GIAO AN NGU VAN 9 TUAN 12

Tieát hoïc vöøa qua, chuùng ta naém ñöôïc caùc yeáu toá trong vaên baûn nghò luaän, caùc em ñaõ bieát veà noäi dung vaø hình thöùc, caùch dieãn ñaït… Tieát hoïc naøy, caùc em seõ ñöôï[r]

Trang 1

Tiết:56,57

Ngày dạy:14/11/2016

BẾP LỬA(Bằng Việt)

- HS biết: Nêu những chi tiết thể hiện nội dung, nghệ thuật

- HS hiểu: Hiểu được bài thơ gợi nhớ những kỉ niệm về tình bà cháu; đồng thời thể hiện

tình cảm chân thành của người cháu đối với bà Những xúc cảm chân thành của tác giả vàhình ảnh người bà giàu tình thương, giàu đức hi sinh

- Thấy được sự sáng tạo của nhà thơ trong việc sử dụng hình ảnh khơi gợi liên tưởng, kết

hợp giữa miêu tả, tự sự, bình luận với biểu cảm một cách nhuần nhuyễn

 Hoạt động 3:

- HS biết: Tổng kết nội dung bài học

- HS hiểu: Việc sử dụng kết hợp với các yếu tố tự sự, miêu tả, bình luận trong tác phẩm trữ tình

1.2:Kĩ năng:

- HS thực hiện được: Liên hệ để thấy được nỗi nhớ về người bà trong hoàn cảnh tác giả đang

ở xa Tổ quốc, có mối liên hệ chặt chẽ với những tình cảm với quê hương, đất nước

- HS thực hiện thành thạo: Nhận diện, phân tích được các yếu tố miêu tả, tự sự, bình luận và biểu cảm trong bài thơ

1.3:Thái độ:

- HS có thói quen: Yêu kính bà và những người thân trong gia đình

- HS có tính cách: Giáo dục học sinh về tình cảm gia đình, lòng yêu quê hương, đất nước

2 Nội dung học tập:

- Nội dung 1: Đọc hiểu văn bản.

- Nội dung 2: Phân tích văn bản.

- Nội dung 3: Tổng kết.

3 Chuẩn bị:

3.1: Giáo viên: Tiểu sử nhà thơ Bằng Việt, bài thơ “Tiếng gà trưa” để so sánh về tình cảm

của người bà

3.2: Học sinh: Tìm hiểu phần chú thích, đọc bài thơ, tìm hiểu về hình ảnh bếp lửa và tình bà

cháu được thể hiện qua bài thơ

4 Tổ chức các hoạt động học tập:

4.1:Ổn định tổ chức và kiểm diện: ( 1 phút)

9A1 : 9A2:

4.2:Kiểm tra miệng: ( 5 phút)

Trang 2

 Câu hỏi kiểm tra bài cũ:

 Câu hỏi kiểm tra nội dung tự học:

 Em đã chuẩn bị những gì cho bài học hôm nay?

 Đọc bài thơ, tìm hiểu chú thích, trả câu hỏi phần đọc hiểu văn bản

 Hãy giới thiệu về nhà thơ Bằng Việt? Hình ảnh Bếp lửa được nhắc lại bao nhiêu lần

trong bài thơ? Cảm nhận của em về tình bà cháu trong bài thơ?

Tên khai sinh: Nguyễn Việt Bằng (1941) Quê Thạch Thất, Hà Tây Hiện nay là chủtịch Hội liên hiệp văn học nghệ thuật Hà Nội

Từ Bếp lửa được nhắc lại sáu lần.

Cảm nhận về tình bà cháu trong bài thơ: Bà hết lòng thương yêu, chăm sóc cháu; tronglòng cháu bà luôn là hình ảnh thân thương, quen thuộc, luôn nhớ về bà, dù đi xa

 Nhận xét

4.3:Tiến trình bài học :

Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung bài học

 Vào bà i: Có một thời gian khổ mà không thể

nào quên, có những con người đã gắn bó với tuổi

thơ của chúng ta, những kỉ niệm mang theo bao tình

thương nỗi nhớ sâu nặng trong lòng ta Bài thơ

“Bêáp lửa” của Bằng Việt đem đến cho ta cảm xúc

và nỗi niềm bâng khuâng đó ( 1 phút)

 Hoạt động 2 : Hướng dẫn đọc – hiểu văn bản.

