a.Hình ảnh miêu tả thật đẹp, dào dạt sức sống, rất gợi cảm và có hồn b.Sử dụng thể thơ lục bát, mềm mại, uyển chuyển, linh hoạt c.Giọng điệu tự nhiên, cảm xúc nhất quán :khi tươi sáng,kh[r]
Trang 1Tuần NHỚ RỪNG
I/Mục đích yêu cầu
Gúp học sinh hiểu được : Nhớ rừng là bài thơ hay , tiêu biểu của thế lữ và của phong trào thơ mới Bài thơ qua tâm trạng của con hổ trong vườn bách thú nhớ rừng nói lên khát vọng tự do được sống tung hoành mạnh liệt và nỗi uất hận khi phải sống nô lệ , tầm
thường
Giúp học sinh thấy được những đặc sắc nghệ thuật của bài thơ
II/ Chuẩn bị :
Gv : Sgk , giáo án, tranh ảnh
Hs , Sgk ,vở soạn , vở gi
III/ Tiến trình lên lớp :
1/ ổn định :
2/ Bài mới : giới thiệu bài mới
Học sinh đọc tiểu dẫn :
Em hãy nêu một vài nét về tiểu sử tác giả
( năm sinh , mất , tên thật , sự nghiệp của ông
có gì tiêu biểu )
Ngoài sáng tác thơ ông còn tham gia hoạt động
gì nữa ?
Gv dg : Oâng cắm ngọn cờ chiến thắng cho thơ
mới mà còn là người tiêu biểu đầy đủ nhất cho
thơ mới chẳng ban đầu ( 32-35)
Sỡ dĩ ông chọn bút danh là Thứ Lễ là với mục
đích : Thế : trần the,á lữ : người khách ông tự
nhận “ tôi là người khách trên trần thế , chỉ biết
săn tìm cái đẹp
Tôi là người khách bộ hành phiêu lãng đường
trần gian xuôi ngược để vui chơi
Tôi chỉ là một khách tình si
Ham cái đẹp với muôn loài muôn vẻ ,ông đi tìm
cái đẹp ở thiên nhiên ,cõi trên ,mĩ thuật… thi
nhân Việt Nam đánh giá ông “ Đương thời đệ
nhất thi sĩ”
Bài thơ được sáng tác năm nào ?
Trích từ tập thơ nào ?Bài thơ có giá trị như thế
nào ?
Gv giải thích từ thơ mới
I/ Giới thiệu chung 1.Tác giả
Thế Lữ tên thật là Nguyễn Thứ Lễ (1907-1989) Oâng là người có công đầu trong phong trào thơ mới
-Ngoài sáng tác thơ ông còn tham gia phong trào yêu nước ,viết truyện và tham gia hoạt động sân khấu
2.Tác phẩm bài thơ sáng tác năm 1934 in trong tập
“Mấy vần thơ”.Đây là bài thơ tiêu biểu ,đặc sắc nhất của Thế Lữ
Trang 2Hs đọc văn bản
Bài thơ có mấy khỗ ?có thể chia thành mấy
đoạn ? Mỗi đoạn từ đâu đến đâu ?Nội dung
từng đoạn ?
TL: 8 câu đầu :Tâm trạng của con hổ khi ở vườn
bách thú
22 câu tiếp theo :con hổ nhớ lại cuộc sống ngày
xưa
còn lại: Cảnh vườn bách thú qua cái nhìn của
con hổ
Gv chú thích một số từ khó
Gv: Hổ là một loài động vật hung dữ, là chúa tể
của muôn loài đáng ra nó phải sống ở đâu ?
Thế nhưng ở đây con hổ lại đang ở trong hoàn
cảnh nào ?
TL: Bị nhốt
Qua câu thơ nào mà em biết ?( Câu 1)
Nhìn bề ngoài vị chúa tể này được miêu tả với
tư thế như thế nào ?( Nằm dài)
Nhưng thực ra nội tâm bên trong của no01 như
thế nào ?
