Nên làm gì và không nên làm HS 4 nhóm thực hiện trò chơi các thành gì để bảo vệ và giữ vệ sinh cơ quan: Hô viên trong đội ít nhất mỗi người phải trả hấp, tuần hoàn, bài tiết tiết nước ti[r]
Trang 1LỊCH BÁO GIẢNG
TUẦN : 9
1 Tập đọc Ôn tập
2 Anh văn
3 Thể dục
4 Toán Góc … không vuông
HAI 03/10
5 Kể chuyện Ôn tập
1 Toán Thực hành … vuông
2 Mỹ thuật
3 LT&Câu Ôn tập
BA 04/10
5 Tập viết Ôn tập
1 Tập đọc Ôn tập
2 Anh văn
3 Thể dục
4 Toán Đề ca met Hec tô met
TƯ 05/10
5 Chính tả Ôn tập
1 Tập đọc Ôn tập
2 Toán Bảng đơn vị đo độ dài
3 Hát
4 TNXH Ôn tập (t2)
NĂM 06/10
5 Thủ công Ôn tập
2 Chính tả Ôn tập
4 Đạo đức Chia sẻ … cùng bạn GDKNS
SÁU 07/10
Trang 2Thứ hai, ngày 3 tháng 10 năm 2011
ÔN TẬP GIỮA HỌC KÌ I
TIẾT 1
I Yêu cầu cần đạt:
1 Kiểm tra lấy điểm tập đọc
- Chủ yếu kiểm tra kĩ năng đọc thành tiếng: HS đọc thông các bài TĐ đã học trong 5 tuần đầu lớp 3
- Kết hợp KT kĩ năng đọc – hiểu: HS trả lời được 1 hoặc 2 câu hỏi về nội dung bài đọc
2 Ôn tập phép so sánh:
- Tìm đúng các sự vật được so sánh nhau trong các câu đã cho
- Chọn đúng các từ ngũ đã cho điền vào chỗ trống để tạo phép so sánh
II Đồ dùng dạy – học:
- Phiếu viết tên từng bài TĐ
- Bảng phụ viết sẵn các câu văn BT2
- Bảng lớp viết các câu BT3
III Các hoạt động dạy – học:
1 Giới thiệu bài
2 Kiểm tra tập đọc
- GV đặt câu hỏi về đoạn vừa đọc
- GV ghi điểm theo hướng dẫn của vụ Giáo
Dục Tiểu Học
3 Bài tập 2:
+ Tìm hình ảnh so sánh:
- GV gọi HS tiếp nối nhau phát biểu ý kiến
4 Bài tập 3:
- GV cho HS làm việc độc lập vào vỡ
- Gọi HS lên bảng thi viết vào chỗ trống
5 Củng cố dặn dò:
- GV nhận xét tiết học – học sinh về nhà
học thuộc những câu văn hình ảnh so sánh
đẹp
Từng HS lên bốc thăm chọn bài TĐ
- HS đọc một đoạn hoặc cả bài – trả lời câu hỏi
- 1 HS đọc yêu cầu bài a) Hồ như một chiếc gương bầu dục khổng lồ
- HS làm bài vào vỡ b) Cầu thì húc cong cong như con tôm
c) Con rùa đầu to như trái bưởi
+ Mảnh trăng ………một cánh diều + Tiếng ……… tiếng sáo
+ Sương ……… những hạt ngọc
Trang 3Thứ hai, ngày 3 tháng 10 năm 2011
Toán
Góc vuông , góc không vuông
A Yêu cầu cần đạt:
Bước đầu có biểu tượng về góc, góc vuông, góc không vuông
Biết sử dụng ê ke để nhận biết góc vuông, góc không vuông và vẽ được góc vuông (theo mẫu)
Bài tập cần làm: Bài 1; bài 2 (3 hình dòng 1); bài 3; bài 4.
B Các hoạt động dạy học chủ yếu:
HĐ1: Nhằm đạt mục tiêu số 1
Hoạt động được lựa chọn là: đọc, viết, quan sát
Hình thức tổ chức: cá nhân
Giới thiệu về góc (làm quen với biểu
tượng về góc.
