Vì không tập trung làm sáng tỏ luận tính thống nhất về chủ đề ®iÓm cÇn chøng minh Bµi tËp 3: Bµi tËp 3: - Có các ý lạc chủ để : e, h - Còn lại 5 ý hợp với chủ đề nhưng so cách diễn đạt c[r]
Trang 1tuần 1
Soạn: Bản chính
Lớp:
Văn bản: Tôi đi học ( Thanh Tịnh )
A/ Mục tiêu cần đạt :
1 Kiến thức:
- Giúp HS cảm nhận được tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật tôi trong
buổi tựu trường lần đầu tiên
- Thấy được ngòi bút văn xuôi đầy chất thơ, gợi dư vị trữ tình mang mác của Thanh
Tịnh
2 Kĩ năng:
- Rèn kỹ năng đọc, cảm nhận, phân tích văn bản tự sự giàu chất trữ tình
3 Thái độ:
- Giáo dục tình cảm trân trọng kỉ niệm trường sở
B/ Chuẩn bị :
* Gv: SGK , SGV, tài liệu tham khảo, bảng phụ.
* HS: Đọc và trả lời các câu hỏi trong bài
C/ Phương pháp
- Đọc sáng tạo, vấn đáp , trao đổi , giảng bình, hoạt động nhóm, cá nhân
D/ Tiến trình bài dạy
I ổn định tổ chức:
II./ Kiểm tra bài cũ:
- Kiểm tra việc chuẩn bị sách vở đồ dùng bộ môn và việc soạn bài của học sinh.
III Bài mới
* Gv: Trong cuộc đời mỗi người, những kỉ niệm tuổi học trò thường được lưu giữ bền
lâu trong kí ức Đặc biệt, càng đáng nhớ hơn là các kỉ niệm của ngày tựu trường đầu
tiên Truyện ngắn “ Tôi đi học” diễn tả cảm xúc ấy ở nhân vật tôi, gieo vào lòng ta nỗi
niềm bâng khuâng, bao rung động nhẹ nhàng trong sáng Hôm nay cô cùng các em tìm
hiểu truyện ngắn " Tôi đi học" để cùng Thanh Tịnh sống lại những kỉ niệm mơn man
của buổi tựu trường đầu tiên ấy
Trang 2Hoạt động 1: Hướng dẫn H tìm hiểu tác giả - tác phẩm
? Căn cứ vào chú thích SGK em hãy gt về nhà văn Thanh
Tịnh?
HS: T bày dựa theo chú thích/sgk/8
* Gv: cho HS quan sát chân dung tác giả Thanh Tinh và
khắc sâu:
- Tên thật là Trần Văn Ninh, lên 6 tuổi được đổi là Trần
Thanh Tịnh
- Mảnh đất quê hương với thiên nhiên thơ mộng buồn lặng,
với những điệu nam ai, Nam bình, mái nhì, mái đẩy trên
sông nước đã ảnh hưởng sâu sắc đến hồn thơ của Thanh
Tịnh Sáng tác của ông từ thơ đến truyện đều đậm chất trữ
tình, toát lên vẻ đẹp đằm thắm và trong sáng
- Ông đã có mặt trên khá nhiều lĩnh vực: Truyện ngắn, thơ,
ca dao, bút kí văn học Song có lẽ thành công hơn cả là
truyện và thơ
- Văn của ông nhẹ nhàng mà thấm sâu, mang dư vị vừa ngậm
ngùi buồn thương, vừa ngọt ngào, quyến luyến T.yêu lai
láng man mác đối với làng quê thơ mộng trong những đêm
trăng sáng trên sông nước, niềm đồng cảm với những con
người có tâm hồn mộc mạc mà đằm thắm đẫ làm nên sức hẫp
dẫn riêng của nhiều trang văn Thanh Tịnh “Tôi đi học” là 1
truyện ngắn như thế
? Hãy giới thiệu khái quát về tác phẩm “ Tôi đi học "?
