GIÁO ÁN NGỮ VĂN 8 CẢ NĂM

- Biết đọc-hiểu một tác phẩm thơ lãng mạn tiêu biểu của phong trào thơ mới.Thấy được một số biểu hiện của sự đổi mới về thể loại, đề tài, ngôn ngữ, bút phápnghệ thuật thể hiện được trong

Trang 1

GIÁO ÁN NGỮ VĂN 8 CẢ NĂM

Ngày soạn:

Ngày giảng: …./… /20

Tiết 73 Văn bản: NHỚ RỪNG (Thế Lữ) Hdụng.trị củaloại cây ấyKết b

I MỤC TIÊU: Giúp HS.

- Biết đọc-hiểu một tác phẩm thơ lãng mạn tiêu biểu của phong trào thơ mới.Thấy được một số biểu hiện của sự đổi mới về thể loại, đề tài, ngôn ngữ, bút phápnghệ thuật thể hiện được trong bài thơ

- Sơ giản về phong trào thơ mới Chiều sâu tư tưởng yêu nước thầm kín củalớp thế hệ trí thức Tây học chán ghét thực tại, vươn tới cuộc sống tự do Hìnhtượng nghệ thuật độc đáo, có nhiều ý nghĩa của bài thơ Nhớ rừng

- Nhận biết được tác phẩm thơ lãng mạn Đọc diến cảm tác phẩm thơ hiệnđại viết theo bút pháp lãng mạn Phân tích được những chi tiết nghệ thuật tiêu biểutrong tác phẩm

- Chuẩn bị theo sự hướng dẫn của GV

III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC:

1) Ổn định tổ chức: Kiểm tra sĩ số học sinh.

2) Kiểm tra bài cũ: Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh.

Trang 2

3) Bài mới: Hoạt động 1: Khởi động

Thơ mới lúc đầu dùng để gọi tên 1 thể thơ: thơ tự do Nó ra đời khoảng saunăm 1930, các thi sĩ trẻ xuất thân ''Tây học'' lên án thơ cũ (thơ Đường luật khuônsáo, trói buộc) Sau thơ mới không còn chỉ để gọi thể thơ tự do mà chủ yếu dùng đểgọi 1 phong trào thơ có tính chất lãng mạn tiểu tư sản bột phát (1932 - 1945) Thế

Lữ là nhà thơ có công đầu đem lại chiến thắng cho thơ mới lúc ra quân Bài thơ''Nhớ rừng'' tác giả mượn lời con hổ nhốt trong vườn bách thú để nói lên tâm sự uuất của con người lúc bấy giờ khơi đậy niềm khao khát tự do và có ảnh hưởng rấtnhiều đến phong trào thơ mới lúc bấy giờ

Hoạt động 2: Đọc và tìm hiểu

chung.

GV nêu y/c đọc-> đọc mẫu, gọi 4-> 5

h/s đọc nối tiếp

? Hãy cho biết đôi nét về Thơ mới?

- Thơ mới là tên gọi cho một phong

trào thơ 1932-1945

+ Thơ tự do, số chữ, số câu trong bài

không hạn định

+ Nội dung, tư tưởng thể hiện sự tự

do, phóng khoáng, linh họat

+ Không bị ràng buộc bởi những quy

tắc niêm, luật của thể thơ cổ điển

I Đọc và tìm hiểu chung.

1 Đọc:

-Y/c: + Đ1 &4 giọng buồn, ngao ngán, bựcbội, u uất, có những từ ngữ kéo dài, mộtvài từ dằn giọng, một vài từ mỉa mai, khinhbỉ…

+ Đ 2, 3 & 5 giọng vừa hào hứng,vừa tiếc nuối, tha thiết và bay bổng, mạnh

mẽ và hùng tráng, kết thúc câu thơ than thởnhư một tiếng thở dài bất lực

+ Đọc liền mạch những câu thơ vắt dòng(bắc cầu), những câu thơ có từ để, với ởđầu câu

+ Nhấn mạnh các từ ngữ: khối căm hờn,thuở tung hoành, gió gào ngàn, giọng

Trang 3

- Gọi HS đọc phần chú thích*, sgk/06.

? Cho biết đôi nét về nhà thơ Thế Lữ

? Em biết gì về bài thơ Nhớ rừng?

? Bài thơ được làm theo thể thơ nào?

? Xác định bố cục của bài thơ?

trăng tan…

2 Tìm hiểu chung:

* Tác giả: Thế Lữ nhà thơ tiêu biểu cho

phong trào Thơ mới Ông là một trongnhững nhà thơ có công đem lại chiến thắngcho Thơ mới

* Tác phẩm:

- Bài thơ là lời con hổ trong vườn bách thú

= lời tác giả = lời nhân dân nô lệ

- Thể thơ tám chữ - Thơ mới

+ P5: Lời nhắn gửỉ thống thiết tới cảnhnước non hùng vĩ

Hoạt động 3: Tìm hiểu văn bản:

? Tâm trạng căm giận, uất ức, ngao

ngán của con hổ trong vườn bách thú

được miêu tả ntn?

? Em nghĩ gì khi hổ xưng Ta?

