Địa lý 7(trọn bộ-2 cột)

GV: Đô thị hoá nông thôn phát triển cùng với việc phát triển sản xuất Công nghiệp ở nông thôn và mở rộng ngoại ô các đô thị, tại nhiều nước dân cư đang có xu hướng về sống và mở rộng tr[r]

Trang 1

Tiết: 1

Ngày soạn: 15/08/2009

Bài 1 DÂN SỐ

A.Mục tiêu: Sau bài học này học sinh phải nắm được.

1 Kiến thức:

- Có một số hiểu biết cơ bản về dân số, tháp tuổi

- Bước đầu biết đọc về tháp tuổi, biểu đồ tăng dân số, tỉ lệ gia tăng tự nhiên dânsố

- Biết trình bày đặc điểm của sự gia tăng dân số, bùng nổ dân số,nguyên nhân

và hậu quả của sự gia tăng dân số nhanh

II Kiểm tra bài cũ:

III Bài mới:

1 Giới thiệu bài:

Dân số là một vấn đề quan trọng hàng đầu hiện nay vì nó ảnh hưởng

to lớn đến nguồn lao động và đồng thời cũng là thị trường tiêu thụ để sản xuất pháttriển Sự gia tăng dân số ở mức quá cao hay quá thấp đều có tác động sâu sắc tới sựphát triển kinh tế - xã hội của một dân tộc Dân số là bài học đầu tiên trong chươngtrình lớp 7 được chúng ta nghiên cứu trong chương trình lớp 7

2 Triển khai bài:

Hoạt động 1( 12 phút)

CH: Dựa vào nội dung SGK cho biết dân

1 Dân số, nguồn lao động.

a Dân số: Là tổng số dân sinh sống trên

Trang 2

số là gì?

HS: Dân số là tổng số dân sinh sống trên

một lảnh thổ ở một thời điểm nhất định

GV: Để nắm được tình hình dân số người

ta phải điều tra dân số Theo em công tác

điều tra dân số cho ta biết những gì?

CH: Em hiểu như thế nào về dân số và

tuổi lao động?

HS:

GV: Cho học sinh nhận biết về tháp tuổi

+ Bên trái thể hiện số Nam

+ Bên phải thể hiện số Nữ

+ Mỗi băng thể hiện một độ tuổi

Ví dụ: 0 – 4 tuổi, 5 – 9 tuổi …độ dài

băng cho biết số người trong từng độ

tuổi Trên tháp tuổi người ta tô màu cho 3

độ tuổi là trẻ em , trong độ tuổi lao động

và trên độ tuổi lao động

Hoạt động nhóm:

GV:

- Chia nhóm: 2 bàn một nhóm

- Thời gian: 5 phút

- Nội dung câu hỏi

a Trên mỗi tháp tuổi có bao nhiêu bé trai,

bao nhiêu bé gái ở lứa tuổi mới sinh?

b Hình dạng hai tháp tuổi khác nhau như

thế nào?

c Tháp tuổi có hình dạng như thế nào thì

tỉ lệ người trong độ tuổi lao động cao

hơn?

d Dựa vào tháp tuổi chúng ta có thể biết

những gì?

HS: Đại diện các nhóm trình bày, nhóm

khác bổ sung, giáo viên chuẩn xác kiến

thức

Chuyển ý: Chúng ta đã nắm được khái

niệm về dân số Diến biến tình hình dân

số thế Giới như thế nào chúng ta sẽ tìm

hiểu ở mục 2 sau đây

Hoạt động 2: ( 10 phút)

GV: Cho học sinh đọc “ tỉ lệ sinh”, “Tỉ lệ

tử”, “gia tăng dân số” Trang 187, 188

sgk

một lãnh thổ ở một thời điểm cụ thể

b Độ tuổi lao động: Là lứa tuổi có khả

năng lao động do Nhà nước qui định,được thống kê để tính ra nguồn lao động

c Tháp tuổi: Là biểu hiện cụ thể dân số

của một địa phương nó cho biết:

- Kết cấu dân số theo độ tuổi và giới tính

- Nguồn lao động hiện tại và dự đoánđược nguồn lao động bổ sung trong thờigian tới

- Tình trạng dân số của địa phương “già hay trẻ”.

2 Dân số Thế Giới tăng nhanh trong Thế Kỉ XIX và XX.

Trang 3

CH: Trong gia tăng dân số có: “Gia tăng

DSTN”, “Gia tăng DSCG” Em hãy cho

biết nguyên nhân của các hiện tượng gia

tăng đó là gì?

CH: Quan sát hình 1.2 Em hãy nhận xét

về tình hình tăng dân số Thế Giới giai

đoạn trước thế kỉ XIX và từ đầu thế kỉ

XIX đến cuối thế kỉ XX

CH: Nguyên nhân của tình hình đó là gì?

Chuyển ý: Trong khi gia tăng dân số

nhanh, đột ngột thì sẽ xảy ra hiện tượng

“Bùng nổ dân số” Chúng ta nghiên cứu

hiện tượng này ở mục 3 sau đây

CH: Dựa vào nội dung sgk, hãy cho biết

bùng nổ dân số xảy ra khi nào và gây nên

những hậu quả tiêu cực gì?

CH: Nhận xét về tình hình gia tăng dân số

ở 2 nhóm nước phát triển và đang phát

triển?

HS: Nhóm phát triển có hai giai đoạn dân

số tăng nhanh vào khoảng năm 1870 và

1950, còn nay sự gia tăng dân số lại giảm

Ngược lại, nhóm đang phát triển lại có tỉ

lệ gia tăng dân số cao sau 1950

CH: Trong giai đoạn từ 1950 – 2000.

Nhóm nước nào có tỉ lệ gia tăng dân số

cao hơn? Vì sao?

HS: Nhóm nước đang phát triển có tỉ lệ

gia tăng dân số cao hơn Ta thấy tỉ lệ sinh

ở các nước phát triển ổn định cao hơn

trong suốt thời kì 1800 – 1950, trong giai

đoạn này tỉ lệ tử cũng rất cao nên dân số

tăng ít Sau 1950 tỉ lệ sinh đã giảm nhưng

vẫn còn cao trong khi tỉ lệ tử giảm nhanh

hơn nhiều nên dân số tăng cao Sự tăng

dân số ở các nước đang phát triển góp

phần quan trọng tạo ra sự bùng nổ dân số

- Dân số tăng nhanh nhờ những tiến bộ trong kĩ thuật, xã hội và y tế

3 Sự bùng nổ dân số:

- Bùng nổ dân số xảy ra khi tỉ lệ gia tăngdân số hiện nay của Thế Giới đạt 2,1%

- Hậu quả: Khó đáp ứng nhu cầu ăn, mặc,

ở, học hành, việc làm Cần kiểm soát sựgia tăng dân số

- Gia tăng dân số ở các nước đang pháttriển quyết định sự gia tăng dân số

IV Củng cố: ( 4 phút)

1 Tháp tuổi cho ta biết những đặc điểm gì cuủa dân số?

2 Thế nào là “gia tăng dân số tự nhiên”? thế nào là “gia tăng dân số cơ giới”?

Trang 4

3 Đánh dấu x vào ô vuông câu trả lời em cho là đúng nhất.

Câu 1: Bùng nổ dân số Thế Giới xảy ra khi tỉ lệ gia tăng tự nhiên hiện naytừ

- Trả lời bài 1 trong tập bản đồ thực hành địa lí 7

- Nghiên cứu trước bài 2 sự phân bố dân cư

+ Mật độ dân số là gì ? cách tính MĐDS ?+ Sự phân bố dân số trên Thế Giới hiện nay được thể hiện như thếnào?

+ Căn cứ vào đâu người ta chia Thế Giới ra thành các chủng tộc? các chủng tộc này phân bố chủ yếu ở đâu?