HS: Truyện ngắn đậm chất hồi kí in trong tập “quê mẹ”, xuất
bản 1941
Gv: Hướng dẫn H đọc bài và chú thích từ khó
- Đây là 1 bài văn bản tự sự giàu chất trữ tình ->
Đọc với giọng nhẹ nhàng, sâu lắng, ngọt ngào
- Giọng tự truyện, cảm xúc hồi hộp, bỡ ngỡ
Gv: Đọc mẫu từ đầu -> “ Như 1 làn mây lướt ngang trên
ngọn núi.”
HS 1: Đọc tiếp -> Lòng tôi vẫn không cảm thấy xa nhà hay
xa mẹ tôi chút nào hết
HS2: Đọc phần còn lại của văn bản
? Em đã chuẩn bị ở nhà, hãy cho biết thế nào là: Ông đốc,
Bất giác, Lạm dụng?
HS: Giải thích -> còn lại các chú thích khác theo dõi trong
SGK
? Truyện ngắn “Tôi đi học” có bố cục khác với những
tr.ngắn em đã biết ở điểm nào ?
I/ Giới thiệu tác giả -Tp
1 Tác giả ( 1911-1988)
2 Tác phẩm
- Truyện ngắn đậm chất hồi
kí - In trong tập “ Quê mẹ”- 1941
3 Đọc và chú thích
II/ Đọc hiểu văn bản
1 Kết cấu- bố cục :
Trang 3HS: - Đây là 1 truyện ngắn tuy không có nhiều sự kiện,
nhân vật, xung đột mà toàn tác phẩm là những kỉ niệm mơn
man của buổi tựu trường đầu tiên được tái hiện theo dòng hồi
tưởng của kí ức mà yếu tố xuyên suốt là dòng cảm xúc thiết
tha nguyên khiết tuổi học trò trong buổi tựu trường đầu tiên
? Truyện được kể theo trình tự nào ?
HS: PBYK như bảng chính.
? Qua dòng hồi tưởng ấy, tg muốn diễn tả điều gì ?
HS: Cảm xúc và tâm trạng của NV tôi trong buổi tựu trường
đầu tiên
* Gv: -Xuyên xuốt toàn bộ TP là những kỉ niệm mơn man
của buổi tựu trường qua hồi tưởng của tác giả Đó cũng chính
là chủ đề của TP.-> Phân tích văn bản
HS : Đọc phần 1 của VB ( từ đầu -> “ như 1 làn mây lướt
ngang trên ngọn núi.”
? Kỉ niệm về buổi tựu trường đầu tiên của NV tôi được
miêu tả ở những thời điểm nào ?
HS: Q.sát toàn bộ TP chỉ ra các thời điểm:
- Khi cùng mẹ trên đường tới trường
- Lúc ở sân trường
- Khi ngồi trong lớp học
?Những kỉ niệm lần đầu tiên đi học được gắn với thời gian,
kgian cụ thể nào ? Vì sao thời gian, kgian ấy lại trở thành
KN (.) trí tưởng tượng của tôi ?
H: - (t) :1 buổi mai đầy sương
- Kg : con đường dài và hẹp
-> Đó là thời điểm, nơi chốn gần gũi, quen thuộc gắn liền
với tuổi thơ, gắn với t/y q.hương
? Đọc lại những câu văn đầu của VB và NX cái đặc sắc,
cái hay của những câu văn đó ?
HS : Ngay từ những dòng đầu của TP, những câu văn thấm
đẫm chất trữ tình như một cánh cửa dịu dàng mở ra dẫn
người đọc vào một th/giới đầy ắp những sự việc, những con
người, những cung bậc t/c đẹp đẽ trong sáng, đáng nhớ
? Tìm câu văn MT tâm trạng, cảm xúc của NV tôi ?
