- Đọc đoạn văn SGK/ 42 Đọc diễn cảm * Tìm caùc caâu vaên coù pheùp so saùnh: GVgợi ý: Đọc kĩ các câu văn có phép so sánh trên đọc thầm và hãy cho biết sự vật nào được đem ra so sánh và[r]
Trang 1Tuần 22 :
Tiết 85:
Ngày soạn : 10/ 02 / 2008
Ngày dạy : 13/02/2008 *-Võ
Quảng-* A.MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:* Giúp học sinh:
- Cảm nhận được vẽ đẹp phong phú, hùng vĩ của thiên nhiên trên sông Thu Bồn và vẽ đẹp của con người lao động được miêu tả trong bài
- Rèn kĩ năng đọc, kể tóm tắt, phân tích, cảm thụ một tác phẩm văn xuôi miêu tả đặc sắc
- Giáo dục HS tình yêu thiên nhiên, yêu quê hương, yêu con người lao động, tình yêu cuộc sống
B.CHUẨN BỊ:
1.GV : -Tích hợp với phần TLV ở bài “ Quan sát, tưởng tượng…” và bài “ Phương pháp tả cảnh”;với phần
tiếng việt ở biện pháp so sánh; bài “ Rèn luyện chính tả"
2.HS: Đọc kĩ bài văn và trả lời các câu hỏi phần đọc hiểu văn bản SGK.
C.TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG :
1.Ổn định :
2.Bài cũ:
- Tóm tắt truyện: “ Bức tranh của em gái tôi”
- Nêu nội dung, nghệ thuật của truyện ( Qua truyện em rút ra được bài học gì cho bản thân mình.)
3.Bài mới:
Văn bản “ Sông nước Cà Màu” Đoàn Giỏi đã giúp ta thấy được cảnh sắc phong phú, tươi đẹp của vùng đất cực Nam tổ quốc thì với văn bản “ Vượt thác” trích truyện: “ Quê nội” Võ Quãng lại đưa chúng ta ngược dòng sông Thu Bồn, thuộc miền trung Trung bộ đến tận thượng nguồn Bức tranh phong cảnh sông nước và cảnh vượt thác ntn ta sẽ tìm hiểu
Hoạt động 1 : * Dựa vào chú thích * em hãy trình bày
những hiểu biết của em về tác giả?
? Nêu xuất xứ của bài văn?
Hoạt động 2 : - Đọc văn bản và tìm hiểu chú thích sgk.
- Tìm hiểu một số từ khó SGK; đặc biệt các chú thích:
1,6,7, 10, 12…
- Tóm tắt đoạn trích
? Bài văn được miêu tả theo trình tự nào?
? Người miêu tả đứng ở vị trí nào?
? Bài văn chia làm mấy phần? Nội dung của từng phần?
HS: Đọc lại đoạn 1: Từ đầu -> “ vượt nhiều thác nước”
? Tìm những từ ngữ và chi tiết miêu tả cảnh thiên nhiên ở
vùng đồng bằng?
? Em có nhận xét gì về cảnh thiên nhiên ở hai bên bờ
sông qua cách miêu tả của tác giả? >Sinh động, đầy sức
sống
- Quan sát tiếp đoạn truyện 2
? Ở vùng có nhiều thác ghềnh thiên nhiên có gì thay đổi?
? Ở đoạn sông có nhiều thác õ, tác giả đã chọn tả những
hình ảnh nào?
? Để miêu tả cảnh dòng sông, tác giả đã dùng những biện
pháp nghệ thuật gì?
? Qua đoạn sông có nhiều thác ghềnh, cảnh vật hiện ra
như thế nào?
I.Tìm hiểu chung.