( 10 phút)

Hướng dẫn học sinh đọc hiểu văn bản

Hướng dẫn học sinh cách đọc và đọc mẫu

Gọi học sinh đọc nhận xét cách đọc

 Dựa vào phần chú thích giới thiệu những nét

chính về tác giả?

Tên khai sinh: Nguyễn Việt Bằng (1941) Quê

Thạch Thất, Hà Tây Bằng Việt là nhà thơ trưởng

thành trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước

Hiện nay là chủ tịch Hội liên hiệp văn học nghệ

thuật Hà Nội

 Nêu xuất xứ của tác phẩm?

Viết năm 1963, khi tác giả đang theo học ngành

luật ở Liên- xô, được đưa vào tập “Hương

cây-Bếp lửa”.

Kiểm tra việc nắm các từ khó của học sinh

 Bài thơ được làm theo thể thơ gì?

Thể thơ tám chữ

 Theo em thể thơ tám chữ có tác dụng gì trong

việc thể hiện nội dung bài thơ?

I Đọc - hiểu văn bản:

1.Đọc:

2.Chú thích :

a Tác giả: SGK-145

b Tác phẩm: SGK-145

c Từ khó:

Trang 3

Bài thơ được viết bằng thể thơ tám chữ phù hợp

với giọng điệu cảm xúc hồi tưởng và suy ngẫm

 Dựa vào mạch cảm xúc của bài thơ, có thể chia

bố cục của bài thơ như thế nào?

Phần 1: 3 câu đầu: Hình ảnh bếp lửa và bà

Phần 2: 3 khổ (tt): Hồi ức về tuổi thơ với bà

Phần 3: Khổ cuối: Suy ngẫm về bà và hình ảnh

bếp lửa

 Hoạt động 3 : Hướng dẫn học sinh phân tích văn

bản (30 phút)

Xa quê hương vào những năm tháng khốc liệt

nhất của thời chống Mỹ nhà thơ đã mang theo trong

lòng hình ảnh quê hương gian khổ vì chiến tranh,

đặc biệt là hình ảnh “ người bà” và “bếp lửa” Hai

hình ảnh này đã khơi nguồn cảm xúc cho nhà thơ,

gợi lên trong lòng nhà thơ bao kỉ niệm về tình bà

cháu

 Mở đầu bài thơ, tác giả hồi tưởng về hình ảnh

bếp lửa như thế nào?

 Qua đó thể hiện điều gì?

“Aáp iu” là sự kết hợp và biến thể của hai từ “ấp

ủ” và “nâng niu”

 Từ hình ảnh bếp lửa, tác giả nghĩ về bà như thế

nào?

“Biết mấy nắng mưa”: Cách nói ẩn dụ gợi sự vất

vả của bà

 Nhận xét về hình ảnh thơ?

Xây dựng hình ảnh thơ vừa cụ thể, gần gũi, vừa

gợi nhiều liên tưởng, mang ý nghĩa biểu tượng

Gọi học sinh đọc khổ thơ thứ hai

 Trong hồi tưởng của người cháu, những kỉ niệm

nào đã được gợi lại?

Hình ảnh những năm tháng kháng chiến chống

Pháp gian khổ được thể hiện qua thành ngữ “đói

mòn đói mỏi”(đói ghê gớm)

 Nhưng, ấn tượng sâu sắc nhất đến giờ mà tác giả

vẫn còn xúc động là gì?

Khói hun nhèm mắt (Có thể là củi ướt, khói rất

nhiều nên cay mắt.) Nghĩ lại đến giờ sống mũi còn

cay

 Sau chi tiết mùi khói, ngọn khói, nhân vật trữ

tình còn nhớ đến những kỉ niệm nào?

Cùng bà nhóm lửa, nghe tu hú kêu, nghe bà kể

chuyện, cha mẹ đi công tác, ở nhà với bà, bà bảo

3.Bố cục: 3 phần.