TL: Ngùn ngụt lửa căm hờn uất hận
Mở đầu câu thơ giọng điệu như thế nào ?
TL:gầm gừ, tức giận
Sức mạnh của âm hưởng đo ùđược dồn vào từ
nào trong câu ?
TL: Gậm, căm hờn
Vậy em hiểu gậm ở đây có nghĩa là gì ?
T: nhâm nhi, nhấm nháp từng chút một
Tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật gì để
miêu tả ?(từ gậm thu6ọc loại từ nào ?)ĐT
Động từ gậm diễn tả điều gì ?
TL: nhâm nhi ,nhấm nháp khối căm hờn
Tại sao tác giả không dùng mẩu, mảnh, nỗi căm
hờn mà lại dùng khối căm hờn ?
Từ khối nghĩa là gì ?
T: Có trọng lượng ,khối lượng ,rắnchắc,nhiều,
dày, dồn lại chồng chất
1.Tâm trạng của con hổ khi ở vườn bách thú
Trang 3Gv: Mối căm hờn của con hổ đã được vật chất
hoá thành một vật cụ thể ,thành một khối khó
mà tan được, để rồi tự nó phải nhấm nháp
Trước nỗi buồn đó, tác giả đã vẽ lên hình ảnh
con hổ với một tư thế nằm dài
Vậy theo em hiểu nằm dài nghĩa là nằm như
thế nào ?(thượt ra, dài ra)
Khi chúng ta mệt mỏi hay buồn bực chuyện gì
đó chúng ta có hay nằm dài ra không ?
Vậy tư thế thực thụ của một con hổ là tư thế như
thế nào ?(qua tranh ảnh sách báo,tv )
Hs thảo luận ,trả lời
Tư thế nằm dài diễn tả tâm trạng gì của con hổ
?
TL: Chán ngán đầy bất lực đến mức con hổ
muốn buông xuôi tất cả,không muốn hoạt động
gì nữa
Gv: Bị giam torng cũi sắt, bị tước đi tư thế oai
phong của một vị chúa tể, nó chán gnán bất lực
nhưng thực ra nội tâm nên trong của con hổ có
chấp nhận điều đó không ?
Nó tỏ thái độ như thế nào ?(khinh ghét hết thảy)
Lũ người ngạo mạn ngẩn ngơ là lũ người
nào?TL: những người đi xem vườn bách thú chế
giẫu nó với cặp mắt bé,nó gọi những người đó
là lũ người, tỏ thái độ tức giận
Ơû đây tác giả sử dụng biện pháp nghệ thuật gì?(
nhân hoá)
Gv diễn giảng
Vì sao con hổ bị nhốt ?(sa cơ)
Vì sao con hổ đau xót khi phải chịu ngang bầy
cùng với lũ gấu báo?( chúng là hàng xóm của
nhau cơ mà ?)
Tl : vì nó là chúa tể muôn loài
GV: Con hổ đau xót vì lũ vật kia không nhận
thấy, không biết nỗi nhục nhằn tù hãm nên
hkông hpản ứng gì, còn nó, nó không can tâm
chấp nhận ,nỗi bi kịch của một kẻ thân ở tù hồn
Con hổ tự gặm nhấm để thấm thía nỗi căm hờn chồng chất của mình
Trang 4ở giang sơn
Hs ghi
Qua phân tích 8 câu thơ đầu, em có nhận xét gì
về tâm trạng của con hổ khi bị nhốt troang vườn
bách thú ?
Tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật gì ?
Tâm trạng của con hổ cũng chính là tâm trạng
của ai?
Đoạn thơ khơi dậy điều gì ?
Gv liên hệ với tâm trạng sa cơ của Phan Châu
Trinh
Hs đọc đoạn 2
Cuộc sống ngày xưa của con hổ được thể hiện
qua những chi tiết nào ?
TL; bóng cả, cây già, gió , giọng
Những hình ảnh trên cho ta thấy con hổđang ở
trong tâm trạng như thế nào ?
