Giáo án đại số 9 chương 2

C.Tiến trình dạy – học học Hoạt động của giáo viên Hoạt động của họcsinh Nội dung ghi bảng Hoạt động 1: Khái niệm hàm số 20’ GV cho HS ôn lại các khái HS: Vì có đại lợng y phụ thuộc vào

Ngày soạn 23 tháng 10 năm 2009.

Chơng II Hàm số bậc nhất Tiết 19

Đ1 Nhắc lại và bổ sung Các khái niệm về hàm số

- Bảng phụ ghi ví dụ 1 SGK/ tr 42

- Bảng phụ ghi bài tập: Xét xem bảng sau có cho ta một hàm số không?

2 Học sinh: Mang máy tính bỏ túi CASIO FX 220 hoặc CASIO FX 500A

C.Tiến trình dạy – học học

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của họcsinh Nội dung ghi bảng

Hoạt động 1: Khái niệm hàm số (20’)

GV cho HS ôn lại các khái

HS: Vì có đại lợng y phụ thuộc vào đại l-ợng x thay đổi sao cho với mỗi giá trị của x ta luôn xác định

đợc chỉ 1 giá trị tơng ứng của y

HS trả lời nh trên

HS: Bảng trên không xđ y là hàm số của x vì ứng với giá trị x=3

1.Khái niệm hàm số (SGK)

- Khái niệm(SGK/42)

- Hàm số có thể cho bằng bảng hoặc bằng công thức

1 2

1 1 2 3 4

3

2 2 1

Biểu thức: 2x+3 xđ

x nên hàm số y=2x+3 biến x có thể lấy các giá trị tuỳ ý

HS: Biến x chỉ lấy những giá trị x 0 Vì

biểu thức

x

4không xác định khi x= 0

Là giá trị của hàm số tại x=0, x=1,….Cho h/s y = f(x) =5

mà tại đó f(x) xác định

VD: H/s y= 2x+3 biến số x cóthể lấy các giá trị tuỳ ý, vì biểu thức 2x+3 xác định x

- Giá trị của hàm số

?1f(0) = 5; f(1) = 5,5;

1

; C (1;2); D(2;1); E(3;

3 2

); F(4;

2

1)

HS 2: Vẽ đồ thị hàm

số y=2x

2 Đồ thị của hàm số

?2

Tập hợp tất cả các

điểm biễu diễn các cặp giá trị tơng ứng (x;f(x)) trên mặt phẳng toạ độ đợc gọi

là đồ thị của hàm số y= f(x)

Là tập hợp các điểm

A, B, C, D, E, F trongmặt phẳng tạo độ Oxy

Là đờng thẳng OA trong mặt phẳng toạ

độ Oxy

f(x)=6 f(x)=4 f(x)=2 f(x)=1 f(x)=0.666 f(x)=0.5 Series 1 Series 2 Series 3 Series 4 Series 5 Series 6 Series 7

-1

1 2 3 4 5 6

x f(x)

b) Vẽ đồ thị của hàm số y=2x

Hoạt động 4: Hàm số đồng biến, nghịch biến (10’)

GV yêu cầu HS làm ?3 Học sinh điền vào

bảng trong SGK/43 3 Hàm số đồng biến, nghịch biến?3

x -2,5 -1,5 -1 0 0,5 1 1,5y=2x+1 -4 - 2 -1 1 2 3 4 y=-2x+1 6 4 3 1 0 -1 -2

*Một cách tổng quát (SGK/ tr 44)

xO

2

1y

A

- Bảng phụ ghi đề bài bài tập 2SGK/45

- Bảng phụ ghi đề bài bài tập 4 SGK/45

- Thớc thẳng.