II.Phân tích văn bản:

1.Hình ảnh bếp lửa và bà:

- Bếp lửa chờn vờn sương sớm, ấp

iu, nồng đượm

=> Bàn tay khéo léo của người nhóm lửa

- Nghĩ đến bà- người nhóm lửa và thương bà “biết mấy nắng mưa’

 Cuộc đời vất vả lo toan của bà

2.Những kỉ niệm về bà và tình bà cháu:

- Bốn tuổi đã quen mùi khói

- Năm ấy… ngựa gầy => Cái đói làm mệt mỏi, kiệt sức

- Tám năm ròng cùng bà nhóm lửa…

- Bà bảo cháu nghe, bà dạy cháu

Trang 4

cháu nghe, bà dạy cháu làm, bà chăm cháu học,

nhóm lửa thương bà khó nhọc

 Những chi tiết đó thể hiện điều gì?

Giáo dục học sinh lòng yêu kính ông bà, cha mẹ

 Em có nhận xét gì về hoàn cảnh tác giả sống với

bà được thể hiện trong bài thơ?

Đó là hoàn cảnh rất thực tế Bởi trong chiến

tranh, cha mẹ vào chiến khu, cháu sống với bà, bà

yêu thương, chăm chút cho cháu

 Tình cảm bà cháu trong bài thơ này làm em liên

tưởng đến bài thơ nào đã học ở lớp 7?

Bài thơ “Tiếng gà trưa” của Xuân Quỳnh

Cho học sinh thảo luận trong 4 phút

 Đoạn thơ thứ 3 có gì đặc sắc về cách kể?

Kể như đang trò truyện trực tiếp: “bà còn nhớ

không bà”, “Tu hú ơi! Chẳng đến ở cùng bà?”, …

Gọi học sinh trình bày nhận xét

 Tiếng tu hú còn gọi cho em nhớ đến bài thơ nào

đã được học ở lớp 8 học kì II?

“Khi con tu hú” của Tố Hữu

 Theo em con tu hú kêu hoài như vậy thể hiện điều

gì?

Buồn, nhớ mong, khắc khoải, da diết

Gọi học sinh đọc khổ thơ thứ 4

 Ngoài những kỉ niệm gắn bó bên bà, tác giả còn

nhớ đền điều gì?

 Bà đã dặn cháu điều gì?

 Ở đầu bài thơ là hình ảnh “bếp lửa” cụ thể

nhưng đến đây đã được chuyển thành “ngọn lửa”

mang tính hình tượng nhiều ý tứ hơn Hãy chứng

minh?

Ngọn lửa của tấm lòng ấm áp, yêu thương con

cháu và ngọn lửa của niềm tin chiến thắng

TIẾT 57 : H ướng dẫn HS phân tích tiếp văn bản

( 4 phút)

Gọi học sinh đọc lại đoạn thơ cuối

 Ở cuối bài thơ tác giả suy nghĩ về bà như thế

nào?

 Điệp từ “nhóm” được nhắc đi nhắc lại nhiều lần

mang ý nghĩa gì?

 Em cảm nhận như thế nào về câu thơ cuối: “Ôi kì

làm, bà chăm cháu học

- Thương bà khó nhọc.

 Tình bà cháu gắn bó, yêu thương

- Nghệ thuật: Kể chuyện nhưng như đang trò chuyện trực tiếp

- Tự nhiên, cảm động, chân thành

- Nhớ khi làng bị giặc đốt “cháy

rụi” nhưng bà vẫn vững lòng đinh ninh:“ Bố ở chiến khu ….bình yên”

 Phẩm chất của người bà, người mẹ Việt Nam yêu nước

3.Suy ngẫm về bà và bếp lửa :

- Cả cuộc đời bà tần tảo hi sinh chăm lo cho mọi người

- Điệp từ “nhóm”: Thể hiện niềm yêu thương, sưởi ấm của bà

Trang 5

lạ và thiêng liêng bếp lửa”?

Hình ảnh bếp lửa thật giản dị bình thường, phổ

biến trong mọi gia đình Việt Nam nhưng cũng rất

cao quý, kì lạ, thiêng liêng bởi nó gắn liền với bà…

 Qua tìm hiểu bài thơ ở trên em cảm nhận được

điều gì?

Tình bà cháu thiêng liêng, lòng kính yêu, trân

trọng và biết ơn của cháu đối với bà với gia đình,

quê hương, đất nước

 Giáo dục học sinh về lịng yêu kính bà và những

người thân trong gia đình.

