GV: T¸c gi¶ mt¶ diÔn biÕn t©m tr¹ng theo tr×nh tù t vµ trong mèi quan hÖ vời các lời nói cir chỉ của bà cô, ta thấy bé Hồng càng nhận ra sự thâm độc của người cô càng đau đớn phẫn uất và[r]
Trang 1Soạn: 20/8/2009
Giảng: 24/8/2009
Tiết 1 Tôi đi học (Tiết 1)
(Thanh Tịnh)
A- Mục tiêu cần đạt:
- Giúp học sinh:Bước đầu tiếp xúc với văn bản, tìm hiểu chú thích và cảm nhận được tâm trạng hồi hộp, bỡ ngỡ của nhân vật “Tôi” trong buổi tựu trường đầu tiên
- Giáo dục ý thức tự học hỏi, thấy được trách nhiệm của mình, biết trân trọng những kỉ niệm đẹp
- Rèn kĩ năng đọc- hiểu- Phân tích- cảm thụ văn bản
B- Chuẩn bị của thầy và trò:
- Thầy: Tư liệu về tác giả Thanh Tịnh, giáo án
- Trò: Đọc- soạn bài
C- Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy- học:
2 Kiểm tra: ? Sách, vở, bài soạn của học sinh ?
? Kể tên những văn bản viết về ngày khai trường mà em được đọc
?
( Cổng trường mở ra – Lớp 7)
? Kể lại kỷ niệm của em về ngày khai trường đầu tiên?
3.Bài mới:
+ Vào bài: Trong cuộc đời chúng ta, ai cũng có những kỷ niệm của ngày khai trường đầu tiên Mỗi lần nhớ lại, những kỷ niệm ngọt ngào về buổi đầu tiên đến lớp vẫn gợi lên trong tâm hồn chúng ta những rung cảm sâu sắc Văn bản “Tôi đi học” của nhà văn Thanh Tịnh sẽ nói giúp chúng
ta tâm trạng đó
GV đọc mẫu, hướng dẫn
HS đọc và tóm tắt văn bản
? Đọc chú thích dấu sao ?
? Xác định bố cục của VB?
? Nêu ND chính của từng
I-Tiếp xúc văn bản:
1- Đọc văn bản:
2- Chú thích:
+ Tác giả:
- Thanh Tịnh( 1911- 1988)
- Tên khai sinh: Trần Văn Ninh
- Quê: ngoại ô Huế
- Sáng tác: Văn xuôi, truyện ngắn, thơ
+ Tác phẩm "Tôi đi học”:
- In trong tập :Quê Mẹ” – 1941
3- Bố cục:2 phần.
+ (1): Từ đầu >ngọn núi: Tâm trạng
-Đọc
- Tìm hiểu chú thích
-Tìm bố
Trang 2? Nêu chủ đề của văn bản?
? Truyện được bố cục theo
trình tự như thế nào?
? Mạch cảm xúc chính của
văn bản là gì?
? Theo em thời điểm nào
trong VB có tác dụng khơi
gợi cảm xúc?
? PTBĐ chính của văn
bản?
của nhân vật “Tôi” trên con đường tới trường
+ (2): Phần còn lại: Tâm trạng của nhân vật”Tôi” khi ở trường
4- Chủ đề: Tâm trạng hồi hộp, bỡ
ngỡ của nhân vật “Tôi” trong ngày tựu trường đầu tiên
II- Phân tích văn bản:
+ Tìm hiểu chung:
- Hồi tưởng theo trình tự thời gian
- Mạch cảm xúc chính: những biểu hiện tâm lý xoay quanh nhân vật
“Tôi” trong buổi tựu trường đầu tiên
- Thời điểm khơi gợi cảm xúc: “ cứ vào cuối thu, lá ngoài đường rụng nhiều ”
- PTBĐ chính: miêu tả- biểu cảm
cục Tóm tắt ý
- Tìm chủ
đề
- Suy nghĩ
- Trả lời
GV: Văn bản được tái hiện theo dòng hồi tưởng của ký ức, bao gồm một chuỗi các sự kiện, yếu tố xuyên suốt là dòng cảm xúc thiết tha, có vai trò kết nối và duy trì sức sống cho các sự kiện, đồng thời còn là yếu tố kích thích trí tưởng tượng vận hành theo một quy luật thẩm mĩ Từ thời điểm hiện tại với h/ả điển hình (các em nhỏ đi học) đã định hướng cho những liên tưởng, mở
ra các tình huống và chi tiết cụ thể, mở ra tâm trạng theo trình tự thời gian.
?Yêu cầu HS theo dõi phần
1 ?