1.Tác giả:
2.Tác phẩm:
(* Chú thích * SGk/39)
II.Đọc – hiểu văn bản:
1.Đọc & tìm hiểu chú thích:
2.Tóm tắt : 3.Bố cục:
4.Phân tích:
a/Cảnh thiên nhiên:
+ Cảnh hai bên bờ sông:
- Những bãi dâu trải ra bạt ngàn
- Những chòm cổ thụ dáng mãnh liệt đứng trầm ngâm lặng nhìn xuống nước
- Núi cao độ ngột hiện ra
- Những cây to như những cụ già…
Nhân hóa, so sánh, từ láy gợi hìnhù Cảnh êm đềm, hiền hoà, thơ mộng, trù phú và bình yên
+ Cảnh dòng sông :
- Thuyền chất đầy cau tươi, dâu, mây…xuôi
Trang 2? Em có nhận xét gì về cách dùng nghệ thuật của tác
giả?
? Qua đó em thấy cảnh thiên nhiên ở đây ntn?
- Chú ý quan sát đoạn 2, 3
? Tìm những chi tiết miêu tả ngoại hình của DHT?
? Dượng Hương Thư được so sánh với hình ảnh nào?
? Cách so sánh như thế có tác dụng gì trong việc miêu tả
ngoại hình của nhân vật?
? Nhà văn đã chú ý miêu tả những động tác nào của
Dượng Hương Thư trong cuộc vượt thác
? Tác giả dùng những biện pháp nghệ thuật gì? về cách
dùng từ, sử dụng câu ?
? Qua cách miêu tả trên em hình dung Dượng Hương Thư
là người như thế nào?
GV chuyển ý: Đối lập với hình ảnh Dượng Hương Thư
lúc vượt thác là Dượng Hương Thư lúc ở nhà Đọc đoạn
văn thể hiện ?
? Em cảm nhận như thế nào về thiên nhiên và con người
lao động được miêu tả qua bài văn?
? Nêu những nhận xét của em về giá trị nghệ thuật trong
cách tả cảnh, tả người của tác giả?
> ghi nhớ SGK/ 41(Tổng kết)
Hoạt động 3 : Hướng dẫn luyện tập.
- Đọc và chỉ rõ yêu cầu bài tập 1
GV: Hướng dẫn HS cách làm và cách ghi chép.
- Đọc thêm đoạn thơ “ Nước non ngàn dặm” SGK của Tố
Hữu
chầm chầm
- Nước từ trên cao phóng xuống…đứt đuôi rắn
- Chiếc sào …cong lại
- Nước bị cản văng bọt tứ tung,thuyền vùng vằng…trụt xuống
dòng sông cứ chảy quanh co dọc những núi cao sừng sững
so sánh, động từ mạnh gợi hình Đoạn sông hiểm trở, dữ dội và nguy hiểm
b/ Hình ảnh Dượng Hương Thư trong cuộc vượt thác:
+ Ngoại hình:
- Cởi trần như một pho tượng đồng đúc
- Các bắp thịt cuồn cuộn, hai hàm răng cắn chặt, quai hàm bạnh ra, cặp mắt nảy lửa
So sánh, từ ngữ gợi hình Dáng vẽ mạnh khoẻ, vững chắc
+ Động tác:
- Co người, phóng chiếc sào xuống lòng sông
- Ghì chặt trên đầu sào, chiếc sào cong lại
- Thả sào, rút sào…nhanh như cắt Ghì trên ngọn sào
So sánh,miêu tả Hành động mạnh mẽ, quả cảm, hùng dũng, là người chỉ huy dày dạn kinh nghiệm
III.Tổng kết : (Ghi nhớ SGK/ 41) IV.Luyện tập:
Bài 1: Nêu những nét đặc sắc về phong cảnh
thiên nhiên được miêu tả và nghệ thuật miêu tả trong hai bài: “ Sông nước Cà Mau” và
“Vượt thác”
4 Hướng dẫn về nhà:
* Hướng dẫn học bài: Học bài so sánh.Nắm k/n so sánh và cấu tạo của phép so sánh Hoàn thành bài tập.