Gv: chi tiết nào trong cảnh rừng ấy cũng hào
hùng, âm thanh dữ dội…
Trên cái nền thiên nhiên hùng vĩ ấy con hổ hiện
ra như thế nào ?
TL:tiếng gầm :thét khúc trường ca
Vươn mình như sóng cuộn, ánh mắt :mắt thần
Tác giả sử dụng biện pháp nghệ thuật gì để
miêu tả tư thế con hổ ?(so sánh )
Con hổ nhớ lại những kỉ niệm gì về chốn rừng
ngày xưa(qua những thời gian nào ?)
TL: đêm trăng ,ngày mưa, bình minh, chiều
Em có nhận xét gì về cảnh vật trong những thời
điểm khác nhau đó ?
Gv: bốn thời điểm như một bộ tranh tứ bình về
cảnh giang sơn của vị chúa sơn lâm
Khổ thơ này về giọng điệu, nhịp điệu có gì đặc
biệt ?
TL: nhịp điệu có sự lặp lại cuả 4 câu hỏi tu từ
Nó không can tâm chấp cảnh ngô tủi nhục của mình ,nó tỏ thái độ khinh ghét
“lũ người”, “lũ bạn”
Với biện pháp nghệ thuật nhân hoá,
đoạn thơ đã diễn tả tâm trạng buồn chán, uất hận của con hổ, một vị chúa sơn lâm Tâm trạng của con hổ cũng chính là tâm trạng của người dân Việt Nam trong cảnh mất nước
2.Con hổ nhớ lại quá khứ
Trang 5Câu hỏi tu từ thể hiện tâm, trạng của con hổ
như thế nào ?(tâm trạng nuối tiếc)
GV: Các câu hỏi nối tiếp nhau một cách dồn
dập, sự nuối tiếc như được phát triển thêm ,tình
cảm da diết để cuối cùng con hổ bật lên một lời
than và trở lại cuộc sống hiện tại
Con hổ nhớ lại cuộc sống ngày xưa như thế
nào?
Chi tiết chứng minh con hổ miêu tả cảnh vườn
bách thú ?
TL: tầm thường giả dối , thấp kém? Vì sao ?
Tl: đó la những cảnh nhân tạo do con người tỉa
tốt nên không có vẻ tự nhiên
Gv sự tỉa tốt làm cho cảnh vật trở nên tẻ nhạt ,
mất đi cái lớn lao phi thường đầy bí mật của
rừng thiêng đại ngàn
Trở lại với cảnh sống hiện tại của con hổ thái
độ nó bộc lộ như thế nào ?
( uất hận , chán ghét những gì nhỏ bé , tầm
thường , )
Qua phân tích con tâm trạng của con hổ , ấn
tượng sâu sắc nhất của em đối với con hổ đó là
gì ?
Tl : vẻ đẹp lộng lẩy của thiên nhiên và vẻ đẹp
của con hổ
Khát vọng tự do của con hổ
Tóm lại , Tâm trạng của con hổ ở đoạn 3 như
thế nào ?
Từ tâm trạng ,cuộc sống hiện tại con hổ lại
càng khao khát điều gì ?
TL: khao khát môït cuộc sống tự do mãnh liệt
trong lòng con hổ
Nghệ thuật bài thơ có gì đặc sắc ?
Nội dung bài thơ ?
Có phải tác giả chỉ nói đến con hổ không ?Ta
nghĩ đến tâm trạng của ai ?
Tâm trạng ấy có gì tích cực,hạn chế ?
Cuộc sống ngày xưa tự do, thơ mộng, hùng tráng của con hổ giữa chốn sơn lâm hùng vĩ nhưng giờ đây đã khép lại trong tiếng than u uất “ Than ôi ! thời oanh liệt nay còn đâu ?”