( Cách tự xưng đầy kiêu hãnh của vị

II Tìm hiểu văn bản:

1 Tâm trạng của con hổ trong vườn bách thú:

- Tâm trạng căm giận, uất ức, ngao ngáncủa con hổ trong vườn bách thú được miêu

tả trong hình thức đối lập vẻ bề ngoài vớithế giới nội tâm của mãnh thú

Trang 4

chúa tể sơn lâm Nó nhìn mọi vật

xung quanh với tư thế của kẻ bề trên)

? Tâm trạng của hổ có gì gần gũi với

tâm trạng của ngưòi dân mất nước lúc

bấy giờ?

-> Cảm giác con hổ cam chịu cảnh nhụcnhằn tù hãm, chịu ngang bầy với bọn gấu,báo, làm trò lạ mắt thứ đồ chơi Nhưngthực ra bên trong vẫn ngùn ngụt lửa cămhờn, uất hận

- Với người: lũ người ngạo mạn, ngẩn ngơ

 khinh

- Với báo, gấu: loài dở hơi  thương hại

vì sự cam phận của chúng

- Nỗi đau, sự ngao ngán của hổ cũng chính

là tiếng lòng, sự ngao ngán của mình trongcảnh lầm than, nô lệ

4) Củng cố:

- Ở trong vườn bách thú hổ bị những nỗi nhục nào ?

- Đọc lại diễn cảm toàn bộ bài thơ và nêu nội dung ý nghĩa sâu xa của bàithơ?

5) Hướng dẫn HS học bài ở nhà và chuẩn bị cho bài học sau:

- Học thuộc lòng bài thơ

Trang 5

………

Trang 6

Ngày soạn: 25/12/2018

Tiết 74 Văn bản: HNHỚ RỪNG (Tiếp theo) (Thế Lữ) Hdụng.trị củaloại cây ấyKết b

- Biết đọc-hiểu một tác phẩm thơ lãng mạn tiêu biểu của phong trào thơ mới.Thấy được một số biểu hiện của sự đổi mới về thể loại, đề tài, ngôn ngữ, bút phápnghệ thuật được thể hiện trong bài thơ

- Sơ giản về phong trào thơ mới Chiều sâu tư tưởng yêu nước thầm kín củalớp thế hệ trí thức Tây học chán ghét thực tại, vươn tới cuộc sống tự do Hìnhtượng nghệ thuật độc đáo, có nhiều ý nghĩa của bài thơ Nhớ rừng

- Nhận biết được tác phẩm thơ lãng mạn Đọc diến cảm tác phẩm thơ hiệnđại viết theo bút pháp lãng mạn Phân tích được những chi tiết nghệ thuật tiêu biểutrong tác phẩm

III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:

Câu hỏi: Đọc thuộc lòng và diễn cảm bài thơ “Nhớ rừng” của Thế Lữ?

Trang 7

Yêu cầu: Đọc thuộc lòng, rõ ràng, mạch lạc, diễn cảm.

III Bài mới:

Hoạt động 1: Cảnh vườn bách

thú :

? Dưới con mắt của chúa sơn lâm

cảnh vườn bách thú được diễn tả qua

các chi tiết nào?

? Có gì đặc biệt trong tính chất của

các cảnh tượng ấy?

? Cảnh tượng ấy gây nên phản ứng

nào trong tình cảm của con hổ? (Uất

hận)

? Thế nào là niềm “uất hận ngàn

thâu”? (Trạng thái bực bội, u uất kéo

dài)

? Thái độ của chúa sơn lâm khi nhìn

thấy cảnh vật của vườn bách thú?

Hoạt động 2: Hình ảnh giang sơn

trong tâm trí con hổ:

? Cảnh giang sơn oanh liệt được

miêu tả ntn?

* Cảnh vườn bách thú:

=>Tất cả chỉ là đơn điệu, nhàm tẻ, “không

đời nào thay đổi”, đều chỉ là nhân tạo, dobàn tay sửa sang, tỉa tót của con người nênrất “tầm thường, giả dối” chứ không phải làthế giới của tự nhiên to lớn, mạnh mẽ, bíhiểm

=> Thái độ ngao ngán, chán ghét cao độ

cuộc sống thực tại tù túng Đây cũng chính

là thái độ của họ trong XH đương thời.->thể hiện tâm hồn lãng mạn, yếu tố lãng mạncủa bài thơ

2 Hình ảnh giang sơn trong tâm trí con hổ:

Trang 8

? Em có nhận xét gì về cảnh ấy?

H/s theo dõi đoạn3

? Cảnh rừng núi ở đây được tác giả

miêu tả vào những thời điểm nào?

(Giải thích cho HS hiểu thế nào là bộ

tranh tứ bình và yêu cầu HS chỉ ra

? Trên cảnh đại ngàn ấy, chúa tể sơn

lâm xuất hiện như thế nào?

gào ngàn”, “giọng nguồn hét núi”

- Sự hoang dã của chốn thảo hoang khôngtên không tuổi

=> Cảnh đại ngàn hùng vĩ, lớn lao, phithường bí ẩn thiêng liêng trong nỗi nhớ dadiết của thân tù cảnh càng bí ẩn, thiêngliêng hơn

- những đêm vàng, ngày mưa, bình minh,chiều lênh láng máu sau rừng

=> Đây là một bức tranh tứ bình đẹp lộnglẫy Bốn cảnh, cảnh nào cũng có núi rừnghùng vĩ, tráng lệ, huy hoàng, náo động, đầy

bí ẩn với con hổ uy nghi làm chúa tể

* Hình ảnh chúa sơn lâm:

- Đúng lúc tiếng gào thét dữ dội thì chúa

Trang 9

- Bước, lượn, vờn, quắc… vẻ đẹp oaiphong, đầy sức mạnh  chế ngự hoàn toàncảnh vật, tất cả đều im hơi, ý thức được sứcmạnh to lớn của mình Ta là chúa tể cả muônloài.