HS: Thảo luận : Dùng bút chì gạch chân từ ngữ quan trọng
+ Cảm nhận con đường làng vốn quen thuộc tự nhiên
thấy lạ, cảnh vật đều thay đổi
+ Cảm thấy mình đứng đắn trang trọng trong bộ quần áo
với mấy quyển vở mới trên tay
+ Thận trọng nâng niu mấy quyển vở, vừa lúng túng, vừa
muốn thử sức, muốn kiểm định mình khi xin mẹ được cầm cả
bút thước như các bạn khác
? Hãy chỉ ra ý nghĩa của 2 chi tiết sau:
- Truyện được kể theo dòng hồi tưởng từ hiện tại nhớ về quá khứ với trình tự thời gian
2 Phân tích
a/ Tâm trạng của nv tôi
trong buổi tựu trường đầu tiên
* Khi cùng mẹ đi trên
đường tới trường
Trang 4- Con đường quen lạ
- Cảm thấy trang trọng
HS: đó là dấu hiệu sự đổi khác (.) t/c và nhận thức của cậu
bé
-> Tất cả những cảm giác ấy do một sự kiện quan trọng hôm
nay tôi đi học
? Qua những chi tiết học, em cảm nhận được tâm trạng,
cảm giác của nv tôi lúc này ntn?Vì sao tôi có tâm trạng đó
?
HS: - Đó là cảm giác hồi hộp lạ thường, vì đối với một em bé
mới chỉ biết chơi đùa qua sông thả diều, ra đồng chạy nhảy
với các bạn, hôm nay đi học quả là sự kiện lớn, một bước
ngoặt của tuổi thơ Vì thế hôm nay cậu cảm thấy mình đứng
đắn chững trạc trang trọng hơn trong bộ quần áo mới, vì thế
tôi muốn thử sức mình Cảm giác này được tg ghi lại thật tinh
tế, chân thực
? Em có cảm nhận gì về nhân vật “ tôi” trong phần đầu của
truyện ngắn này?
HS: Ngây thơ, hồn nhiên, đáng yêu.
Tiết 2:
Kiểm tra bài cũ:
? Nhân vật tôi đã có tâm trạng ntn khi cùng mẹ trên đường
tới trường? Qua đó em thấy nhân vật tôi là người ntn?
* Yêu cầu:
- Cảm giác, tâm trạng:
+ hồi hộp, phấn chấn, náo nức lạ thường
+ đứng đắn chững chạc, trang trọng hơn
-> Sự thay đổi lớn: tôi đi học
-> Những cảm giác tinh tế, chân thực
-> Nhân vật tôi là 1 cậu bé ngây thơ hồn nhiên đáng yêu
HS: Đọc đoạn văn: “ trước sân trường” -> “ cả ngày cơ mà”
? Cảnh sân trường Mĩ Lí lưu lại (.) tâm trí tôi có gì nổi bật
? Cảnh tượng ấy p/á điều gì ?
HS: Bỗng thấy sân trường hôm nay dày đặc cả người, ai
cũng áo quần sạch sẽ gương mặt vui tươi sáng sủa
- Nhìn ngôi trường vừa xinh xắn vừa oai nghiêm như cái đình
làng Hòa ấp -> p/á không khí đặc biệt cuả ngày hội khai
trường
? Ngôi trường được so sánh với cái đình làng, theo em sự
so sánh ấy có ý nghĩa ntn ?
H: Diễn tả CX trang nghiêm về mái trường và đề cao tri thức
con người trong trường học
- Câu văn thấm đẫm chất trữ tình Cảm giác, tâm trạng: hồi hộp, phấn chấn, náo nức lạ thường-> đứng đắn chững chạc, trang trọng hơn-> Sự thay đổi lớn: tôi đi học
-> Những cảm giác tinh tế, chân thực
=> Cậu bé ngây thơ, hồn nhiên, đáng yêu
* Khi đứng giữa sân trường
- Cảm thấy ngôi trường vừa cao, vừa sạch sẽ, vừa oai nghiêm
Trang 5? Cảm xúc, t/trạng của NV tôi cũng như các bạn nhỏ khác
lúc này được MT ntn ?