3.Cảnh vườn bách thú qua cái nhìn của con hổ
Đó là những cảnh tầm thường giả dối ,thấp kém Càng ngao ngán cuộc sống hiện tại ,tình thương nỗi nhớ cuộc sống tự do càng tha thiết, mãnh liệt
IV/ Tổng kết Nhớ rừng là một bài thơ có nhiều đổi mới về hình thức nghệ thuật, số câu, số chữ, hình thức tự do.Kết hợp nghệ thuật so sánh đối lập ,ẩn dụ,câu hỏi tu từ, nhà thơ đã mượn hình ảnh con hổ bị
Trang 6nhốt trong vườn bách thú nhớ rừng và thái độ của nó với cảnh vườn bách thú, căm ghét cuộc sống tầm thường và khao khát cuộc sống tự do.Qua nhớ rừng nhà thơ đã gửi gắm tình cảm yêu nước của mình
4.Củng cố :
Theo em, nội dung bài học hôm nay cần ghi nhớ những gì ?
Câu I:Bài thơ nhớ rừng thuộc phương thức biểu đạt chính nào ?
Câu 2: Nội dung của bài thơ nhớ rừng là gì ?
a.Diễn tả sâu sắc niềm khát khao tự do mãnh liệt
b.Diễn tả nỗi chán ghét cảnh sống tù túng ,tầm thường, giả dối
c.Thể hiện lòng yêu nước thầm kín của người dân mất nước thuở ấy
d.Tất cả đều đúng
Câu 3: Giá trị nghệ thuật của bài thơ được tạo nên từ những điểm nào ?
a.Hình ảnh thơ giàu chất tạo hình, đầy ấn tượng
b.Ngôn ngữ và nhạc điệu phong phú, giàu sức biểu cảm, thể hiện “Đắt ý thơ”
c.Giọng thơ khi thì u uất ,bực dọc, dằn vặt, khi thì say sưa, tha thiết, hùng tráng, song tất cả vẫn nhất quán, lìên mạch và đều tràn đầy cảm xúc
d.Tất cả đều đúng
Câu 4: Tại sao tác giả lấy “Nhớ rừng” làm đầu đề cho bài thơ ?Nó gắn với tư tưởng chung Của bài thơ như thế nào ?
a.Vì bài thơ thể hiện tâm trạng của con hổ bị tù hãm ở vườn bách thú ,nhớ về những tháng ngày oanh liệt của một vị chúa tể sơn lâm
b.Vì bài thơ thể hiện tâm trạng của người dân Việt Nam mất nước phải sống trong cảnh nô lệ, tiếc nhớ thời oanh liệt với những chiến công chống giặc ngoại xâm
c.Tất cả đều đúïng
5.Dặn dò :
học bài, làm bài tập vào vở, chuẩn bị bài “Oâng đồ”
Rút kinh nghiệm :Cho hs viết đoạn văn
Yêu cầu hs đọc thuộc từng đoạn
Trang 7Tuần ÔNG ĐỒ
I/Mục đích yêu cầu
Cảm nhận được tình cảnh tàn tạ của nhân vật ông đồ, qua đó thấy được niềm cảm thương và nỗi nhớ tiếc ngậm ngùi của tác giả đối với cảnh cũ người xưa gắn liền với một nét đẹp văn hoá cổ truyền
-Thấy được sức truyền cảm nghệ thuật đặc sắc của bài thơ
II/ Chuẩn bị
Giáo án, tranh tác giả III/ Tiến trình lên lớp
1.Oån định
2.Kiểm tra bài cũ
Đọc thuộc bài thơ nhớ rừng Nêu nội dung bài thơ 3.Bài mới
Hs đọc phần chú thích
Hãy nêu vài nét về tác giả ?
Gv: Oâng đồ là nhân vật thường gặp trong xã
hội Việt Nam xưa
Nhà nho là nghề dạy học gọi là ông đồ.Vào
dịp tết thường viết câu đối bán trên vỉa hè
Hãy nêu vài nét về tác phẩm ?
Gvhướng dẫn đọc, thể hiện tâm trạng ,cảm
xúc xót thương chân thành của nhà thơ
Gv đọc-hs đọc
Bài thơ này làm theo thể thơ gì ?