- NT: điệp ngữ: nào đâu, đâu những -> diễn

tả thấm thía nỗi nhớ tiếc khôn nguôi khôngbao giờ còn thấy nữa

=> Đầy vẻ nuối tiếc, cảnh tưởng tượng mànhư thực  tự hào và vô cùng tiếc nuốithời oanh liệt đã qua

3 Lời nhắn gửi thống thiết tới cảnh nước non hùng vĩ.

- Nó sẽ mãi mãi gắn bó, thuỷ chung vớinước non cũ Nó đau vì mất tự do nhưng sẽkhông bao giờ lãng quên, hay phản bội nonnước; lời nhắn gởi như một lời thề  Đócũng chính là tiếng lòng của người dân ViệtNam: dù đang chịu ách nô lệ nhưng sẽ mãithuỷ chung với giống nòi, non nước…

*) Ghi nhớ:

Trang 10

? Qua phân tích, em hãy tìm nét

nghệ thuật đặc sắc của bài thơ!

? Em có nhận xét gì về các hình ảnh

miêu tả trong bài?

(Ngắn gọn và có sức gợi tả cao, nhất

là bộ tranh tứ bình, mỗi bức tranh chỉ

được thể hiện bằng một câu nhưng

- Xây dựng hình tượng nghệ thuật có nhiềutầng ý nghĩa

- Có âm điệu thơ biến hoá qua mỗi đoạn thơnhưng thống nhất ở giọng điệu dữ dội, bitráng trong toàn bộ tác phẩm

2 Nội dung:

- Hình tượng con hổ được khức hoạ rõ nét,

cụ thể trong hoàn cảnh bị giam cầm, nhớrừng, tiếc nuối những tháng ngày sống giữađại ngàn hùng vĩ đồng thời bộc lộ lời tâm sựcủa thế hệ trí thức những năm 1930

3 Ý nghĩa văn bản:

Mượn lời con hổ trong vườn bách thú, tácgiả kín đáo bộc lộ tình cảm yêu nước, niềmkhát khao thoát khỏi kiếp đời nô lệ

* Ghi nhớ: SGK/7 4) Củng cố:

- Phân tích hình ảnh con hổ trong vườn bách thú và phân tích nghệ thuật củabài thơ

Trang 11

- Chuẩn bị bài : Câu nghi vấn

………

IV RÚT KINH NGHIỆM:

………

………Ngày soạn: 25/12/2018

Tiết 75 CÂU NGHI VẤN

A MỤC TIÊU: Giúp HS.

- Nắm vững đặc điểm hình thức và chức năng chính của câu nghi vấn Biết

sử dụng câu nghi vấn phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp

- Đặc điểm hình thức của câu nghi vấn Chức năng chính của câu nghi vấn

- Nhận biết và hiểu được tác dụng của câu nghi vấn trong văn bản cụ thể.Phân biệt câu nghi vấn với một số kiểu câu dễ lẫn

Trang 12

Ở bậc tiểu học, các em đã làm quen với kiểu câu này Hôm nay các em lại tiếp tục tìm hiểu về câu nghi vấn những ở mức độ sâu hơn Vậy câu nghi vấn có những đặc điểm hình thức nào nỗi bật và nó có chức năng chính nào, chúng ta

cùng đi vào bài học

- Kết thúc câu bằng dấu chấm hỏi

- Trong câu có từ nghi vấn:

Trang 13

(Các câu nghi vấn giữ vai trò quan trọng

trong giao tiếp Khi giao tiếp, bao giờ

người ta cũng sử dụng nhiều kiểu câu,

trong đó có câu nghi vấn.)

- HS đọc ghi nhớ, sgk/11

Hoạt động 3: Hướng dẫn luyện tập

Bài 3:Không thể đặt dấu chấm hỏi sau

các câu vì cả 4 câu đều không phải là

câu nghi vấn

Trong TV, tổ hợp X cũng như ai cũng, gì

* Ghi nhớ: SGK/ 11

II Luyện tập:

1 Bài tập 1: Các câu nghi vấn:

a Chị khất tiền sưu đến chiều mai phảikhông?

b Tại sao con người lại phải khiêm tốnnhư thế?

+ Sử dụng từ ngữ nghi vấn : phải không,tại sao, gì, không, hả

2 Bài tập 2:

- Căn cứ vào sự có mặt của từ hay nên tabiết được đó là những câu nghi vấn

- Không thay từ hay bằng từ hoặc được

vì nó dễ lẫn với câu ghép mà các vế câu

Trang 14

cũng, nào cũng, sao cũng, đâu cũng, bao

giờ cũng, bao nhiêu cũng bao giờ cũng

có ý nghĩa tuyệt đối (ai cũng thấy thế

-> mọi người đều thấy thế) -> từ phiếm

định, không phải từ nghi vấn

có quan hệ lựa chọn

3 Bài tập 3: Không thể đặt dấu chấm

hỏi sau các câu vì cả 4 câu đều khôngphải là câu nghi vấn

- Câu a, b có các từ nghi vấn như : có không, tại sao nhưng những kết cấuchứa những từ này chỉ làm chức năng bổngữ trong một câu

- Trong câu c, d nào cũng, ai cũng lànhững từ phiếm định

b Anh đã khoẻ chưa?