2 Học sinh:

- Ôn tập lý thuyết

- Thớc kẻ, compa, máy tính bỏ túi CASIO FX220 hoặc CASIO FX 500A

C Tiến trình dạy- học

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung ghi bảng

Hoạt động 1 (16phút) Kiểm tra – học Chữa bài tập

GV nêu yêu cầu kiểm

tra

- Nêu KN hàm số? Cho

1VD về hàm số đợc cho

bằng công thức

Chữa BT1SGK/44

- Chữa BT2SGK/45

GV đa đề bài trên bảng

phụ

HS 1: Làm bài 1 và trả lời câu hỏi

I Chữa bài tập

1 Chữa bài tập 1SGK/44

2 Chữa bài tập 2SGK/45 a)

x -2,5 -2 -1,5 -1 -0,5 0 0,5

2

1





x 4,25 4 3,75 3,5 3,25 3 2,75

GV yêu cầu HS làm bài

cá nhân

? Trong 2h/s đã cho, 2h/s

nào đồng biến, h/s nào

nghịch biến Vì sao

HS lên bảng vẽ đồ thị:

Vẽ trên cùng 1mp toạ độ

đồ thị của h/s y=2x và y=

-2x

đồ thị h/s y=2x là đthẳng OA

đồ thị h/s y=-2x là đthẳng OB

h/s y=2x đồng biến vì khi giá trị của biến x tăng lên thì giá trị tơng ứng của h/s y=2x cũng tăng lên; h/s y= -2x nghịch biến

vì……

b) hàm số trên nghịch biến vì khi x tăng lên, giá trị tơng ứng của f(x) lại giảm đi 3 Chữa bài tập a) x 0 1

y= 2x 0 2

y= -2x 0 -2

b)

Trong 2 h/s trên h/s y=2x đồng biến

h/s y= -2x nghịch biến

Hoạt động 2: Luyện tập (28 phút)

HĐTP 2.1: Làm bài 4 tr

45 SGK HS hoạt động theo nhómĐại diện 1 nhóm trình II Luyện tập1 Bài tập 4 SGK/45

f(x)=2*x f(x)=-2*x Series 1 Series 2

-3 -2 -1 1 2 3

x

f(x)

A

B O

- Vẽ hcn có 1 đỉnh là O, cạnh OC= 2; cạnh CD=1 đờng chéo OD=

2

- Trên tia Oy đặt điểm E sao cho OE=OD= 3

- Xác định điểm A(1; 3)

- Vẽ đờng thẳng OA, đó

là đồ thị h/s y= 3x

HS vẽ đồ thị y= 3x vào vở

- 1HS đọc đề bài

1 HS lên bảng làm câu aCác HS khác làm bài tại chỗ

HS trả lời AB= 2cm

2

1

 (cm2)HS: SOAB = SOMB- SOMA

=

2 4 2

1 4 4 2

1

 = 8-4 = 4(cm2)

2 Bài tập 5 SGK/45a) Với x=1 y= 2  điểm C (1;2) thuộc đồ thị hàm số y=2xVới x= 1 y=1 D (1;1) thuộc

đồ thị hàm số y=x

b) A (2;4); B (4;4)

P ABO= AB+BO+OAAB= 2cm

OB= 4  2 4 2 = 4 2OA= 4  2 2 2 = 2 5

f(x)=sqrt(3)*x f(x)=1 Series 1 Series 2 Series 3 Series 4

1 2 3 4 5 -1

1 2 3 4 5 6

x

f(x)

D O

A C D

123456

x y

B

- Bảng phụ ghi nội dung kiểm tra bài cũ.

- Bảng phụ ghi bài tập: Các h/s sau có phải h/s bậc nhất không? vì sao?

C Tiến trình dạy – học học

Hoạt động của giáo

Hoạt động 1 (5’) Kiểm tra

GV nêu yêu cầu kiểm

Hoạt động 2: Khái niệm về hàm số bậc nhất (15’)

Điền vào chỗ (…) cho

đúng

- Sau 1h ôtô đi đợc 50 km

- Sau 1h ôtô đi đợc 50t (km)

Điền bảng

Vì đại lợng s phụ thuộc vào t, ứng với mỗi giá trị của t, chỉ có 1 giá trị t-

ơng ứng của s Do đó s làhàm số của t

1 Khái niệm về hàm số bậc nhất

a Bài toán(SGK tr 46)

Trung tâm

HN Bến xe 8km  Huế

v=50km/h

?1

Sau th ôtô đi đợc 50t (km)Sau th ôtô cách trung tâm HN là

s = 50t + 8 (km)