HS:
- Cảm thấy mình nhỏ bé đâm ra lo sợ vẩn vơ, bỡ ngỡ đứng
nép bên người thân, chỉ dám nhìn một nửa hay chỉ dám đi
từng bước nhẹ
- Họ như những con chim non e sợ
- Khi hồi trống thúc vang học trò cũ bước vào lớp thì cái
cảm giác chơ vơ ập đến khiến chú bé và các cậu trò mới đều
lúng túng
- Khi ông đốc đọc tên từng người, tôi cảm thấy như quả tim
tôi ngừng đập đến quên cả mẹ đứng sau tôi Khi nghe gọi đến
tên tôi tự nhiên giật mình lúng túng
Được mọi người ngắm nhìn nhiều hơn hết, đã lúng túng
chúng tôi càng lúng túng hơn
- Bỗng cảm thấy sợ khi sắp rời bàn tay mẹ Những tiếng
khóc nức nở hay thút thít cứ bật ra tự nhiên như phản ứng dây
chuyền Cảm thấy chưa lần nào xa mẹ như lần này
? Chỉ ra cái hay của h/ả s.sánh “ Họ như con chim e
sợ” ?
HS : Sự so sánh chính xác, sinh động, tinh tế -> MT đúng
t/trạng của các em nhỏ lần đầu tiên tới trường
* Gv: Câu văn gợi sự liên tưởng về một thời tuổi thơ đứng
dưới mái trường mến yêu Mỗi một học trò hồn nhiên
ngây thơ như một cánh chim đầy khát vọng với biết bao
bồi hồi lo lắng nhìn bầu trời tri thức cao rộng, chân trời
học vấn mênh mang.
? Trong những từ ngữ MT tâm trạng, Từ nào được lặp đi
lặp lại nhiều lần nhất? hãy phân tích tác dụng cảu việc lặp
từ đó?
H: Riêng từ lúng túng điệp tới 4 lần:
+ Chung quanh là những cậu bé vụng về l túng như tôi cả
+ Nghe gọi đến tên tôi tự nhiên giật mình và lúng túng
+ Chúng tôi được người la ngắm nhìn đã lúng túng, càng
lúng túng hơn
-> Đây là một từ có ý nghĩa khái quát, giúp ta hiểu sâu thêm
nỗi lòng của nhân vật và tài năng của nhà văn trong việc
diễn tả tinh tế cái vụng về, bỡ ngỡ, nỗi sợ sệt, lo âu của
những đứa trẻ
? Có nhận xét cho rằng : Tiếng khóc của các cậu trò nhỏ
như một phản ứng dây truyền, rất tự nhiên, rất ngây thơ,
giàu ý nghĩa Theo em nhận xét đó có đúng không? Hãy
giải thích?
Trang 6HS: Thảo luận-> trình bày
- Vừa lúc nãy, trên đường tới trường các cô còn náo nức,
muốn tỏ ra mình đã lớn, cũng vừa lúc nãy, cảm thấy hãnh
diện vì nhiều người chú ý, mà giờ đây lại khóc -> tiếng khóc
như p/ ứng dây chuyền rất tự nhiên, ngây thơ và rất giàu ý
nghĩa:
+ Đó là tiếng khóc của sự nuối tiếc những ngày chơi đùa
thoải mái, sự lưu luyến những người thân
+ Cũng là tiếng khóc của sự e sợ trước một thời kì thử thách,
trước không ít khó khăn của thế giới học đường hay đây là
tiếng khóc của niềm vui, niềm quan tâm để bước vào một thế
giới khác lạ đầy hẫp dẫn
+ Báo hiệu sự trưởng thành
? Nhận xét từ ngữ và bpháp MT của tg (.) đv trên? Qua
đó tg đã làm nổi bật t.trạng của NV tôi ntn?
HS: Tg đã sử dụng một loạt động từ đặc tả tâm trạng, cảm
giác như: cảm giác ngập ngừng, e sợ, bỡ ngỡ, rụt rè, lúng
túng dềnh dàng, run run -> MT tinh tế, chân thực, chính xác
t/trạng của NV tôi
* Gv bình:
- Một lần nữa ta lại thấy cây bút văn xuôi Thanh Tịnh
truyền cảm biết bao, trữ tình biết bao, thấu tỏ lòng người
biết bao! Ta thấy ông đâu phải là viết văn mà đang sống
lại những kỉ niệm của chính mình, Ông giãi bày tuổi thơ
của chính mình Những kỉ niệm ấy trong sáng chân thực
đến vô cùng.