- Hình thức: sử dụng cặp từ đã… chưa

- Ý nghĩa: hỏi thăm sức khoẻ vào thờiđiểm hiện tại nhưng biết tình trạng sứckhoẻ của người đươc hỏi trước đó khôngtốt

5 Bài tập 5: a Bao giờ anh đi Hà Nội?

Bao giờ đứng ở đầu câu:

Trang 15

hỏi về thời điểm sẽ thực hiện hành độngđi.

b Anh đi Hà Nội bao giờ?

Bao giờ đứng ở cuối câu:hỏi về thời gian đã diễn ra hành động đi

b Chiếc xe này giá bao nhiêu mà rẻ thế? Câu nghi vấn này sai vì người hỏichưa biết giá chính xác của chiếc xe thì

sẽ không phân biệt được mắc hay rẻđược

4) Củng cố:

- Thế nào câu nghi vấn?

- Chức năng của câu nghi vấn?

- Có phải lúc nào câu nghi vấn cũng dùng để hỏi không Một số trường hợp

Trang 16

- Chuẩn bị: Xem lại lý thuyết về văn thuyết minh, tìm đọc các văn bản thuyết minh, lưu ý cách xây dựng đoạn văn trong các văn bản đó

………

IV RÚT KINH NGHIỆM: ………

………

……

Nhận xét: ………

………

KÝ DUYỆT TỔ CHUYÊN MÔN TUẦN 20 Ngày … tháng … năm 201

Tổ trưởng: Phạm Thị Thanh Tuyền

Trang 18

Ngày soạn: 10/01/2019

Tiết 76 VIẾT ĐOẠN VĂN TRONG VĂN BẢN THUYẾT MINH

I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT: Giúp HS.

- Luyện cách viết một đoạn văn trong một bài văn thuyết minh

- Kiến thức về đoạn văn, bài văn thuyết minh Yêu cầu viết đoạn văn thuyếtminh

- Xác định được chủ đề, sắp xếp và phát triển ý khi viết đoạn văn thuyếtminh Diễn đạt rõ ràng, chính xác Viết một đoạn văn thuyết minh có độ dài 90chữ

- Ôn lại kiến thức văn thuyết minh trong học kì I

Câu hỏi: Mục đích của văn thuyết minh là gì? Hãy nêu các phương pháp

thuyết minh đã học?

Yêu cầu:

Trang 19

- Nêu được mục đích của việc thuyết minh.

- Liệt kê các phương pháp thuyết minh

Ở học kỳ I, các em đã làm quen với kiểu văn bản thuyết minh Tiết học hômnay các em sẽ tìm hiểu kĩ hơn về cách sắp xếp các ý trong đoạn văn thuyết minhnhư thế nào cho hợp lý

Hoạt động 2: Đoạn văn trong văn

bản thuyết minh:

- HS đọc đoạn văn a, sgk/14

? Trong doạn văn (a) câu nào là câu

chủ đề của đoạn văn? Các câu khác có

tác dụng gì?

? Từ ngữ chủ đề của đoạn văn? Dụng

ý?

(nước - từ ngữ quan trọng để thể hiện

chủ đề của đoạn văn)

? Đoạn (a) được trình bày nội dung

- Câu 1 là câu chủ đề: Thế giới đang

đứng trước nguy cơ thiếu nước sạch nghiêm trọng.

Câu 2: Cung cấp thông tin về lượng nướcngọt ít ỏi

Câu 3: Cho biết lượng nước ấy bị ônhiểm

Câu 4: Nêu sự thiếu nước ngọt ở các nướcthế giới thứ ba

Câu 5: Nêu dự báo đến năm 2025 thì 2/3dân số thế giới thiếu nước

- Sắp xếp hợp lí, các câu sau bổ sungthông tin làm rõ ý câu chủ đề Câu nào

Trang 20

? Đây có phải là đoạn văn miêu tả, kể

chuyện hay biểu cảm, nghị luận không?

tại sao?

(Đoạn văn ko kể, ko thuật những

chuyện, việc về nước Đv ko biểu hiện

cảm xúc gì của người viết một cách

trực tiếp hay gián tiếp Đv ko bàn luận,

phân tích, c/minh, giải thích vấn đề gì

về nước)

- Gọi HS đọc đoạn b, sgk/14

? Đoạn văn b thuyết minh vấn đề gì?

? Từ ngữ chủ đề của đoạn? Câu chủ đề

của đoạn?

? Cách sắp xếp các câu ra sao?

? Qua hai đoạn văn a, b hãy cho biết

các câu trong đoạn văn thuyết minh

được sắp xếp theo trật tự nào?

cũng nói về nước => theo lối diễn dịch

=> Đv a là đoạn văn thuyết minh vì cảđoạn nhằm giới thiệu vấn đề thiếu nướcngọt trên thế giới hiện nay T/minh một sựviệc, hiện tượng tự nhiên-xã hội

- Câu 2 sơ lược giới thiệu quá trình hoạtđộng cách mạng và những cương vịlãnhđạo Đảng và Nhà nước mà đồng chí PVĐtừng trải qua

- Câu 3 nói về quan hệ của ông với Chủtịch HCM -> theo lối diễn dịch Các câusắp xếp theo thứ tự trước sau (thời gian)

Trang 21

? Theo em, thuyết minh về cây bút bi

thì thuyết minh như thế nào?