?2

s = 50t+8

58 108 158 208

s = 50t+8 là 1 h/s bậc nhất

b Định nghĩa (SGK)

x không phải là h/số bậc nhất vì không

có dạng y= ax+by= x

2

1

là h/số bậc nhất với a=

2

1

; b=0Tơng tự đối với các câu khác

ta có x1< x2

 -3x1> -3x2

 -3x1+1> -3x2+1

 f(x1) > f(x2)Vì x1< x2  f(x1) >f(x2) nên h/số

y= -3x+1 nghịch biến trên R

1HS lên bảng làm ?3 SGK

2 Tính chất VD: Xét h/s y=f(x)= -3 x+1H/số y= -3x+1xđ vớix  R

H/số y= = -3x+1nghịch biến trên R

Thật vậy:

Lấy 2 giá trị tuỳ ý x1,x2 R: x1<

x2 

f(x1)= -3x1+1f(x2)= -3 x2+1

ta có x1< x2

 -3x1> -3x2

 -3x1+1> -3x2+1

 f(x1) > f(x2)Vì x1< x2  f(x1) >f(x2) nên h/số y= -3x+1 nghịch biến trên R

?3Lấy 2 giá trị tuỳ ý x1,x2 RR:

x1< x2

 f(x1)= 3x1+1 f(x2)= 3 x2+1

HS hoạt động theo nhóm

Các nhóm nộp bài cho

GV và cùng nhận xét

HS giải thích vì sao các hàm số đó đồng biến haynghịch biến

TQ: (SGK/47)

?4 Ví dụ :

*Bài 9 tr 48( SGK)a) Hàm số y = (m - 2)x + 3

đồng biến khi m - 2 > 0  m>2

b) Hàm số y = (m - 2)x + 3

đồng biến khi m - 2 < 0  m<2

* H ớng dẫn về nhà (3 phút)

- BTVN: 10 SGK/48

6,7,8 SBT/57

- Hớng dẫn bài 10 SGK

Ngày soạn 31 tháng 10 năm 2009.

Tiết 22

Luyện tập

A Mục tiêu

* Về kiến thức: Củng cố định nghĩa hàm số bậc nhất, tính chất của hàm số bậc nhất

* Về kĩ năng: Rèn kĩ năng áp dụng tính chất hàm số bậc nhất để xét xem hàm số đó

đồng biến hay nghịch biến trên R

*Về thái độ: Rèn tính cẩn thận, chính xác trong tính toán, lập luận

B Phơng tiện dạy học

- Bảng phụ ghi bài tập:

Trong bảng dới đây, hãy ghép một ô ở cột bên trái với một ô ở cột bên phải để đợc kết quả đúng

A điểm trên mp toạ độ có tung độ

D Bất kì điểm nào trên mp toạ độ có

hđộ và tung độ đối nhau

1.đều thuộc trục hoành Ox, có phơng trình

Hoạt động của giáo

Hoạt động 1 (13phút) Kiểm tra – học Chữa bài tập

1 HS nhận xét

HS nêu tính chất hàm số bậc nhất nh SGK rồi chữa BT7 SBT

1HS nhận xét

I Chữa bài tập

1 Chữa bài tập 6 (c,d,e) SBTc) y=5-2x2 không là hàm số bậc nhất vì không có dạng y=ax+b

d) y=( 2  1)x+1 là hàm số bậc nhất vì có dạng y=ax+b;a= 2  1  0; b=1 Hàm số

đồng biễn trên R vì a>0e) y= 3 x 6 ……

2 Chữa bài tập 7 tr 57 SBTHàm số bậc nhất

y=(m+1)x+5a) Đồng biến trên R

1 0

Với những giá trị nào

của m thì mỗi h/số sau

gọi đại diện 2 nhóm lên

trình bày bài làm của

nhóm mình

GV yêu cầu HS 2 nhóm

khác nxét bài làm của

mỗi nhóm

GV cho điểm và yêu

cầu HS chữa bài vào

1HS đọc đề bàiHãy biểu diễn các điểm sau trên mp toạ độ A(-3;0); B(-1;1); C(0;3); D(1;1); E(3;0);

