-Tự sự và miêu tả trong văn biểu cảm đóng vai trò làm giá đỡ cho tác giả bộc lộ tình cảm, cảm xúc.. IV .Tìm ý và lập dàn bài cho đề văn: Cảm nghĩ về mùa xuân..[r]
Trang 1Bài 16
Tiết 61
Tuần 16
Tập làm văn: ÔN TẬP VĂN BIỂU CẢM
I MỤC TIÊU
1 Kiến thức: Ôn lại những điểm quan trọng nhất về lí thuyết làm văn biểu cảm:
- Phân biệt văn tự sự, miêu tả với yếu tố tự sự, miêu tả trong văn biểu cảm.
- Cách lập ý và lập dàn bài cho một đề văn biểu cảm
- Cách diễn đạt trong bài văn biểu cảm.
2 Kĩ năng: Rèn kĩ năng làm văn biểu cảm.
3 Thái độ: Thấy rõ vai trò vai trò của tự sự và miêu tả đối với biểu cảm, đánh giá.
II NỘI DUNG HỌC TẬP
- Phân biệt văn tự sự, miêu tả với yếu tố tự sự, miêu tả trong văn biểu cảmảm.
- Cách lập ý và lập dàn bài cho một đề văn biểu cảmảm.
- Cách diễn đạt trong bài văn biểu cảm.
III CHUẨN BỊ
- Giáo viên:Sách tham khảo
- Học sinh:Chuẩn bị bài,SGK, VBT, Vghi
IV TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP
1.Ổn định tổ chức và kiểm diện : Kiểm diện HS(1 phút)
2 Kiểm tra miệng :( kết hợp với phần ôn tập)
3 Tiến trình bài học(37 phút)
HOẠT ĐỘNG GIỮA GV VÀ HS NỘI DUNG BÀI DẠY Hoạt động 1: Giới thiệu bài(1 phút)
Các em đã học 1 số van bản biểu cảm và làm 2 bài TLV
về văn biểu cảmảm Như vậy các em đã cĩ 1 số hiểu biết
nhất định về văn biểu cảm và cũng đã được rèn luyện
k.năng về cách làm kiểu văn này Bài ơn tập hơm nay sẽ
giúp các em củng cố, h.thống hố lại 1 số v.đề q.trọng về
văn biểu cảm.
Hoạt động 2: Sự khác nhau giữa văn miêu tả và văn
biểu cảm: (6 phút)
TH : Hs đọc lại các đoạn văn , bài văn về Hoa hải
đường (bài 5), về Hoa học trị (bài 6 )
? Hãy cho biết các văn bản biểu cảm trên đã dùng yếu
tố miêu tả để làm gì
- Bài Hoa hải đường , tác giả miêu tả chỉ nhằm đưa ra
lời bình luận về loại hoa thấy ở khắp mọi nơi Trong đĩ
tác giả dùng phép so sánh : “cánh hoa khum khum như
muốn phong lại cái nụ cười má lúm đồng tiền” và nhớ
lại 1 KN lần đầu từ Nam ra Bắc đến thăm đền Hùng
ngắm hoa hải đường ở núi Nghĩa Lĩnh
- Bài Hoa học trị cịn được tác giả miêu tả là cây hoa
I Sự khác nhau giữa văn miêu tả
và văn biểu cảm
Trang 2phượng vì ý nghĩa của nĩ gắn liền với học sinh , với
trong lớp Tác giả mượn hình ảnh hoa phượng nở, hoa
phượng rơi để nĩi đến cái mùa hè thiếu vắng và chia
phơi qua cảm xúc của mình Tác giả đã dùng hình thức
lặp lại và nhân hố để đặt tả cái buồn trống vắng nơi
sân trong “Hoa phượng rơi rơi Hoa phượng múa
Hoa phượng khĩc Hoa phượng mơ, hoa phượng nhớ.”
->Bài Hoa hải đường là văn miêu tả , cịn bài Hoa học
trị là văn biểu cảm.
?Qua 2 bài văn trên, em hãy cho biết văn miêu tả và văn
biểu cảm khác nhau ở chỗ nào ?.