* Hướng dẫn soạn bài:
- Soạn bài “ So sánh (t t ); Chú ý đọc kĩ các ví dụ SGK và trả lời câu hỏi phía dưới
5.Rút kinh nghiệm :
Trang 3
Tuần: 22
Tiết: 86
NS: 3/ 2 / 2007
ND:
AMỤC TIÊU CẦN ĐẠT:* Giúp học sinh:
- Nắm được hai kiểu so sánh cơ bản, so sánh ngang bằng, so sánh không ngang bằng
- Hiểu được các tác dụng chính của so sánh
- Rèn luyện kĩ năng tạo lập một số phép so sánh thuộc hai kiểu trên
- Nhận diện phép so sánh trong nói và viết
B.CHUẨN BỊ:
1.GV: - Bảng phụ ví dụ
- Tích hợp với phần văn qua bài: “ Vượt thác”; với phần TLV ở bài “ Quan sát, tưởng tượng…” và bài “ Phương pháp tả cảnh”; với phần tiếng việt ở bài “ Rèn luyện chính tả”
2.HS: Đọc kĩ bài văn và trả lời các câu hỏi phần đọc hiểu văn bản SGK.
C.TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG
1 Ổn định :
2 Bài cũ: - Kiểm tra 15 phút
- So sánh là gì? Cho ví dụ? (0,5đ)
- Nêu mô hình cấu tạo đầy đủ của phép so ánh? Điền vào mô hình cấu tạo của phép so sánh trong ví dụ sau: - Tàu lá dầu như cái quạt nan che lấp cả thân cây.(0,5đ)
3.Bài mới:
** Tiết trước chúng ta đã được tìm hiểu về phép tu từ so sánh Vậy so sánh thường có mấy kiểu, so sánh có tác dụng gì? Bài học hôm nay sẽ tìm hiểu những kiến thức đó
** Hướng dẫn h/s tìm hiểu các kiểu so sánh.
- Đọc ví dụ SGK/ đoạn thơ của Trần Quốc Minh
* Tìm phép so sánh trong khổ thơ? Có mấy phép so sánh?
Là những phép nào?
* Tìm những từ ngữ chỉ ý so sánh trong các phép trên?
* Lần lượt trong từng phép so sánh em chỉ rõ đâu là sự vật
được so sánh? Đâu là vật dùng để so sánh? > Sự vật được
so sánh: Những ngôi sao, mẹ; Sự vật dùng để so sánh: Mẹ
đã thức, ngọn gió
GV: Ở phép so sánh 1, sự vật được so sánh kí hiệu là A,
còn sự vật dùng để so sánh â kí hiệu là B; “ chẳng bằng” là
từ dùng để so sánh Tương tự “ là” cũng là từ dùng để so
sánh Vậy theo mô hình cấu tạo có nghĩa là:
- Phép so sánh 1: A chẳng bằng B
- Phép so sánh 2: A là B
HS thảo luận theo câu hỏi sau : Từ dùng để so sánh trong
hai phép so sánh trên có gì khác nhau?
- Đại diện nhóm trả lời,
GV: Nhận xét (2 nhóm) ; thu phiếu học tập, nhận xét, chốt
kiến thức
* Từ việc phân tích ví dụ trên em cho biết có mấy kiểu so
sánh ta thường gặp ? Đó là những kiểu nào?
* Từ đó ta có thể tìm thêm một số từ ngữ khác chỉ sự so
I Các kiểu so sánh
1.Phân tích ví dụ :
Những ngôi sao thức ngoài kia
A Chẳng bằng mẹ đã thức vì chúng con
B
So sánh không ngang bằng Mẹ là ngọn gió…
So sánh ngang bằng
Trang 4sánh ngang bằng, so sánh không ngang bằng? >(2kiểu so
sánh)
- So sánh ngang bằng: như, tựa, là, bao nhiêu, bấy
nhiêu
- So sánh không ngang bằng: hơn, chẳng bằng, kém
VD: + Quê hương là chùm khế ngọt
+ Qua đình ngả nón trông đình
Đình bao nhiêu ngói thương mình bấy nhiêu
+ Viên phấn này dài hơn viên phấn kia
+ Thà rằng ăn bát cơm rau
Còn hơn cá thịt nói nhau nặng lời
- Đọc to mục ghi nhớ ( SGK/42)
** Hướng dẫn tìm hiểu tác dụng của phép so sánh.
- Đọc đoạn văn SGK/ 42 ( Đọc diễn cảm)
* Tìm các câu văn có phép so sánh:
GVgợi ý: Đọc kĩ các câu văn có phép so sánh trên ( đọc
thầm) và hãy cho biết sự vật nào được đem ra so sánh và
so sánh trong hoàn cảnh nào? > Sự vật được đem ra so
sánh là: Chiếc lá (Vật vô tri, vô giác)
- So sánh trong hoàn cảnh: đã rụng ( Đã rời cành, hết
nhựa, kết thúc một kiếp sống theo quy luật của tự nhiên.)