Trang 5

Ngày soạn: 17/08/2000

Bài: 2

SỰ PHÂN BỐ DÂN CƯ, CÁC CHỦNG TỘC TRÊN THẾ GIỚI

A Mục tiêu:

1.Kiến thức: Sau bài học này học sinh cần phải:

- Nắm được đặc điểm của sự phân bố dân cư và các chủng tộc chính trên ThếGiới

- Biết sự khác nhau về ngoại hình của 3 chủng tộc

- Biết một số nguyên nhân dẫn tới sự phân bố dân cư khác nhau giữa các vùng

2.Kĩ năng:

- Biết đọc bản đồ phân bố dân cư

- Xác định được một số vùng đông dân, thưa dân trên bản đồ dân cư Thế Giới

- Bản đồ phân bố dân cư Thế Giói

- Bản đồ tự nhiên Thế Giới hoặc các Châu lục

- Tranh ảnh về 3 chủng tộc chính trên Thế Giới

2 Học sinh:

- Học thuộc bài cũ và trả lời các câu hỏi in nghiêng trong bài mới

D.Tiến trình lên lớp:

I Ổn định tổ chức: (1 phút)

II.Kiểm tra bài cũ: (4 phút)

1 Tháp tuổi cho ta biết những đặc điểm gì của dân số?

2 Bùng nổ dân số Thế Giới xảy ra khi nào? Nguyên nhân, hậu quả và phươnghướng giải quyết?

III Triển khai bài:

1 Đặt vấn đề:

Chúng ta đã biết dân số Thế Giới hiện nay rất đông và tăng nhanh,song sự phân bố dân cư Thế Giới rất không đồng đều Dân cư trên Thế Giới lại cónhững đặc điểm hình thái rất khác nhau Có nhóm gia trắng, da đen, da vàng Dựa trêncác đặc điểm hình thái đó, các nhà nhân chủng học đã chia nhân loại ra các

chủng tộc khác nhau… Bài học hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu

2 Triển khai bài mới

Trang 6

GV: Đặc điểm dân cư được thể hiện rỏ nhất ở

chỉ tiêu MĐ DS Vậy MĐ DS là gì các em hãy

đọc phần thuật ngữ trang 187

CH: Để tính MĐ DS ta làm thế nào? Lấy Tổng

số dân/Tổng DT được MĐ DS

GV: Ra bài tập cho học sinh:

Diện tích đất nổi trên Thế Giới là 149 triệu

km2

DSTG năm 2002 là 6.294 triệu người

Tính MĐ DS trung bình của Thế Giới

( 42 người / km2)

Không kể lục địa Nam Cực : 6294 triệu người

= 46,6 người / km2

CH: Quan sát hình 2.1 cho biết:

- Tình hình phân bố dân cư trên Thế Giới có

đồng đều không?

- Tên những nơi dân cư tập trung đông nhất

Thế Giới hiện nay?

Tên những nơi dân cư thưa nhất Thế Giới hiện

nay?

CH: Đối chiếu hình 2.1 với bản đồ tự nhiên,

dựa vào nội dung sgk cho biết những nơi có

MĐ DS cao nhất? thấp nhất? nguyên nhân?

Chuyển ý: Như trên đã nói dựa vào đặc điểm

hình thái của các nhóm dân cư trên Thế Giới,

các nhà khoa học đã chia nhân loại ra các

chủng tộc khác nhau Chúng ta sẽ nghiên cứu

- Nội dung câu hỏi:

1 Dân cư trên Thế Giới được chia ra các chủng

tộc chính nào?

2 Các chủng tộc đó có đặc điểm chính gì và

phân bố chủ yếu ở đâu?

HS: Đại diện nhóm trình bày kết quả, nhóm

khác bổ sung, giáo viên chuẩn xác kiến thức

GV: Lưu ý: Chủng tộc là khái niệm mang hoàn

1 Sự phân bố dân cư:

- MĐDS: số dân trung bình sống trên

một đơn vị diện tích lãnh thổ ( sốngười / km2)

- MĐDS TG năm 2002 là 46 người /

km2

- Phân bố dân cư trên Thế Giới rấtkhông đồng đều

+ Nơi đông dân: Đông Á, Nam Á,

Đông Nam Á, Tây – Trung Âu,Đông Nam Braxin, Đông Bắc HoaKì

+ Nơi thưa dân: Bắc Châu Mĩ, Bắc

Châu Á, Xahara, Ôxtrâylia

+ Ơrôpêôit : Châu Âu.

+ Nêgrôit : Châu Phi.

Trang 7

toàn tính chất Thiên Nhiên và cần chóng lại

mọi biểu hiện phân biệt chủng tộc < xem phần

- Trả lời bài trong tập bản đồ thực hành địa lí 7

- Nghiên cứu trước bài 3 Quần cư và đô thị hoá

+ Quần cư là gì? Có mấy loại quần cư?

Trang 8

A Mục tiêu:

1 Kiến thức: Sau bài học này học sinh cần phải:

- Phân biệt đựợc sự khác nhau cơ bản giữa quần cư đô thị và quần cư nôngthôn

- Nhận biết được trên bản đồ Thế giới sự phân bố các siêu đô thị

- Bản đồ các siêu đô thị Thế giới

- Tranh ảnh về quần cư nông thôn và đô thị, các siêu đô thị

1 Dân cư trên Thế giới thường phân bố chủ yếu ở những khu vực nào? tại sao?

2 Trên thế giới có các chủng tộc chính nào? họ sống chủ yếu ở đâu? nêu một

số đặc điểm hình thái bên ngoài của mỗi chủng tộc?

Em đang sống ở nông thôn hay đô thị? quần cư nông thôn và đô thị có

gì khác nhau? Siêu đô thị và đô thị hoá là gì? Bài học này sẽ giúp các em giảiđáp những câu hỏi này?

2 Triển khai bài mới.

GV: Yêu cầu học sinh đọc thuật ngữ SGK

trang 18 về quần cư

CH: Quần cư là cách tổ chức sính sống của con

người trên một diện tích nhất định để khai thác

tài nguyên thiên nhiên Có hai kiểu quần cư

chính là quần cư nông thôn và quần cư đô thị

GV: Dựa vào hình 3.1; hình 3.2 và sự hiểu biết

của mình, em hãy so sánh đặc điểm của 2 kiểu

1 Quần cư nông thôn và quần cư

đô thị.

* Quần cư nông thôn.

+ M ĐDS, nhà cửa thấp hơn.+ Đơn vị quần cư: làng bản, thôn,xã

+ Chức năng: Hoạt động nôngnghiệp chủ yếu: Nông – Lâm –Ngư

Trang 9

quần cư này về MĐDS, nhà cữa, chắc năng

kinh tế, đơn vị quần cư

GV: Kẻ bảng so sánh hai kiểu quần cư sau đó

cho học sinh lên điền kết quả nghiên cứu

HS: khác góp ý bổ sung GV chuẩn xác.

CH: Lối sống hai quần cư này có đặc trưng gì?

HS: Quần cư nông thôn: dựa vào các mối

quan hệ dòng họ, làng xóm, các tập tục

Quần cư đô thị: theo cộng động có tổ chức

theo luật pháp, có quan điểm chung

CH: Tỉ lệ dân số trong các hình thức quần cư

này có xu hướng thay đổi như thế nào?

HS: Quần cư nông thôn giảm đi.

Quần cư thành thị tăng lên

GV: Chuyển ý: Tỉ lệ người sống ở nông thôn

có xu hướng giảm, ngược lại tỉ lệ người sống

trong các đô thị có xu hướng tăng Do đô thị

hoá là xu thế tất yếu của Thế giới hiện nay

Chúng ta sẽ tìm hiểu vấn đề đô thị hoá và các

siêu đô thị trong mục 2 sau đây

Hoạt động 2:( 18 phút)

CH: Dựa vào nội dung SGk hãy cho biết qúa

trình đô thị hoá trên Thế giới diễn ra như thế

nào?

CH: Tại sao nói quá trình phát triển đô thị hoá

trên Thế giới gắn liền với quá trình phát triển

thương nghiệp, thủ công nghiệp và công

nghiệp?

HS: Các đô thị đầu tiên trên Thế Giới là các

trung tâm thương mại, buôn bán ở các quốc gia

cổ đại như Trung Quốc, Ai Cập, La Mã Đô thị

phát triển mạnh vào thế kỉ XIX khi công nghiệp

trên Thế Giới phát triển nhanh chóng

GV: Nhiều đô thị phát triển nhanh chóng trở

thành các siêu đô thị Vậy siêu đô thị là gì?

Chúng ta sẽ tiếp tục tìm hiểu?

CH: Siêu đô thị là gì?

HS: Siêu đô thị là các đô thị có số dân từ 8

triệu người trở lên

CH: Quan sát hình 3.3 cho biết Trên thế giới

hiện nay có bao nhiêu siêu đô thị?

HS: Có 23 siêu đô thị.

* Quần cư đô thị:

+ MĐDS, nhà cửa cao hơn

+ Đơn vị quần cư: phố, phường.+ Chức năng: hoạt động Côngnghiệp và Dịch vụ

2 Đô thị hoá, các siêu đô thị.

a Quá trình đô thị hoá

- Đã có từ thời kì cổ đại

- Phát triển nhanh

- Tỉ lệ dân số sống trong các đô thịthế kỉ XVIII là 5%, năm 2001: 46%( gần 2,5 tỉ người ) tăng 9 lần

- Nhiều siêu đô thị xuất hiện ( 1950

có 2 Năm 2000 có 23 tăng 11 lần)

- Gắn liền với quá trình phát triểnthương nghiệp, thủ công nghiệp,công nghiệp

Trang 10

CH: Châu lục nào có nhiều siêu đô thị nhất.?

HS: Châu Á.

