòng mẹ ta đi tìm hiểu trong tiết học này thể hiện được tình cảm ấy của cậu bé Hồng

* Tổ chức các hoạt động của tiết dạy :

Thời

lượng

10’ HĐ1 :Hướng dẫn tìm hiểu

khái quát

L: 1 em đọc phần chú giải sgk

Giới thiệu những nét chính về

Nguyên Hồng và tập hồi kí

Thời thơ ấu với nhiều nổi đắng

cay đã trở thành nguồn cảm

hứng của những trang hồi kí,

tác phẩm gồm 9 chương, mỗi

chương là một kỉ niệm.

Đọc với giọng chậm rãi, tình

cảm, chú ý từ ngữ thay đổi cảm

HĐ1 :

-1 em đọc

- Tóm tắt theo SGK

I- Tìm hiểu khái quát

xúc của nhân vật tôi và những

lời đay nghiến của bà cô

L:2 Hs đọc

H: (Tb) Cho biết thể loại của

văn bản này?

H: (K) Ngôi kể? Tác dụng?

Hướng dẫn tìm hiểu từ khó

H: (K) Truyện Tôi đi học và

Trong lòng mẹ có những điểm

nào giống và khác ?

H: (CL) Cho biết bố cục của

văn bản?

H: (Y) Cho biết chủ đề của văn

bản?

HĐ2 :Hướng dẫn tìm hiểu vb

H: (Y) Những chi tiết nào biểu

hiện thái độ của bà cô ?

Chú ý thêm thái độ của bà cô

song song với sự phản ứng của

bé Hồng

Bé Hồng chỉ còn người nương

tựa là cô, thế nhưng Thị lại tỏ

ra tàn nhẫn, đặc biệt là cái

cười rất kịch với trò chơi tai ác

với đứa cháu tội nghiệp của

mình

H: (Tb) Từ đó em có nhận xét

gì về bà cô của bé Hồng ?

H: (K) Em có nhận xét gì về

đoạn văn này của tác giả

( Phương thức biểu đạt, từ

- Giống :Trình tự thời gian, kể tả kết hợp bộc lộ cảm xúc-Khác :Chuyện tôi đi học liền mạch hơn và diễn ra trong một thời gian ngắn

2 phần :+ Từ đầu…đến chứ: Cuộc trò chuyện của bà cô

+ Còn lại :Cuộc gặp gỡ giữa 2 mẹ con bé Hồng

Nỗi đau tinh thần và tình yêu mãnh liệt của Hồng với mẹ

HĐ2 :

- Cười hỏi

- Vỗ vai

- Cười và nói

- Ngân dài tiếng : em bé-Tươi cười kể chuyện về mẹ béHồng

- Thảo luận để rút ra kết luận về bản chất

- Tự sự, xen kẻ miêu tả

- Thể loại : Tiểu thuyết, tự truyện

- Ngôi kể : Thứ nhất

- Theo trình tự thời gian

- Bố cục : 2 phần

- Chủ đề : Nỗi đau tinh thần- Lòng yêu thương mẹ

II- Phân tích

1 Bà cô bé Hồng:

Là người lạnh lùng, độc ác và thâm hiểm

Đó là hình ảnh mang ý nghĩa tố cáo hạng người sống tàn nhẫn, khô héo cả tình máu mủ ruột rà

Nhờ vậy mà đã làm nổi bật bản

chất của bà cô cũng như sự

nhói đau của bé Hồng trước trò

chơi quái nghiệt của cô Hiønh

ảnh của bà cô cho thấy được

một xã hội rất ít tình người

HĐ3 :Hướng dẫn củng cố tiết

học :

H: (CL) Qua đoạn trích, em

hiểu như thế nào là hồi kí

Nguyên Hồng đã ghi lại tuổi

thơ đầy cay đắng của mình

H- ( K) Trình bày những bước

phát triển “Rắp tâm tanh bẩn

của bà cô”

- Cho Hs đóng vai 2 nhân vật

diễn lại cuộc trò chuyện này

HĐ3 :

Thể kí ghi lại những điều còn nhớ sau khi đã trải qua, đã chứng kiến sự việc

D -DẶN DÒ – HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ ( 4 ‘)

+ Học bài, làm bài tập

+ Soạn bài :Trong lòng mẹ (tt)

+ Tiết 6 :Trong lòng mẹ (tt)

IV- RÚT KINH NGHIỆM- BỔ SUNG

TRONG LÒNG MẸ ( T T )

Ngày soạn : 10/9/2006

Tiết 6

I- MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:

