đại số 9 chương 2

- HS tính thành thạo các giá trị của hàm số khi cho trước biến số; biết biểu diễn các cặp số x; y trên mặt phẳng tọa độ; biết vẽ thành thạo đồ thị hàm số y = axII... - Hs hiểu và chứng m

- HS tính thành thạo các giá trị của hàm số khi cho trước biến số; biết biểu diễn các cặp số (x; y) trên mặt phẳng tọa độ; biết vẽ thành thạo đồ thị hàm số y = ax

II CHUẨN BỊ

Gv: Bảng phụ vẽ sẵn bảng ở VD1a ; bảng ở ?3

Hs: HS ôn phần hàm số ở lớp 7; bảng nhóm, bút dạ, máy tính

III HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

ĐVĐ: Giới thiệu chương II và bài mới (3 ph)

Hoạt động 1: Khái niệm hàm số (20 ph)

- Khi nào đại lượng y được gọi là hàm

số của đại lượng x

HS: Trả lời dựa vào sgk

- Hàm số có thể được cho bằng những

cách nào?

- Hàm số có thể được cho bằng bảng hoặc bằng công thức

VD1 b làm tương tự

- Khi hàm số được cho bằng công thức

y = f(x), ta hiểu rằng biến số x chỉ lấy

những giá trị mà tại đó f(x) xác định

- Ở VD1b giá trị của các biểu thức 2x ;

2x+3 xác định với những giá trị nào

HS: Biểu thức 2x ; 2x+3 xác định vớimọigiá trị của x

Biểu thức

x

4

xác định với những giá trị x  0

- Khi y là hàm số của x ta có thể viết :

y=f(x) hoặc y=g(x)

- Giá trị của hàm số y=f(x) tại x 0 , x 1 …

được kí hiệu là f(x 0 ),f(x 1 ),…

- Thế nào là hàm hằng ? cho ví dụ

- Khi x thay đổi mà y nhận một giá trị

không đổi thì hàm số y gọi là hàm

HS làm ?1F(0)=5 ; f(1) = 5,5 ,…

VD : y= 2

Hoạt động 2: Đồ thị của hàm số (10 ph)

Gv : Treo bạng phụ (có lưới ôvuông)

có kẻ sẵn hệ tọa độ Oxy cho HS làm ?2

2 HS lên bảng làmHS1 câu a/

-Tập hợp tất cả các điểm biểu diễn các

cặp giá trị tương ứng (x ; f(x)) trên

mặt phẳng tọa độ gọi là đồ thị của

- Đồ thị hàm số y = 2x là gì ? Là đường thẳng vẽ được trong ?2b

Hoạt động 3: Hàm số đồng biến , nghịch biến (10 ph)

GV đưa đáp án có sẵn trên bảng phụ HS đối chiếu , sửa chữa

a/ Xét hàm số y = 2x + 1

- Biểu thức 2x + 1 xác định với những

giá trị nào của x ?

Biểu thức 2x + 1 xác định với mọi x

- Hs hiểu và chứng minh được hàm số y = 3x + 1 đồng biến trên R, hàm số

y = -3x + 1 nghịch biến trên R, từ đó thừa nhận trường hợp tổng quát

- Hs thấy được toán học là một khoa học trừu tượng nhưng các vấn đề trong toán học thường xuất phát từ thực tế

II CHUẨN BỊ

GV: Bảng phụ ghi đề bài

HS: Bảng nhóm,thẻ trắc nghiệm

III HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

Hoạt động 2: Kiểm tra (8 ph)

Hs1: Thế nào là hàm số đồng biến trên R?

- Chứng tỏ rằng hàm số y= 3x + 1 đồng biến trên R

Hs2: Thế nào là hàm số nghịch biến trên R?