ta có: 2,5 = a.1+3  a 3  2 , 5

 a = 0,5 (TM a0

 )Vậy hệ số a của h/số trên là a= 0,5

2.Bài 13 SGK/48Hàm số y= 5  m(x-1) hay y= 5  mx- m  mlà hàm

số bậc nhất

 5  m  0

 5-m > 0

 m < 5Vậy với m<5 thì hàm số đã cho là hàm số bậc nhấtb) Hàm số y=

m

1Vậy với m 1thì hàm số

đã cho là hàm số bậc nhất

3 Bài tập 11SGK/48

Trong bảng dới đây, hãy ghép một ô ở cột bên trái với một ô ở cột bên phải để đợc kết quả đúng.

A điểm trên mp toạ độ có tung độ

D Bất kì điểm nào trên mp toạ độ có hđộ

và tung độ đối nhau

1.đều thuộc trục hoành Ox, có phơng trình là y= 0

2 đều thuộc tia pg của góc phần t I hoặc III có phơng trình y= x

3 đều thuộc tia pg của góc phần t II hoặc

HS ghi lại KL vào vở

Ngày soạn 06 tháng 11 năm 2009.

Tiết 23

Đ2 Đồ THị CủA HàM Số y = ax + b (A  0) A- Mục tiêu.

+Về kiến thức cơ bản: Yêu cầu HS hiểu đợc đồ thị của hàm số y = ax+b a (a0) là một đờng thẳng luôn cắt trục tung tại điểm có tung độ là b, song song với đờng thẳng y=ax nếu b0 hoặc trùng với đờng thẳng y=ax nếu b=0

+Về kĩ năng: Yêu cầu HS biết vẽ đồ thị hàm số y = ax+b bằng cách xác định hai điểm thuộc đồ thị

+ Về thái độ: Rèn tính cẩn thận, chính xác trong vẽ đồ thị

B- Phơng tiện dạy học.

GV:Bảng phụ vẽ sẵn hệ trục tọa độ Oxy và lới ô vuông

Bảng phụ vẽ sẵn hình 7(SGK), tổng quát cách vẽ đồ thị của hàm số, câu hỏi, đề bài Thớc thẳng, ê ke, phấn màu

HS: Thớc kẻ, ê ke, bút chì

C-Tiến trình dạy học.

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Ghi bảng

Hoạt động 1: Kiểm tra bài

HS: Các điểm A, B,

C thẳng hàng.Vì A,B,C có tọa độ thỏamãn y=2x nên A, B,

C cùnh thuộc đồ thịhàm số y=2x

HS: A', B', C' thẳnghàng.Thật vậy,

AA'=BB'=3

và AA'// BB' nên ABB'A' là hìnhbình hành

Do đó A'B'// AB

Chứng minh tơng tự

ta có B'C'// BC

Mà A, B, C thẳnghàng nên A', B', C' thẳng hàng(tiên đề

Ơclit)-Hai HS lên bảng

điền( mỗi HS làmmột nửa).Các HSkhác làm bài tại chỗ

x f(x)

*Nhận xét: Nếu A, B, C cùngnằm trên đờng thẳng (d) thì A',B', C' cùng nằm trên một đờngthẳng (d)' song song với (d)

3 đơn vị

O A B

C A’

B’

C’

-Song song với đờng thẳng y

= ax, nếu b  0; trùng nếu b

định 2 điểm đặc biệt là giao

điểm của đồ thị với hai trục

2x

-HS: Đồ thị hàm số y= 2x+3 cắt trụctung tại điểm cótung độ bằng 3

-HS đọc phần tổngquát

HS: Muốn vẽ đồ thị hàm số y = ax ta vẽ

đờng thẳng đi qua O

 B(3/2;0)b) Vẽ ĐTHS y = -2x+ 3 (d1)

Cho x=0 y =3 A(0;3)

ax + b (a  0) (SGK)

Bớc 1:

Ta cho x = 0  y = b

A(0;b)Cho y=0 x = b

điểm A; B ta đợc đồ thị hàm số

y = ax+b

Làm ? 3a) Vẽ ĐTHS y = 2x - 3 (d)Cho x=0 y =3  A(0;-3)Cho y = 0 x = 3/2 B(3/2;0)

-1 1 2 3 4

-5 -4 -3 -2 -1 1 2 3 4

x f(x)

b) Vẽ ĐTHS y = -2x + 3 (d1)Cho x=0 y =3  A(0;3)Cho y = 0 x = 3/2 B(3/2;0)

B

A O

HS nhận xét bài củabạn.