CH: Kể tên các siêu đô thị ở châu Á có số dân

từ 8 triệu người trở lên?

HS: 12 siêu đô thị.

CH: Siêu đô thị có nhiều ở các nước đang phát

triển hay ở các nước phát triển?

HS: Các nước đang phát triển: 16 siêu đô thị.

Các nước phát triển: 7 siêu đô thị

GV: Thật là một nghịch lí, các nước phát triển

có ít siêu đô thị, còn các nước đang phát triển

thì có nhiều siêu đô thị Theo em sự phát triển

các siêu đô thị mang tính chất tự phát, không

gắn liền với trình độ phát triển kinh tế sẽ gây

nên những hậu quả tiêu cực gì?

( Yêu cầu học sinh thảo luận )

HS: Ở nông thôn: nhiều lao động trẻ không có

việc làm rời bỏ nông thôn chuyển vào các đô

thị

Ở thành thị: thiếu việc làm và gia tăng tỉ lệ

dân nghèo thành thị, thiếu nhà ở mất mỉ quan

đô thị bởi các khu nhà ổ chuột xuất hiện Giao

thông ùn tắc, môi trường bị ô nhiễm do dân số

quá đông và xử lí chất thải không đúng yêu

cầu

b Các siêu đô thị:

- Là đô thị khổng lồ có số dân từ 8triệu người trở lên

IV Củng cố:( 4 phút)

1 Nêu sự khác nhau cơ bản giữa quần cư đô thị và quần cư nông thôn?

2 Tại sao nói đô thị hóa là một xu thế tiến bộ nhưng đô thị hoá tự phát lại cóảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường và sự phát triển kinh tế - xã hội?

3 Đánh dấu x vào trước nội dung cho là đúng nhất

Câu 1: Đô thị hoá là quá trình

 A Tăng nhanh dân số thành thị

Trang 11

Câu 3 : Các siêu đô thị phân bố chủ yếu ở.

 A Các nước phát triển

 B Các nước đang phát triển

 C Cả hai nhóm nước trên

Câu 4 : Số dân thành thị trên Thế Giới tăng nhanh từ :

 A Thời cổ đại đến thế kỉ XIX

- Soạn bài 3 trong tập bản đồ bài tập thực hành địa lí 7

- Nghiên cứu trước bài 4 thực hành

+ Quan sát lược đồ hình 4.1 Cho biết huyện Tiền Hải nằm về phía nàocủa tỉnh Thái Bình, mật độ dân số bao nhiêu ?

+ Qua bản đồ phân bố dân cư Châu Á ( H4.4) Các siêu đô thị ở Châu

Á phần lớn nằm ở vị trí nào ? thuộc các nước nào ?

+ Quan sát hình dáng tháp tuổi Thành phố Hồ Chí Minh năm

1989 và năm 1999 Hãy cho biết có sự thay đổi gì đối với dân sốThành phố Hồ Chí Minh sau 10 năm ?

============

Tiết soạn: 4

Ngày soạn: 24/08/2009

Bài: 4 THỰC HÀNH PHÂN TÍCH LƯỢC ĐỒ DÂN SỐ VÀ THÁP TUỔI

A Mục tiêu:

- Hiểu và nắm vững các khái niệm MĐDS, đặc điểm phân bố dân cư trên ThếGiới

- Biết một số cách thể hiện MĐDS, phân bố dân cư và các đô thị trên bản đồ,lược đồ, cách khai thác thông tin từ bản đồ, lược đồ phân bố dân cư và các đô thị

Trang 12

1 MĐDS là gì? đặc điểm phân bố dân cư trên Thế Giới?

2 Tháp tuổi cho ta biết những đặc điểm gì về dân số?

Trong các bài trước, chúng ta đã được tìm hiểu về dân số, MĐDS, tháptuổi, đô thị…để củng cố những kiến thức này và tăng khả năng vận dụng chúng trongthực tế Hôm nay chúng ta nghiên cứu bài thực hành với những nội dung cụ thể sauđây

2 Triển khai bài mới

GV: Cho một học sinh nhắc lại kiến thức lớp 6

về cách sử dụng bản đồ (đọc tên bản đồ là gì?

đọc bản chú giải xem có những nội dung gì?

Tìm nội dung cần thiết theo yêu cầu nội dung

câu hỏi phân bố ở đâu trên Thế Giới…

HS: Đại diện học sinh trình bày kết quả, học

sinh khác bổ sung GV chuẩn xác

GV: Yêu cầu học sinh lên chỉ hai địa phận trên.

Lưu ý: dùng thước chỉ vòng quanh ranh giới

của từng địa phận

GV: Chia lớp làm 4 nhóm trong mỗi nhóm cử

1 Đọc lược đồ, bản đồ phân bố dân cư tỉnh Thái Bình.

- Nơi có MĐDS cao nhất của tỉnh

Thái Bình năm 2000: là thị xã TháiBình > 3000 người /km2

Trang 13

một nhóm trưởng điều hành nhóm thảo luận và

một thư kí ghi lại nội dung thảo luận của nhóm

+ Thời gian: 5 phút

+ Nội dung câu hỏi:

* Nhóm 1;2: Quan sát H4.2 và 4.3 để nhận xét.

a Hình dạng tháp tuổi có gì thay đổi?( chú ý độ

phình to hay thu nhỏ của phần chân tháp và

phần giữa tháp)

b Nhóm tuổi nào tăng về tỉ lệ? nhóm tuổi nào

giảm về tỉ lệ? ( chú ý độ dài của các băng

ngang thể hiện từng lứa tuổi)

* Nhóm 3;4 :

Quan sát hình 4.4 kết hợp đối chiếu với bản đồ

thiên nhiên châu Á cho biết:

a Những khu vực tập trung đông dân cư của

châu Á là khu vực nào? tại sao?

b Các đô thị lớn của châu Á thường phân bố ở

đâu?

- Đại diện các nhóm trình bày kết quả, nhóm

khác bổ sung, giáo viên chuẩn xác kiến thức

năm 1999.

a Hình dáng tháp tuổi 4.3 so với 4.2.

- Phần chân tháp thu hẹp hơn

- Phần giữa tháp phình to hơn

b Hình dáng tháp tuổi cho thấy.

- Nhóm tuổi lao động năm 1999 tăng

3 Đánh dấu x vào ô vuông câu trả lời mà em cho là đúng nhất?

3.1: Quan sát hình 4.4 cho biết số đô thị có 8 triệu dân của Ấn Độ là?

 a 3 đô thị

 b 4 đô thị

 c 2 đô thị

 d Tất cả đều sai

3.2: Quan sát hình 4.1 Nơi có MĐDS cao nhất tỉnh Thái Bình là?

 a Huyện Đông Hưng

 b Thị xã Thái Bình

 c Huyện Tiền Hải

 d Huyện Kiến Xương

V.Dặn dò: ( 2 phút)

- Trả lời các câu hỏi trong bài 4 trong tập bản đồ thực hành, xem trước bài 5

“ĐỚI NÓNG, MÔI TRƯỜNG XÍCH ĐẠO ẨM”.

+ Môi trường là gì?

+ Ở đới nóng có những loại môi trường gì ?

Trang 14

+ Vị trí và đặc điểm của môi trường xích đạo ẩm ? + Thế nào là rừng rậm thường xuyên quanh năm ?

- Xác định vị trí, giới hạn của môi trường đới nóng và các kiểu môi trường đớinóng trên bản đồ Thế Giới

- Biết trình bày đặc điểm tiêu biểu của môi trường đới nóng, môi trườngxích đạo ẩm

2.Kĩ năng:

- Biết phân tích biểu đồ nhiệt độ và lượng mưa của môi trường xích đạoẩm

Trang 15

- Xác lập mối quan hệ giữa các yếu tố tự nhiên của môi trường đới nóng, môitrường xích đạo ẩm.

II.Kiểm tra bài cũ:

GV: hỏi ở lớp 6 các em đã được học trên Trái Đất người ta chia ra các đới khí

hậu nào

GV: Do sự phân hoá vị trí gần hay xa biển, địa hình và tính chất của mặt

đệm Trong mỗi đới khí hậu mà chúng ta vừa nêu đã hình thành nhiều môi trườngđịa lí khác nhau Trong bài học hôm nay chúng sẽ tìm hiểu khái quát về môitrường đới nóng – môi trường xích đạo

Chương I:

MÔI TRƯỜNG ĐỚI NÓNG.

HOẠT ĐỘNG KINH TẾ CỦA CON NGƯỜI Ở MÔI TRƯỜNG ĐỚI NÓNG

Bài 5: ĐỚI NÓNG, MÔI TRƯỜNG XÍCH ĐẠO ẨM

CH: Dựa vào hình 5.1 và nội dung SGK em

hãy Xác định vị trí của môi trường đới nóng

trên thế giới?