Giới thiệu góc vuông, góc không vuông
- GV vẽ một góc vuông (như trong
SGK)
- GV vẽ góc đỉnh P, cạnh PM, PN và vẽ
góc đỉnh E, cạnh EC, ED như trong SGK
Giới thiệu ê ke:
- Cho HS cả lớp quan sát êke loại to và
giới thiệu
Hai kim của đồng hồ có chung một điểm gốc, vậy hai kim đồng hồ này cũng tạo thành một góc
Hai cạnh của góc thứ ba là PN và PM Đọc tên các góc còn lại
Thước ê ke có 3 cạnh và 3 góc
HĐ2: Nhằm đạt mục tiêu số 2
Hoạt động được lựa chọn là: đọc, viết, quan sát
Hình thức tổ chức: cá nhân
Bài 1 :
- GV gọi HS đọc yêu cầu
- Giáo viên cho học sinh tự làm bài
Bài 2 :
- GV gọi HS đọc yêu cầu
- Giáo viên cho học sinh tự làm bài
Bài 3:
- GV gọi HS đọc yêu cầu
- Giáo viên hướng dẫn học sinh tự làm
bài
Bài 4:
GV gọi HS đọc yêu cầu
Cho HS làm bài
a) Có 4 góc vuông
b) Thực hành vẽ các góc vuông
a) Tên đỉnh và các cạnh góc vuông: đỉnh
A cạnh AD, AE
b) Tên đỉnh và các cạnh góc không vuông: đỉnh B cạnh BG, BH; đỉnh C cạnh CI, CK Trong hình tứ giác MNPQ, góc vuông là NMQ, MQP Góc không vuông là MNP, NPQ
Đáp án đúng là D
C Đồ dùng dạy học: - Ê ke (dùng cho GV và cho mỗi HS)
Trang 4Thứ hai, ngày 3 tháng 10 năm 2011
ÔN TẬP GIỮA KÌ I
Tiết 2
I Yêu cầu cần đạt:
1 Tiếp tục KT lấy điểm TĐ
2 Ôn cách đặt câu hỏi cho từng bộ phận trong kiểu câu Ai là gì?
3 Nhớ và kể lưu loát,trôi chảy, đúng diễn biến một câu chuyện đã học (5 tuần đầu)
II Đồ dùng dạy học
- Phiếu ghi tên từng bài TĐ
- Bảng phụ chép sẵn hai câi văn BT2
II.Các hoạt động dạy – học
1 Giới thiệu bài:
2 KT tập đọc : như tiết 1
3 BT 2
Để làm đúng BT, các em phải xem các câu
văn được cấu tạo câu hỏi được cấu tạo theo
mẫu câu nào?
- Gọi HS tiếp nối nhau nêu câu hỏi mình
đặt được
4 Bài tập 3:
Gọi HS nói nhanh tên các truyện đã học
trong các tiết tập đọc…
- Cả lớp và GV nhận xét chọn những HS
kể hay, hấp dẫn
5 Củng cố, dặn dò:
- GV khen ngợi, biểu dương những HS
nhớ và kể chuyện hay nhất
- HS chưa KT đọc đạt yêu cầu về nhà tiếp
tục luyện đọc
1 HS đọc yêu cầu BT
Ai là gì? Ai làm gì?
HS làm nhẫm – làm vào vỡ BT a) Ai là hội……Phường?
b) Câu lạc bộ ……là gì?
1 HS đọc yêu cầu BT
- HS tiếp nối nhau nêu tên
- HS suy nghĩ, tự chọn nội dung, hình thức
- HS thi kể
Trang 5Thứ ba, ngày 4 tháng 10 năm 2011
Toán
Thực hành nhận biết và vẽ góc vuông bằng Ê ke
I/ Yêu cầu cần đạt:
Nhận biết và vẽ góc vuông bằng ê ke
Học sinh biết sử dụng ê ke để kiểm tra, nhận biết góc vuông, góc không vuông
và vẽ được góc vuông trong trường hợp đơn giản
Bài tập cần làm: Bài 1; bài 2; bài 3.
