Kiến thức: - Văn tự sự, miêu tả và các yếu tố tự sự, miêu tả trong văn biểu cảm.. Các em đã học một số văn bản biểu cảm và làm 2 bài TLV về văn biểu cảm.. Bài ôn tập hôm nay, sẽ giúp các
Trang 1Tập làm văn: ÔN TẬP VĂN BIỂU CẢM
A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
1 Kiến thức:
- Văn tự sự, miêu tả và các yếu tố tự sự, miêu tả trong văn biểu cảm
- Cách lập ý và lập dàn bài cho một đề văn biểu cảm
- Cách diễn đạt trong bài văn biểu cảm
2 Kĩ năng:
- Nhận biết, phân tích đặc điểm của văn bản biểu cảm
- Tạo lập văn bản biểu cảm
3 Thái độ: Hs có thái độ học tập tự giác, tích cực.
4 Tích hợp:
B CHUẨN BỊ
1 Giáo viên: Nghiên cứu bài Soạn bài chu đáo
a Phương tiện dạy học: Máy chiếu.Bảng
- Một số ví dụ cho bài học
b Các phương pháp/ kĩ thuật dạy học tích cực có thể sử dụng.
- Động não: HS suy nghĩ
- Thực hành có hướng dẫn:
2 Học sinh: Học bài Đọc kĩ và soạn bài theo câu hỏi SGK.
C TIẾN TRÌNH LÊN LỚP
1 Ổn định lớp
Trang 22 Kiểm tra bài cũ: ? Thế nào là văn biểu cảm ? (Là văn bản viết ra nhằm biểu
đạt tình cảm, cảm xúc, sự đánh giá của con ng đối với thế giới xung quanh và
khêu gợi lòng đồng cảm nơi người đọc)
3 Bài mới: * Hoạt động 1: Giới thiệu bài
Các em đã học một số văn bản biểu cảm và làm 2 bài TLV về văn biểu
cảm Như vậy các em đã có một số hiểu biết nhất định về văn biểu cảm và cũng
đã được rèn luyện kĩ năng về cách làm kiểu văn này Bài ôn tập hôm nay, sẽ
giúp các em củng cố, hệ thống hoá lại một số vấn đề quan trọng về văn biểu
cảm
Hoạt động của thầy - trò Nội dung kiến thức
* Hoạt động 2: So sánh sự khác nhau giữa
văn miêu tả và văn biểu cảm:
Hs: đọc lại các đoạn văn, bài văn về Hoa hải
đường (bài 5), về Hoa học trò (bài 6 ) và cho
biết các văn bản biểu cảm đó đã dùng yếu tố
miêu tả để làm gì ?
-> Bài Hoa hải đường, tác giả miêu tả chỉ
nhằm đưa ra lời bình luận về loại hoa thấy ở
khắp mọi nơi Trong đó tác giả dùng phép so
sánh: “cánh hoa khum khum như muốn phong
lại cái nụ cười má lúm đồng tiền” và nhớ lại
một kỉ niệm lần đầu từ Nam ra Bắc đến thăm
đền Hùng ngắm hoa hải đường ở núi Nghiã
Lĩnh Bài Hoa học trò cũng được tác giả miêu
tả cây hoa phượng vì ý nghĩa của nó gắn liền
với học sinh, với trong lớp Tác giả mượn hình
ảnh hoa phương nở, hoa phượng rơi để nói
đến cái mùa hè thiếu vắng và chia phôi qua
cảm xúc của mình Tác giả đã dùng hình thức
lặp lại và nhân hoá để đặc tả cái buồn trống
vắng nơi sân trong “Hoa phượng rơi rơi Hoa
phượng múa Hoa phượng khóc Hoa phượng
mơ, hoa phượng nhớ.”
I Sự khác nhau giữa văn miêu tả và văn biểu cảm:
Trang 3+ Gv: Bài Hoa hải đường là văn miêu tả, còn
bài Hoa học trò là văn biểu cảm.
? Qua 2 bài văn trên, em hãy cho biết văn miêu
tả và văn biểu cảm khác nhau ở chỗ nào ?
* Hoạt động 3: Sự khác nhau giữa văn tự sự
và văn biểu cảm
+ Hs: đọc bài Kẹo mầm (bài 11) và cho biết
các yếu tố tự sự trong bài nhằm mục đích gì ?