GV h/dẫn HS thảo luận
nhóm
? Tâm trạng của nh/vật
“Tôi” diễn ra qua những
thời điểm nào?
? Trên đường cùng mẹ đến
trường, nh/vật “Tôi” cảm
nhận thấy điều gì?
? Tác giả đã lý giải như thế
nào về sự thay đổi đó?
? Từ cảm nhận đó, nh/vật
“Tôi” có hành động gì ? có
suy nghĩ như thế nào?
1.Tâm trạng của nhân vật Tôi trong buổi đầu đến trường:
+Trình tự: Từ hiện tại nhớ về dĩ
vãng
-Trên đường cùng mẹ tới trường
-Khi ở trường
-Khi ngồi trong lớp học
a.Khi cùng mẹ trên con đường tới trường:
-Con đường, cảnh vật quen thuộc: tự nhiên thấy lạ
-Cảm thấy có sự thay đổi lớn trong lòng
-Thấy mình trang trọng, đứng đắn
=> Hôm nay: Tôi đi học
-Hành động: Ghì chặt sách vở
- Đọc thầm Tìm chi tiết
- HĐ theo nhóm nhỏ
Trang 3? Tác giả đã SD các biện
pháp NT nào trong đoạn 1?
? Tác dụng của biện pháp
NT đó ?
? Tâm trạng chủ yếu của
nhân vật “Tôi” trong buổi
đầu đi học là tâm trạng gì?
? Nhận xét sự cảm nhận
của nhân vật “Tôi”?
-Suy nghĩ: Muốn thử sức, ý nhgĩ non nớt, ngây thơ thoáng qua như một làn mây lướt ngang trên ngọn núi
->Hồi tưởng, miêu tả( cảnh, tâm trạng )
So sánh sinh động, ngôn từ hấp dẫn
-> Sự thay đổi của cảnh vật được cảm nhận theo sự biến đổi tâm lý
=> Tâm trạng hồi hộp, bỡ ngỡ, muốn
được chững chạc như bạn bè
=> Cảm nhận tinh tế, chân thực về tâm trạng bỡ ngỡ, hồi hộp trong buổi
đầu tiên đi học
Nêu nhận xét
- Khái quát
* Luyện tập: Đọc diễn cảm phần 1.
4 Củng cố- dặn dò:
+ Củng cố: Khái quát tiết 1.
+ Dặn dò: Đọc – chuẩn bị tiết 2.
==========================
Soạn:20/ 8/ 2009 Tiết 2
Giảng: / 8/ 2009 Tôi đi học ( Tiết 2 )
(Thanh Tịnh).
A- Mục tiêu cần đạt: Đã xây dựng ở tiết 1
B- Chuẩn bị của thầy và trò: (Như tiết 1)
C- Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy - học:
2 Kiểm tra:? Nêu chủ đề của văn bản “Tôi đi học”? Tên tác giả văn
bản?
3.Bài mới:
HS theo dõi phần 2
? Khi đến sân trường,
II- Phân tích văn bản ( Tiếp ) b- Khi đến trường:
+ Cảm nhận:
- Sân trường dày đặc người
- Đọc
- Suy nghĩ
- Tìm chi
Trang 4nhân vật “Tôi” có cảm
nhận gì?
? Tìm chi tiết diễn tả
tâm trạng của nhân vật
“Tôi” khi nghe thầy gọi
tên vào lớp?
? So với trước, giờ đây
tâm trạng của nhân vật
“Tôi” có gì thay đổi?
? Khi rời tay mẹ để vào
lớp, nhân vật “Tôi” có
diễn biến tâm trạng ntn?
?Nhận xét PTBĐ ?
? Tại sao khi rời tay mẹ,
nhân vật “Tôi” lại khóc?
? Khi ngồi trong lớp
học, nhân vật “Tôi” có
cảm giác và suy nghĩ gì
mới?
?Tìm PTBĐ ?
Hướng dẫn thảo luận
nhóm nhỏ (2 phút)
? Nêu cảm nhận của em
về h/ả “ Một con chim
con liệng đến bên bở cửa
sổ vỗ cánh bay cao” (
T.8)
? Nhận xét sự chuyển
biến trong cách nghĩ của
nhân vật “Tôi” khi ngồi
trong lớp?