- Thảo luận nhóm và trả lời:

- Đoạn 1: giới thiệu

- Đoạn 2: nêu cấu tạo

? Trong cấu tạo bút, nên nêu cấu tạo

trong hay ngoài trước?

(Nên nêu cấu tạo trong vì đó là phần

quan trọng nhất của cây bút.)

GV y/c h/s viết -> trình bày và nx

- Gọi HS đọc đoạn b, sgk/14

? Đoạn văn trên chưa hợp lí chỗ nào?

? Nên giới thiệu về đèn bàn ra sao?

(Giới thiệu bằng phương pháp nêu định

nghĩa, giải thích và phân loại, phân

tích.)

- Đoạn a: từ khái quát đến cụ thể

- Đoạn b: từ trước đến sau

2 Sửa lại các đoạn văn thuyết minh chưa chuẩn.

+ ruột bút bi (phần quan trọng nhất)+ vỏ bút bi, ngoài ra có các loại bút bi

Phần ruột bút bi gồm đầu bút bi và ốngmực, loại mực đặc biệt Phần vỏ gồm ốngnhựa hoặc sắt để bọc bút bi và làm cánbút viết Phần này gồm ống, nắp bút có lòxo

- Cách sửa: Tách làm hai đoạn

b,

- Nhược điểm:

Trang 22

? Ta có thể tách đoạn văn trên thành

mấy đoạn? Mỗi đoạn nên viết ntn?

GV y/c h/s viết -> trình bày và nx

- HS đọc Ghi nhớ, sgk/15

Hoạt động 3: Hướng dẫn luyện tập

H/s đọc y/c -> thực hiện -> trình bày ->

2 Bài tập 2: Có thể viết đoạn nhỏ theo

Trang 23

- Nhắc lại cách viết đoạn văn thuyết minh?

- Nắm kĩ những yêu cầu ở SGK

- Làm tiếp bài tập 2

- Làm bài tập 3 ( theo gợi ý SGK)

- Đọc bài thơ “Quê Hương” của Thế Hanh

- Trả lời câu hỏi phần: Hướng dẫn đọc hiểu văn bản

Trang 24

Ngày soạn: 10/01/2019

Tiết 77 Văn bản: QUÊ HƯƠNG

(Tế Hanh)

- Đọc - hiểu một tác phẩm thơ lãng mạn để bổ sung thêm kiến thức về tácgiả, tác phẩm của phong trào Thơ mới Cảm nhận được tình yêu quê hương đằmthắm và những sáng tạo nghệ thuật độc đáo của tác giả

- Nguồn cảm hứng lớn trong thơ Tế Hanh nói chung và ở bài thơ này: tìnhyêu quê hương đằm thắm Hình ảnh khoẻ khoắn, đầy sức sống của con người vàsinh hoạt lao động: lời thơ bình dị, gợi cảm xúc trong sáng, tha thiết

- Nhận biết được tác phẩm thơ lãng mạn Đọc diễn cảm tác phẩm thơ Phântích được những chi tiết miêu tả, biểu cảm đặc sắc trong bài thơ

II CHUẨN BỊ:

1) Giáo viên:

- Nghiên cứu nội dung bài học

- Các bức tranh cảnh đánh cá trên biển và chân dung nhà thơ Tế Hanh

- Hướng dẫn HS chuẩn bị ở nhà

2) Học sinh:

- Đọc thơ, tìm hiểu nhà thơ

Trang 25

Câu hỏi : Nội dung, nghệ thuật, ý nghĩa của văn bản Nhớ rừng của Thế

- Xây dựng hình tượng nghệ thuật có nhiều tầng ý nghĩa

- Có âm điệu thơ biến hoá qua mỗi đoạn thơ nhưng thống nhất ở giọng điệu

dữ dội, bi tráng trong toàn bộ tác phẩm

2 Nội dung:

- Hình tượng con hổ được khức hoạ rõ nét, cụ thể trong hoàn cảnh bị giamcầm, nhớ rừng, tiếc nuối những tháng ngày sống giữa đại ngàn hùng vĩ đồng thờibộc lộ lời tâm sự của thế hệ trí thức những năm 1930

- Mượn lờ con hổ trong vườn bách thú, tác giả kín đáo bộc lộ tình cảm yêunước, niềm khát khao thoát khỏi kiếp đời nô lệ

Tình cảm quê hương đất nước là 1 t.cảm lâu bền với n nguồn c.xúc thiêngliêng không bao giờ cạn; bởi trg mỗi chúng ta, ai cũng có 1 miền quê thiêng liêngyêu dấu Đối với Tế Hanh, q.hg luôn là nguồn cảm hứng dạt dào trg suốt đời thơcủa ông Từ thuở hoa niên mới 18 tuổi, Tế Hanh đã viết về cái làng quê vùng biển

Trang 26

của m với 1 t.cảm trong trẻo, đằm thắm, thiết tha Hôm nay c.ta sẽ tìm hiểu bài thơ

Quê hương

Hoạt động 2: Đọc và tìm hiểu chung.

GV nêu y/c đọc -> đọc mẫu -> 3 – 4

? Bài thơ thuộc thể thơ gì?

? Bài thơ có kết cấu như thế nào?

? Xác định vần, nhịp của bài thơ?