Bài thơ có mấy khổ ?Chia làm mấy phần ?
Giới hạn từng phần ?
Bài thơ nói về ai ?
Oâng đồ là ai ?
I/Giới thiệu 1.Tác giả Vũ Đình Liên (1913-1996) tại hà Nội.Oâng tham gia phong trào thơ mới ngày từ những ngày đầu
-Thơ ông giàu tình thương người và mang nặng niềm hoài cổ
-Ngoài ra ông còn nghiên cứu văn học và dạy học
2.Tác phẩm ;
Bài thơ Oâng đồ được đăng trên báo tinh hoa ,được tuyển vào tập Thi nhân Việt Nam và
được đánh giá là một kiệt tác II/ Đọc hiểu văn bản
1.Đọc 1.Thểà thơ: Ngũ ngôn 3.Bố cục
chia làm 3 phần : 2 khổ thơ đầu
2 khổ thơ 3,4 khổ thơ cuối III/Phân tích
Trang 8Hình ảnh ông đồ xuất hiện trong hoàn cảnh
nào ?
TL: Xuân về, tết sắp đền
Oâng làm việc gì ?bày hàng của mình ở
đâu?(phố đông )
Gv: Mỗi năm thời gian tự nhiên chảy trôi
theo chu kì xuân về Vì thế với mực tàu
giấy đỏ, những câu đối tết, những bài thơ
xuân ,ông đồ là hình ảnh quen thuộc trong
bức tranh đón xuân của một thời không xa
lắm
Qua đo ùcảnh sắc xuân hiện lên như thế
nào?
TL: Rộn ràng, màu sắc tươi tắn
Thái độ của mọi người đối với ông như thế
nào ?
TL: Tấm tắc ngợi khen tài
Gv: Ngợi khen cái tài của ông, cụ thể là
viết chữ đẹp ,những nét chữ mềm mại trên
giấy như phượng múa rồng bay
Ơû đây tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ
thuật gì ?( so sánh)
Với biện pháp nghệ thuật so sánh đã làm
nổi bật lên điều gì ?
Hs đọc 2 khổ thơ tiếp theo
Hình ảnh ông đồ so với 2 khổ thơ đầu có gì
khác ?(địa điểm xúât hiện :vẫn như cũ-xuân
đến )
Con người và cảnh vật ?
Nếu như hai khở thơ đầu “Bao nhiêu người
thuê viết” thì giờ đây như thế nào ?( người
thuê viết nay đâu ?”
Tác giả sử dụng biện pháp nghệ thuật gì
?Khẳng định điều gì ?
Nếu hai khổ thơ đầu “mực tàu giấy
đỏ”màu sắc mãnh liệt thì 2 khổ 3 và 4 như
thế nào ?
TL: Cũng màu sắc ấy nhưng phơi bày ra
1 Hình ảnh ông đồ trong những ngày huy hoàng
-Hình ảnh ông đồ hoà với không khí rộn ràng ,màu sắc tươi tắn của phố phường
-Oâng đồ như một nghệ sĩ tài hoa đang trổ tài trước sự mến mộ của mọi người
2.Hình ảnh ông đồ thời tàn tạ
-Câu hỏi tu từ gợi nõi xót xa đồng thời khẳng định nho học thực sự vào thời tàn tạ
Trang 9thật thảm sầu
Tác giả sử dụng biện pháp nghệ thuật gì ?
TL: Nhân hoá
Gv gd: nổi buôn thấm cả vào vật vô tri
Hình ảnh ông đồ giờ đây như thế nào ?
(vẫn…)
Lá vàng sao lại có trong mùa xuân ?
(gợi lên trong ta điều gì ?
Gv : Lá vàng gợi cái tàn phai rơi rụng
Câu thơ “ ngoài ….bay” em hiểu như thế
nào ?
Gv dg : những cảnh mưa bụi đầy ảm đạm
mà lãnh lẽo mưa ngoài trời bay bay trong
lòng người
Qua khổ 3,4 , hình ảnh ông đồ giờ đây như
thế nào ?