 Ho ạt động 3 : Hướng dẫn HS tổng kết ( 4 phút)

 Bài thơ kết hợp những phương thức biểu đạt nào?

Biểu cảm miêu tả tự sự và bình luận

 Ngoài ra bài thơ còn có nét gì đặc sắc về nghệ

thuật?

Sự sáng tạo hình ảnh bếp lửa gắn liền với hình

ảnh người bà hợp lí

 Nêu ý nghĩa của bài thơ?

 Giáo dục học sinh về tình cảm gia đình, lòng yêu

quê hương, đất nước

Gọi học sinh đọc ghi nhớ SGK trang 146

- Ôi kì lạ ….bếp lửa

Bếp lửa gắn liền với bà- người nhóm lửa, người giữ lửa- người truyền lửa, truyền sự sống, niềm tin cho các thế hệ

III T ổng kết :

1 Nghệ thuật:

- Xây dựng hình ảnh thơ của cụ thể gần gũi, vừa gợi nhiều liên tưởng, mang ý nghĩa biểu tượng

- Viết theo thể thơ tám chữ phù hợp với giọng điệu cảm xúc hồi tưởng và suy ngẫm

- Kết hợp nhuần nhuyễn giữa miêu tả, tự

sự nghị luận và biểu cảm

2 Ý nghĩa văn bản:

Từ những kỉ niệm tuổi thơ ấm áp tình bà cháu, nhà thơ cho ta hiểu thêm về những người bà người mẹ và nhân dân nghĩa tình

4.4:Tôûng kết: ( 5 phút)

Nội dung chính của bài thơ “Bếp lửa” là gì?

Nói về tình cảm sâu nặng, thiêng liêng của người cháu đối với bà

Bài thơ được vận dụng những phương thức biểu đạt nào?

Miêu tả, tự sự, nghị luận và biểu cảm

Hãy phân tích sự kết hợp nhuần nhuyễn giữõa các yếu tố miêu tả, tự sự, nghị luận và biểu cảm trong ba câu thơ đầu của bài thơ?

Chỉ với ba câu thơ (hai mươi mốt từ) nhà thơ đã khéo léo dùng đến hai từ tượng hình

“chờn vờùn”, “ấp iu” để gợi tả hình ảnh ngọn lửa uyển chuyển và ấm áp; kết hợp với lời nhậnxét “nồng đượm” làm cho ý nghĩa của bếp lửa trở nên sâu sắc; đồng thời, dùng lối kể chuyệnđể bộc lộ cảm xúc trực tiếp “Cháu thương bà biết mấy nắng mưa” Quả thật, sự kết hợpnhuần nhuyễn giữa các yếu tố miêu tả, tự sự, nghị luận và biểu cảm trong ba câu thơ đầu củabài thơ đã giúp cho đoạn thơ dễ đi vào lòng người đọc

4.5:Hướng dẫn học tập: (3 phút)

Trang 6

à Đối với bài học tiết này:

- Học thuộc lòng bài thơ Bếp lửa, phần ghi nhớ trong SGK –146.

- Phân tích sự kết hợp nhuần nhuyễn giữõa các yếu tố miêu tả, tự sự, nghị luận và biểu cảm trong một đoạn tự chọn trong bài thơ

à Đối với bài học tiết sau:

- Đọc bài thơ “Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ” tìm hiểu thể thơ, tác giả

Nguyễn Khoa Điềm, hoàn cảnh ra đời của bài thơ, tình cảm của bà mẹ Tà – ôi dành cho con,cho quê hương, cho cách mạng, chi tiết vận dụng nghệ thuật ẩn dụ, phóng đại trong bài

5 Phụ lục: Tài liệu: Thông tin phản hồi:

-Tài liệu:

+ SGK, SGV thức Ngữ văn 9

+ Sổ tay kiến thức Ngữ văn 9

+ Học và thực hành theo chuẩn kiến thức- kĩ năng Ngữ văn 9

+ Phân tích, bình giảng Ngữ văn 9

Tuần:12

Tiết:57

Ngày dạy:15/11/2016

Trang 7

KHÚC HÁT RU NHỮNG EM BÉ LỚN TRÊN LƯNG MẸ

(Nguyễn Khoa Điềm) Tự học có hướng dẫn.