(Vần chân liền: sông hồng; cá

Cánh buồm giương to như mảnh hồn làng.Dân chìa lưới làn da ngăm dám nắng

- Đến với thơ mới ở chặng cuối (40 – 45).

Tình yêu quê hương tha thiết là điểm nổibật của tác giả

* Tác phẩm:

- Bài thơ năm 1939 lúc nhà thơ đang học

ở Huế, rất nhớ nhà, nhớ quê hương Bàithơ được viết theo thể thơ tám chữ

- Bài thơ được in trong tập Nghẹn ngào

Trang 27

3 Bố cục - thể thơ:

a, Bố cục: bốn đoạn Đoạn 1: hai câu đầu Đoạn 2: sáu câu tiếp Đoạn 3: Tám câu tiếp theo Đoạn 4: Bốn câu cuối

b, Thể thơ: 8 tiếng/ câu – Thơ mới.

Hoạt động 3: Tìm hiểu văn bản

- Gọi HS đọc đoạn đầu của bài thơ

?Hai câu thơ đầu, em hình dung được

những gì về quê hương của nhà thơ?

II Tìm hiểu văn bản

1 Giới thiệu về làng quê của tác giả:

- Nghề: chài lưới

- Vị trí: cách biển nửa ngày sông

=>Lời giới thiệu bình dị, khái quát, chânthật như bản chất người dân làng chài quêông vậy

? Cảnh người dân làng chài bơi thuyền

ra khơi đánh cá được tác giả miêu tả

qua các chi tiết nào?

? H/ả con thuyền băng mình ra khơi

đánh cá được miêu tả ntn?

? Tuấn mã có nghĩa là gì?

? NT được sử dụng? Tác dụng?

2 Cảnh dân chài bơi thuyền ra khơi:

* Thiên nhiên: Trời trong, gió nhẹ, sớm

mai hồng =>Cảnh tượng bầu trời caorộng, trong trẻo, nhuốm nắng hồng bìnhminh, thiên nhiên tươi đẹp, lý tưởng chonhững ai làm nghề chài lưới

* Con thuyền: hăng như con tuấn mã,

phăng mái chèo, mạnh mẽ vượt

- NT: so sánh, tính từ (hăng), động từmạnh (phăng, vượt) => Diễn tả thật ấntượng khí thế băng tới dũng mãnh của conthuyền ra khơi, làm toát lên một sức sống

Trang 28

* Cánh buồm: mảnh hồn làng rướn thân

trắng, thâu góp gió

- NT: So sánh, ẩn dụ: Cánh buồm là h/ảbiểu trưng cho hồn làng, lấy cái cụ thể để

so sánh với cái trưù tượng để nó cụ thểhơn

=> H/ả cánh buồm trắng căng gió biểnkhơi quen thuộc bỗng trở nên lớn lao,thiêng liêng và rất thơ mộng, đó chính làbiểu tượng của linh hồn làng chài Nhàthơ vừa vẽ ra chính xác cái hình, vừa cảmnhận được cái hồn của sự vật Một so sánhthú vị, một liên tưởng giàu chất thơ Cánhbuồm đã thành một hình ảnh ẩn dụ để biểutrưng cho hồn làng, khiến cho cái hồnlàng ấy vốn trừu tượng trở thành cái cụthể, dễ cảm nhận như nó đang trải rộng ratrước mắt ta giống cánh buồm đangtrương to để thâu góp gió

3 Cảnh đón thuyền về bến:

- Dân làng: ồn ào, tấp nập

Trang 29

gợi tả bằng những chi tiết điển hình

nào? NT tiêu biểu? Tác dụng?

?H/ả con thuyền khi chở về có gì đặc

sắc? Nghệ thuật?

?Tình cảm của tác giả thể hiện như thế

nào trong khổ cuối?

? Nhận xét về nội dung, nghệ thuật bài

thơ?

- Cá: tươi, ngon, thân bạc trắng

=> Không khí vui vẻ, rộn ràng, đông vui,náo nhiệt, phấn khởi về thành quả laođộng

họ, kết tụ trong người dân chài bao mùi vịcủa biển khơi, tôi luyện cho thân hình rắnchắc, con người thêm dạn dày, từng trải.Hai câu thơ đã chạm khắc rõ nét, tạc nêncái dáng vẻ riêng, một bức tượng đài vềngười lao động đánh cá có tầm vóc phithường, vừa chân thực vừa lãng mạn, họmang vẻ đẹp và sự sống nồng nhiệt củabiển cả

* H/ả con thuyền:

=> Với NT nhân hoá Con thuyền không

Trang 30

HS đọc nội dung phần ghi nhớ

SGK/18

H/s thực hiện

chỉ đang nằm im trên bến mà đang mệtmỏi say sưa lắng nghe chất muối thấmdần trong thớ vỏ Con thuyền vô tri đã trởnên có hồn, một tâm hồn rất tinh tế, nónhư 1 sinh thể, như một phần của sống laođộng của làng chài, gắn bó với làng chài

4 Nỗi nhớ quê hương:

Tình yêu quê hương luôn thường trực trong lòng nhà thơ: nhớ về những nét đặc trưng, riêng biệt của quê hương: màu sắc, mùi vị - cái mùi đặc trưng của vùng biển Nỗi nhớ cụ thể, thắm thiết, gắn bó, thuỷ chung

Trang 31

Bài thơ là bày tỏ của tác giả về một tìnhyêu tha thiết đối với quê hương làng biển.