II/ Các hoạt động dạy học chủ yếu:
HĐ1: Nhằm đạt mục tiêu số 1
Hoạt động được lựa chọn là: đọc, viết, quan sát
Hình thức tổ chức: cá nhân
Bài 1:
GV gọi HS đọc yêu cầu
Giáo viên cho HS thực hành
Bài 2:
GV gọi HS đọc yêu cầu
Cho HS thực hành đo
HS thực hành vẽ góc vuông có đỉnh cho trước
Hình 1 có 4 góc vuông
Hình 2 có 2 góc vuông
HĐ2: Nhằm đạt mục tiêu số 2
Hoạt động được lựa chọn là: đọc, viết, quan sát
Hình thức tổ chức: cá nhân
Bài 3:
GV gọi HS đọc yêu cầu
Giáo viên cho HS trả lời Hai miếng bìa có thể ghép thành hình A là miếng 1 và 4.
Hai miếng bìa có thể ghép thành hình B là miếng 2 và 3
III/ Chuẩn bị:
GV : ĐDDH, ê ke, thước dài.
HS : vở bài tập Toán 1, thước ê ke.
Trang 6Thứ ba, ngày 4 tháng 10 năm 2011
ÔN TẬP GIỮA KÌ I
Tiết 3
I Yêu cầu cần đạt:
1 Tiếp tục KT lấy điểm tập đọc
2 Luyện tập đặt câu theo mẫu Ai là gì ?
3 Hoàn thành đơn xin tham gia sinh hoạt câu lạc bộ thiếu nhi phường theo mẫu
II Đồ dùng dạy học
- Phiếu ghi tên từng bài TĐ
- Bản phô tô đơn xin tham gia sinh hoạt câu lạc bộ
III Các hoạt động dạy - học
1 Giới thiệu bài
2 KT tập đọc
3 BT 2
-Mẫu câu các em cần đặt ai là gì?
4 BT 3
BT này giúp các em thực hành viết đơn
đúng thủ tục
- Nội dung phần kính gởi em chỉ cần
viết tên phường (xã, quận, huyện)
- Nếu HS kh6ng có vở BT, mẫu đơn,
các em viết đơn vào vở bắt đầu từ phầ
tên đơn không viết phần quốc hiệu, tiêu
ngữ, ngày thán
GV nhận xét về nội dung và hình thức
trình bày đơn
5 Củng cố, dặn dò
HS ghi nhớ mẫu đơn để biết viết một lá
đơ đúng thủ tục khi cần thiết
- HS nêu yêu cầu BT
- HS làm việc cá nhân suy nghĩ viết câu văn vào vở
- 2 HS đọc yêu cầu BT
- HS làm bài cá nhân
- 4,5 HS đọc đơn trước lớp
Trang 7Thứ ba, ngày 4 tháng 10 năm 2011
Tự nhin v x hội
ÔN TẬP VÀ KIỂM TRA: CON NGƯỜI VÀ SỨC KHỎE
I Yêu cầu cần đạt:
Giúp học sinh củng cố và hệ thống hóa các kiến thức về :
+ Cấu tạo ngoài và chức năng của các cơ quan: hô hấp, tuần hoàn, bài tiết, nước tiểu và thần kinh
+ Nên làm gì và không nên làm gì để bảo vệ và giữ vệ sinh các cơ quan hô hấp, tuần hoàn, bài tiết nước tiểu và thần kinh
- Vẽ tranh mọi người sống lành mạnh, không sử dụng các chất độc hại như thuốc lá, rượu, bia, ma tuý…
II Đồ dùng dạy học:
- Các hình trong SGK trang 36
- Bộ phiếu rời ghi các câu hỏi ôn tập để HS rút thăm
- Giấy khổ A0 (nếu có điều kiện), bút vẽ
III Hoạt động dạy- học
Hoạt động 1: Chơi trò chơi ai nhanh đúng?