1 Mục tiêu:

1.1:Kiến thức :

- HS biết: Thấy được sự phong phú của thể thơ tự do Tác giả Nguyễn Khoa Điềm và hoàn

cảnh ra đời của bài thơ

- HS biết: Nêu những chi tiết thể hiện nội dung, nghệ thuật của bài thơ

- HS hiểu và cảm nhận được giá trị nội dung và nghệ thuật của bài thơ Khúc hàt ru những

em bé lớn trên lưng mẹ Tình cảm bà mẹ Tà – ôi dành cho con gắn chặt với tình yêu quê

hương đất nước và niềm tin vào sự tất thắng của cách mạng

- Nghệ thuật ẩn dụ, phóng đại, hình ảnh thơ mang tính biểu tượng, âm hưởng của những

khúc hát ru thiết tha, trìu mến

1.2:Kĩ năng:

- HS thực hiện được: Nhận diện các yếu tố ngôn ngữ, hình ảnh mang màu sắc dân gian

trong bài thơ Cảm nhận được tinh thần kháng chiến của nhân dân ta trong thời kháng chiếnchống Mĩ cứu nước

- HS thực hiện thành thạo: Phân tích được mạch cảm xúc trữ tình trong những bài thơ qua những khúc hát của bà mẹ, của tác giả

1.3:Thái độ:

- HS có thói quen: kính yêu mẹ, xây dựng quê hương

- HS có tính cách: Giáo dục học sinh về lòng yêu quê hương đất nước

3 Chuẩn bị:

3.1: Giáo viên: Sưu tầm thêm thông tin về nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm, phân tích bài thơ 3.2: Học sinh: Đọc văn bản, tìm hiểu chú thích, nét chính về nội dung và nghệ thuật của bài

thơ

9A1 : 9A2:

 Nêu nội dung chính của bài thơ “ Bếp lửa”? (5đ)

Trang 8

 Gợi lại những kỉ niệm đầy xúc động về bà và tình bà cháu Đồng thời thể hiện lòngkính yêu, trân trọng và biết ơn của cháu đối với bà và cũng là đối với gia đình, quê hương, đấtnước.

 Nêu nét đặc sắc về nghệ thuật của bài thơ? (3đ)

 Kết hợp nhuần nhuyễn giữa biểu cảm với miêu tả, tự sự và bình luận, sáng tạo hìnhảnh bếp lửa…

 Hình ảnh bếp lửa có ý nghĩa gì? (2đ)

 Hiện diện như tình cảm ấm áp của bà dành cho cháu, là chỗ dựa tinh thần của cháutrong những năm tháng tuổi thơ, là sự cưu mang, đùm bọc, chi chút của bà dành cho cháu

 Hãy giới thiệu nhà thơ Nguyễn Khoa Điềm? Hoàn cảnh ra đời của bài thơ Khúc hát ru

những em bé lớn trên lưng mẹ?(2đ)

 Nguyễn Khoa Điềm sinh năm 1943 quê ở Ưu Điềm, xã Phong Hòa, huyện Phong Điền,tỉnh Thừa Thiên Huế, trong một gia đình trí thức cách mạng Ông là nhà thơ trưởng thànhtrong cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước

 Bài thơ Khúc hàt ru những em bé lớn trên lưng mẹ được Nguyễn Khoa Điềm sáng tác

năm 1971, khi đang công tác ở chiến khu miền tây Thừa Thiên

 Nhận xét

4.3:Tiến trình bài học :

Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung bài học

 Vào bài : Tiếp tục viết về bà mẹ Việt Nam

trong thời kì chống Mĩ Nhà thơ Nguyễn Khoa

Điềm đã khắc họa một cách chân thật và độc

đáo hình ảnh người mẹ qua bài thơ mà chúng

ta sẽ học hôm nay (1 phút)

 Hoạt động 1 : Hướng dẫn học sinh đọc -

hiểu bài thơ (4 phút)

Hướng dẫn cách đọc và đọc mẫu

Nhận xét cách đọc

Hướng dẫn học sinh nắm vững phần chú

thích (tác gia,û tác phẩm, từ khó)

 Nguyễn Khoa Điềm là nhà thơ trưởng thành

trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước

Chất chính luận làm cho thơ Nguyễn Khoa

Điềm vừa dạt dào cảm xúc vừa lắng đọng suy

nghĩ

 Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ ra

đời năm 1971, tại chiến khu miền Tây Thừa

Thiên

Bài thơ là lời hát ru cĩ 3 khúc, mỗi khúc cĩ hai

I.Hướng dẫn đọc - hiểu văn bản:

Trang 9

khổ , ý thơ phát triển xác thực, giàu tính biểu

tượng

 Tìm hiểu về thể loại.