- Chứng tỏ rằng hàm số y= -3x + 1 nghịch biến trên R

Hoạt động 2: Khái niệm về hàm số bậc nhất (15 ph)

Gv: Đưa dề bài toán lên màn hình

Tóm tắt

Một HS thực hiện ?1

1 giờ ôtô đi được: 50 (km)Sau t giờ ôtô đi được: 50t (km)Sau t giờ ôtô cách TTHà Nội:

- Đại lượng s có phải là hàm số của đại

lượng t không ? vì sao?

- Đại lượng s phụ thuộc vào đại lượng t

- Ứng với mỗi giá trị của t chỉ cómột giá trị của s

Vậy s là hàm số của t

- Trong công thức s = 50t + 8 nếu ta thay s

bởi y, thay t bởi x ta có hàm số y = 50x+ 8

thuộc R

- Qua phần kiểm tra bài cũ, em hãy cho biết

hàm số bậc nhất đồng biến khi nào, nghịch

biến khi nào ?

Hàm số bậc nhất đồng biến trên

R khi a > 0Hàm số bậc nhất nghịch biến trên R khi a < 0

Gv: Chốt lại tính chất (sgk)

- Vậy để xét tính biến thiên của hàm số bậc

nhất y = ax + b ta dựa vào điều gì ?

HS : để xét tính biến thiên của hàm số bậc nhất y = ax + b ta dựa vào hệ số a

- Hàm số y = (m2+ 1)x + 1 đồng biến hay

nghịch biến trên R? vì sao ?

Hs: Hàm số y = (m2+ 1)x + 1 đồng biến trên R vì y = (m2+ 1)x + 1 là hàm số bậc nhất có

a = m2+ 1 > 0 với mọi m  R

Hoạt động 4: Củng cố – Hướng dẫn (5 ph)

1 Phát biểu định nghĩa,tính chất của hàm số bậc nhất

2 Trắc nghiệm:(Đưa đề bài lên bảng phụ: Em hãy điền vào ô trống cho thích hợp

Hàm số ĐúngHàm số bậc nhấtsai Hệ sốa Hệ sốb Tính biếnthiên

- Tiếp tục rèn kĩ năng nhận dạng hàm số bậc nhất, xét tính biến thiên của hàm

số bậc nhất, biểu diễn điểm trên mặt phẳng tọa độ

II CHUẨN BỊ

Gv: Bảng phụ

Hs: Bảng nhóm

III HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

Hoạt động 1: Kiểm tra viết (15 ph)

Khoanh tròn chữ cáiđứn trước đáp án em cho là đúng trong các câu sau:

Câu 1: Trong các hàm số sau, hàm số bậc nhất là:

Gv: Vẽ sẵn một hệ tọa độ Oxy có lưới ô

vuông và đưa bảng phụ có đề bài Gọi 2

Hs lên bảng, mỗi em biểu diễn 4 điểm

* Trắc nghiệm : Hãy ghép mỗi ô ở cột

bên trái với một ô ở cột bên phải để

d Tập hợp các điểm có hoành độ

và tung độ đối nhau

4 Là trục tung Oy, có phương trình

x = 0Đáp án ghép : a và 1 ; b và 4 ; c và 2 ; d và 3

m

là hàm số bậc nhất

y = 1  51  5 1 = 1 – 5 – 1 = -5c/ Khi y = 5ta có 1  5x 1 = 5

5 1

5 1

b 0 hoặc trùng với đường thẳng y = ax nếu b = 0.