+ Kiến thức : Hiểu được nỗi đau của bé Hồng phải sống mồ côi xa mẹ và tình yêu thương vô bờ của

chú bé Hồng đối với mẹ

+ Kĩ năng : Cảm nhận được chất trữ tình, lời văn tự truyện chân thành, giàu sức truyền cảm của chương

hồi kí này

+ Giáo dục : Tình cảm kính yêu mẹ

II- CHUẨN BỊ : + Phương án : - Đồ dùng : Bảng phụ

- Phương pháp : Vấn đáp, bình giảng

+ Giáo viên :Đọc thêm một số bài viết về chương này

+ Học sinh :Soạn bài

III- TIẾN TRÌNH LÊN LỚP :

A-Oån định tổ chức : ( 1 phút ) Kiểm tra sỉ số- vệ sinh- việc chuẩn bị của HS

B-Kiểm tra bài cũ : ( 5 phút )

* Câu hỏi : Cho biết bản chất của bà cô bé Hồng , Từ đó em có kết luận gì về hiện tượng xã hội này ?

* Dự kiến trả lời : Theo kiến thức tiết 5

C-Dạy bài mới :

* Giới thiệu : Ai đã từng xa mẹ một ngày, ai đã từng mồ côiâ cha chỉ còn lại mẹ, mà mẹ cũng phải

xa con… Thật cảm động trước tình cảnh này, đó cũng chính là tình cảnh mà chú bé Hồng phải chịu đựng

* Tổ chức các hoạt động của tiết dạy :

20 HĐ1 :Hướng dẫn phân tích

tình yêu thương mẹ của bé

Hồng

H: (K) Mỗi lời nói, cử chỉ của

bà cô, bé Hồng có những phản

ứng gì ?Qua đó em có nhận xét

gì về tình cảm của bé Hồng đối

với mẹ ?

H:( K) Qua đó em có kết luận

gì về bé Hồng ?

H: (K) Chính vì lòng thương

yêu mẹ, bé Hồng đã nhận ra

được một vấn đề của xã hội là

gì?

H: (K) Phân tích câu: “ giá

những cổ tục… nát vụn mới

thôi”

H: (Y) Những chi tiết nào cho

thấy cảm giác sung sướng cực

điểm của bé Hồng khi trong

Cái hay và hấp dẫn của

Nguyên Hồng là sự so sánh, nó

mới lạ và phù hợp với tâm

trạng của bé Hồng lúc này, hi

vọng tột cùng, thất vọng cũng

tột cùng, tột cùng hạnh phúc,

HĐ1 :

-Cúi đầu không đápNhưng đã hiểu được thâm ý của cô nên cười và đáp lại

 Phản ứng thông minh xuất phát từ sự nhạy cảm vừa lòng thương yêu mẹ

-Lòng thắt lại , khóe mắt cay cay, đau đớn, phẫn uất, nước mắt ròng ròng, cười dài trong tiếng khóc

 Thông minh nhạy cảm

- Những hủ tục của xã hội phong kiến

- Biện pháp liệt kê tăng tiến thể hiện lòng căm tức những cổ tục của xã hội, thể hiện lòng thương yêu kính trọng mẹ

- Tiếng gọi cuống quít mừng tủi xót xa, hi vọng, tiếng gọi trong lúc khát khao tìm mẹ

2- Tình yêu thương của bé

Hồng đối với mẹ :

-Ý nghĩ, cảm xúc khi trả lờivới cô :

+Xuất phát từ lòng thương me

+ Thông minh nhạy cảmï

- Cảm giác cực điểm sung sướng khi được trong lòng mẹ

3

3

tột cùng đau khổ, cảm giác gần

với cái chết Đó chính là phong

cách văn chương, cái sâu sắc,

nồng nhiệt riêng của Nguyên

Hồng

Nhịp văn nhanh gấp, mừng vui,

hờn tủi và rất trẻ con, nủng nịu

trước tính cảm bao la của mẹ

Đoạn nằm trong lòng mẹ được

cảm nhận bằng tất cả các giác

quan Đó là những giây phút

thần tiên hạnh phúc hiếm hoi

nhất, đẹp nhất của con người,

người mẹ trở nên vĩ đại cao cả

và thân thương ( không gian,

ánh sáng, màu sắc, hương vị )

H: (Tb) Chỉ ra sự kết hợp các

phương thức biểu đạt trong

đoạn văn ?

Đoạn văn là sư kết hợp giữa

các phương thức biểu đạt một

cách tinh tế đã làm nổi bật

được cái cảm giác của bé Hồng

khi gặp lạ mẹ bao tháng ngày

xa cách

HĐ2 :Hướng dẫn tìm hiểu

chất trữ tình trong đoạn trích

H: (K) Đoạn hồi kí rất xúc

động, thấm đượm chất trữ tình,

theo các em điều đó do đâu ?