Thơ tám chữ

 Hoạt động 2 : Hướng dẫn học sinh tìm hiểu

văn bản (15 phút)

 Câu 1: Chú ý tìm hiểu nghệ thuật lặp đi lặp

lại lời ru, cách ngắt nhịp đều đặn ở giữa dòng

thơ có tác dụng tạo nhịp điệu liên quan đến

nội dung, tình cảm bài thơ như thế nào?

Tạo nhịp điệu dìu dặt, tha thiết của lời ru

thể hiện sắc thái tình cảm trìu mến của người

mẹ

 Phân tích hình ảnh

người mẹ Tà – ôi?

Mẹ giã gạo mẹ nuôi bộ đội

Vai mẹ gầy nhấp nhô làm gối

Mồ hôi mẹ rơi, má em nóng hổi

Mẹ đang tỉa bắp … ka lưu, Mẹ đang … đạp

rừng, Mẹ địu em đi … Trường sơn, Mẹ yêu quê

hương, mẹ yêu đất nước…

 Những chi tiết đó

nói lên điều gì?

Sự gian khổ của người mẹ và tình thương

yêu của người mẹ đối với con, với bộ đội, với

nhân dân, với đất nước

 Câu thơ: “Mặt trời của mẹ em nằm trên

lưng” thể hiện điều gì?

Hình ảnh ẩn dụ thể hiện: em là nguồn sống,

nguồn hi vọng của mẹ như mặt trời có ý nghĩ

đối với cây cối (bắp), cách liên tưởng đặc

sắc

 Giáo dục học sinh về lịng kính yêu mẹ,.

 Qua khúc hát ru em cảm nhận được tình cảm

của mẹ đối với con như thế nào? Thể hiện khát

vọng gì?

Tình yêu con sâu sắc gắn liền với tình yêu

bộ đội, yêu (đất nước) dân làng Khát vọng

thống nhất đất nước

 Hãy nhận xét hình

ảnh trong bài thơ?

3.Thể loại :

II Hướng dẫn tìm hiểu văn bản:

1.Hình ảnh bà mẹ Tà – ôi:

- Hình ảnh bà mẹ được khắc họa vớinhững công việc cụ thể: mẹ địu con giã gạonuôi bộ đội, tỉa bắp trên núi Ka – lưi, thamgia kháng chiến

2 Tình cảm và những ước vọng của bà mẹ Tà - ôi:

- Nghệ thuật ẩn dụ: Mặt trời củamẹ lưng

 Thể hiện tình thương yêu và niềm tin lớnlao của mẹ dành cho con

- Mẹ mong con khôn lớn, có sức vócphi thường

+ Mai sau con lớn vung chày lún sân + Mai sau con lớn phát mười Ka - lưi Nghệ thuật phóng đại

- Mẹ mong con khôn lớn về phươngdiện tinh thần, mang lí tưởng của cả dântộc

Trang 10

Hình ảnh thơ có ý nghĩa biểu tượng thể

hiện sự liên tưởng độc đáo

Giáo dục học sinh lòng yêu quê hương yêu

đất nước

 Hoạt động 3: Hướng dẫn HS tổng kết

( 3 phút)

Từ đó rút ra giá trị nội dung và nghệ thuật

của tác phẩm

 Bài thơ gây xúc động cho người đọc nhờ

đâu?

 Nêu ý nghĩa của bài thơ?

 Hoạt động 4: Hướng dẫn luyện tập.(3 phút)

 Viết một đoạn văn nêu cảm nghĩ của mình

về hình ảnh bếp lửa trong bài thơ?

 Nhận xét về yếu tố

tự sự trong bài thơ?