Giúp HS củng cố và hệ thống các kiến thức
về cấu tạo ngoài và chức năng của các cơ
quan : hô hấp, tuần hoàn, bài tiết nước tiểu
và thần kinh Nên làm gì và không nên làm
gì để bảo vệ và giữ vệ sinh cơ quan: Hô
hấp, tuần hoàn, bài tiết tiết nước tiểu và
thần kinh
- GV chia lớp thành 4 nhóm
- GV phổ biến cách chơi và luật chơi
- Trong cách tính điểm, GV lưu ý đến đồng
đội
- GV sử dụng các phiếu câu hỏi, để trong
hộp cho từng HS lên bốc thăm trả lời
Hoạt động 2: Vẽ tranh
- GV yêu cầu mỗi nhóm chọn một nội dung
để vẽ trang vận động
- GV kiểm tra và giúp đở đảm bảo HS đều
tham gia
HS 4 nhóm thực hiện trò chơi (các thành viên trong đội ít nhất mỗi người phải trả lời một câu
Các đội (nhóm) hội ý trước khi vào cuộc chơi trao đổi thông tin đã học từ những bài thơ
Tiến hành cuộc chơi HS lần lượt đọc các câu hỏi và điều khiển cuộc chơi
Chơi theo cá nhân
- HS khác theo dõi và nhận xét, bổ sung
- HS vẽ tranh vận động mọi người sống lành mạnh không sử dụng các chất độc hại như thuốc lá, rượu, ma tuý
Nhóm trường điều khiển các bạn cùng thảo luận nên vẽ như thế nào và ai đảm nhiệm phần nào
Các nhóm trình bày sản phẩm nêu ý
Trang 8- GV nhận xét-khen ngợi nhóm thực hiện
tốt
- Làm bài tập 17,18 trang 24,25 VBT
- Xem bài tối
- Nhận xét tiết học
tưởng của bức tranh
- Các nhóm khác góp ý
Thứ ba, ngày 4 tháng 10 năm 2011
ÔN TẬP GIỮA HỌC KÌ I
(Tiết 4)
I Yêu cầu cần đạt:
1 Tiếp tục KT lấy điểm TĐ
2 Ôn cách đặt câu hỏi cho các bộ phận câu Ai làm gì ?
3 Nghe viết chính xác đoạn văn Gió heo may
II Đồ dùng dạy học
- Phiếu ghi tên bài học
- Bảng chép sẵn 2 câu BT 2
III Các hoạt động dạy học
1 Giới thiệu bài:
2 KT tập đọc
3 BT2:
Hai câu này được cấu tạo theo mẫu câu
nào ? Ai làm gì ?
4 BT3 :
- GV đọc một lần đoạn văn
- GV đọc thong thả từng cụm từ, từng
câu cho HS viết bài
- GV chấm, chữa bài
5 Củng cố, dặn dò:
GV yêu cầu cả lớp về nhà đọc lại
những BT có yêu cầu HTL trong SGK
để chuẩn bị cho tiết KT tới
HS đọc yêu cầu BT
Ai làm gì?
- HS làm nhẫm
- HS nối tiếp nhau nêu câu hỏi mình đặt được
a) Ở câu lạc bộ, các em làm gì ? b) Ai thường đến câu lạc bộ vào các ngày nghỉ?
2,3 HS đọc lại
HS tự viết ra giấy nháp
5,7 HS mang vỡ chấm
Trang 9Thứ tư, ngày 5 tháng 10 năm 2011
Ôn tập giữa học kì I
(Tiết 5 )
I Yêu cầu cần đạt:
1 KT lấy điểm HTL các bài thơ, văn có yêu cầu HTL
2 Luyện tập củng cố vốn từ : lựa chọn từ thích hợp bổ sung ý nghĩa cho các từ chỉ sự vật
3 Đặt câu theo mẫu Ai làm gì?
II Đồ dùng dạy học
- Chín phiếu – mỗi phiếu ghi tên/ bài thơ – yêu cầu HTL
- Bảng lớp chép đoạn văn BT2
- Ba hoặc bốn tờ giấy khổ A4 cho HS làm BT3
III Các hoạt động dạy học
1 Giới thiệu bài
2 KTHTL
3 BT2
- GV chỉ bảng lớp đã chép đoạn văn, nhắc
HS đọc kĩ đoạn văn giải thích vì sao em
chọn từ này mà không chọn từ khác?
- Gọi 3 HS lên bảng Sau đó đọc kết quả,
có thể giải thích vì sao chọn từ này, không
chọn từ khác
4 BT 3
Mẫu câu em cần đặt : Ai làm gì?