? Tâm trạng của NV tôi trong đoạn văn gợi trong lòng
người đọc suy nghĩ gì ?
HS: Tự do phát biểu ý kiến của mình
* Gv: phút cuối của buổi tựu trường CX của NV tôi càng
trong sáng và chân thực hơn
HS: q.sát đoạn cuối: ‘ Một mùi hương lạ xông lên lớp”-> hết
? Tìm những chi tiết h/ả MT CX, t/trạng của NV tôi khi
ngồi (.) lớp học ? Tại sao nv tôi có cảm giác đó ?
HS: Thấy mùi hương lạ xông lên trong lớp bàn ghế chỗ ngồi
tự nhiên lạm nhận làm vật riêng của mình
- Nhìn người bạn không cảm thấy xa lạ chút nào
- Chăm chỉ nhìn thầy viết và lẩm nhẩm học vần
-> + Lạ bởi lần đầu tiên được vào lớp học
+ Gần gũi bởi tôi ý thức được rằng mọi thứ sẽ gắn bó,
thân thiết với mình bây giờ và mãi mãi
+T/c của tôi (.) sáng, hồn nhiên, chân thực
- Một loạt động từ đặc tả ,
MT chân thực, chính xác, tinh tế, phép s2 đặc sắc -> tâm trạng lúng túng, rụt rè,
lo lắng, sợ hãi -> Cảm xúc hồn nhiên, trong sáng của tuổi thơ
* Khi ngồi trong lớp đón giờ học đầu tiên
Trang 7? Đoạn văn kết /thúc bằng những h/ả đẹp và nhiều ý
nghĩa Đó là những h/ả nào ? Những h/ả ấy giúp em hiểu
thêm gì về NV tôi ?
HS: - Chú chim hót bay cao
- Kỉ niệm bẫy chim
- Tiếng phấn
-> Một chút buồn khi từ giã tuổi thơ, bắt đầu trưởng thành
trong nhận thức và bắt đầu vào việc học hành Phải chăng
đây là phút sang trang của1 t/hồn trẻ dại, tạm biệt thời thơ ấu
để bước vào th/giới tuổi h.trò đầy khó khăn mà biết bao hấp
dẫn
* Gv: Ngoài nhân vật tôi còn có các nhân vật khác: ông đốc,
phụ huynh, thầy giáo…
? H/ả những người lớn hiện ra trong kí ước tuổi thơ của
N/v tôi ntn?
HS: - Ông đốc: Nhìn các em vơi cặp mắt hiền từ và cảm
động, lời nói khẽ khàng đầy yêu thương, lại tươi cười nhẫn
nại dỗ dành các em khóc vì phải xa mẹ
- Thầy giáo: Gương mặt tươi cười đón các em trước cửa
lớp
- Phụ huynh: Dẫn các em đến trường chu đáo
- Mẹ ân cần dịu dàng
? Em có cảm nhận ntn về t/c của những người lớn đối với
những em bé lần đầu đi học ?
HS: Trình bày
* Gv: Nếu ví các em nhỏ ngày đầu tiên đi học là những cánh
chim đang chập chững rời tổ để bay vào bầu trời bao la đầy
nắng và gió thì cha mẹ, thầy cô chính là những bàn tay nâng
đỡ , những làn gió đưa, những tia nắng soi đường để cánh
chim được cất lên mạnh dạn khoáng đạt trên bầu trời Nhờ
những bàn tay, những làn gió mát, những tia nắng chứa chan
tình thương và trách nhiệm ấy, cậu học trò trong câu chuyện
này đã nhanh chóng hoà nhập vào cái thế giới kì diệu của
mái trường
Hoạt động 3: Tổng kết
? Cảm nhận của em về tâm trạng của NV tôi trong ngày
tựu trường đầu tiên ?
? Truyện kể lại buổi tựu trường đầu tiên của tác giả, ngỡ
như không có gì mà lại rất xúc động, gợi cảm Đó là nhờ
những giá trị nghệ thuật đặc sắc nào?