Học sinh đọc khổ thơ cuối
Em có nhận xét gì về khổ thơ này ?
( đối chiếu khổ thơ 1)
Nhưng hình ảnh ông đồ giờ đây như thế
nào?
Cho biểu tưởng xưng hô với ông đồ như thế
nào ?
Ý nghĩa của cách dùng từ đó ?
Oâng đồ già – xưa
Gv dg Hai câu cuối thể hiện điều gì ?
Theo em ý nghĩa của việc cảm thương có
phải chỉ dừng lại ở một cá nhân ông đồ
không?
Bài thơ sự dụng biện pháp nghệ thuật gì ?
Giọng điệu ? kết cấu ?
Cả bài viết đều có hình ảnh ông đồ ngồi
viết nhưng lại có bài cảnh đối lập nhau xưa
và nay làm nổi bật điều gì ?
Tác giả muốn gửi gắm điều gì ?
Nhắc nhở gì ?
Nổi buồn của ông đồ thấm vào cả những vật vô tri
Oâng đồ đã bị cuộc đời gạt ra ngoài lề của xã hội Trở nên trơ trọi lạc lõng và vắng bóng
3 Tình cảm của tác giả : Vẫn hoa đào nở nhưng ông đồ già không còn nữa
Nhưng…Hồn ở đâu bây giờ
Câu thơ như một tiếng thở dài ,cảm thương nuối tiếc khôn nguôi trước số phận của mấi người bị bỏ rơi , gạt ra ngoài lề xã hội do thời thế thay đổi VI/ Tổng Kết:
Oâng đồ là một bài thơ cô đọng , hàm súc nhưng bình dị , gợi cảm
Bài thơ thể hiện niềm cảm thương chân thành của tác giả đối với ông đồ
Một lớp người đang tàn tạ trước cuộc sống hiện tại
Trang 10Luyện tập: ông đồ có tới 3 con người , 1 côi
cút già , 1 tri thức lỗi thời , 1 nghệ sỹ mất
công chúng ba con người đều tiều tụy ,
linh hồn của họ đè nặng lên ông đồ
4.Củng cố :
Cần nắm vững nội dung bài học
1.Bài thơ ông đồ được viết theo thể thơ gì ?
2.Nội dung của bài thơ là gì ?
a.Thể hiện sâu sắc tình cảnh đáng thương của ông đồ
b.Toát lên niềm cảm thương chân thành trước một lớp người đang tàn tạ
c.Thể hiện nỗi tiếc nhớ da diết của tác giả đối với cảnh cũ người xưa
d.Tất cả đều đúng
3.Giá trị nghệ thuật của bài thơ được tạo nên từ những điểm nào ?
a.Giọng thơ trầm lắng, ngậm ngùi tiếc nhớ
b.Kết cấu bài thơ giản dị mà chặt chẽ, hình thức giản dị,khiêm nhường nhưng có một sức truyền cảm nghệ thuật và sức sống mạnh mẽ lâu dài
c.Ngôn ngữ bài thơ trong sáng, giản dị, đồng thời hàm súc, gợi cảm
d.Tất cả đều đúng
4.Oâng đồø là lớp người nào trong xã hội ngày xưa ?
a.Là người chỉ sống bằng nghề viết câu đối
b.Là người nho học nhưng không đỗ đạt ,sống thanh bần giữa những người dân thường bằng nghề dạy học
c.Oâng đồ là người đỗ đạt nhưng thất thế phải đi viết câu đối
d.Tất cả đều đúng
5.Hai câu thơ “Lá vàng rơi trên giấy ;Ngoài trời mưa bụi bay” là:
a.Những câu thơ tự sự
b.Những câu thơ miêu tả
c.Những câu thơ mượn cảnh ngụ tình
d.Tất cả đều đúng
5.Dặn dò :Học thuộc bài thơ, làm các bài tập còn lại vào vở,chuẩn bị bài tiếp theo
Rút kinh nghiệm :