-1 1 2 3 4

-3 -2 -1

1 2 3 4 5

x f(x)

- HS đợc củng cố ĐTHS y = ax+b a (a0) là một đờng thẳng luôn luôn cắt trụctung tại điểm có có tung độ là b, song song với đờng thẳng y =ax nếu b  0 hoặctrùng với đờng thẳng y = ax nếu b = 0

- Yêu cầu HS vẽ thành thạo ĐTHS y = ax + b (a  0 ) bằng cách xác định hai

điểm phân biệt thuộc ĐTHS.(thờng là hai giao điểm với hai trục tọa độ)

B- Phơng tiện dạy học.

- GV: Bảng phụ, phấn màu, thớc, com pa, máy tính bỏ túi

- HS: Compa, bảng nhóm, máy tính bỏ túi

A B

(d

1

)

C-Tiến trình dạy học.

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Ghi bảng

Hoạt động 1: Kiểm tra

HS ở dới đổi vở, kiểm tra bài làm của nhau

HS nhận xét bài trên bảng

-HS: … y = 2, x=2-Điểm C(2;2)

-HS: Tam giác thờng+S =

2

1 a.h

h = 4; a = 2

Bài 15 Tr 51 SGK

-2 -1 1 2 3 4 5 6 7 8

-3 -2 -1

1 2 3 4 5

x f(x)

-Tứ giác OABC là hình bìnhhành vì: (d1)//(d2); (d3)//(d4)

Tứ giác có hai cặp cạnh đối song song là hình bình hành

Bài 16 (a,b) Tr 51 SGK

-2 -1 1 2

-3 -2 -1

1 2 3 4 5 6

x f(x)

Hoành độ điểm A là nghiệm phơng trình:x=2x+2

Ta suy ra x=-2Thay x=-2 vào y=x ta đợc:y=-2

Vậy A(-2;-2)c)Vì C thuộc đờng thẳng y=x nên thay y=2 vào công thức hàm số ta có x=2

Vậy C(2;2)

(d

1 ) (d

2 ) )

(d

3 ) )

(d

4 ) ) O

A

B

C

B O

C

(d1 )

A

? Hãy kẻ đờng cao xuất

phát từ A

? Vậy SABC = ……

GV nêu câu hỏi thêm:

Tính chu vi của tam giác

ABC

HĐTP 2.2:

Bài 18 Tr 52 SGK

(Đa đề bài lên bảng phụ)

-GV yêu cầu HS hoạt

SAHB)

HS nêu cách tính

( Kết quả: PABC12,13cm)

HS hoạt động theo nhóm-Kết quả: a) Thay x = 4;

y =11 vào y = 3x+b ta có:

11 = 3.4 +b  b = - 1Vậy hàm số cần tìm lày=3x-1

-2 -1-1 1 2 3 4 1

2 3 4 5 6 7 8 9 10 11

x f(x)

b) Thay x = -1; y = 3 vàoy=ax+5 ta đợc

3=a(-1)+5 a = 5 -3 = 2Hàm số phải tìm là:

y=2x+5

-1

1 2 3 4 5

x f(x)

HS nhận xét bài làm củacác nhóm

HS:Đồ thị hàm số y=x+bcắt trục tung tại điểm có

Ta có S =

2

1 a.h

h = 4; a = 2Vậy SABC = 4 (đvdt)

Bài 18 Tr 52 SGK a) Thay x = 4; y =11 vào y =3x+b ta có:

11 = 3.4 +b b = - 1Vậy hàm số cần tìm là y=3x-1

-2 -1-1 1 2 3 4 1

2 3 4 5 6 7 8 9 10 11

x f(x)

b) Thay x = -1; y = 3 vàoy=ax+5 ta đợc

3=a(-1)+5 a = 5 -3 = 2Hàm số phải tìm là: y=2x+5

-1

1 2 3 4 5

x f(x)