Giúp ta hiểu rõ thêm cuộc sống gian khổ,

sự dẻo dai của nhân dân ta ở chiến khu

Trị-Thiên thời chống Mỹ

III Hướng dẫn tổng kết:

1 Nghệ thuật:

- Sáng tạo trong kết cấu nghệ thuật,tạo nên sự lặp lại giống như những giaiđiệïu của lời ru, âm hưởng của lời ru

- Nghệ thuật ẩn dụ, phóng đại

- Liên tưởng độc đáo, diễn đạt bằngnhững hình ảnh thơ có ý nghĩa biểu tượng

2.Ý nghĩa:

Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng

mẹ ngợi ca tình cảm thiết tha và cao đẹp

của bà mẹ Tà – ôi dành cho con, cho quêhương, đất nước trong cuộc kháng chiếnchống Mĩ cứu nước

III Luyện tập:

4.4:Tôûng kết: ( 4 phút)

 Nêu ý nghĩa của bài thơ?

Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ ngợi ca tình cảm thiết tha và cao đẹp của bà

mẹ Tà- ôi dành cho con, cho quê hương, đất nước trong cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước

 Nêu nét chính về nghệ thuật của bài thơ?

Sáng tạo trong kết cấu nghệ thuật, tạo nên sự lặp lại giống như những giai điệïu của lời

ru, âm hưởng của lời ru

Nghệ thuật ẩn dụ, phóng đại

 Liên tưởng độc đáo, diễn đạt bằng những hình ảnh thơ có ý nghĩa biểu tượng

4.5:Hướng dẫn học tập: (2 phút)

à Đối với bài học tiết này:

- Học thuộc lòng, đọc diễn cảm bài thơ

- Trình bày nhận xét về giọng điệu của bài thơ

à Đối với bài học tiết sau:

Trang 11

- Đọc kĩ bài thơ Aùnh trăng, tìm hiểu tác giả, nội dung và nghệ thuật của bài thơ, tìm hiểu sự

kết hợp các yếu tố tự sự và nghị luận

5 Phụ lục: Tài liệu: Thông tin phản hồi:

-Tài liệu:

+ SGK, SGV thức Ngữ văn 9

+ Sổ tay kiến thức Ngữ văn 9

+ Ngữ văn 9 nâng cao

+ Học và thực hành theo chuẩn kiến thức- kĩ năng Ngữ văn 9

+ Phân tích, bình giảng Ngữ văn 9

Trang 12

- HS biết: Nét chính về tác giả, tác phẩm.

- HS biết: Những chi tiết thể hiện nội dung và nghệ thuật của bài thơ

- HS hiểu:

- Hiểu cảm nhận được giá tri nội dung và nghệ thuật của bài thơ Ánh trăng của Nguyễn Duy.

- Biết được đặc điểm và những đóng góp của thơ Việt Nam vào nền văn học dân tộc.

- Kỉ niệm về một thời gian lao nhưng nặng nghĩa tình của người lính.

- Sự kết hợp các yếu tố sự, nghị luận trong một tác phẩm thơ hiện đại.

- Ngôn ngữ, hình ảnh giàu suy nghĩ, mang ý nghĩa biểu tượng.

- HS hiểu: Ý nghĩa của văn bản

1.2:Kĩ năng:

- HS thực hiện được: Vận dụng kiến thức về thể loại và sự kết hợp các phương thức biểu đạt

trong tác phẩm thơ để cảm nhận một văn bản trữ tình hiện đại

- HS thực hiện thành thạo: Đọc - hiểu văn bản thơ được sáng tác sau năm 1975.

1.3:Thái độ:

- HS có thói quen: Sống nghĩa tình, thủy chung sau trước

- HS có tính cách: Giáo dục học sinh ý thức nhớ về nguồn cội, quá khứ

- Tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường: Liên hệ: Môi trường và tình cảm.

- Nội dung 4: Luyện tập.

3 Chuẩn bị:

3.1: Giáo viên: Tiểu sử nhà thơ Nguyễn Duy, phân tích bài thơ Ánh trăng.