* Em thử phát biểu cảm nghĩ của mình sau khi đọc đoạn
văn ấy? Đoạn văn hay, giàu hình ảnh, gợi cảm xúc,
trân trọng ngòi bút tài hoa, tinh tế của tác giả
* Nhờ đâu mà em có được những cảm nghĩ ấy?
GV gợi ý: Chỉ là một chiếc lá mà có đủ các cung bậc tình
cảm: Vui, buồn của con người được gửi gắm trong đó Em
có nhận xét gì về tài năng NT của tác giả Khái Hưng?
Sử dụng phép so sánh linh hoạt và tài tình Tạo ra những
hình ảnh cụ thể, sinh động giúp người đọc, người nghe dễ
hình dung về sự vật, sự việc cụ thể, dễ nắm bắt tư tưởng,
tình cảm của người viết Cụ thể ở đoạn văn thể hiện rõ
quan niệm của tác giả về sự sống và cái chết
* Qua phân tích VD trên em thấy so sánh có tác dụng gì?
ghi nhớ 2 /tr.42
GV chuyển: Để giúp các em rèn luyện kĩ năng khi sử
dụng phép so sánh, ta chuyển sang phần luyện tập Ở
phần luyện tập ta có 3 dạng, ta sẽ tìm hiểu
** GV hướng dẫn h/s làm bài tập
- Đọc và nêu yêu cầu bài tập 1
* Bài tập có mấy yêu cầu? Là những yêu cầu gì? Xác định
câu có hiện tượng so sánh sau đó cho biết tác dụng: Thể
hiện tình cảm mãnh liệt của nhà thơ với con sông quê
hương, vừa có tác dụng gợi hình
- Hướng dẫn và làm câu a
Thảo luận nhóm câu b, c
- Nhóm 1,2,3: Câu b
- Nhóm 4, 5, 6: Câu c
- Đại diện nhóm trả lời
2.Ghi nhớ:1 (SGK/42)
II Tác dụng của phép so sánh:
1.Phân tích ví dụ :
- Có chiếc lá tựa mũi tên nhọn…
- Có chiếc lá như con chim…
- Có chiếc lá như thầm bảo rằng…
- Có chiếc lá như sợ hãi…
Gợi hình, giúp sự miêu tả thêm sinh động, cụ thể; biểu hiện tư tưởng, tình cảm
2.Ghi nhớ : 2( SGK/ 42)
III Luyện tập:
Bài 1: Chỉ ra các phép so sánh, cho biết chúng
thuộc kiểu nào và phân tích tác dụng:
a Tâm hồn tôi là một buổi trưa hè
So sánh ngang bằng
* Tác dụng: Tâm hồn( cái trừu tươngg5) ; buổi trưa hè( cái cụ thể) Gợi sự liên tưởng: Thời gian cụ thể, không gian đầy nắng gió, đầy tiếng ve và rức rỡ hoa phượng
Tâm hồn nhạy cảm, phong phú, rung động trước vẻ đẹp của thiên nhiên
b Con đi…….chưa bằng…lòng bầm Con đi…chưa bằng sáu mươi.
So sánh không ngang bằng
* Tác dụng: Thể hiện sâu sắc tình cảm của người con, của anh bộ đội đối với mẹ
c Anh đội viên mơ màng
Như nằm trong giấc mộng
So sánh ngang bằng
Bóng Bác cao lồng lộng
Aám hơn ngọn lửa hồng
So sánh không ngang bằng
* Tác dụng: Niềm vui sướng, cảm động khi được đón tình yêu thương, chăm sóc của Bác
Bài 2: a Chỉ ra các câu văn có phép so sánh
trong bài : “ Vượt thác”
Trang 5GV: Nhận xét, sửa sai, yêu cầu HS ghi vào vở.