GV chốt lại cách giải loại

đi qua điểm (3;0) nên 3+

HS nêu cách làm

HS làm vào phiếu họctập.Một HS làm vào bảngphụ(đã vẽ sẵn lới ôvuông)

*Hớng dẫn về nhà (2phút)

+Xem lại các bài tập đã chữa +BTVN: 17 + 19 Tr 51 + 52 SGK

+Hớng dẫn bài 19 SGK

+Nắm vững cách vẽ đồ thị hàm số y=ax+b (a khác 0)

Ngày soạn 13 tháng 11 năm 2009.

Tiết 25: Đ4.ĐƯờNG THẳNG SONG SONG

Và ĐƯờNG THẳNG CắT NHAU

A- Mục tiêu.

- Về kiến thức: HS nắm vững điều kiện hai đờng thẳng y = ax + b (a  0) và

y = a’x + b’ (a’  0) cắt nhau, song song với nhau, trùng nhau

- Về kỹ năng: HS biết chỉ ra cặp đờng thẳng song song, cắt nhau HS biết vận dụng lýthuyết vào việc tìm các giá trị của tham số trong các hàm số bậc nhất sao cho đồ thịchúng là hai đờng thẳng cắt nhau, song song, trùng nhau

- Về t duy, thái độ: Rèn tính cẩn thận, t duy lôgic, kỹ năng làm việc hợp tác.

B- Phơng tiện dạy học.

- Bảng phụ có kẻ sẵn lới ô vuông, phấn màu, thớc, com pa

- Bảng phụ vẽ sẵn đồ thị của ?2, các kết luận, câu hỏi, bài tập

Các HS khác làm ra

vở nháp

HS nhận xét bài làmtrên bảng

HS: Hai dờng thẳng

có thể song song, cóthể cắt nhau, có thểtrùng nhau

1 Đờng thẳng song song:

O

song với nhau khi nào? trùng

nhau khi nào?

-GV nhận xét rồi chốt lại 2

đ-ờng thẳng song song, trùng

nhau

GV: Cho đờng thẳng y =

3x-1 Cho ví dụ về đờng thẳng

song song với đờng thẳng

y = 2x

HS hoạt động theonhóm

Đại diện một nhómtrình bày

b=1 HS: Khi b  1

HS: Hai đờng thẳng

y = 0,5x+2 và

y = 0,5x-1 songsong với nhau vì có

y = 0,5x-1 và

y =1,5x+2

HS quan sát các ờng thẳng trên bảngphụ

đ-*Kết luận: (SGK tr53)Hai đờng thẳng y=ax+b(d)(a 

0) và y=a’x+b’(d’)(a’ 0) +song song với nhau '

GV: Một cách tổng

quát,đ-ờng thẳng y = ax+b (a0) và

đờng thẳng y=a’x+b’ (a’ 0)

cắt nhau khi nào?

GV treo bảng phụ ghi kết

Sau 5 phút đại 2 diệnnhóm lên bảng trìnhbày

HS nhận xét bài làmcủa các nhóm

*Kết luận (SGK tr 53)Hai đờng thẳng

y=ax+b (a  0)

và y=a’x+b’ (a’ 0) cắt nhau a  a’

*Chú ý (SGK tr 53)

3 Bài toán áp dụng:

Cho hàm số y = 2mx + 3 vày=(m+1)x+2

a) Tìm m để hai đờng thẳng trêncắt nhau

b) Tìm m để hai đờng thẳngtrên song song với nhau

Giải:

Các hàm số y = 2mx + 3 vày=(m+1)x+2 là hàm số bậc nhấtnên 2m0 và m+10 hay m0

và m-1a) Đồ thị của hai hàm số đã cho

là hai đờng thẳng cắt nhau 

2m  m+1 m  1Kết hợp điều kiện ta có m  0,

m  1b) Đồ thị của hai hàm số đã cho

là hai đờng thẳng song song vớinhau  2m = m+1(vì tung độgốc khác nhau: 32)

 m=1Kết hợp với điều kiện ta có m=1