- Xốn sang những cảm giác lạ, quen, ngỡ ngàng, gần gũi
-> kỉ niệm đẹp chân thực trong sáng đến vô cùng
b H/ả những người lớn trong buổi học đầu tiên của các em
- Tất cả đều dịu dàng, yêu thương, chăm chút, khuyến khích các em
III/ Tổng kết
1.Nội dung :
2 Nghệ thuật :
Trang 8* Gv gợi ý: Bố cục, PTBĐ, biện pháp tu từ, giọng điệu ntn ?
HS : Trình bày
- Bố cục theo dòng hồi tưởng với trình tự thời gian
- Kết hợp hài hoà giữa kể, miêu tả, b/c
- Ngòi bút giàu chất thơ, so sánh tinh tế, đặc sắc; giọng điệu
hồn nhiên đằm thắm
-> chất trữ tình man mác, êm dịu
? Trong truyện ngắn này tác giả sử dụng rất nhiều h/ả so
sánh để diễn tả t 2 , cảm giác Em hãy tìm và phân tích các
h/ả so sánh ấy?
HS: - Những h/ả so sánh:
+ Tôi quên thế nào được như mấy cành hoa tươi
mỉm cười giữa bầu trời quang đãng"
+ ý nghĩ ấy thoáng qua trong trí tôi nhẹ nhàng như 1
làn mây núi
+Họ như những con chim non
-> So sánh nên thơ, tinh tế, những cái trừu tượng ( Cảm giác,
ý nghĩ) đã được so sánh bằng những h/ả cụ thể ( cành hoa,
làn mây) biểu hiện nét dịu dàng , trong sáng và khát vọng
vươn tới của một tâm hồn trẻ thơ
- Có những so sánh gần gũi và dễ hiểu
+ Trường Mĩ Lí như cái đình làng
+ Họ như con chim non đứng bên
-> Những so sánh ấy khiến cho ngôi trường và cậu học trò
mới hiện ra trước mắt thật cụ thể và gợi cảm
-> Nó vừa diễn tả đúng tâm trạng nhân vật, vừa gợi cho
người đọc liên tưởng về một thời ấu thơ đứng giữa mái
trường thân yêu Mái trường đẹp như một cái tổ ấm, mỗi học
trò ngây thơ hồn nhiên như một cánh chim đầy khát vọng
* Gv Chốt lại:
- Các so sánh trên xuất hiện ở những thời điểm khác nhau
để diễn tả tâm trạng cảm xúc của nhân vật tôi Đó là
những so sánh giàu h/ả, giàu sức gợi cảm được gắn với
cảnh sắc thiên nhiên tươi sáng, trữ tình.
Nhờ những h/ả so sánh ấy mà cảm giác ý nghĩ của nhân
vật được người đọc cảm nhận cụ thể, rõ ràng hơn ->
Truyện ngắn thêm man mác chất trữ tình trong trẻo.
=> Đó chính là nội dung của phần ghi nhớ-> HS đọc ghi nhớ
SGK
Hoạt động 4: Luyện tập
? Câu hỏi 1- SGK/ 9
Gv: h/dẫn HS tổng hợp, khái quát lại những dòng Cảm xúc,
3 Ghi nhớ
IV/ Luyện tập
Trang 9tâm trạng củaạnhan vật tôi thành các bước theo trình tự (t)
- Chú ý sự k/hợp giữa 3 p/thức b/đạt
? Tình cảm nào được khơi gợi, bồi đắp khi em đọc truyện
Tôi đi học
HS : Tự bộc lộ
? Em học tập được gì từ nghệ thuật kể chuyện của nhà văn
Thanh tịnh?
HS : Muốn kể chuyện hay, cần có nhiều kỉ niệm đẹp và
giầu cảm xúc
IV/ Củng cố:
? Phát biểu cảm nghĩ về dòng cảm xúc của nhân vật tôi?
a, Dòng cảm xúc ấy diễn biến ntn trong buổi tựu trường lần đầu tiên?
- Diễn ra theo trình tự thời gian
+ Khi cùng mẹ đi trên con đường -> trường
+ khi đứng giữa sân trường, nghe gọi tên, rời bàn tay mẹ
+ Khi vào lớp học
b, Dòng cảm xúc bộc lộ ra sao?