- Đọc và nêu yêu cầu bài tập 2
- XemVB “ Vượt thác” để thực hiện yêu cầu của bài tập
- Gọi 2 HS lên bảng làm( HS khá) ( 1 HS tìm đoạn từ đầu
-> “ về loại Hoà Phước” ; 1 HS tìm đoạn còn lại.) ; HS
dưới lớp tự tìm và ghi vào vở nháp ( Hoặc dùng viết chì
gạch chân dưới câu văn đó.)
- Nêu y/c bài tập 3
- Nội dung: Tả cảnh Dượng Hương Thư đưa thuyền vượt
qua thác giữ; độ dài khoảng 3 – 5 câu; kĩ năng: Sử dụng
hai kiểu so sánh ngang bằng và so sánh không ngang
bằng
- Thuyền rẽ sóng như đang nhớ…
- Núi cao như đột ngột…
- Những động tác…nhanh như cắt
- Dượng Hương Thư giống như một pho tượng đồng đúc…giống như một hiệp sĩ của trường Sơn oai linh hùng vĩ
- Những cây to như những cụ già…
b Hình ảnh thích nhất:
- Dượng Hương Thư như… pho tượng…
* Vì: Thể hiện trí tưởng tượng phong phú của tác giả
- Nhân vật hiện lên đẹp, khoẻ, hào hùng
- Thể hiện sức mạnh và khát vọng chinh phục thiên nhiên của con người
* Bài tập về nhà: Bài tập 3.
4 Hướng dẫn về nhà:
* Hướng dẫn học bài: Xem lại bài học chương trình địa phương phần TV(Rèn luyện chính tả kì I.Nhận ra
các lỗi thường gặp để sửa lỗi
* Hướng dẫn soạn bài:
- Soạn bài : “ Chương trìnhđịa phương phần Tiếng Việt – rèn luyện chính tả.”
- Chú ý thức hiện đầy đủ các yêu cầu trong tiết luyện tập để tiết luyện tập đạt kết quả cao
Tuần: 22
Tiết: 87
Ngày soạn : 3/ 2 / 2007
Ngày dạy :
A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:* Giúp học sinh:
- Biết phân biệt, viết đúng những âm thanh dễ mắc lỗi
- Biết nhận diện chọn lọc từ ngữ có cách phát âm, cách viết gần giống nhau, điền từ vào chỗ trống thích hợp
- Rèn cho học sinh kĩ năng viết chính tả
- Giáo dục học sinh tính cẩn thận khi nghe và viết
- Cảm nhận và yêu mến sự phong phú, tinh tế và đặc sắc của ngôn ngữ tiếng Việt
B CHUẨN BỊ:
1.GV : - Tích hợp với phần Văn qua bài: “ Bài học đường đời đầu tiên.”, “ Vượt thác” và một số tác
phẩm VHDG; với phần tiếng việt ở biện pháp so sánh; chữa lỗi dùng từ
2.HS: Đọc kĩ bài văn và trả lời các câu hỏi phần đọc hiểu văn bản SGK.
C TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG:
1 Ổn định :
2 Bài cũ: GV kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh
3.Bài mới:
Khi nói và viết rất nhiều em hay mắc phải lỗi về phát âm, thanh điệu…bởi tiếng việt của chúng ta vô cùng phong phú và đa dạng Hôm nay, để giúp các em rèn luyện kĩ năng dùng từ, diễn đạt, ta tìm hiểu tiết luyện tập – rèn luyện chính tả – phần Tiếng Việt
** Hướng dẫn h/s rèn luyện chính tả.
GV :Nêu rõ cách thức thực hiện đối với từng bài
tập
GV: Nêu rõ yêu cầu bài tập 1:
- HS xem qua đoạn văn trong 1 phút
Bài 1: Viết chính tả:
* Đoạn văn:
“ Đến phường Rạch…….Hoà Phước”
( Văn bản Vượt thác – Đoàn Giỏi )
Trang 6- Giáo viên đọc và học sinh viết chính tả.