HS : Nằm khoảng khoảng giữa hai chí tuyến.

CH: Nêu các đặc điểm chủ yếu của môi trường

Trang 16

- Giới thực - động vật phong phú đa dạng…

GV : Chính vì thế người ta gọi đây là “đới

nóng nội chí tuyến”.

Có tới 70% số loài cây và chim thú trên Trái

Đất sinh sống ở rừng rậm nhiệt đới nóng

Chuyển ý : Dựa vào hình 5.1, nêu tên các kiểu

môi trường của đới nóng

GV : yêu cầu học sinh thảo luận theo nhóm.

- Mỗi bàn mỗi nhóm

- Thời gian 5 phút

- Nội dung câu hỏi :

Dựa vào hình 5.1, 5.2 và nội dung SGK em

HS : Đại diện học sinh trình bày, học sinh

nhóm khác góp ý bổ sung, giáo viên chuẩn xác

kiến thức

GV : Chỉ vị trí Xingapo trên lược đồ các kiểu

môi trường của đới nóng và nơi Xingapo có vị

trí nằm kề xích đạo, có kiểu khí hậu tiêu biểu

cho khí hậu của Môi Trường xích đạo

CH: Dựa vào nội dung SGK trang 17 , em hãy

nêu các đặc trưng tiêu biểu của khí hậu này ?

Chuyển ý : Như vậy có thể nói Khí hậu của

Môi trường xích đạo ẩm nóng ẩm quanh năm,

không khí rất ẩm ướt, ngọt ngào Trong điều

kiện đó thực vật phát triển tạo thành một cảnh

quan độc đáo là rừng rậm xanh quanh năm

Chúng ta sẽ nghiên cứu trong phần tiếp theo

GV : Quan sát hình 5.3, 5.4 em hãy cho biết

đang phát triển trên Thế Giới

c Các kiểu môi trường: 4

2 Môi trường xích đạo ẩm.

- Độ ẩm cao > 80%

b Rừng rậm xanh quanh năm.

- Trên đất liền: rừng rậm xanh quanh

năm

- Cửa sông, ven biển: rừng ngập

mặn

- Đặc điểm:

+ Cây xanh tốt quanh năm

+ Nhiều tầng cây, nhiều loại cây + Nhiều thú leo trèo giỏi, chim

Trang 17

+ Tầng cây gỗ cao : <40m

+ Tầng cây vượt tán :> 40m

1 Nói và chỉ trên bản đồ : vị trí, giới hạn của môi trường đới nóng ?

2 Nêu đặc điểm vị trí, khí hậu, thực vật đặc trưng của môi trường xich đạo

- Làm bài tập trong tập bản đồ thực hành địa lí 7, làm bài tập 4 SGK

- Nghiên cứu, soạn bài 6 : Môi trường nhiệt đới

+ Vị trí và đặc điểm khí hậu của môi trường nhiệt đới?

+ Đặc điểm thực vật của môi trường nhiệt đới

+ Tại sao Xavan đang ngày càng mở rộng trên Thế Giới?

+ Đất Feralit được hình thành như thế nào?

===========

Cây xanh tốt quanh năm.

Độ ẩm và nhiệt

độ cao. Rừng phát triển rậm rạp. Nhiều tầng, nhiều loại cây.

Nhiều thú leo trèo, chim.

Trang 18

Tiết soạn: 6

Ngày soạn: 31/08/2009

Bài: 6 MÔI TRƯỜNG NHIỆT ĐỚI

A Mục tiêu:

- Xác định được trên lược đồ vị trí, giới hạn của Môi trường nhiệt đới

- Hiểu và trình bày được những đặc điểm của Môi trường nhiệt đới

- Nhận biết cảnh quan đặc trưng của Môi trường nhiệt đới là Xa van hay đồng

cỏ cao

2 Kĩ năng:

- Biết phân tích biểu đồ nhiệt và lượng mưa

- Xác lập mối quan hệ giữa các yếu tố tự nhiên với nhau

Trang 19

- Bản đồ các môi trường, khí hậu Thế Giới , tranh ảnh về Xa van.

- Biểu đồ nhiệt độ và lượng mưa của Môi trường nhiệt đới

2 Học sinh:

- Học thuộc bài cũ Đọc kĩ và trả lời các câu hỏi trong bài mới

I Ổn định tổ chức:(1 phút)

1 Trả lời bài tập 4 SGK trang 19

2 Môi trường xích đạo ẩm có những đặc điểm gì?

Môi trường nhiệt đới – cái tên ấy có lẽ mới chỉ diễn tả được đặc điểm thiên nhiên quan trọng là tính chất nóng của môi trường nàythực ra nó còn rất nhiều đặc điểm phân hoá đa dạng phức tạp khác rất đặc trưng màcác em sẽ được tìm hiểu trong bài học sau đây

Hoạt động 1:(18 phút)

CH: Quan sát hình 5.1 Hãy nêu vị trí của môi

trường nhiệt đới?

GV:

- Yêu cầu lớp thảo luận theo nhóm:

- Thời gian: 4 phút

+ Nhóm 1;2: Quan sát hình 6.1; 6.2 hãy nêu

diễn biến nhiệt độ, lượng mưa của hai địa điểm

trên?

+ Nhóm 3;4: Chế độ nhiệt và lượng mưa của

Malacar khác Giamêna như thế nào?

+ Nhóm 5;6: Malacar và Giamêna đều thuộc

môi trường nhiệt đới Dựa vào nội dung SGK

em hãy nêu đặc điểm khái quát của Môi trường

nhiệt đới?

HS: Trả lời, góp ý - GV chuẩn xác.

Chuển ý: Với đặc điểm khí hậu như vậy thực

vật, sông ngòi, đất đai ở đây như thế nào chúng

sẽ nghiên cứu ở mục 2 sau đây?

GV:

- Yêu cầu học sinh thảo luận theo nhóm

+ Nhóm 1;2: Sự phân hoá khí hậu theo thời

gian mùa mưa và mùa khô có ảnh hưởng gì đến

1 Vị trí, khí hậu.

a Vị trí:

- Từ 50 đến chí tuyến ở 2 bán cầu

b Khí hậu:

- Nhiệt độ cao quanh năm, TB > 200

- Có 2 lần nhiệt độ tăng cao

- Trong năm có một thời kì khô hạn

từ 3 đến 9 tháng

- Lượng mưa TB năm : 500 –1000mm giảm dần về hai chí tuyến.Chủ yếu tập trung vào mùa mưa

2 Các đặc điểm khác của Môi trường nhiệt đới.

a Cảnh quan thay đồi theo mùa.

- Mùa mưa là mùa lũ của sông ngòi,thực động vật phát triển

- Mùa khô ngược lại

Trang 20

cảnh quan môi trường nhiệt đới?

+ Nhóm 3;4: Quan sát hình 6.3 và 6.4 em hãy

nhận xét sự thay đổi thực vật qua hai khu vực

như thế nào?

+ Nhóm 5;6: Đất đai vùng đồi núi của môi

trường nhiệt đới có có đặc điểm rất đặc trưng,

theo em đặc điểm đó là gì? tại sao?

HS: Trả lời.

- Sự phân hoá khí hậu có ảnh hưởng lớn đến

cảnh quan môi trường

+ Mùa khô: Là mùa cạn của sông ngòi thực vật

suy giảm, động vật di cư tìm nước Đồng cỏ

cao nhiệt đới là cảnh quan đặc trưng của môi

trường nhiệt đới

b Thực vật thay đổi theo lượng mưa.

- Từ rừng thưa đến đồng cỏ cao nhiệtđới( ½ là hoang mạc)

c Vùng đồi núi có đất Feralit màu

đỏ vàng.

d Là vùng có khả năng tập trung đông dân cư.

1 Nêu đặc điểm khí hậu của môi trường nhiệt đới?

2 Giải thích tại sao Môi trường nhiệt đới có màu đỏ vàng?

3 Tại sao diện tích Xavan và ½ Hoang mạc ở vùng nhiệt đới đang ngày càng

mở rộng?

4 Học sinh làm bài tập 4 SGK trang 22

- Làm bài tập trong tập bản đồ thực hành địa lí 7

- Nghiên cứu, soạn trước bài 7 Môi trường nhiệt đới gió mùa

+ Gió mùa là loại gió thế nào? Khu vực hoạt động chính của gió mùa?+ Tại sao gọi là khí hậu nhiệt đới gió mùa?

+ Đặc điểm khí hậu, thực vật của môi trường nhiệt đới gió mùa?

============

Trang 21

Tiết soạn: 7

Ngày soạn: 04/09/2009

Bài: 7 MÔI TRƯỜNG NHIỆT ĐỚI GIÓ MÙA

A.Mục tiêu:

- Xác định trên bản đồ vị trí của khu vực nhiệt đới gió mùa

- Hiểu và trình bày được một số đặc điểm cơ bản của thiên nhiên nhiệt đớigió mùa

- Biết phân tích biểu đồ nhiệt độ và lượng mưa, tranh ảnh, tìm ra kiến thứcxác lập mối quan hệ giữa các yếu tố tự nhiên, giữa thiên nhiên và con người?