- Ai cũng áo quần sạch sẽ tươi vui
- Ngôi trường vừa xinh xắn, vừa oai nghiêm,
+ Tâm trạng:
- Cảm thấy mình bé nhỏ
- Lo sợ vẩn vơ
* Khi được gọi tên vào lớp:
- Quả tim ngừng đập
-Tự nhiên giật mình, lúng túng
-> Miêu tả, biểu cảm
=>Sự lo lắng sợ hãi lên đến đỉnh cao
* Khi phải rời tay mẹ vào lớp:
- Người nặng nề một cách lạ
- Dúi đầu vào lòng mẹ khóc nức nở
- Chưa lần nào thấy xa mẹ như lần này
-> Miêu tả, so sánh
=> Sợ hãi khi một mình bước vào môi trường mới
* Khi ngồi trong lớp đón nhận giờ học đầu tiên:
- Thấy lạ và hay hay
- Lạm nhận chỗ ngồi
- Không cảm thấy xa lạ
- Sự quyến luyến không dám tin là có thật,
-> Miêu tả, biểu cảm
=> Hình ảnh so sánh ngầm có ý nghĩa tượng trưng (ẩn dụ)
=> Vừa xa lạ, vừa gần gũi với cảnh vật, với bạn bè, nhanh chóng hoà nhập, thích học tập, coi trường lớp như gia
đình mình
tiết
- Nh/xét
- Kh/quát
- Tìm chi tiết
Thảo luận nhóm nhỏ
- HS bộc
lộ cảm nhận cá nhân
- Khái quát
Bình: tác giả đã thể hiện khả năng vận dụng khá nhuần nhuyễn các h/ả so sánh sinh động, độc đáo Các h/ả gợi cảm đó góp phần làm cho câu văn trở nên nhẹ nhàng, lãng mạn, phù hợp với việc thể hiện dòng cảm xúc thấm
Trang 5đẫm những kỷ niệm thơ ngây Đặc biệt, h/ả so sánh ở cuối bài (T8) là h/ả khách quan, vừa tả thực, vừa là h/ả so sánh ngầm có ý nghĩa tượng trưng: Con chim non ấy hay chính người học trò ấy trong một buổi mai đầy sương thu và gió lạnh đã ngập ngừng cất cánh vào bầu trời với bao nhiêu hi vọng
và mơ ước.
Tổ chức thảo luận nhóm
(2 phút)
? Nh/vật người lớn xuất
hiện ở đầu văn bản là ai?
Khiến ta liên tưởng đến
ai? Cử chỉ ntn? Thể hiện
điều gì?
? Nh/xét PTBĐ chính?
? Xuất hiện ở trường là
ai? Cử chỉ ntn? Nh/xét
về nh/vật đó?
? nh/vật người lớn xuất
hiện trong lớp học?
Nh/xét?
? Tìm và phân tích các
h/ả so sánh được tác giả
SD trong truyện ngắn?
? Nh/xết cách so sánh
đó?
? TD của NT so sánh?
2- Thái độ của người lớn:
+ Mẹ: (Đại diện cho các bậc phụ huynh)
- Âu yếm nắm tay
- Cầm bút thước
- Cặp mắt thật âu yếm
-> Tự sự, miêu tả
=> Chuẩn bị chu đáo cho con, lo lắng, hồi hộp, quan tâm đến việc học tập của con
+ Ông đốc:
- Cặp mắt hiền từ tươi cười, nhẫn nại
=> người đứng đầu nhà trường, quan tâm, thân ái, bao dung
+ Thầy giáo:
- Trẻ, vui tính, giàu tình thương yêu
=> Ba hình ảnh so sánh:
+ Tôi quên thế nào được như mấy cành hoa tươi quang đãng
+ ý nghĩ ấy thoáng qua như một làn mây lướt ngang trên ngọn núi
+ Họ như con chim con đứng trên bờ tổ
=> Các so sánh trên xuất hiện ở các thời điểm khác nhau để diễn tả tâm trạng, cảm xúc của nh/v => cách so sánh giàu h/ả Giàu sức gợi cảm, được gắn với những cảnh sắc thiên nhiên trong sáng, trữ tình
=> Bộc lộ cảm xúc tâm trạng của nh/v
rõ ràng, cụ thể hơn
- Tăng chất trữ tình cho tác phẩm
- Suy nghĩ
- Phát biểu
- Thảo luạn nhóm
- Trình bày kết quả thảo luận
Trang 6GV tóm tắt: Là những biểu hiện của ký ức hồi quang nên thời gian và không gian trong truyện là thời gian và không gian tâm trạng.Đồng thời những kỷ niệm ngọt ngào của buổi đầu tiên đến lớp ấy cũng được chuyển hoá thành những cảm giác bay bổng và lãng mạn, lung linh và tươi tắn sắc màu, tha thiết gợi về một ký ức tưng bừng rộn rã chất thơ Khép lại trang văn của Thanh Tịnh, dường như mỗi người còn bồi hồi xao xuyến khi được sống lại những kỷ niệm trong sáng của tuổi học trò.