- Thiết tha: Gắn bó với KN thời ấu thơ trong buổi tựu trường đầu tiên; yêu quí, nhớ sâu sắc, thấm thía
- Trong trẻo, hồn nhiên, ngây thơ, thánh thiện
V/ Hướng dẫn về nhà:
? Hãy tìm và phân tích các hình ảnh so sánh được nhà văn vận dụng trong truyện ngắn?
Gợi ý: - Tôi quên quang đãng
- ý nghĩa ấy ngọn núi
- Họ như con chim non cành lạ
=> Các so sánh xuất hiện ở những thời điểm khác nhau để diễn tả cảm xúc của nhân vật tôi đây là cách so sánh giầu hình ảnh, giầu sức gợi cảm được gắn với cảnh sắc thiên nhiên sáng tươi trữ tình -> ý nghĩ của nhân vật tôi được cảm nhận cụ thể, truyện ngẵn giầu chất thơ hơn
? Viết bài văn ghi lại ấn tượng đẹp trong buổi tựu trường đầu tiên
* Gợi ý:
- Ghi lại những chi tiết làm em xúc động nhất, một cách chân thành, tự nhiên như : Tối
đó cả nhà, bản thân ra sao? Dậy sớm hay muộn, ai đưa đi học, trên đường thấy những gì? đến trường chứng kiến cảnh gì? Bộc lộ cảm xúc của mình
- Soạn: Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ
? Giải nghĩa từ: Động vật, thú, chim, cá, bút điện, chất đố, nhìn, đánh
E/ Rút kinh nghiệm:
Trang 10Soạn:
Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ
A/ Mục tiêu cần đạt :
1 Kiến thức:
- Giúp học sinh hiểu rõ cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ và mối q hệ về cấp độ khái
quát của nghĩa từ ngữ
2 Kĩ năng:
- Rèn kỹ năng tư duy trong việc nhận thức mối quan hệ giữa cái chung và cái riêng
3 Thái độ:
- Nghiêm túc trong cách dùng nghĩa của từ ngữ
B/ Chuẩn bị :
* Gv: SGK , SGV, tài liệu tham khảo, bảng phụ.
* HS: Đọc và trả lời các câu hỏi trong bài
C/ Phương pháp
- Phân tích ngôn ngữ, rèn luyện theo mẫu, định hướng giao tiếp, quy nạp
D/ Tiến trình bài dạy
I.ÔĐTC
II Bài cũ :
- Kiểm tra việc chuẩn bị sách vở đồ dùng bộ môn và việc soạn bài của học sinh.
III Bài mới
* Gv: Trong chương trình ngữ văn lớp 7, các em đã được đọc 2 mối quan hệ của nghĩa
từ ngữ đó là quan hệ đồng nghĩa, quan hệ trái nghĩa Trong bài học này cô giới thiệu
thêm một quan hệ khác về nghĩa của từ ngữ đó là mối quan hệ bao hàm, nghĩa là cấp
độ khái quát của nghĩa từ ngữ
Hoạt động 1: Hướng dẫn H tìm hiểu KN
* Gv: Treo bảng phụ vẽ sơ đồ TN SGK ( 10) và yêu
cầu H quan sát sơ đồ và trả lời câu hỏi sau
? Nghĩa của từ " Động vật " rộng hơn hay hẹp hơn
nghĩa của các từ : thú, chim, cá ? Vì sao?
HS:
-Nghĩa của từ Động vật rộng hơn nghĩa của từ: thú,
chim, cá vì:
- Nghĩa của từ “ Động vật” : có cảm giác và tự vận
động được Thú , chim, cá đều là động vật Phạm vi
nghĩa của từ “ Động vật” bao hàm phạm vi nghĩa của
các từ: thú, chim, cá
Gv: Nghĩa của từ “ thú” rộng hơn hay hẹp hơn
I/ Từ ngữ nghĩa rộng, từ ngữ
nghĩa hẹp
1.Ví dụ : SGK/ 10
2 nhận xét
- Nghĩa của từ " động vật" rộng
hơn nghĩa của các từ: Thú, chim, cá
- Voi, hươu là những từ ngữ có