Trang 22

1.Giáo viên:

- Bản đồ các môi trường đại lí Thế Giới - Bản đồ thiên nhiên Châu Á

- Tranh ảnh về các cảnh quan thiên nhiên nhiệt đới gió mùa

2 Học sinh:

- Học thuộc bài cũ Đọc kĩ và trả lời các câu hỏi in nghiêng trong bài mới

I Ổn định tổ chức:( 1 phút )

II.Kiểm tra bài cũ: ( 4 phút)

1 Nêu vị trí, đặc điểm của khí hậu nhiệt đới?

2 Tại sao diện tích Xa van và ½ diện tích Hoang mạc ở vùng nhiệt đới đangngày càng mở rộng?

Nằm cùng vĩ độ với Môi trường nhiệt đới và Hoang mạc nhưngthiên nhiên Môi trường Nhiệt đới gió mùa rất phong phú, đa dạng; đặc điểm thiênnhiên và sinh hoạt của con người thay đổi theo một nhịp điệu mùa rõ rệt…chúng ta sẽ tìm hiểu những đặc điểm lí thú đó của môi trường Niệt đới gió mùa trong

bài học hôm nay

2 Triển khai bài mới.

GV: Quan sát hình 5.1, xác định vị trí của Môi

trường hiệt đới gió mùa?

GV:

- Yêu cầu học sinh thảo luận theo nhóm

+ Nhóm 1;2: Quan sát hình 7.1; 7.2 em hãy

- Nhận xét hướng gió thổi vào Mùa Hạ và Mùa

Đông ở Đông Nam Á và Nam Á?

- Giải thích tại sao có sự chênh lệch lượng mưa

về Mùa Hạ và Đông ở Đông Nam Á và Nam

Á?

+ Nhóm 3;4: Quan sát hình 7.3 và 7.4 hãy :

- Nêu diễn biến nhiệt độ và lượng mưa của Hà

Nội và Mumbai

- Hà Nội và Mumbai đều thuộc Môi trường

nhiệt đới gió mùa Dựa vào nội dung SGK và

kết quả phân tích trên, em hãy nêu đặc điểm

khái quát của Môi trường nhiệt đới gió mùa

HS: trả lời, góp ý bổ sung

GV: Chuẩn xác.

Lượng mưa tuỳ thuộc vị trí gần hay xa biển vào

sườn đón gió hay khuất gió Mùa mưa từ tháng

- Mùa Đông, mùa khô ít mưa

* Thời tiết diễn biến thất thường

Trang 23

5 đến tháng 10 chiếm 70 đến 95% lượng mưa

cả năm

GV: Quan sát hình 6.1; 6.2 và hình 7.3;7.4 em

hãy cho biết sự khác biệt cơ bản giữa khí hậu

nhiệt đới gió mùa và khí hậu nhiệt đới là gì?

HS: Khí hậu nhiệt đới có thời kì khô hạn kéo

dài không mưa

- Khí hậu nhiệt đới gió mùa khô nhưng không

có thời kì khô hạn kéo dài

CH: Từ những hiểu biết thực tế em hãy cho

biết những thất thường của Môi trường nhiệt

đới gió mùa là gì?

HS: trả lời giáo viên chuẩn xác.

CH: Quan sát hình 7.5 và hình 7.6 cho biết

cảnh sắc thiên nhiên thay đổi như thế nào qua

hai mùa mưa và khô?

CH: Nêu sự thay đổi cảnh sắc thiên nhiên theo

không gian và giải thích nguyên nhân?

CH: Hoạt động nông nghiệp tuân theo tính thời

vụ ( Mùa ) rất chặt chẽ Như vậy Môi trường

nhiệt đới gió mùa thật đặc sắc, phong phú đa

dạng có sự thay đổi cả theo không gian và thời

gian Tuỳ thuộc lượng mưa và sự phân bố

lượng mưa trong năm giữa các địa phương và

các mùa trong môi trường nhiệt đới gió mùa có

cả các cảnh quan tương tự như ở Môi trường

- Mưa nhiều: rừng rậm nhiệt đớinhiều tầng

- Mưa ít: đồng cỏ cao nhiệt đới

- Ven biển, cửa sông: rừng ngậpmặn

c Rất thích hợp cho việc trồng cây lương thực, cây công nghiệp nhiệt đới, dân cư đông đúc.

1 Nêu những đặc điểm nổi bật của khí hậu nhiệt đới gió mùa?

2 Tại sao nói Môi trường nhiệt đới gió mùa rất đa dạng và phong phú?

3 Tại sao hoạt động nông nghiệp ở vùng nhiệt đới phải tuân theo tính thời vụchặt chẽ?

- Làm bài 7 trong tập bản đồ thực hành địa lí 7

- Nghiên cứu trước bài 8 Các hình thức canh tác trong nông nghiệp ởđới nóng?

+ Có mấy hình thức sản xuất nông nghiệp ở đới nóng?

Trang 24

+ Làm rẫy là hình thức canh tác như thế nào? Có ảnh hưởng gìđến môi trường canh tác?

+ Trang trại, đồn điền, thâm canh là hình thức canh tác như thếnào?

A Mục tiêu:

- Trình bày những nội dung cơ bản của các hình thức canh tác trong nôngnghiệp ở đới nóng: làm rẫy, thâm canh lúa nước, sản xuất theo qui mô lớn

- Phát triển kĩ năng phân tích tranh ảnh, biểu đồ, lược đồ địa lí

Trang 25

- Học thuộc bài cũ Đọc kĩ và trả lời các câu hỏi in nghiêng trong SGK.

1 Nêu những đặc điểm nổi bật của khí hậu nhiệt đới gió mùa?

2 Trình bày sự đa dạng của thiên nhiên nhiệt đới gió mùa?

Môi trường đới nóng không chỉ có thiên nhiên đa dạng mà còn có cáchình thức hoạt động nông nghiệp rất phong phú từ làm nương rẫy lên thâm canh lúanước và sản xuất qui mô lớn trên các đồn điền mà chúng ta sẽ tìm hiểu trong bài họchôm nay

GV: Quan sát hình 8.1; 8.2 và nội dung SGK,

hãy nêu đặc điểm của hình thức làm nương rẫy,

cho biết hình thức sản xuất nương rẫy có biểu

hiện lạc hậu như thế nào?

HS: Trả lời các học sinh khác bổ sung Giáo

viên chuẩn xác

Hình ảnh cho thấy người dân phá rừng, Xavan

có giá trị cao hơn để trồng hoa màu có giá trị

kinh tế thấp

Thể hiện đốt rừng huỷ hoại môi trường, diện

tích rừng, Xavan bị thu hẹp nhanh chóng Đất

không được sử dụng hợp lí nên dễ bị xói mòn,

thoái hoá, bạc màu

CH: Dựa vào hình 8.4 hãy xác định tên các khu

vực thâm canh lúa nước ở Châu Á?

HS: Đông Á, Đông Nam Á, Nam Á.

GV: Chia lớp 2 nhóm thảo luận

- Nội dung :

+ Nhóm 1;2: Quan sát hình 8.4 và đối chiếu

với bản đồ thiên nhiên Châu Á Em hãy cho

biết thâm canh lúa nước được phát triển chủ

yếu dựa trên những điều kiện địa hình, đất đai,

nhiệt độ và lượng mưa như thế nào?

+ Nhóm 3;4: Đối chiếu hình 8.4 và 4.4 cho biết

vùng thâm canh lúa nước có mật độ như thế

nào? Phân bố lúa nước và phân bố dân cư lao

1 Làm nương rẫy.

- Là hình thức canh tác lâu đời nhấtcủa xã hội loaì người

- Lạc hậu:

+ Công cụ thô sơ

+ Năng suất hiệu quả thấp

+ Khai thác kinh tế không bềnvững

2 Làm nương rẫy, thâm canh lúa nước.

- Châu Á: Đông Nam Á, Nam Á,Đông Á

- Phát triển những nơi có:

+ Địa hình đồng bằng, đất phù samàu mở

+ Nhiệt độ tháng 1 > 00c

+ Lượng mưa > 1000mm/năm.+ Mật độ dân số cao nhất châu Á

Trang 26

động có quan hệ với nhau như thê nào?