III- Tổng kết:
? Khái quát NT và ND của
văn bản? + NT: -So sánh đặc sắc, miêu tả tâm lýsinh động, phong phú
- Biểu cảm nhẹ nhàng, sâu lắng
- Kết hợp hài hoà giữa kể, tả với bộc lộ tâm trạng,
cảm xúc
+ ND: Qua dòng hồi tưởng, nhân vật “Tôi” được sống
lại với những kỷ niệm của ngày khai trường
đầu
tiên vói tâm trạng hồi hộp, bỡ ngỡ
+ Ghi nhớ: SGK/ 9
* Luyện tập:
1.Bài 1/ 9: Phát biểu cảm nghĩ về dòng cảm xúc của nhân vật
“Tôi”?
Gợi ý: - Cảm nhận tâm trạng hồi hộp, bỡ ngỡ, trang trọng của nhân vật “Tôi”
ở từng bước, từng thời điểm: Trên đường cùng mẹ tới trường, nhìn ngôi trường và các bạn, nghe tên gọi và phải rời tay mẹ vào lớp, ngồi vào chỗ của mình và đón nhận giờ học đầu tiên
- Sự kết hợp hài hoà giữa trữ tình (biểu cảm), miêu tả, tự sự của tác giả
2.Bài 2/9:Học sinh về nhà làm bài
4 Củng cố - Dặn dò:
+ Củng cố: Nhắc lại ND bài học?
+ Dặn dò:- Học ghi nhớ – Làm bài tập 2
- Soạn: Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ
===========================
Soạn:20/8/2009
Giảng: /8/2009 Tiết 3
Trang 7Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ
A- Mục tiêu cần đạt:
- Giúp HS: hiểu rõ cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ và mối quan hệ về cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ
- Giáo dục ý thức học tập, sử dụng vốn từ ngữ chính xác, khoa học
- Rèn kỹ năng tư duy trong việc nhận thức mối quan hệ giữa cái chung và cái riêng
B- Chuẩn bị của thầy và trò:
- Thầy: nghiên cứu bài tập, giáo án, bảng phụ
- Trò: Đọc trước bài, phiếu học tập
C- Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy- học:
2 Kiểm tra: - Nội dung, nghệ thuật văn bản "Tôi đi học"?
3 Bài mới:
Vào bài: ở lớp 7 đã học 2 mối quan hệ về nghĩa của từ: Quan hệ
đồng nghĩa và quan hệ trái nghĩa Hôm nay chúng ta sẽ được làm quen với một mối quan hệ khác về nghĩa của từ: mối quan hệ bao hàm Nói cách khác, nghĩa của từ không chỉ một sự vật, hiện tượng cụ thể với tất cả dáng
vẻ của nó mà chỉ sự vật, hiện tượng khái quát hoá
Trang 8GV treo bảng phụ vẽ sơ
đồ, h/dẫn HS vẽ sơ đồ
? Nghĩa của từ Động vật
rộng hay hẹp hơn nghĩa
của các từ Thú, chim,
cá? Vì sao?
? Nghĩa của từ Thú rộng
hay hẹp hơn nghĩa của
các từ Voi, hươu?
? Tương tự như vậy với
các từ Chim, cá?
? Vì sao?
? Như vậy nghĩa của các
từ Thú, chim, cá rộng
hơn nghĩa của các từ
nào?
?Hẹp hơn nghĩa của từ
nào?
GV chốt khái niệm bài
học
? Khi nào một từ được
coi là có nghĩa rộng?
? Khi nào một từ được
coi là có nghĩa hẹp?
? Từ đó em hiểu thế nào
là cấp độ khái quát của
nghĩa từ ngữ?
?Đọc ghi nhớ SGK/T10?
Lập sơ đồ cấp độ khái
quát nghĩa của từ?