HĐ3 : Hướng dẫn tổng kết

Cảm nhận của em về nội dung

và nghệ thuật của văn bản ?

HĐ4 :Hướng dẫn luyện tập

Hướng dẫn HS trả lời câu

hỏiThảo luận câu hỏi Nguyên

Hồng là nhà văn của phụ nữ và

nhi đồng

- Vội vã cuống cuồng đưởi theo xe mẹ, thơ hồng hộc, ríu cả chân, òa lên khóc

- Hạnh phúc khi nằm trong lòng mẹ, quên hết những tủi nhục, ưu phiền, thỏa nỗi nhớ mong

Thảo luận

HĐ2 :

Thảo luận :cách thể hiện tình cảm thống thiết qua giọng điệu, lời văn

+ Một thế giới dịu dàng kỉ niệm và ăm ắp tình mẫu tử

3- Chất trữ tình của truyện:

Được thể hiện :-Hoàn cảnh của bé Hồng-Dòng cảm xúc của Tác giả-Các hình ảnh so sánh, giọng điệu, lời văn

III- Tổng kết : IV- Luyện tập

TRƯỜNG TỪ VỰNG

D -DẶN DÒ – HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ ( 3 ‘)

+ Học bài, làm bài tập

+ Soạn bài : Tức nước vỡ bờ

+ Tiết 7 : Trường từ vựng

IV- RÚT KINH NGHIỆM- BỔ SUNG

Ngày soạn : 10/9/2006

Tiết 7

I- MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:

+ Kiến thức : Hiểu được thế nào là trường từ vựng, bước đầu hiew6ủ được mối liên quan giữa trường từ

vựng với các hiện tượng ngôn ngữ đã học như đồng nghĩa, trái nghĩa, ẩn dụ

+ Kĩ năng : Biết xác lập trường từ vựng đơn giản, bước đầu biết vận dụng kiến thức về trường từ vựng

để nâng cao hiệu quả diễn đạt

+ Giáo dục :

II- CHUẨN BỊ : + Phương án : - Đồ dùng : Bảng phụ

- Phương pháp : Vấn đáp Qui nạp

+ Giáo viên :Tìm thêm một số VD về trường từ vựng

+ Học sinh :Soạn bài

III- TIẾN TRÌNH LÊN LỚP :

A-Oån định tổ chức : ( 1 phút ) Kiểm tra sỉ số- vệ sinh- việc chuẩn bị của HS

B-Kiểm tra bài cũ : ( 5 phút )

* Câu hỏi : Một từ như thế nào được coi là có nghĩa rộng? Có nghĩa hẹp?

Tìm các từ ngữ có nghĩa được bao hàm trong phạm vi nghĩa của từ : món ăn

* Dự kiến trả lời : Theo kiến thức tiết 3

các từ là :canh, nem, rau xào, thịt luộc, tôm rang…

C-Dạy bài mới :

* Giới thiệu : Ta thấy các từ ta tìm được có cùng một nét nghĩa chung Tập hợp những từ này ta

gọi là Trường từ vựng

* Tổ chức các hoạt động của tiết dạy :

Thời

lượng

10

15

HĐ1 :Hướng dẫn tìm hiểu

khái niệm

Bảng phụ : Đoạn văn sgk

H: (Y) Các từ in đậm có nét

chung nào về nghĩa ?

Hiện tượng này người ta gọi là

trường từ vựng Vậy em hiểu

thế nào là trường từ vựng

Đưa ra bài tập nhanh:

Các từ : Cao thấp, lùn, lòng

khòng, gày, béo, xác ve, bị

thịt… có nét nghĩa chung là gì ?

HĐ2 :Hướng dẫn tìm hiểu các

bậc của trường từ vựng và tác

dụng của cách chuyển nghĩa

trường từ vựng

Bảng phụ :Cho tập hợp các từ

thuộc trường từ vựng Mắt :

lòng đen , liếc, con ngươi, ngó…

H: (Tb) Có thể chia trường Mắt

thành những trường nhỏ nào ?

H: (Tb) Từ đó em có kết luận

gì về trường từ vựng ?

HĐ1 :

- Chỉ bộ phận của cơ thể người

Ta biết được là nhờ văn cảnhTheo ghi nhớ sgk

-Chỉ hình dáng của con người

2- Một số điểm cần lưu ý

- Một trường từ vựng có thểbao hàm nhiều trường từ

H: (K) Em có nhận xét gì về từ

loại trong một trường từ vựng ?