- Trình bày rõ, sạch đẹp, cẩn thận
HS: Vận dụng kĩ năng: Nghe, viết.
GV: Hướng dẫn HS cách tự kiểm tra kết quả bài
làm của mình:
- HS: Đối chiếu với SGK để sửa lỗi sai ( Kiểm tra
chéo) ; Nêu lên những lỗi sai nhiều nhất
GV: Tổng hợp lỗi sai của HS và sửa lỗi
HS: Tự rút kinh nghiệm.
- Nêu rõ yêu cầu bài tập 2
- Điền từ thích hợp vào chỗ trống để phân biệt với
các phụ âm, các dấu thanh thích hợp
GV: Treo bảng phụ đã chuẩn bị trước lên bảng
HS: Quan sát 2 phút.
- Một số em lên bảng trình bày
GV: Chú ý đến các đối tượng HS; đặc biệt là HS
yếu, thường hay mắc phải các lỗi sai trên
- Quan sát, nhận xét, ghi điểm từng bài làm của
HS
- Lên bảng trình bày
** GV hướng dẫn làm bài tập 2 c.
Mỗi HS tự suy nghĩ và điền từ thích hợp vào chỗ
trống
*GV treo bảng phụ.
HS: Quan sát 2 phút.
- Đại diện trả lời
GV + HS:nhận xét, sửa chữa, rút kinh nghiệm vào
vở
Bài 3: Chép chính tả
Bài 2:
a Điền chữ cái thích hợp vào chỗ trống.
- ( gi, d)………giơ vuốt định vồ lấy chàng
- ( tr, ch) Hứa sẽ gả công chúa và……truyền ngôi cho
- ( s,x) Tính nết lại ăn ….ổi ở thì… không biết đào…….âu rồi khoét ra
b Điền từ có dấu thanh phù hợp vào chỗ trống:
(hủn hoẳn; hũn hoẵn)
- Đôi cánh tôi trước kia ngắn … (hủn hoẳn)
………
(mẫu, mẩu)
- Râu ria gì mà cụt có một (mẩu)
………
( ròng rã, ròng rả )
- Em đã nghỉ … (ròng rã)…………hàng mấy tháng
c Điền từ thích hợp vào chỗ trống
- Lí Thông liền ra lệnh…….những tảng đá lớn lấp kín cửa hang lại ( vần)
- Những người con gái Hoa Kiều bán hàng… ( xởi lởi) với đủ các giọng nói …( líu lô), đủ kiểu ăn vận… ( sặc sỡ)
- Những động tác thả sào, rút sào…… ( thoăn thoắt, nhanh như cắt)
* Bài 3 Phân biệt phụ âm L / N (HS đọc chép chính
tả)
* LỜI NÓI HOA NỞ TRÊN NỀN VĂN HOÁ Nói năng là một nét đẹp làm nên nhân cách con người Lời nói như những bông hoa nở trên nền văn hoá Nó là nhịp cầu nối những tâm hồn, làm đẹp thêm lên niềm vui bè bạn Mỗi lời nói hay lung linh một vẻ đẹp làm cho ai nấy đều lấy làm hài lòng Mỗi lời nặng nề, chì chiết đều làm người nghe khó chịu, rồi lặng lẽ lảng xa
Vì thế nếu trót lỡ lời thì nên xin lỗi là hơn, đừng làm ngơ dễ gây hiểu lầm, bất lợi Hơn nữa cần luôn luôn tâm niệm: “Nói lời phải giữ lấy lời,
Đừng như con bướm đậu rồi lại bay.” (Ca dao)
4 Hướng dẫn về nhà:
*Hướng dẫn học bài: Học bài luyện nói ,biết kết hợp các yếu tố quan sát,tưởng tượng,so sánh và nhận xét
trong văn miêu tả
* Hướng dẫn soạn bài:
- Soạn bài “ Phương pháp tả cảnh”
- Chú ý nắm vững kĩ năng làm văn miêu tả
- Đọc kĩ các đoạn văn và trả lời các câu hỏi
Trang 7Tuần 22 :
Tiết 88 :
Ngày soạn :
Ngày dạy :
A.MỤC TIÊU CẦN ĐẠT :* Giúp học sinh:
- Nắm được yêu cầu cụ thể để thực hiện việc tả cảnh tiến đến việc viết bài văn tả cảnh
- Nắm được bố cục cụ thể, chi tiết của một bài văn tả cảnh
- Rèn cho học sinh kĩ năng biết xác định đối tượng miêu tả.; biết quan sát và lựa chọn những chi tiết miêu tả ; biết trình bày những điều đã quan sát được theo trình tự
- Biết phân bố bố cục của một bài văn tả cảnh hoàn chỉnh
B.CHUẨN BỊ :
1.GV : Tích hợp với phần văn qua bài: “ Sông nước Cà Mau.”, “ Vượt thác” ; với phần TLV ở các kĩ
năng: Quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét
2.HS: Đọc kĩ các đoạn văn và trả lời các câu hỏi phần đọc hiểu văn bản SGK.
C TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG:
1.Ổn định :
2 Bài cũ:
- Em cho biết khi làm văn miêu tả chúng ta cần sử dụng những năng lực nào? Em đã vận dụng các năng lực đó trong quá trình luyện tập làm văn miêu tả chưa?
3.Bài mới:
Hoạt động 1 : Hướng dẫn h/s tìm hiểu về phương pháp
viết văn tả cảnh
- Đọc đoạn văn a, b SGK và trả lời các câu hỏi
* Đoạn văn 1 trích từ văn bản nào, của ai? Nội dung gì?
Đó là đoạn văn trong vb "Vượt thác " của Võ Quảng
miêu tả hình ảnh Dượng Hương Thư, trong một chặng
đường của cuộc vượt thác
* Ở đoạn văn thứ nhất, Tại sao có thể nói, qua hình ảnh
nhân vật ta có thể hình dung được những nét tiêu biểu
của cảnh sắc ở khúc sông có nhiều thác dữ?
* Em hãy cho biết đoạn văn b tả quang cảnh gì?
* Người viếtõ miêu tả cảnh ấy theo trình tự như NTN?
- Đọc đoạn văn c ( SGK )
* Đoạn văn c là một bài văn miêu tả có 3 phần tương
đối trọn vẹn Em hãy chỉ ra và tóm tắt ý của mỗi phần?
- Dàn ý đoạn c có bố cục 3 phần:
** Mở bài: 3 câu đầu: Tả khái quát về tác dụng, màu
sắc, cấu tạo của luỹ tre làng
** Thân bài: Tả kĩ 3 vòng của luỹ tre.
** Kết bài: Tả măng tre dưới gốc.
* Từ dàn ý đó, hãy nhận xét về thứ tự miêu tả của tác
giả trong đoạn văn?
GV gợi ý: Miêu tả từ xa đến gần, từ trên xuống dưới, từ
ngoài vào trong, từ khái quát đến cụ thể hay theo thứ tự
thời gian?
- Trình tự miêu tả: Từ khái quát đến cụ thể, từ ngoài
I.Phương pháp viết văn tả cảnh:
1.Ví dụ: ( SGK / 45, 46)
* Đoạn a: Tả người chống thuyền vượt thác qua hình ảnh Dượng Hương Thư……có nhiều thác giữ
* Bởi vì: Người vượt thác đã phải đem hết gân sức, tinh thần để chiến đấu cùng thác dữ: Hai hàm răng cắn chặt, cặp mắt nảy lửa, quoaihàm bạnh ra, bắp thịt cuồn cuộn như hiệp sĩ… ( Nhờ tả ngoại hình và các động tác)
* Đoạn b: Tả cảnh sắc của một vùng sông nước Cà Mau – Năm Căn
- Theo trình tự: + Từ dưới mặt sông nhìn lên bờ
+ Từ gần đến xa > Trình tự hợp lí bởi người miêu tả đabng ngồi trên thuyền xuôi từ kênh ra sông
* Đoạn c:
2.Ghi nhớ:
( SGK / 47)
Trang 8vào trong ( Trình tự không gian)
- Cảnh tả hợp lí vì cái nhìn của người miêu tả là hướng
từ bên ngoài
* Vậy muốn tả cảnh cần phải tuân thủ theo phương
pháp nào?