HS: trả lời, học sinh khác góp ý bổ sung giáo

viên chuẩn xác

Chuyển ý: Thâm canh lúa nước là một hình

thức tiến bộ và nhờ đó mà nhiều nước đã vượt

qua đói nghèo, giải quyết vững chắc vấn đề

lương thực cho nhân dân trong đới nóng còn có

hình thức sản xuất hàng hoá theo qui mô lớn

mà chúng ta nghiên cứu tìm hiểu trong mục sau

đây

CH: Quan sát hình 8.5, em có nhận xét gì về

qui mô, cách tổ chức sản xuất, năng suất sản

lượng sản phẩm trong các đồn điền?

HS:

GV: Đối chiếu các hình 8.1; 8.2; 8.3; 8.5 em có

thể khái quát chiều hướng phát triển kinh tế

trong nông nghiệp như thế nào?

HS:

- Từ thô sơ lạc hậu đến hiện đại khoa học

- Hoạt động sản xuất ngày càng thoát khỏi sự lệ

thuộc vào tự nhiên hơn

- Khai thác tự nhiên ngày càng hiệu quả và bền

vững hơn

CH: Tại sao người ta không tiến hành đại trà

sản xuất hàng hoá theo qui mô lớn như kiểu

đồn điền?

HS: Mặc dù sản xuất được nhiều nông sản,

song hình thức này đòi hỏi phải có diện tích

rộng, nhiều vốn, nhiều máy móc và kĩ thuật

canh tác và quan trọng hơn cả là phải có thị

trường tiêu thụ tốt những điều này không phải

nơi nào cũng dễ dàng có được

3 Sản xuất nông sản hoàng hoá theo qui mô lớn.

- CMH: trồng trọt, chăn nuôi theoqui mô lớn

- Tổ chức sản xuất khoa học

- Có năng suất sản lượng cao

- Mục đích để xuất khẩu hoặc cungcấp nguyên liệu cho các nhà máy chếbiến

- Làm bài tập 8 trong tập bản đồ thực hành địa lí 7

- Nghiên cứu trước bài 9 Hoạt động sản xuất nông nghiệp ở đới nóng

Trang 27

+ Môi trường xích đạo ẩm có những thuận lợi và khó khăn gì đốivới sản xuất nông nghiệp ở đới nóng ?

+ Việc bảo vệ môi trường ở vùng xích đạo ẩm được thực hiện nhưthế nào ?

+ Ảnh hưởng của khí hậu nhiệt đới và khí hậu nhiệt đới gió mùa đếntình hình sản xuất nông nghiệp trong vùng ?

============

Tiết soạn: 9

Ngày soạn: 11/09/2009

Bài: 9 HOẠT ĐỘNG SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP Ở ĐỚI NÓNG

A Mục tiêu:

- Hiểu và trình bày những ảnh hưởng qua lại giữa thiên nhiên và hoạt độngsản xuất nông nghiệp ở đới nóng

- Biết một số cây trồng, vật nuôi ở các kiểu môi trường khác nhau ở đới nóng

- Biểu đồ khí hậu của các kiểu môi trường đới nóng

- Tranh ảnh về xói mòn đất ở trên các sườn núi

2 Học sinh:

- Học thuộc bài cũ và trả lời các câu hỏi in nghiêng trong bài mới

Trang 28

I Ổn định tổ chức:( 1 phút)

II Kiểm tra bài cũ: (4 phút)

1 Bài tập 2 trang 28 Điền mũi tên chỉ các mối quan hệ để hoàn thành sơ đồcác mối quan hệ trong canh tác nông nghiệp lúa nước?

2 Ý nghĩa của làm ruộng bậc thang và canh tác theo đường đồng mức ởvùng đòi núi qua ảnh hình 8.6 và 8.7?

Đới nóng có nền nhiệt độ cao, nhiều nơi có lượng mưa lớn Đó khôngchỉ là điều kiện thuận lợi cho nông nghiệp phát triển, tạo ra những sản phẩm nôngnghiệp đa dạng mà còn là những thách thức đối với nông nghiệp đới nóng Chúng

ta tìm hiểu kĩ hơn trong bài học ngày hôm nay

GV: Em hãy nhắc lại đặc điểm nổi bật

của khí hậu xích đạo ẩm?

HS:

- Nhiệt độ, độ ẩm cao

- Mưa nhiều quanh năm

GV: Khí hậu đó có thuận lợi , khó khăn gì

cho sản xuất nông nghiệp?

- Nội dung câu hỏi

+ Khí hậu nhiệt đới có đặc điểm gì nổi

+ Đặc điểm đó có ảnh hưởng đến sản xuất

nông nghiệp như thế nào?

Sau thời gian thảo luận, đại diện nhóm

trình bày, nhóm khác bổ sung Giáo viên

chuẩn xác kiến thức

* Đặc điểm chung của hai kiểu khí hậu:

- Có nền nhiệt cao

1 Đặc điểm sản xuất nông nghiệp.

a Khí hậu và sản xuất nông nghiệp.

* Ở môi trường xích đạo ẩm.

- Cây trồng vật nuôi phát triển tốt: Có thểxen canh, gối vụ tạo cơ cấu cây trồngquanh năm

- Mầm bệnh: Nấm mốc dễ phát triển, gâyhại cho cây trồng vật nuôi

* Ở môi trường nhiệt đới và nhiệt đới gió mùa.

- Phải lựa chọn cây trồng vật nuôi phùhợp với chế độ mưa của từng thời kì vàtừng vùng

- Sản xuất phải tuân theo tình thời vụ chặtchẽ

Trang 29

- Mưa tập trung theo mùa.

- Lượng mưa phân bố khác nhau

giữa các địa phương

thường không dày Nếu đất có độ dốc cao

hoặc mưa nhiều quanh năm ( XĐ) hoặc

mưa tập trung theo mùa thì nguy cơ gì sẽ

xảy ra với loại đất trồng này?

HS: Đất sẽ bị xói mòn.

CH: Trông điều kiện khí hậu như thế nếu

rừng cây trông vùng đồi núi ở đới nóng bị

chặt hạ hết thì vùng đồi núi sẽ xảy ra hiện

tượng gì?

HS: Đất sẽ bị rửa trôi.

CH: Đới nóng không chỉ có thuận lợi Để

phát triển sản xuất nông nghiệp và bảo vệ

đất trồng theo em phải có những biện

đới nóng có các cây lương thực, cây công

nghiệp quan trọng nào? Phân bố ở đâu?

Tại sao các vùng trồng lúa nước lại trùng

với những vùng đông dân nhất Thế giới?

+ Nhóm 3;4: Tình hình phát triển ngành

chăn nuôi so với ngành trồng trọt như thế

nào? Có những sản phẩm chăn nuôi nào

quan trọng nhất?

Sau thời gian thảo luận đại diện nhóm

trình bày, góp ý bổ sung, giáo viên kết

luận

Nhìn chung chăn nuôi chưa phát triển

bằng trồng trọt Trâu, bò, cừu , dê, được

chăn nuôi theo hình thức chăn thả là phổ

b Thời vụ và đất trồng.

- Đất dễ bị nước rửa trôi

- Đất dễ bị xói mòn nếu không có cây cốiche phủ

c Biện pháp:

- Trồng rừng, bảo vệ rừng, trồng cây chephủ đất

- Tăng cường thuỷ lợi

- Có kế hoạch phòng chóng thiên tai: lũlụt, hạn hán, phòng trừ dịch bệnh hại câytrồng, vật nuôi Lựa chọn cây trồng phùhợp và chú ý tính chặt chẽ của thời vụ

2 Các sản phẩm nông nghiệp chủ yếu Loại nông sản

Trang 30

- Vùng nhiệt đới khô hạn.

- Nam Mĩ, Nam Phi, Đông Nam Á

- Đông Nam ÁĐNÁ và các vùng ven bãi biển khác

3 Hãy nêu các sản phẩm trồng trọt chủ yếu của đới nóng?

4 Hãy nêu các sản phẩm chăn nuôi chủ yếu của đới nóng?

Trang 31

Tiết soạn: 10

Ngày soạn: 14/09/2009

Bài: 10 DÂN SỐ VÀ SỨC ÉP CỦA DÂN SỐ TỚI TÀI NGUYÊN MÔI TRƯỜNG Ở ĐỚI NÓNG

A.Mục tiêu:

- Nắm được Dân số đới nóng quá đông lại đang tăng nhanh trong khi nềnkinh tế ở nhiều nơi còn chưa phát triển, chưa đáp ứng những nhu cầu cơ bản củangười dân

- Biết được sức ép dân số rất lớn ở các nước đang phát triển và các biện pháp

để giải quyết các vấn đề dân số, bảo vệ và cải tạo tự nhiên ở đới nóng

Trang 32

2 Học sinh:

- Đọc kĩ trước nội dung và trả lời các câu hỏi in nghiêng trong bài mới

1 Để khắc phục những khó khăn do khí hậu gió mùa mang lại Trong sảnxuất nông nghiệp cần có những biện pháp khắc phục chủ yếu nào?