Cho Vd về từ ngọt

H: (Y) Tìm các nghĩa của từ

ngọt, tìm trường nghĩa

Hướng dẫn giải bài tập 6 sgk

và kết luận ý 4

HĐ3 : Hướng dẫn luyện tập

Hướng dẫn hs tự làm ở nhà

H: (Y) Hãy đặt tên trường từ

vựng cho các từ ở bài tập 2 ?

L: hs đọc đoạn văn BT3

H: (Tb) Các từ in đậm thuộc

trường từ vựng nào ?

H: (Tb) Từ các từ cho sẵn hãy

sắp xếp đúng vào bảng

Hướng dẫn HS làm bài tập 5

( Tương tự từ ngọt đã làm trên

- Mùi vị-Âm thanh-hoạt động…

Tác giả chuyển từ trường quân sự sang trường nông nghiệp

HĐ3 :

Nhớ lại một số từ trong văn bản “trong lòng mẹ”

Cô, cháu, cậu, mợ…

A-Dụng cụ đánh bắt thủy sảnb-Dụng cụ để đựng

c-hoạt động của chând-Trạng thái tâm líe-Tính cách

g-Dụng cụ để viết

Lạnh : trường thời tiết tính chất thực phẩm Tính chất tâm líTấn công :Tiến đánh

vựng nhỏ hơn-Trong một trường từ vựng có thể bao gồm nhiều từ khác biệt nhau về từ loại

- Do hiện tượng nhiều nghĩa một từ có thể nhiều trường từ vựng khác nhau-Trong thơ văn cũng như trong cuộc sống hàng ngày,người ta thường dùng cách chuyển trường từ vựng để tăng thêm tính nghệ thuật cho ngôn từ và khả năng diễn đạt

III- luyện tập :

1-Tìm các từ thuộc trường từ vựng ruột thịt trong văn bản “ trong lòng mẹ”

2-Đặt tên trường từ vựng

3-Đặt tên trường từ vựng

4- sắp xếp các từ vào bảng cho hợp lí

5,căn cứ vào nghĩa để xác định trường từ vựng

BỐ CỤC CỦA VĂN BẢN

BT6 đã làm ở trên

Hoạt động với khí thế mạnh tiến tới 6-Chuyển trường từ vựng

D -DẶN DÒ – HƯỚNG DẪN HỌC Ở NHÀ ( 4’)

+ Học bài, làm bài tập

+ Soạn bài : Từ tượng hình, từ tượng thanh

+ Tiết 8 ; Bố cục văn bản

IV- RÚT KINH NGHIỆM- BỔ SUNG

Ngày soạn : 12/9/2006

Tiết 8

I- MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:

+ Kiến thức : Nắm được bố cục của văn bản- Biết cách sắp xếp các nội dung trong phần thân bài của

văn bản

+ Kĩ năng : Biết xây dựng bố cục văn bản mạch lạc phù hợp với đối tượng và nhận thức của người đọc + Giáo dục : yêu thích sáng tác văn chương

II- CHUẨN BỊ : + Phương án : - Đồ dùng : Bảng phụ

- Phương pháp : Vấn đáp, qui nạp

+ Giáo viên :Dàn ý trên bảng phụ

+ Học sinh :Soạn bài

III- TIẾN TRÌNH LÊN LỚP :

A-Oån định tổ chức : ( 1 phút ) Kiểm tra sỉ số- vệ sinh- việc chuẩn bị của HS

B-Kiểm tra bài cũ : ( 5 phút )

* Câu hỏi : Thế nào là tính thống nhất về chủ đề của văn bản ? Làm thế nào để đảm bảo tính thống nhất

đó ?

* Dự kiến trả lời : Theo kiến thức tiết 4

C-Dạy bài mới :

* Giới thiệu : Khi sáng tạo một văn bản cần phải có sự sắp xếp, tổ chức các đoạn văn theo trình

tự để thống nhất với chủ đề của văn bản, đó chính là việc thể hiện bố cục của văn bản

* Tổ chức các hoạt động của tiết dạy :

Thời

lượng

10 HĐ1 :Hướng dẫn tìm hiểu bố

cục văn bản ( kết hợp ôn tập

kiến thức lớp 7)

L: Hs đọc : Người thầy đạo cao

đức trọng

H: (CL) Văn bản trên có thể

chia làm mấy phần ? Chỉ rõ

ranh giới từng phần ?

H: (Tb) Từ đó nhớ lại : Thế

nào là Bố cục của văn bản ?

Bố cục của văn bản thường

gồm có mấy phần ?

H: (Tb) Nhiệm vụ từng phần ?

trả lới theo sách giáo khoa

- Mb :nêu ra chủ đề của VB

I- Bố cục văn bản :

-Là cách tổ chức các đoạn văn để thể hiện chủ đề của văn bản

_ Văn bản thường có bố cục 3 phần và luôn gắn bó