I- Bài học:
1- Ngữ liệu:
Động vật
Thú Chim Cá
(voi, hổ, báo ) (Tu hú ) ( chép )
-> Nghĩa của từ Động vật rộng hơn nghĩa của các từ Thú, chim, cá => vì nó bao hàm nghĩa của các từ Thú, chim, cá
-> Nghĩa của từ Thú rộng hơn nghĩa của các từ Voi, hươu
-> nghĩa của từ Chim rộng hơn nghĩa của các từ Tu hú, chim sâu
- Nghĩa của từ Cá rộng hơn nghĩa của các từ Cá chép, cá rô
=> Vì nó bao hàm nghĩa của các từ đó
-> Nghĩa của các từ Thú, chim, cá rộng hơn các từ Voi, hươu, chim sâu
-> Hẹp hơn nghĩa của từ Động vật
=>Từ có: - Nghĩa rộng: phạm vi nghĩa của từ đó bao hàm phạm vi nghĩa của một từ khác
- Nghĩa hẹp: phạm vi nghĩa của
từ đó được bao hàm trong phạm vi nghĩa của một từ khác
=> Nghĩa của một từ ngữ có thể rộng
hơn (khái quát hơn) hoặc hẹp hơn ( ít khái quát hơn) nghĩa của từ khác -> là cấp độ kh/quát của nghĩa từ ngữ
2- Ghi nhớ: SGK/T.10
II Luyện tập:
1 Bài 1/ 10:
- Vẽ sơ
đồ t.10
- Thảo luận nhóm
- Trình bày kết quả
-Suy nghĩ -Khái quát
-Đọc
-Thảo luận nhóm
Trang 9Sơ đồ.
Tìm từ ngữ có nghĩa
rộng?
Tìm từ ngữ có nghĩa
được bao hàm ?
Chỉ ra những từ không
thuộc phạm vi nghĩa của
các nhóm từ?
Tìm ba động từ cùng
phạm vi nghĩa?
a Y phục áo quần
áo dài sơ mi quần đùi quần dài
b Vũ khí Bom Súng
Ba càng bi trường đại bác
2.Bài 2:
a.Nhiên liệu d.Nhìn
b.Nghệ thuật e.Đánh
c.Thức ăn
3.Bài 3:
a.Xe cộ: xe đạp, xe máy, ô tô
b.Kim loại: sắt, thép, đồng
c.Hoa quả: hoa hồng, hoa lan, quả bưởi
d.Họ hàng: chú, bác, cô, dì
e.Mang: xách, khiêng, gánh
4.Bài 4:
a.Thuốc lào c.Bút điện
b.Thủ quỹ d.Hoa tai
5.Bài 5:
- Động từ có nghĩa rộng: khóc
- Động từ có nghĩa hẹp: nức nở, sụt sùi
Trình bày lên bảng
HĐ nhóm
Làm bài tập lên bảng
4 Củng cố- Dặn dò:
+ Củng cố: ? Đọc ghi nhớ SGK/T.10.?
+ Dặn dò: Làm bài tập 6 SBT trang 5
Trang 10- 10
Đọc trước: Tính thống nhất về chủ đề của văn bản
==============================
Soạn: 20/8/2009 Tiết 4
Giảng: / 8 /2009 Tính thống nhất về chủ đề của văn bản
A- Mục tiêu cần đạt:
- Giúp HS nắm được khái niệm chủ đề và tính thống nhất về chủ đề của văn
bản Biết viết một văn bản đảm bảo tính thống nhất về chủ đề, biết xác định và
duy trì đối tượng trình bày, chọn lựa, sắp xếp các phần sao cho vb tập trung
nêu bật ý kiến, cảm xúc của mình
B- Chuẩn bị của thầy và trò:
- Thầy: Nghiên cứu bài tập, giáo án, phiếu học tập
- Trò: Đọc, soạn bài
C- Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy- học:
1.Tổ chức: Sĩ số: 8b: 8c:
2.Kiểm tra: - Cấp độ khái quát nghĩa của từ ngữ?
- Bài tập về nhà?
3.Bài mới:
+ Vào bài: tính thống nhất về chủ đề của văn bản là 1 trong những
đặc trưng quan trọng tạo nên văn bản, để phân biệt văn bản với những
chuỗi câu bất thường về nghĩa Vậy chủ đề của văn bản là gì? Tính thống
nhất về chủ đề của văn bản được thể hiện như thế nào? Bài học mới
Hướng dẫn HS thảo
luận nhóm 3 phút
? Đọc lại văn bản “Tôi
đi học”?
? Tác giả nhớ lại
những kỷ niệm sâu
sắc nào trong thời thơ
ấu của mình?
? Dòng hồi tưởng diễn
biến theo trình tự ntn?
I- Bài học:
1- Chủ đề của văn bản:
a Ngữ liệu: vb Tôi đi học”.
- Kỷ niệm sâu sắc:+ Buổi tựu trường đầu tiên trong đời + Thời điểm: Biến chuyển của trời đất cuối thu và hình ảnh các em nhỏ tới trường => Hồi tưởng
- Trình tự:
+ Cùng mẹ trên đường tới trường
+ Ngắm ngôi trường và bè bạn
+ Nghe gọi tên, phải tời tay mẹ vào lớp
- Đọc NL
- Thảo luận nhóm
- Trình bày kquả