2 Hãy dựa vào H9.4 SGK trang 32 Nêu quá trình thoái hoá đất do đốt rừnglàm nương rẫy ở Môi trường đới nóng?

Đới nóng tập trung gần một nửa dân số Thế Giới Trong khi kinh tế cònchậm phát triển Dân cư tập trung đông đúc vào một số khu vực đã dẫn tới nhữngvấn đề lớn về môi trường Việc giải quyết mối quan hệ giữa dân cư và môi trường ởđây phải gắn chặt với sự phát triển kinh tế - xã hội

CH: Dựa vào hình 2.1 và nội dung SGK cho

biết đới nóng có dân số và tình hình phân bố

dân số như thế nào?

GV: Các nước thuộc đới nóng chủ yếu thuộc

nhóm các nước đang phát triển Quan sát hình

1.4 cho biết tình trạng gia tăng dân số ở đới

nóng hiện nay như thế nào?

HS: Có hiện tượng bùng nổ dân số từ 1950 đến

nay

Tại sao việc kiểm soát tỉ lệ gia tăng dân số đang

là một trong những mối quan tâm hang đầu

hiện nay của các quốc gia ở đới nóng?

HS: Vì số dân, tình hình tăng dân số không

tương xứng với trình độ phát triển kinh tế đang

còn ở tình trạng chậm phát triển

Dân số đông phát triển nhanh gây nhiều hậu

quả tới sự phát triển kinh tế, đời sống và tài

nguyên môi trường

CH: Phân tích hình 10.1 để thấy mối quan hệ

giữa sự gia tăng dân số tự nhiên nhanh với tình

trạng thiếu lương thực ở châu phi?

GV: Như vậy bình quân lương thực theo đầu

người ngày càng suy giảm do tốc độ gia tăng

dân số quá nhanh, vượt hơn hẳn tốc độ tăng sản

1 Dân số:

- Chiếm gần 50% dân số Thế Giới

- Phân bố tập trung ở một số khuvực: ĐNÁ, NÁ, Tây Phi, ĐN Braxin

- Dân số tăng quá nhanh “Bùng nổ dân số”.

- Không tương xứng với trình độphát triển kinh tế gây nhiều khókhăn

2 Sức ép của dân số tới tài nguyên, môi trường.

a Dân số và chất lượng cuộc sống.

- Bình quân lương thực giảm

- Thiếu nhà ở, nước sạch…

- Thiếu điều kiện học hành

Trang 33

lượng lương thực Không những chỉ vấn đề

bình quân lương thực theo đầu người Gia tăng

dân số nhanh còn ảnh hưởng toàn diện đến chất

lượng cuộc sống thiếu lương thực, nhà ở,

phương tiện đi lại…

Chuyển ý: Dân số tăng nhanh trong khi

kinh tế còn chậm phát triển thì khả năng dẫn

đến đói nghèo là điều kiện tất yếu Để thoát

cảnh đói nghèo , người dân xứ nóng đã khai

thác một cách quá mức nguồn tài nguyên hiện

có của mình và điều đó lại càng nguy hiểm

Dân số lại tạo ra một sức ép mới với tài

nguyên

CH: Qua bảng số liệu trang 34 SGK em hãy

nhận xét tương quan giưa dân số và diện tích

rừng ở khu vực Đông Nam Á

CH: Tại sao diện tích rừng bị suy giảm nhanh

như vậy?

HS: Vì người dân phá rừng để mở rộng diện

tích canh tác nhằm tăng sản lượng lương thực,

mở đường giao thông, xây nhà ở, khai thác

rừng để lấy gỗ, củi…đáp ứng nhu cầu dân số

đông

CH: Ngoài rừng các nguồn tài nguyên khác

như khoáng sản, nguồn nước sẽ thế nào khi dân

số tăng nhanh?

HS: Nguồn khoáng sản bị cạn kiệt do bị tăng

cường khai thác để xuất khẩu đổi lấy lương

thực hang tiêu dung, máy móc…nguồn nước

cũng bị cạn kiệt

GV: Việc khai thác quá mức các nguồn tài

nguyên sẽ ảnh hưởng đến môi trường như thế

nào?

HS: Rừng bị khai thác quá mức sẽ gây lũ lụt,

rửa trôi, xói mòn đất; Trái đất sẽ mất dần đi “lá

phổi xanh” của mình Dân số đông, ý thức

không tốt sẽ làm tăng khả năng ô nhiễm môi

trường không khí, nguồn nước…

GV: Cho một học sinh đọc đoạn “ Bùng nổ

dân số…môi trường bị tàn phá” trang 34 Để

giảm sức ép dân số tới tài nguyên môi trường

chúng ta phải làm gì?

HS:

b Dân số và tài nguyên.

- Tài nguyên rừng: giảm nhanh

- Tài nguyên khoáng sản: cạn kiệt

- Tài nguyên đất: bạc màu

c Dân số và môi trường.

- Ô nhiễm không khí, nguồn nước

- Môi trường thiên nhiên bị tàn pháhuỷ hoại

Trang 34

- Kiểm soát việc sinh đẻ, giảm tỉ lệ gia

tăng dân số

- Tăng cường phát triển kinh tế, nâng cao

đới nóng nhânh dân

- Tăng cường các biện pháp khoa học và

lai tạo giống mới để đạt năng suất sản

lượng

- Thực hiện cơ cấu cây trồng, vật nuôi có

giá trị cao để xuất khẩu đổi lấy lương

- Làm bài tập 2, 3 trong tập bản đồ bài tập thực hành địa lí 7 bài 10

- Nghiên cứu trước bài 11 Di dân và sự bùng nổ đô thị ở đới nóng

+ Ở các vùng nông thôn của đới nóng dân số tăng nhanh trong khidiện tích đất canh tác có hạn dẫn đến hậu quả gì?

+ Để mở rộng diện tích đất phát triển nông nghiệp, trong đới nóng người ta thường khai phá những vùng đất mới ở đâu và làm gì?+ Ở các nước đới nóng người ta thường di dân đến những nơi nào?+ Nguyên nhân dẫn đến các làn sóng di dân ở đới nóng?

============

Trang 35

- Hiểu và trình bày được nguyên nhân của sự di dân ở đới nóng

- Biết nguyên nhân hình thành và những vấn đề đang đặt ra cho đô thị, siêu đôthị ở đới nóng

- Bản đồ dân số và đô thị Thế Giới

- Tranh ảnh về hậu quả do đô thị hoá tự phát ở đới nóng: Như đường xá ngậpnước, tắc đường nhà ổ chuột

2 Học sinh:

- Đọc và trả lời các câu hỏi trong bài mới

- Sưu tầm tranh ảnh nói về hậu quả của các đô thị hoá tự phát ở đới nóng

I Ổn định tổ chức: (1 phút)

1 Dân số tăng nhanh gây sức ép gì tới tài nguyên, môi trường ở đới nóng?

2 Để giảm bớt sứu ép dân số ở đới nóng cần phải làm thế nào?

Trang 36

Đời sống khó khăn làm xuất hiện các luồng di dân Sự di dân đã thúcđẩy quá trình đô thị hoá diễn ra rất nhanh Đô thị hoá tự phát đang đặt ra nhiềuvấn đề KT – XH ở đới nóng.

2 Triển khai bài mới.

- Nội dung thảo luận:

+ Nhóm 1: Dựa vào SGK và vốn hiểu

biết của mình cho biết tại sao nói “bức tranh”

di dân ở đới nóng rất đa dạng và phức tạp?

nguyên nhân?

+ Nhóm 2: Theo em di dân có tổ chức,

có kế hoạch có tác động như thế nào tới phát

triển kinh tế xã hội

GV: Mời diện học sinh trả lời, học sinh nhóm

khác nhận xét, bổ sung cuối cùng giáo viên kết

luận

- Có nguyên nhân tích cực, có nguyên nhân

tiêu cực, có nguyên nhân tự nhiên, có nguyên

nhân xã hội

- Một số xu hướng di dân theo chiều hướng

tích cực:

+ Di dân từ thành phố ra nông thôn

+ Di dân từ đồng bằng lên miền núi

+ Di dân tìm việc làm có kế hoạch ở nước

ngoài ( Qua hợp đồng xuất khẩu lao động )

Chuyển ý: Sự di dân bao giờ cũng có xu

hướng đẩy nhanh quá trình đô thị hoá, chúng ta

tìm hiểu mục 2

GV: Dựa vào hình 3.3 và nội dung SGK 36, 37

em hãy nêu tình hình đô thị hoá ở đới nóng

HS:

- Năm 1950 chưa có đô thị hoá nào 4 triệu

dân

- Năm 2000 đã có 11/23 siêu đô thị trên 8

triệu dân của Thế Giới

- Dân số đô thị đới nóng năm 2000 = 2 lần

năm 1989 vài chục năm nữa sẽ gấp đôi

1 Sự di dân:

* Nguyên nhân: đa dạng, phức tạp

- Nguyên nhân tiêu cực:

+ Do dân đông và tăng nhanh,kinh tế chậm phát triển dẫn đến đờisống khó khăn, thiếu việc làm + Do thiên tai: hạn hán, lũ ltụ… + Do chiến tranh, xung đột tộcngười

- Nguyên nhân tích cực:

+ Do yêu cầu phát triển Côngnghiệp, nông nghiệp, dịch vụ

+ Để hạn chế sự bất hợp li do tìnhtrạng phân bố dân cư vô tổ chứctrước đây

2 Đô thị hoá:

- Gần đây có tốc độ đô thị hoá caotrên Thế Giới

- Còn phổ biến tình trạng đô thị hoá

tự phát gây nên nhiều hậu quả xấu

- Để khắc phục, phải tiến hành đô thịhoá gắn liền với phát triển kinh tế vàphân bố dân cư hợp lí (đô thị hoá có

kế hoạch)

Trang 37

tổng số dân đô thị đới ôn hoà.