Bài Kẹo mầm có đoạn tự sự nhớ lại mẹ và
chị gỡ tóc, rồi vo tóc dắt lên đòn tay nhà để tác
giả lấy đổi kẹo mầm và đến nay mỗi khi có lời
rao: “Ai tóc rối đổi kẹo mầm” thì tác giả lại
khắc khoải nhớ đến mẹ đã chết và chị đã đi lấy
chồng
? Hãy cho biết văn biểu cảm khác văn tự sự ở
điểm nào?
- Văn miêu tả nhằm tái hiện lại đối tượng (người vật, cảnh) sao cho người ta cảm nhận được nó Còn văn biểu cảm, miêu tả đối tượng nhằm mượn những đặc điểm, phẩm chất của nó
mà nói lên suy nghĩ, cảm xúc của mình Do đặc điểm này mà văn biểu cảm thường sử dụng biện pháp tu từ so sánh, ẩn dụ, nhân hoá
2 Sự khác nhau giữa văn tự sự và văn biểu cảm
Trang 4* Hoạt động 4: Vai trò và nhiệm vụ của tự sự
và miêu tả trong văn biểu cảm:
? Tự sự và miêu tả trong văn biểu cảm đóng
vai trò gì ? Chúng thực hiện nhiệm vụ biểu
cảm như thế nào ? Nêu ví dụ?
(VD: bài Kẹo mầm: Tình cảm nhớ mẹ và chị từ
tóc rối, kẹo mầm)
* Hoạt động 5: Tìm ý và lập dàn bài cho đề
văn: Cảm nghĩ về mùa xuân.
? Em hãy nêu các bước làm một bài văn biểu
cảm ?
? Tìm hiểu đề là tìm hiểu những gì ? (Đối
tượng biểu cảm: Mùa xuân và tình cảm cần
biểu hiện: cảm xúc của mình đối với mùa
xuân)
? Em hãy nêu dàn ý của bài văn biểu cảm ?
(MB: Giới thiệu đối tượng biểu cảm; TB: miêu
tả một vài đặc điểm tiêu biểu của đối tượng để
biểu cảm; KB: Khẳng định lại cảm xúc của
mình về đối tượng đó)
* Hoạt động 6: Bài văn biểu cảm thường sử
dụng các biện pháp tu từ:
? Bài văn biểu cảm thường sử dụng những biện
pháp tu từ nào ?
? Người ta nói ngôn ngữ văn biểu cảm gần với
thơ, em có đồng ý không ? Vì sao ?
- Văn tự sự nhằm kể lại 1 câu chuyện (1 sự việc) có đầu, có đuôi, có nguyên nhân, diễn biến, kết quả Còn văn biểu cảm, tự sự chỉ làm nền để nói lên cảm xúc Do đó tự sự trong văn biểu cảm thường nhớ lại những sự việc trong quá khứ, những sự việc để lại ấn tượng sâu đậm, chứ không cần đi sâu vào nguyên nhân, kết quả
3 Vai trò và nhiệm vụ của tự sự và miêu tả trong văn biểu cảm:
- Tự sự và miêu tả trong văn biểu cảm đóng vai trò làm giá đỡ cho tác giả bộc lộ tình cảm, cảm xúc Thiếu tự sự, miêu tả thì tình cảm mơ hồ, không cụ thể, bởi vì tình cảm, cảm xúc của con người nảy sinh từ sự việc, cảnh vật cụ thể
4 Tìm ý và lập dàn bài cho đề văn: Cảm nghĩ
về mùa xuân.
a MB: Một năm có 4 mùa, theo em mùa xuân
là mùa đẹp nhất
b TB:
* Ý nghĩa của mùa xuân đối với con người:
- Mùa xuân mang lại sức sống mới
- Mùa xuân đánh dấu bước đi của đất nước, con người
* Cảm nghĩ của em về mùa xuân:
-Mùa đơm hoa kết trái
Trang 5- Mùa sinh sôi vạn vật.
- Mùa thêm 1 tuổi đời
c KB: Khẳng định lại cảm nghĩ của em về mùa xuân
5 Bài văn biểu cảm thường sử dụng các biện pháp tu từ:
- So sánh, ẩn dụ, nhân hoá, điệp ngữ
- Ngôn ngữ văn biểu cảm gần với thơ Vì nó có mục đích biểu cảm như thơ.Trong cách biểu cảm trực tiếp, người viết sử dụng ngôi thứ nhất (tôi, em, chúng em), trực tiếp bộc lộ cảm xúc của mình bằng lời than, lời nhắn, lời hô Trong cách biểu cảm giao tiếp, tình cảm ẩn trong các hình ảnh
4 Củng cố: - Gv đánh giá tiết học
5 Dặn dò: - VN học bài, soạn bài “Mùa xuân của tôi”
………
………