- Đọc diễn cảm toàn bộ bài thơ?

- Nêu nội dung chính của bài thơ

- Những biện pháp NT được sử dụng

- Học thuộc lòng bài thơ.

- Nắm nội dung, nghệ thuật

- Đọc kĩ văn bản: Khi con tu hú, nắm tác giả, tác phẩm

- Trả lời câu hỏi hướng dẫn SGK

Trang 32

Ngày soạn: 10/01/2019

Tiết 78 Văn bản: KHI CON TU HÚ

(Tố Hữu)

- Biết đọc - hiểu một tác phẩm thơ để bổ sung thêm kiến thức về tác giả, tácphẩm của thơ Việt Nam hiện đại Cảm nhận được lòng yêu sự sống, niềm khátkhao tự do của người chiến sĩ cách mạng được thể hiện bằng những hình ảnh gợicảm, lời thơ tha thiết và thể lục bát quen thuộc

- Những hiểu biết bước đầu về tác giả Tố Hữu Nghệ thuật khắc hoạ hìnhảnh Niềm khát khao cuộc sống tự do, lí tưởng cách mạng của tác giả

- Đọc diễn cảm một tác phẩm thơ thể hiện tâm tư người chiến sĩ cách mạng

bị giam giữ trong ngục tù Nhận ra và phân tích được sự nhất quán về cảm xúcgiữa hai phần của bài thơ; thấy được sự vận dụng tài tình thể thơ truyền thống củatác giả ở bài thơ này

II CHUẨN BỊ:

1) Giáo viên:

- Nghiên cứu nội dung bài học

- Xem tư liệu về cuộc đời và sự nghiệp Tố Hữu

- Chân dung Tố Hữu

- Hướng dẫn HS chuẩn bị ở nhà

2) Học sinh:

- Trả lời câu hỏi Tìm hiểu bài

- Tìm hiểu thêm về nhà thơ Tố Hữu qua những bài thơ đã được học

Trang 33

- Chuẩn bị theo sự hướng dẫn của GV.

Câu hỏi : Đọc bài thơ Quê hương và cho biết bài thơ và miêu tả lại cảnh đón

- Cá: tươi, ngon, thân bạc trắng

=> Không khí vui vẻ, rộn ràng, đông vui, náo nhiệt, phấn khởi về thành quảlao động

Nhà thơ Tố Hữu không còn xa lạ với các em biết từ những năm học trước các em đã biết đến một chú bé liên lạc nhanh nhẹn trong bài thơ “ Lượm” của ông Tiết học này, các em được học bài thơ “ khi con tu hú” một bài thơ được ông sáng tác trong một hoàn cảnh hết sức đặc biệt ở chốn lao tù Vậy qua bài thơ này Tố Hữu muốn giãi bày tâm trạng gì, tình cảm gì, chúng ta đi vào tìm hiểu bài thơ

Trang 34

? Hãy nói tóm tắt về cuộc đời và sáng

tác của ông?

- Giới thiệu các tập thơ của Tố Hữu

và thể loại sáng tác chính của ông

? Hoàn cảnh sáng tác bài thơ?

(Khi ông đang bị địch bắt giam ở xà

lim số 1 trong nhà lao Thừa Phủ

-Huế)

? Hãy xác định bố cục của bài thơ?

? Giá trị biểu đạt của thể thơ này?

(Nhịp nhàng, uyển chuyển, giàu âm

hưởng, có nhiều khả năng chuyển tải

* Tác phẩm:

Bài thơ được in trong tập thơ Từ ấy - Tậpthơ đầu tiên của tác giả Thuộc phần 2:Xiềng xích

3 Bố cục - thể thơ:

a, Bố cục:

Có hai phần: 6 câu đầu và 4 câu cuối

b, Thể thơ::Lục bát Hoạt động 3: Tìm hiểu văn bản.

? Em hiểu gì về nhan đề bài thơ?

? Hãy viết một câu văn có 4 chữ đầu

là: “Khi con tu hú” để tóm tắt nội

dung bài thơ?

(Khi con tu hú gọi bầy là khi mùa hè

đến, người tù cách mạng (nvật trữ

tình) càng cảm thấy ngột ngạt trong

phòng giam chật chội, càng thèm khát

cuộc sống cháy bỏng tự do tưng bừng

II Tìm hiểu văn bản:

1 Nhan đề bài thơ:

- Là một mệnh đề phụ, chưa là câu  gây

sự chú ý

- Tiếng chim: tín hiệu của sự sống , mùa hè

Trang 35

? Vì sao tiếng tu hú lại tác đọng mạh

mẽ đến tâm hồn nhà thơ như vậy?

(Tác giả sử dụng biện pháp tu từ hoán

dụ, liên tưởng tiếng chim tu hú đó là

tín hiệu của mùa hè rực rỡ, sự sống

tưng bừng, của trời cao lồng lộng, của

tự do Tiếng chim đã tác động mạnh

mẽ đến tâm hồn người tù)

? Hãy kể những sự vật mà tác giả

nhắc đến trong bức tranh mùa hè?