-Văn miêu tả : nhằm tái hiện lại đối tượng (người, vật,
cảnh) sao cho người ta cảm nhận được nĩ
- Cịn văn biểu cảm : miêu tả đối tượng nhằm mượn
những đặc điểm , phẩm chất của nĩ mà nĩi lên suy nghĩ,
cảm xúc của mình Do đặc điểm này mà văn biểu cảm
thường sử dụng biện pháp tu từ so sánh , ẩn dụ, nhân
hố.( Biểu cảm chỉ dùng miêu tả là phương tiện biểu
cảm)
Hoạt động 3: phân biệt biểu cảm với tự sự(5 phút)
Hs đọc bài Kẹo mầm (bài 11)
? Cho biết các yếu tố tự sự trong bài nhằm mục đích gì
- Bài Kẹo mầm cĩ đoạn tự sự nhớ lại mẹ và chị gỡ tĩc,
rồi vo tĩc dắt lên địn tay nhà để tác giả lấy đổi kẹo mầm
và đến nay mỗi khi cĩ lời rao: “Ai tĩc rối đổi kẹo mầm”
thì tác giả lại khắc khoải nhớ đến mẹ đã chết và chị đã đi
lấy chồng.
?Hãy cho biết văn biểu cảm khác văn tự sự ở điểm nào.
- Văn tự sự nhằm kể lại 1 câu chuyện (1 sự việc) cĩ đầu,
cĩ đuơi, cĩ nguyên nhân, diễn biến, kết quả
- Cịn văn biểu cảm, tự sự chỉ làm nền để nĩi lên cảm
xúc Do đĩ tự sự trong văn biểu cảm thường nhớ lại
những sự việc trong quá khứ, những sự việc để lại ấn
tượng sâu đậm, chứ khơng cần đi sâu vào ng,nhân,
k.quả.
Hoạt động 4: Vai trị và nhiệm vụ của tự sự và miêu tả
trong văn biểu cảm (5 phút)
?Tự sự và miêu tả trong văn biểu cảm đĩng vai trị gì ?
Chúng thực hiện n.vụ biểu cảm như thế nào ? Nêu vd?
(Vd bài Kẹo mầm: Tình cảm nhớ mẹ và chị từ tĩc rối,
kẹo mầm).
-Tự sự và miêu tả trong văn biểu cảm đĩng vai trị làm
giá đỡ cho tác giả bộc lộ tình cảm, cảm xúc Thiếu tự sự,
miêu tả thì tình cảm mơ hồ, khơng cụ thể, bởi vì tình
cảm, cảm xúc của con người nảy sinh từ sự việc, cảnh
vật cụ thể.
Hoạt động 4: Thực hiện lập ý, lập dàn ý (15 phút)
-GV ghi đề lên bảng-HS đọc
-Văn miêu tả : nhằm tái hiện lại đối tượng (người, vật, cảnh) sao cho người ta cảm nhận được nĩ
- Văn biểu cảm : miêu tả đối tượng nhằm mượn những đặc điểm , phẩm chất của nĩ mà nĩi lên suy nghĩ, cảm xúc của mình
II Sự khác nhau giữa văn tự sự và văn biểu cảm
- Văn tự sự nhằm kể lại 1 câu chuyện (1 sự việc) cĩ đầu, cĩ đuơi,
cĩ nguyên nhân, diễn biến, kết quả
- Văn biểu cảm : tự sự chỉ làm nền
để nĩi lên cảm xúc.
III Vai trị và nhiệm vụ của tự sự
và miêu tả trong văn biểu cảm
-Tự sự và miêu tả trong văn biểu cảm đĩng vai trị làm giá đỡ cho tác giả bộc lộ tình cảm, cảm xúc.
IV Tìm ý và lập dàn bài cho đề văn: Cảm nghĩ về mùa xuân
Trang 3
? Em hãy nêu các bước làm 1 bài văn biểu cảm
- Ta thực hiện 4 bước : Tìm hiểu đề ; Lập dàn bài ; Viết
bài ; đọc lại và sửa chữ a.