- Biết vẽ đồ thị hàm số y = ax + b bằng cách xác định hai điểm thuộc đồ thị

II CHUẨN BỊ

Gv: Bảng phụ vẽ trước bảng giá trị 2 hàm số trong?2 và hình 7 sgk- t50

Hs : Ôn tập đồ thị hàm số, đồ thị hàm số y = ax và cách vẽ

III HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

Hoạt động 1: Kiểm tra (5 ph)

Gv: Yêu cầu hs thực hiện ?1 sgk

- Hãy biểu diễn tiếp các điểm A’,

B’, C’ còn lại lên mặt phẳng tọa độ

- Với cùng hoành độ hãy so sánh

tung độ các điểm A và A’; B và

4 5 6 7 9

A B

C

A /

B /

1,5 1 3

Nhận xét: Nếu A, B, C cùng nằm

trên một đường thẳng (d) thì A’,

B’, C’ cùng nằm trên (d’)//(d)

Gv: Dùng bảng phụ kẻ sẵn?2,

- Hãy điền vào ô trống

- So sánh giá trị của hoành độ và

tung độ của hai hàm số (sgk)

để minh họa Sau đó gv giới thiệu

tổng quát, cho HS đọc lại

Gv: Giới thiệu chú ý trong sgk-t50

BCC’B’ là các hình bình hành

Hs: Làm ?2

y=2x y=2x+3

Gv: Hướng dẫn thực hiện theo 2

bước như (sgk – t 51), sau đó cho

y =

- 2

x + 3

-3

A 3

b 0 hoặc trùng với đường thẳng y = ax nếu b = 0.

- Hs vẽ thành thạo đồ thị hàm số y = ax + b bằng cách xác định 2 điểm phân biệt thuộc đồ thị ( thường là hai giao điểm của đồ thị với hai trục tọa độ)

II CHUẨN BỊ

Gv: Bảng phụ

Hs: Ôn tập các kiến thức đã học trong tiết trước

III HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

Hoạt động 2: Kiểm tra (15 ph)

Gv: Nêu yêu cầu kiểm tra

Gv: Vẽ đường thẳng đi qua B(0 ;2)

song song với 0x và gọi HS lên xác

định tọa độ điểm C

- Hãy tính diện tích tam giác ABC

- Còn cách tinh nào khác không?

Ví dụ: SABC= SAHC – SAHB

c Tọa độ điểm C(2 ;2)Xét ABC đáy BC=2, chiều cao AH = 4

5

1

y

Bài 18 (sgk – t51)

GV đưa đề bài lên bảng phụ,yêu cầu

HS hoạt động theo nhóm ,sau đó cử

đại diện hai nhóm lên trình bày

Vẽ đường thẳng qua hai điểm có tọa

độ (0;-1) và (1 ;2)

ta được đồ thị hàm số y = 3x – 1

b Thay x = -1; y =3 vào y = ax +5

ta có: 3 = - a + 5  a = 5 – 3 = 2Hàm số cần tìm là y = 2x + 5

Hs : Đọc và làm bài 16 SBT

- Hàm số y = (a-1)x – a có dạng

y = Ax +B (A0) Đồ thị của nó là đường thẳng cắt trục tung tại điểm có tung độ bằng B

- A = a – 1; B = a

- Đồ thị hàm số y = (a-1)x – a cắt trục tung tại điểm có tung độ bằng 2 khi a =2

b Nghĩa là khi x = -3 thì y = 0

Ta có : y = (a-1)x+a

 0 =(a-1)(-3)+a 0 =-3a+3+a

 0 = -2a +3 a=1.5Với a = 1,5 đồ thị hàm số cắt trục hoành tại điểm có hoành độ bằng -3

-1 1/3

y

x 0

5

-2,5

y = 2x +5

x 0

3

1 -1,5

-Hs nắm vững điều kiện để hai đường thẳng y = ax + b (a0) và y = a’x +b’ (a’

0) cắt nhau, song song với nhau, trùng nhau

-Hs biết vận dụng lí thuyết vào việc giải các bài toán tìm giá trị của các tham số

đã cho trong các hàm số bậc nhất

II CHUẨN BỊ

Gv: Bảng phụ có kẻ sẵn ô vuông vẽ sẵn các đồ thị của ?2, bảng tóm tắt các vị trí tương đối của hai đường thẳng trên mặt phẳng tọa độ