?Em có nhận xét già về phạm vi miêu

- Phạm vi miêu tả rộng lớn, màu sắc rực rỡ,

âm thanh rộn rã, hương thơm ngào ngạt

=> Cảnh mùa hè đầy màu sắc, âm thanh,hương vị Mọi vật sống động, đang pháttriển hết sức tự nhiên, mạnh mẽ

- Từ ngữ chọn lọc, chi tiết đặc sắc:

+ Những động từ mạnh mẽ: dậy, lộn nhào

và tính từ chín, ngọt, đầy, rộng, cao để diễn

tả sự hoạt động, sự căng đầy nhựa sống củamùa hè

+ Bầu trời mở rộng và cao thêm cánh diều

tự do bay lượn Tất cả tạo sự đối lập vớikhông gian chật hẹp trong phòng giam

? Tác giả miêu tả cảnh vào hè có phải

là cảnh được nhìn thấy trực tiếp hay

không? Câu thơ nào cho biết điều đó?

? Tâm trạng của người tù được thể

hiện như thế nào?

3 Tâm trạng của người tù:

- Tác giả cảm nhận cảnh vào hè được miêu

tả theo trí tưởng tượng “Ta nghe hè dậy bênlòng”

- Tâm trạng của người tù là tâm trạng ngột

Trang 36

? Hãy so sánh hai câu thơ miêu tả

tiếng chim tu hú ở hai khổ thơ?

* Khác nhau:

- Tiếng chim mở đầu bài thơ là tiếng

chim gọi mùa hè đến đầy ắp sức sống,

tự do, gợi ra cảnh tượng trời đất bao

la, tưng bừng sự sống lúc vào hè

- Tiếng chim khổ cuối thành tiếng kêu

khiến cho người chiến sĩ đang bị giam

cảm thấy hết sức đau khổ, bực bội, nó

như giục giã, khơi thêm cảm giác tù

túng, tiếng chim như tiếng đời, tiếng

gọi tự do thôi thúc đấu tranh

* Giống nhau:

Tiếng chim tu hú giống như tiếng gọi

tha thiết của tự do, của thế giới sự

sống đầy quyến rũ đối với nv trữ tình

- người tù cách mạng trẻ tuổi

ngạt, uất hận vì bị tù, không được tự do, bịtách rời khỏi đồng đội, đồng chí.=> Thểhiện khát khao tự do của người tù

? Nội dung, nghệ thuật bài thơ? 1 Nghệ thuật:

- Viết theo thể thơ lục bát, giàu nhạc điệu,mượt mà, uyển chuyển

- Lựa chọn lời thơ đầy ấn tượng để biểu lộcảm xúc khi thiết tha, khi lị sôi nổi, mạnhmẽ

- Sử dụng các biện pháp tu từ điệp ngữ, liệt

Trang 37

? Nêu ý nghĩa của văn bản?

Cho HS đọc lại bài thơ và nội dung

phần ghi nhớ

văn bản, vừa thể hiện cảm nhận về sự đốilập về niềm khao khát sự sống đích thực,đầy ý nghĩa với hiện tại buồn chán của tg vì

bị giam hãm trong nhà tù thực dân

2 Nội dung:

Khi con tu hú thể hiện cảm nhận của nhàthơ về hai thế giới đối lập: cái đẹp, tự do vàcái ác, tu ngục

Bài thơ thể hiện lòng yêu đời, yêu lí tưởngcủa người chiến sĩ cộng sản trẻ tuổi tronghoàn cảnh tù ngục

- Đọc diễn cảm toàn bộ bài thơ và cảm nghĩ của em khi học xong bài thơ?

Trang 38

- Học thuộc lòng bài thơ

- Nắm kĩ nội dung và thành công về nghệ thuật

- Sưu tầm những bài thơ, đoạn thơ có thể hiện cảm xúc yêu cuộc sống và kì vọng tự do

- Chuẩn bị bài Câu nghi vấn (tiếp theo)

Trang 39

Ngày soạn: 01/02/2019

Tiết 79 CÂU NGHI VẤN (Tiếp)

- Hiểu rõ câu nghi vấn không chỉ dùng để hỏi mà còn dùng để cầu khiến,khẳng định, phủ định, đe doạ, bộc lộ tình cảm, cảm xúc

- Các câu nghi vấn dùng với các chức năng khác ngoài chức năng chính

- Vận dụng kiến thức đã học về câu nghi vấn để đọc-hiểu và tạo lập văn bản

Câu hỏi: Câu nghi vấn có chức năng chính là gì? Ví dụ?

Trang 40

Câu văn cũng như cuộc đời, cuộc đời luôn luôn thay đổi thì câu văn cũngphải luôn luôn đổi thay để thực hiện chức năng diễn đạt chính xác tới mức tinh tếnhững cảm xúc, những tâm trạng vô cùng phong phú, đa dạng và phức tạp của conngười Vì thế, các em có thể gặp rất nhiều câu văn có hình thức giống như một câunghi vấn, nhưng trên thực tế, nó lại không phải là một câu nghi vấn đích thực.

? Chức năng chính của câu nghi vấn là gì?

? Những câu nghi vấn trên, nếu không

dùng để hỏi thì dùng để làm gì?

? Qua đó, em hãy nêu những chức năng có

thể có của câu nghi vấn?

d Cả đoạn văn là một câu hỏi

e Con gái tôi vẽ đấy ư? Chả lẽ lạiđúng là nó, cái con Mèo hay lục lọiấy!

- Có nội dung chỉ sự nghi vấn

- Chức năng khác của câu nghi vấn:

Định dạng
Số trang	363
Dung lượng	1,28 MB