?Tìm hiểu đề là tìm hiểu những gì
- Đối tượng biểu cảm : Mùa xuân và tình cảm cần biểu
hiện: cảm xúc của mình đối với mùa xuân
?Em hãy nêu dàn ý của bài văn biểu cảm
- MB: Giới thiệu đối tượng biểu cảm
- TB: miêu tả 1 vài đặc điểm tiêu biểu của đối tượng để
tác giả biểu cảm
- KB: Khẳng định lại cảm xúc của mình về đối tượng
đĩ.
? Dựa vào dàn bài văn biểu cảm, hãy lập dàn bài cho đề
bài trên
a Mb: 1 năm cĩ 4 mùa, theo em mùa xuân là mùa đẹp
nhất.
b TB:
- Ý nghĩa của mùa xuân đối với con người :
+ Mùa xuân mang lại sức sống mới
+ Mùa xuân đánh dấu bước đi của đất nước , con
người
- Cảm nghĩ của em về mùa xuân :
+ Mùa đơm hoa kết trái
+ Mùa sinh sơi vạn vật.
+Mùa thêm 1 tuổi đời.
c KB: Khẳng định lại cảm nghĩ của em về mùa xuân.
Hoạt động 5: Các biện pháp tu từ trong văn biểu cảm
(5 phút)
? Bài văn biểu cảm thường sử dụng những biện pháp tu
từ nào? Người ta nói ngôn ngữ văn biểu cảm gần với
thơ, em có đồng ý không? Vì sao?
-Các biện pháp tu từ thường gặp trong văn biểu cảm:
so sánh, ẩn dụ, nhân hóa, điệp ngữ.
-Ngôn ngữ văn biểu cảm gần với ngôn ngữ thơ là vì nó
có mục đích biểu cảm như thơ Trong cách biểu cảm
trực tiếp, người viết sử dụng ngôi thứ nhất, trực tiếp
bộc lộ cảm xúc của mình bằng lời than, lời nhắn, lời
hô…trong cách biểu cảm gián tiếp, tình cảm ẩn trong
các hình ảnh.
a.Mb: 1 năm cĩ 4 mùa, theo em mùa xuân là mùa đẹp nhất.
b TB:
- Ý nghĩa của mùa xuân đối với con người :
+ Mùa xuân mang lại sức sống mới
+ Mùa xuân đánh dấu bước đi của đất nước , con người
- Cảm nghĩ của em về mùa xuân: + Mùa đơm hoa kết trái
+ Mùa sinh sơi vạn vật.
+Mùa thêm 1 tuổi đời.
c KB: Khẳng định lại cảm nghĩ của em về mùa xuân.
V Các biện pháp tu từ trong văn biểu cảm
-So sánh, ẩn dụ, nhân hóa, điệp
ngữ.
4 Tổng kết(Củng cố , rút gọn kiến thức) (4 phút)
-Thế nào là văn miêu tả, tự sự?
+ Miêu tả nhằm tái hiện đối tượng.Văn tự sự nhằm kể lại một câu chuyện (sự việc) có đầu, có cuối, có nguyên nhân, diễn biết, kết quả.
- Vai trò của miêu tả và tự sự trong văn biểu cảm?
Trang 4+ Giá đỡ cho tình cảm, cảm xúc của tác giả được bộc lộ Thiếu tự sự, miêu tả thì tình cảm mơ hồ, không cụ thể, bỏi vì tình cảm, cảm xúc của con người nảy sinh từ sự việc, cảnh vật cụ thể
5 Hướng dẫn học tập( Hướng dẫn HS tự học ở nhà) (3 phút)
* Đối với bài học ở tiết học này
- Về nhà học bài , làm bài tập vào VBT
- Tìm thêm 1 số đề bài tương tự và lập dàn ý.
* Đối với bài học ở tiết học tiếp theo
- Chuẩn bị : “Oân tập tác phẩm trữ tình”
+ Nối tên tác phẩm với tên tác giả
+ Nối tên văn bản khớp với nội dung tư tưởng
+ Nối tên tác phẩm đúng với thể loại
V PHỤ LỤC : Tư liệu
VI RÚT KINH NGHIỆM
a.Nội
dung
……… b.Phương
pháp
………
c Đồ dùng thiết bị dạy học
………