HS: Bảng nhóm, thước kẻ, e-ke, compa Chuẩn bị bài theo yêu cầu của giáo viên

III HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

Hoạt động 1: Kiểm tra (7 ph)

Gv: Treo bảng phụ có lưới ô vuông và yêu cầu kiểm tra:

Hs1 Vẽ trên cùng một mặt phẳng tọa độ,

đồ thị các hàm số y = 2x (d1), y = 2x + 3 (d2)

Nêu nhận xet về hai đồ thị này:

Đồ thị hàm số y = 2x + 3 song song với đồ thi hàm

số y = 2x vì có hệ số a cùng bằng 2 và bb’ (30)

Gv: Nhận xét cho điểm

ĐVĐ: Trên cùng một mặt phẳng hai đường thẳng có những vị trí tương đối

nào? (Có thể song song, cắt nhau hoặc tùng nhau)

- Với hai đường thẳng y = ax + b (a0) và y = a’x + b’(a’0) khi nào song

song, khi nào cắt nhau, khi nào trùng nhau, ta lần lượt xét trong bài học này

Hoạt động 2: Đường thẳng song song (10 ph)

- Nhận xét hệ số a của hai đường d2 và

0) và y = a’x + b’(a’0) song song với nhau khi và chỉ khi a = a’ và b

b’, trùng nhau khi và chỉ khi a = a’và b = b’

y

x 0

-2 1 2 3

-1,5

Gv: Yêu cầu Hs đọc kết luận sgk và

đưa bảng phụ có kết luận sau

cặp đường thẳng song song, các cặp

đường thẳng cắt nhau trong các đường

Hai đường thẳng y = 0,5x – 1 và

y = 2x + 2 không song song cũng không trùng nhau, chúng phải cắt nhau

Tương tự hai đường y = 0,5x + 2 và

- Khi nào hai Đường thẳng y = ax + b

(a0) và y = a’x +b’(a’0) cắt nhau

Sau 5 phút hoạt động nhóm , hai đạidiện nhóm lên trình bày

Gv: Đánh giá, nhận xét sau đó chốt lại

cách làm loại bài tập này HS nhận xét góp ý

Gv: Treo bảng phụ ghi đề bài 20 (sgk – 54): Chỉ ra các cặp đường thẳng song

song, các cặp đường thẳng cắt nhau trong các đường thẳng sau

-1 -1 2-4

- HS được củng cố điều kiện để hai đường thẳng y=ax+b (a0) và y=a’x+b’ (a’

0) cắt nhau, song song, trùng nhau

- Rèn kĩ năng vẽ đồ thị hàm số bậc nhất ,xác định được giá trị các tham số trong các hệ số a, b của hàm số bậc nhất sao cho đồ thị của chúng thỏa mãn các tính chất , điều kiện cho trước

II CHUẨN BỊ

Gv: Bảng phụ có lưới ô vuông; bảng phụ ghi đề bài tập

Hs: Bảng nhóm, dụng cụ vẽ hình

III HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

Hoạt động 1: Kiểm tra (10 ph)

- Nêu điều kiện để hai đường thẳng

y=ax+b (a0) và y=a’x+b’(a’0)

cắt nhau, song song, trùng nhau

Chữa bài 22a(sgk - t55)

Hs1: Đường thẳng y=ax +3 song song với đường thẳng y=-2x khi a=-2 (đã

có 30)

Chữa bài 22b(sgk - t55)

Hai đường thẳng y=ax+b (a0) và

y=a’x+b’(a’0) cắt nhau tại một

điểm trên trục tung khi nào?