3.2: Học sinh: Đọc kĩ bài thơ Ánh trăng, tìm hiểu tác giả, nội dung và nghệ thuật của bài thơ,

tìm hiểu sự kết hợp các yếu tố tự sự và trữ tình

9A1 : 9A2:

 Bài thơ thể hiện ý nghĩa gì? (4đ)

Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ ngợi ca tình cảm thiết tha và cao đẹp của bà mẹ

Tà - ôi dành cho con, cho quê hương, đất nước trong cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước

 Phân tích hai câu thơ sau:

Mặt trời của bắp thì nằm trên đồi

Mặt trời của mẹ, em nằm trên lưng (4 đ)

 Mặt trời của bắp là mặt trời thật trong thiên nhiên Mặt trời của mẹ là hình ảnh ẩn dụ ( Em cuTai)

 Con là mặt trời của mẹ Là nguồn hạnh phúc ấm áp, vừa gần gũi, vừa thiêng liêng của đời mẹ

 Hãy giới thiệu về nhà thơ Nguyễn Duy? (2đ) Cách trình bày bài thơ có gì đặc biệt?(1đ)

Nguyễn Duy tên khai sinh là Nguyễn Duy Nhuệ, sinh năm 1948, quê ở thành phố ThanhHóa Nguyễn Duy đã được trao giải Nhất cuộc thi thơ của báo Văn nghệ năm 1972 – 1973 Ông

Trang 13

trở thành một gương mặt tiêu biểu trong lớp nhà thơ trẻ thời chống Mĩ cứu nước.Tập thơ Ánh trăng của Nguyễn Duy đã được tặng giải A của Hội nhà văn Việt Nam năm 1984

Cách trình bày bài thơ: Chỉ viết hoa đầu dòng thứ nhất của khổ thơ, nhũng dòng sau khôngviết hoa

Ánh trăng vốn là nguồn đề tài lai láng, bất tận của các

nhà thơ xưa và nay Trăng đã đi vào lòng người với vẻ

đẹp riêng của nó Để giúp các em hiểu rõ thêm về vấn đề

này, trong tiết học ngày hôm nay, cô sẽ hướng dẫn các em

tìm hiểu một bài thơ rất hay của Nguyễn Duy Đó là bài

Ánh trăng

 Hoạt động 1: Hướng dẫn đọc hiểu văn bản (5 phút)

Hướng dẫn cách đọc: 3 khổ đầu: giọng kể

Khổ 4: Giọng hơi cao, ngỡ ngàng, ngạc nhiện

Khổ 5- 6: Giọng tha thiết, trầm lắng, suy tư, ăn năn

Giáo viên đọc mẫu Gọi học sinh đọc nhận xét

Giáo viên treo tranh giới thiệu tác giả

 Nêu những nét chính về tác giả?

Tên khai sinh Nguyễn Duy Nhuệ (1948), quê ở Thanh

Hóa Là nhà thơ quân đội trưởng thành trong kháng chiến

chống Mỹ, được trao giải nhất cuộc thi thơ của báo văn

nghệ

 Nêu xuất xứ của bài thơ?

 Bài thơ có sự kết hợp giữa hình thức tự sự và chiều sâu

cảm xúc Trong dòng diễn biến của thời gian , sự việc ở

các khổ 1, 2, 3 bằng lặng trơi nhưng khổ thơ thứ tư “đột

ngột” một sự kiện tạo nên bước ngoặt để nhà thơ bộc lộ

cảm xúc, thể hiện chủ đề tác phẩm Vầng trăng hiện ra soi

sáng không chỉ không gian hiện tại mà còn gợi nhớ những

kỷ niệm trong quá khứ chẳng thể nào quên

 Kiểm tra việc nắm nghĩa các từ khó của học sinh

 “Buyn- đinh” là từ mượn của ngôn ngữ nào?

Tiếng Anh (Châu Âu)

 Em hãy tìm hiểu về bố cục của bài thơ?

Bài thơ có cấu tạo như một câu chuyện, kể theo trình tự

thời gian

 Em hãy nhận xét về sự kết hợp giữa tự sự và trữ tình

của bài thơ?

Lời kể tự nhiên chân thành: hồi nhỏ, hồi chiến tranh

sống gần gũi với thiên nhiên tưởng như không quên

 Lên thành phố sống cùng những tiện nghi hiện đại, trăng

thành “người dưng qua đường” Đèn điện tắt là bước

ngoặt để vầng trăng gợi lại bao nhiêu kỉ niệm trữ tình

b.Tác phẩm: Trích từ tậpthơ “Ánh trăng”, viết năm 1978tại Thành phố Hồ Chí Minh

c Từ khó:

3.Bố cục:

Định dạng
Số trang	27
Dung lượng	263,32 KB