GV: Trình tự các bước khi tả cảnh:
- Nắm vững được mục đích và đối tượng là tả cảnh gì?
- Lựa chọn chi tiết, hình ảnh tiêu biểu
- Lựa chọn cách trình bày theo trình tự nào cho hợp lí (
Phù hợp với điểm nhìn của tác giả)
* Bố cục của bài văn tả cảnh bao gồm mấy phần? Chỉ
rõ yêu cầu cụ thể của từng phần? > ghi nhớ SGK / 47
Nêu yêu cầu bài tập 1
Hoạt động 2 :
- HS tự luyện và viết phần mở bài, kết bài
Gọi 1 – 2 em trình bày kết quả
- Nêu yêu cầu bài tập 2
* Nếu phải tả quang cảnh sân trường trong giờ ra chơi
thì ở phần thân bài em sẽ miêu tả theo thứ tự NTN?
GV gợi ý: Tả theo thứ tự không gian: Từ xa tới gần hay
theo thứ tự thời gian: Trước, trong và sau khi ra chơi?
Thảo luận nhóm 2 phút
* Hãy lựa chọn một cảnh của sân trường trong giờ ra
chơi ấy để viết thành một đoạn văn miêu tả?
GV: Hướng dẫn HS làm bài tập về nhà.
II.Luyện tập:
Bài 1: Tả cảnh lớp học trong giờ làm bài tập văn
cần trả theo trình tự:
a Từ ngoài vào trong ( Trình tự không gian)
b Từ khi trống vào lớp -> hết giờ ( Trình tự thời gian)
c Kết hợp cả hai trình tự trên
* Những hình ảnh cụ thể, tiêu biểu có thể chọn:
- Cảnh HS nhận đề, một vài gương mặt tiêu biểu
- Cảnh HS chăm chú làm bài
- Thái độ của giáo viên trong khi học sinh làm bài
- Cảnh thu bài
- Cảnh bên ngoài lớp học: Sân trường, gió, cây…
* Học sinh viết phần mở bài, kết bài
Bài 2:
- Thứ tự không gian: Xa đến gần
- Thứ tự thời gian: Trước, trong và sau giờ ra chơi
- Khái quát -> cụ thể
* Bài tập về nhà:
- Viết đoạn văn miêu tả ( BT2 ; BT3)
4.Hướng dẫn về nhà:
* Hướng dẫn học bài: Học văn bản vượt thác Nắm vững nội dung và nghệ thuật chính của vb.
*Hướng dẫn soạn bài : Đọc văn bản "Buổi học cuối cùng" và soạn theo câu hỏi phần đọc –hiểu văn bản.
5.Rút kinh nghiệm :
Đề 1 (sgk/49)
Đề ra : Tả cây đào hoặc cây mai vào dịp tết đến, xuân về.
* Yêu cầu chung : Viết bài văn hoàn chỉnh
Bài viết trình bày cẩn thận ,đẹp,có cảm xúc,dài không quá 2 trang
Nội dung tả đúng đối tượng, giúp người đọc hình dung được sự vật được miêu tả
* Đáp án và thang điểm:
Mở bài (1đ):
- Giới thiệu được cây đào hay cây mai mà mình tả được mua hay trồng ở đâu,thời điểm xuân về tết đến,có ấn tượng trong lòng người
Thân bài : (8đ)
-Tả hình dáng : Thân, cành,lá, hoa,bông,hương thơm, màu sắc
- Gợi được tác dụng của cây trong ngày xuân, ngày tết là nét đẹp truyền thống, có ý nghĩa
Kết bài (1đ)
- Thể hiện cảm xúc sâu đậm về hình ảnh cây mai, cây đào trong lòng người dân Việt Nam từ xưa đến nay Vẽ đẹp bình dị, đậm đà hương vị ngày xuân làm em nhớ mãi