Hs2: Giải phương trình a.2+3=7 tìm được x =2

- Hai đường thẳng y=ax+b (a0) vày=a’x+b’(a’0) cắt nhau tại một điểm trên trục tung khi a  a’; b = b’

Hoạt động 2: Luyện tập (30 ph) Bài 23(sgk - t55)

Gv: Treo bảng phụ có đề bài

- Gọi một HS trả lời câu a

- Đồ thị hàm số y=2x +b đi qua điểm

A(1 ;5) ta suy ra điều gì?

a/ Đồ thị hàm số y=2x+b cắt trục tungtại điểm có tung độ bằng -3 nên tung

độ gốc b=3b/ HS:ta suy ra khi x=1 thì y=5Thay x=1 ;y=5 vào y=2x +b ta có 5=2.1+b suy ra b=3

Bài 24(sgk - t55

Gv: Treo bảng phụ có đề bài

- Hàm số y= (2m+1)x+2k-3 là hàm

số bậc nhất khi thỏa điều kiện gì ?

Gọi 3 HS lên bảng ,mỗi em trình bày

một câu

Yêu cầu HS cả lớp cùng làm

y= 2x + 3k (d)y= (2m+1)x + 2k – 3 (d’)

Kết hợp với diều kiện trên ta có (d) cắt (d’)  m  

2 1

Tương tự phần b.ta có kềt quả phần c

k m

k m

- Em hãy xác định tọa độ giao điểm

của đô thị với hai trục tọa độ

(0 ; 2) ; (-3 ; 0) và (0 ; 2) ; (

3

4

; 0)Gv: Gọi Hs lên vẽ đồ thị trên cùng

một mặt phẳng tọa độ, cả lớp vẽ đồ

thị vào vở

Gv: Vẽ đường thẳng song song với

trục Ox , cắt trục Oy tại điểm có tung

1 Nếu đồ thị hàm số y = x–k đi qua điểm M(1 ; 3) thì k = 2

2 Nếu đồ thị hàm số y= 3kx + 1 đi qua điểm N(-2;7) thì k=1

3 Nếu đồ thị hàm số y = ax – 1 song song với đồ thị hàm số y

2

-3 -1,5

3

2 3 4

N 1 M

- Biết tính góc  hợp bởi đường thẳng y = ax + b và trục 0x trong trường hợp

hệ số a > 0 theo công thức a= tg.Trường hợp  < 0 có thể tinh góc  một cách gián tiếp

II CHUẨN BỊ

Gv: Bảng phụ vẽ sẵn hình 10 và hình 11

Hs: Bảng nhóm

III HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

Hoạt động 1: Kiểm tra (5 ph)

Hs: Vẽ trên cùng một mặt phẳng tọa độ đồ thị hai hàm số y = 0,5x + 2 và

y = 0,5x – 1

Nêu nhận xét về hai đường thẳng này

Hoạt động 2 : Khái niệm hệ số góc của đường thẳng y = ax +b (a0) (15 ph)

a Góc tạo bởi đường thẳng y = ax + b

Gv: Các đường thẳng có cùng hệ số a

thì tạo với trục Ox các góc bằng nhau

Gv: Đưa bảng phụ có vẽ sẵn hình 11 Hs: Lên bảng xác định các góc 

Cho Hs trả lời ?1 trong SGK

Sau khi HS phát biểu, cho HS đọc nhận

xét SGK GV chốt lại và đưa ra khái

90 0

baxy

b ax

180 0

Hoạt động 2 Ví dụ (20 ph)

* Ví dụ 1:

- Xác định tọa độ giao điểm của đồ thị

với hai trục tọa độ

1 Học kỹ lý thuyết và làm các bài tập sau: 27,28(sgk - t58)

3.Tiết sau luyện tập



- Rèn tính cẩn thận, sáng tạo.