- GV theo dõi, giúp đỡ những HS yếu kém
- GV nhận xét, giúp HS hoàn thiện câu đã
đặt
5 Củng cố, dặn dò:
- Những HS chưa có điểm HTL về nhà
tiếp tục luyện đọc
- Làm thử bài luyện tập tới
- Từng HS bốc thăm chọn bài HTL –
HS đọc thuộc
- HS đọc yêu cầu BT
- HS đọc thầm đoạn văn, trao đổi theo cấp làm bài vao vở BT
Cả lớp nhận xét chọn lời giải đúng cả lớp chữa bài vở BT
HS nêu yêu cầu BT
HS làm việc cá nhâ mỗi HS suy nghĩa viết câu văn mình đặt ra nháp
- Đàn cò đang bay lượn trên cánh đồng
- Mẹ dẫn tôi đến trường
Trang 10Thứ tư, ngày 5 tháng 10 năm 2011
Toán
ĐỀ – CA – MÉT HÉC – TÔ – MÉT
A Yêu cầu cần đạt:
Biết tên gọi, kí hiệu của đề ca mét và héc tô mét
Biết quan hệ giữa đề ca mét và hec tô mét
Biết đổi từ đề ca mét, héc tô mét ra mét
Bài tập cần làm: Bài 1 (dòng 1, 2, 3); bài 2 (dòng 1, 2); bài 3 (dòng 1, 2).
B Các hoạt động dạy học chủ yếu:
HĐ1: Nhằm đạt mục tiêu số 1, 2
Hoạt động được lựa chọn là: đọc, viết, quan sát
Hình thức tổ chức: cá nhân
Giới thiệu đơn vị đo độ dài đề ca mét,
héc tô mét
Bài 1: Gọi HS đọc yêu cầu.
Cho HS làm bài
Đọc đề-ca-mét là đơn vị đo độ dài Đề-ca-mét viết tắt là dam
Đọc 1 đề ca mét bằng 10 mét Đọc héc-tô-mét là đơn vị đo độ dài Héc-tô-mét viết tắt là hm
Đọc 1 héc tô mét bằng 100mét 1 héc tô mét bằng 10 đề ca mét
1hm = 100m 1m = 10dm 1dam = 10m 1m = 100cm 1hm = 10dam 1cm = 10mm
HĐ2: Nhằm đạt mục tiêu số 3
Hoạt động được lựa chọn là: đọc, viết, quan sát
Hình thức tổ chức: cá nhân
Bài 2: Gọi HS đọc yêu cầu.
Cho HS làm bài
Bài 3: Gọi HS đọc yêu cầu.
Cho HS làm bài
7dam = 70m 7hm = 700m 9dam = 90m 9hm = 900m
25dam + 50dam = 75dam 45dam – 16dam = 29dam 8hm + 12hm = 20hm 67hm – 25hm = 42hm
Trang 11Thứ tư, ngày 5 tháng 10 năm 2011
ÔN TẬP GIỮA KÌ I
( Tiết 6 )
I Yêu cầu cần đạt
1 Tiếp tục KT lấy điềm HTL
2 Luyện tập củng cố vốn từ
3 Ôn luyện về dấu phẩy
II Đồ dùng dạy học
- Chín phiếu – mỗi phiếu ghi tên 1 bài thơ, văn HTL
- Mấy bông hoa thật hoặc tranh ảnh giúp HS làm BT 2
- Bảng lớp viết 3 câu văn BT 3
III Các hoạt động dạy học
1 Giới thiệu bài
2 KT HTL
3 BT2 : BT này cho sẵn 5 từ đỏ thắm,
trắng tinh, xanh non, vàng tươi, rực rỡ, để
các em điền sao cho khớp vào 5 chổ trống
- GV cho HS xem mấy bông hoa
- Gọi HS lên bảng thi làm bài
4 BT3
- GV gọi HS làm bài trên bảng
- Cả lớp và GV nhận xét chốt lại lời giải
đúng
+ Hằng năm, cứ vào đầu tháng 9, các
trường lại khai giảng năm học mới
+ Sau ba tháng hè tạm xa trường chúng
em lại náo nức tới trường gặp thầy, gặp
bạn
+ Đúng 8 giờ, trong tiếng quốc ca hùng
tráng, lá cờ đỏ sao vào được kéo lên ngọn
cột cờ
5 Củng cố dặn dò
GV yêu cầu HS về nhà làm thử bài luyện
tập tiết 9, chuẩn bị KT
HS đọc yêu cầu BT
Cả lớp làm bài cá nhân 2,3 HS đọc lại đoạn văn đã điền
HS đọc yêu cầu BT
HS làm bài vào vở
3 HS làm bài bảng
Trang 12Thứ năm, ngày 6 tháng 10 năm 2011
Toán
BẢNG ĐƠN VỊ ĐO ĐỘ DÀI
A Yêu cầu cần đạt:
- Bước đầu thuộc bảng đơn vị đo đô dài theo thứ tự nhỏ đến lớn và ngược lại
- Biết mối quan hệ giữa các đơn vị đo thông dụng (km và m; m và mm)
- Biết làm các phép tính với các số đo độ dài
Bài tập cần làm: Bài 1 (dòng 1, 2, 3); bài 2 (dòng 1, 2, 3); bài 3 (dòng 1, 2).