- Thời gian gần đây đới nóng có tốc độ đô

thị hoá cao trên Thế Giới

CH: Để giảm thiểu những hậu quả xấu do đô thị

hoá mang lại chúng ta cần phải làm gì?

GV: Cho một học sinh đọc đoạn “ Ngày nay…”

1 Nêu các nguyên nhân dẫn đến các là sóng di dân ở đới nóng?

2 Nêu tình đô thị ở đới nóng hiện nay? kể tên một số siêu đô thị ở đới nóng?

- Làm bài tập 3 trang 38

- Nghiên cứu trước bài 12 Nhận biết đặc điểm môi trường đới nóng?

============

Trang 38

Tiết soạn: 12

Ngày soạn: 20/09/2009

Bài: 12 THỰC HÀNH NHẬN BIẾT ĐẶC ĐIỂM MÔI TRƯỜNG ĐỚI NÓNG

A.Mục tiêu:

- Nắm được các môi trường đới nóng qua ảnh hoặc qua biểu đồ khí hậu

- Nắm vững môí quan hệ giữa chế độ mưa và chế độ sông ngòi giữa khí hậu vàthực vật - động vật

- Phóng to các biểu đồ nhiệt độ và lượng mưa trang 40, 41 SGK

- Một số tranh cá kiểu môi trường: Hoang mạc, Xavan, Rừng rậm xanh quanhnăm

2 Học sinh:

- Đọc kĩ và trả lời các câu hỏi in nghiêng trong bài

I Ổn định tổ chức:

II.Kiểm tra bài cũ:

* Không - sẽ kết hợp kiểm tra trong giờ thực hành

Đới nóng phân hoá rất đa dạng với nhiều kiểu khí hậu và môi trườngkhác nhau Mỗi môi trường có một cảnh sắc thiên nhiên riêng được hình thànhtrong những điều kiện khí hậu nhất định mà trong đó quan trọng nhất là mối tươngquan giữa nhiệt độ và lượng mưa Bài thực hành hôm nay chúng ta sẽ dựa vào hình

ảnh, biểu đồ nhiệt độ và lượng mưa để nhận biết các môi trường của đớinóng, giúp chúng ta có nhận thức đầy đủ, sâu sắc hơn nữa về các môi trường này

Hoạt động 1: Bài tập số 1

Trang 39

GV: Hướng dẫn học sinh quan sát tranh ảnh theo các bước.

 Ảnh A: Chụp cảnh quan sa mạc cát mênh mông ở Xavan, được hình trong

điều kiện khí hậu khô nóng vô cùng khắc nghiệt Ảnh thể hiện môi trườngHoang mạc nhiệt đới

 Ảnh B: Chụp cảnh công viên quốc gia Seragat (Tandania) với đồng cỏ

rộng lớn Thảm thực vật này phát triển trong điều kiện khí hậu có nền nhiệt

độ cao Lượng mưa có sự thay đổi rõ rệt theo mùa Ảnh thể hiện cảnh quanXavan đồng cỏ cao của môi nhiệt đới

 Ảnh C: Ảnh chụp rừng rậm nhiều tầng ở Bắc Công gô được hình thành

trong điều kiện khí hậu nóng ẩm, mưa nhiều quanh năm Ảnh thể hiện rừngrậm xanh quanh năm của môi trường xích đạo ẩm

GV: Hướng dẫn học sinh.

` + Ảnh chụp cảnh gì? thể hiện môi trường nào?

+ Đối chiếu đặc điểm môi trường ấy với 3 biểu đồ khí hậu A< B< C trong bài

- Biều đồ A: Thể hiện khí hậu có nền nhiệt cao, mưa nhiều quanh năm

nên không đúng với môi trường nhiệt đới

- Biểu đồ B: Thể hiện khí hậu có nền nhiệt độ cao quanh năm, diễn

biến nhiệt độ trong năm có 2 lần nhiệt độ tăng cao, mưa theo mùa và có một thời

kì khô hạn, là biểu đồ đặc trưng cho cho khí hậu của môi trường nhiệt đới

+ Biểu đồ B: Phù hợp với hình ảnh Xavan kèm theo vì có lượng mưa

khá lớn và mùa khô hạn không quá kéo dài

+ Biểu đồ C: Không phù hợp với cảnh quan Xavan trong ảnh vì chỉ

có lượng mưa khoảng 100mm/năm và trong năm có mùa khô hạn kéo dài 7 tháng( không mưa) nên không thể có động thực vật phát triển như trong hình thể hiện

GV: Hướng dẫn học sinh suy nghĩ theo các bước như sau.

+ Thuỷ chế sông ngòi và lượng mưa có quan hệ với nhau như thế nào?+ Nhận xét chế độ mưa trong năm ở 3 biểu đồ A, B, C

+ Nhận xét chế độ nước sông trong năm ở 2 biểu đồ X, Y

+ Đối chiếu biểu đồ chế độ mưa và chế độ nước sông trong năm để sắp xếpthành cặp

Trang 40

HS: Đại diện trình bày kết quả , học sinh khác góp ý bổ sung.

GV: Chuẩn xác kiến thức:

1 Người ta nói “sông ngòi là hàm số của khí hậu” vì giữa thuỷ chế sông

ngòi và lượng mưa có quan hệ chặt chẽ với nhau Những nơi có mưa nhiều quanhnăm thì sông nhiều nước quanh năm Ngược lại nơi có mưa theo mùa thì sông sẽ

có mùa lũ, mùa cạn

2 Nhận xét biều đồ mưa:

- Biểu đồ A: Mưa quanh năm , tuy nhiên cũng có thời kì mưa nhiều,mưa ít

- Biểu đồ B: Có thời kì khô hạn kéo dài 4 tháng.

- Biểu đồ C: Mưa theo mùa, có mùa mưa nhiều có mùa mưa ít.

3 Nhận xét biểu đồ chế độ nước sông

- Biểu đồ X: Thể hiện sông có nước quanh năm, sông có thời kì nước caothời kì nước thấp

- Biểu đồ Y: Có mùa lũ, mùa cạn nhưng không có tháng nào không có nước.

4 Đối chiếu giữa hai loại biều đồ ta thấy

A phù hợp X

C phù hợp Y

- Lưu ý : biểu đồ B bị loại vì

+ Có thời kì khô hạn kéo dài không phù hợp với y có nước sông quanhnăm

+ Có sự lệch pha giữa C và Y ; C có tháng 7 mưa nhiều, song Y đến tháng

8 nước mới lên cao là do có sự điều tiết dòng chảy của cây cỏ, rừng…ở lưu vựcsông Y

+ Thuỷ chế sông đặc biệt phù hợp với chế độ mưa của địa phương khi lưu vựcsông không quá rộng, nguồn nước cung cấp sông không quá đa dạng phức tạp

Hoạt động 4 : Bài tập số 4

GV : Hướng dẫn học sinh suy nghĩ theo các bước.

+ Căn cứ vào nhiệt độ để loại trừ các biều đồ không thuộc đới nóng.+ Xét tiếp chế độ mưa kết hợp với chế độ nhiệt ở các biểu đồ còn lại để tìm

2 Biểu đồ E có mùa hạ nóng trên 250c, mùa đông lạnh <150c, lượng mưa

ít và chủ yếu rơi vào thu đông nên cũng không phải của đới nóng

3 Chỉ có biểu đồ B thuộc môi trường đới nóng vì có

- Nhiệt độ trung bình >200c, có 2 lần nhiệt độ tăng cao trong năm

- Lượng mưa tăng cao trong năm

- Lượng mưa trong năm cao đạt trên 1500mm với

+ Một mùa mưa nhiều vào mùa hạ

+ Một mùa mưa ít vào mùa đông

Định dạng
Số trang	206
Dung lượng	325,11 KB