II CHUẨN BỊ

Gv: Bảng phụ vẽ sẵn đồ thị bài 31/59, các dụng cụ vẽ hình

Hs: Chuẩn bị bài theo yêu cầu của GV

III HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

Hoạt động 1: Kiểm tra (15 ph)

Hs1: Câu1:

1) Điền vào chỗ “ .” để được khẳng định đúng:

Gọi  là góc tạo bởi đường thẳng y = ax + b (a0) và trục Ox

a) Nếu a > 0 thì góc  là Hệ số a càng lớn thì góc  nhưng vẫn nhỏ hơn

C(0 ;2)

Đồ thị hàm số y = -x +2 là một

đường thẳng đi qua 2 điểm B(2 ;0) và

bảng

4

-2

2 C

B A







b/Tính các góc của tam giác ABC

Hãy xác định toạ độ các điểm A, B, C

Suy ra độ dài các đoạn OA, OB, OC

0 45 1

0 30 3

1 3

0 60

- Vẽ thành thạo đồ thị của hàm số bậc nhất; xác định được góc của đường thẳng

y = ax + b và trục Ox; xác định được hàm số y = ax + b thỏa mãn một vài điềukiện nào đó (thông qua việc xác định các hệ số a, b)

- Rèn khả năng bao quát, tính hệ thống

II CHUẨN BỊ

Gv: Bảng phụ ghi câu hỏi bài tập, tóm tắt các kiến thức cần nhớ

Hs: Ôn tập theo câu hỏi sgk

III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

Hoạt động 1: Lý thuyết (Kết hợp kiểm tra) (15 ph)

Gv: Nêu lần lượt các câu hỏi sgk yêu

cầu hs trả lời

- Hệ thống lại kiến thức

Hs: Trả lời các câu hỏi

- Nhận xét câu trả lời của bạn

Hoạt động 2: Bài tập (28 ph)

Bài 32 (sgk – 61)

GV đưa đề bài lên bảng phụ, gọi

1HS yếu xác định các hệ số a,b của

H:Hai đường thẳng cắt nhau tại một

điểm trên trục tung khi nào?

vì a ≠ a’(23) nên đồ thị của chúng cắt nhau tại một điểm trên truc tung

- Gọi hai HS lên bảng trình bày lời

b Với điều kiện (1) Đồ thị của 2 hs làhai đt cắt nhau  k + 13 –2k 

Bài 37 (sgk – 61 )

Vẽ đồ thị của hai hàm số: y 0,5x 2  

và y  2x 5 

- Hướng dẫn hs tìm toạ độ điểm C

GV đưa công thức cho HS tham

a b a

Đồ thị hàm số y2x 5 là đường thẳng đi qua hai điểm (0: 5) và 2,5; 0)







Ngày 14 tháng 11 năm 2010

Tiết 29 KIỂM TRA

I MỤC TIÊU

- Đánh giá kết quả học tập của học sinh qua một chương

- Phân loại đối tượng học sinh một cách chính xác và điều chỉnh phương án dạyphù hợp với từng đối tượng

II NỘI DUNG

Bài 1: Cho hai hàm số

k x k

y  (  1 )  (1) (k 1) y ( 2k 1 )x k (2) ( 1)

2

k 

Với giá trị nào của k thì:

a Đồ thị các hàm số (1) và (2) là hai đường thẳng song song

b Đồ thị các hàm số (1) và (2) cắt nhau tại gốc toạ độ

Bài 2 :

a Vẽ trên cùng một mặt phẳng toạ độ Oxy đồ thị của hai hàm số sau:

y = -x + 2 (3) Và y = 3x-2 (4)

b Gọi M là giao điểm của hai đường thẳng (3) và (4) Tìm toạ độ điểm M

c Tính các góc tạo bởi các đường thẳng (3), (4) với trục Ox (làm tròn đếnphút)

III ĐÁP ÁN VÀ BIỂU ĐIỂM

1

a Đồ thị hai hàm số (1) và (2) là 2 đường thẳng song song khi

và chỉ khi

) (

2 0

2 1

2 1

TMÑK k

k

k k

k

k k

b Đồ thị hàm số (1) và (2) là hai đường thẳng cắt nhau tại gốc

toạ độ khi và chỉ khi

) (

0 0

2 0

1 2 1

TMÑK k

k

k k

k

k k