C Các hoạt động dạy học chủ yếu:
HĐ1: Nhằm đạt mục tiêu số 1, 2
Hoạt động được lựa chọn là: đọc, viết, quan sát
Hình thức tổ chức: cá nhân
Vẽ bảng đo độ dài như: phần bài học của
SGK lên bảng
Bài 1: Gọi HS đọc yêu cầu.
Cho HS làm bài
Bài 2: Gọi HS đọc yêu cầu.
Cho HS làm bài
HS nêu tên các đơn vị đo độ dài đã học
1km = 10hm 1m = 10dm 1km = 1000m 1m = 100cm 1hm = 10dam 1m = 1000mm 8hm = 800hm 8m = 80dm 9hm = 900m 6m = 600cm 7dam = 70m 8cm = 80mm
HĐ2: Nhằm đạt mục tiêu số 3
Hoạt động được lựa chọn là: đọc, viết, quan sát
Hình thức tổ chức: cá nhân
Bài 3: Gọi HS đọc yêu cầu.
Cho HS làm bài
25m x 2 = 50m 15km x 4 = 60km 36hm : 3 = 12hm 70km : 7 = 10km
C Đồ dùng dạy học
Một bảng kẻ sẵn các dòng cột như ở khung bài học nhưng chưa biết chữ và số
Trang 13Thứ năm, ngày 6 tháng 10 năm 2011
Tự nhiên xã hội
Ôn tập và kiểm tra
I Yêu cầu cần đạt:
Giúp học sinh củng cố và hệ thống hóa các kiến thức về :
+ Cấu tạo ngoài và chức năng của các cơ quan: hô hấp, tuần hoàn, bài tiết, nước tiểu và thần kinh
+ Nên làm gì và không nên làm gì để bảo vệ và giữ vệ sinh các cơ quan hô hấp, tuần hoàn, bài tiết nước tiểu và thần kinh
- Vẽ tranh mọi người sống lành mạnh, không sử dụng các chất độc hại như thuốc lá, rượu, bia, ma tuý…
II Đồ dùng dạy học:
- Các hình trong SGK trang 36
- Bộ phiếu rời ghi các câu hỏi ôn tập để HS rút thăm
- Giấy khổ A0 (nếu có điều kiện), bút vẽ
III Hoạt động dạy- học
Hoạt động 1: Chơi trò chơi ai nhanh đúng?
Giúp HS củng cố và hệ thống các kiến thức
về cấu tạo ngoài và chức năng của các cơ
quan : hô hấp, tuần hoàn, bài tiết nước tiểu và
thần kinh Nên làm gì và không nên làm gì để
bảo vệ và giữ vệ sinh cơ quan: Hô hấp, tuần
hoàn, bài tiết tiết nước tiểu và thần kinh
- GV chia lớp thành 4 nhóm
- GV phổ biến cách chơi và luật chơi
- Trong cách tính điểm, GV lưu ý đến đồng
đội
- GV sử dụng các phiếu câu hỏi, để trong hộp
cho từng HS lên bốc thăm trả lời
Hoạt động 2: Vẽ tranh
- GV yêu cầu mỗi nhóm chọn một nội dung
để vẽ trang vận động
- GV kiểm tra và giúp đở đảm bảo HS đều
tham gia
HS 4 nhóm thực hiện trò chơi (các thành viên trong đội ít nhất mỗi người phải trả lời một câu
Các đội (nhóm) hội ý trước khi vào cuộc chơi trao đổi thông tin đã học từ những bài thơ
Tiến hành cuộc chơi HS lần lượt đọc các câu hỏi và điều khiển cuộc chơi Chơi theo cá nhân
- HS khác theo dõi và nhận xét, bổ sung
- HS vẽ tranh vận động mọi người sống lành mạnh không sử dụng các chất độc hại như thuốc lá, rượu, ma tuý